Leuven

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Voor het historische gebied, zie Graafschap Leuven. Voor de buurtschap in de Nederlandse provincie Gelderland, zie Leuven (Gelderland).
Leuven
Stad in België Vlag van België
Vlag van Leuven Wapen van Leuven
Leuven
Leuven
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Flemish-Brabant.svg Vlaams-Brabant
Arrondissement Leuven
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
56,63 km² (2011)
45,54%
22,97%
31,49%
Coördinaten 50° 53' NB, 4° 42' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
97.692 (01/01/2013)
49,79%
50,21%
1725,03 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
17,39%
66,18%
16,43%
Buitenlanders 14,26% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Louis Tobback (sp.a)
Bestuur sp.a, CD&V
Zetels
sp.a
N-VA
CD&V
Groen
Open Vld / Leuven+
Vlaams Belang
45
16
9
9
7
3
1
Economie
Gemiddeld inkomen 18.383 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 6,35% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
3000
3001
3010
3012
3018
Deelgemeente
Leuven
Heverlee
Kessel-Lo
Wilsele
Wijgmaal
Zonenummer 016
NIS-code 24062
Politiezone Leuven
Website www.leuven.be
Detailkaart
LeuvenLocatie.png
ligging van de stad Leuven in de provincie Vlaams-Brabant
en in het arrondissement Leuven.
Portaal  Portaalicoon   België

Leuven (Frans: Louvain; Duits: Löwen) is een stad en gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. Het is de centraal gelegen hoofdstad van deze provincie en tevens de hoofdplaats van het bestuurlijke en gerechtelijke arrondissement Leuven. Leuven heeft een oppervlakte van 5663 ha, telt ruim 97.000 inwoners (2013) en ligt aan de Dijle.

Leuven is onder meer bekend als de vestigingsplaats van de Katholieke Universiteit Leuven, de oudste universiteit in de Lage Landen, de multinational Anheuser-Busch InBev (historisch Brouwerij Artois, naderhand ook nog Interbrew en InBev geheten), de Boerenbond en het universitair ziekenhuis Gasthuisberg. Ook verscheidene spin-offs van de KU Leuven, zoals IMEC of Bio-Incubator, zijn gevestigd in de stad.

Vanwege de eeuwenlange aanwezigheid van zowel de brouwerij Artois als het studentenleven wordt Leuven ook wel de bierhoofdstad van Vlaanderen/België genoemd.

Toponymie[bewerken]

Het toponiem Leuven wordt voor het eerst teruggevonden in de Annales Vedastini bij het jaar 884 als Luuanium (Luvanium).[1] Ook Regino van Prüm vermeldt in zijn wereldkroniek in loco qui dicitur Lovon wanneer hij de gebeurtenissen uit 884 en 886 bespreekt.[2] Vanaf de zestiende eeuw kwam de huidige schrijfwijze in gebruik.

Er bestaan meerdere theorieën over de oorsprong van de naam: één beweert dat de naam opklimt tot de prehistorische taal die in de regio gesproken werd vóór de germanisering (2e eeuw v.Chr.). In aansluiting bij Caesar mag men deze taal 'Belgisch' noemen. In het 'Belgisch' werden nederzettingsnamen doorgaans met behulp van het suffix -iom, afgeleid van persoonsnamen. Leuven is daarvan een mooi voorbeeld. De naam klimt op tot Lubaniom, hetgeen afgeleid is van de persoonsnaam Lubanios die betekent "de geliefde". Deze is op zijn beurt afgeleid van de indo-europese wortel leubh-, "liefhebben".[bron?]

Andere, oudere verklaringen, zoals dat de naam zou afstammen van de door Julius Caesar vermelde Levaci of van de naam van de legendarische Schotse prins Lupus, die de stad gesticht zou hebben, worden al lang niet meer als mogelijkheid aanzien. Sommige auteurs zochten dan weer een verklaring in de Leuvense leuze Altyd God loven. In Leuven zou, volgens deze opvatting, tijdens de Oudheid een Marstempel gestaan hebben. Volgens de negentiende-eeuwse opvatting van Edward Van Even kwam Leuven daarentegen van twee Germaanse woorden: lo (bos) en ven (veen). Zo zou Leuven 'moeras in het bos' betekenen, wat meteen de plaats waar de stad gevestigd werd omschrijft.[3] Maurits Gysseling opperde tot slot dat de naam komt uit het oergermaans, waarbij lubanja- 'het geliefde' betekent.[4]

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Geschiedenis van Leuven voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Geografie[bewerken]

Leuven ligt op slechts 20 km afstand van Brussel en 50 km van de stad Antwerpen. Andere dichtbij gelegen, kleinere steden zijn Mechelen, Tienen en Aarschot.

Kernen[bewerken]

Leuven bestaat sinds 1 januari 1977 uit de volgende deelgemeenten: Heverlee, Leuven, Kessel-Lo en Wilsele. De woonkern Wijgmaal werd van Herent overgenomen, ook werden gedeeltes van de vroegere gemeenten Korbeek-Lo ("Leuvens Korbeek-Lo") en Haasrode bij Leuven gevoegd.

Deelgemeente Oppervlakte
(km²)
Bevolking
(01/01/2012)
Dichtheid
(inw./km²)
Leuven 5,99 30.487 5090
Leuvens Korbeek-Lo 2.20 3010 1373
Kessel-Lo 13,69 28.814 2104
Heverlee 19,37 22.318 1152
Heverlee (Haasrode) 2.40 151 63
Wilsele 9,26 9.653 1042
Wijgmaal 4,59 3.580 779
Bron: [1]

Demografie[bewerken]

Demografische ontwikkeling[bewerken]

  • Bronnen: NIS en Stad Leuven - Opm: 1806 tot en met 1970=volkstellingen; vanaf 1977= inwonertal per 1 januari;
  • 1977: aanhechting van Heverlee, Kessel-Lo, Wilsele, het gehucht Wijgmaal van Herent en gebiedsdelen van Korbeek-Lo en Haasrode

Er wonen anno 2012 12.970 mensen van allochtone afkomst in Leuven. Het grootste deel van de allochtone bevolking in de stad bestaat uit Koerden. Hun aantal bedraagt 3422 en zijn voor het grootste deel afkomstig uit Zuidoost-Turkije. Vervolgens wonen er 1851 Marokkanen, waarvan het grootste aantal Berbers. De laatste jaren is er ook een grote toestroom van immigranten uit Noord-Syrië en Noord-Irak.[bron?]

Bezienswaardigheden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Voor de hoofdartikels over dit onderwerp zie Lijst van onroerend erfgoed in Leuven en Bezienswaardigheden van Leuven.

Leuven kent tal van bezienswaardigheden (zie ook de foto's bij het artikel):

Musea[bewerken]

Op zondag 20 september 2009 openden de Belgische prinses Mathilde en de Nederlandse prinses Máxima het museum M in de binnenstad van Leuven. Het museum heeft een totale oppervlakte van 13.500 vierkante meter en een eigen collectie van ongeveer 46.000 werken.

Cultuur[bewerken]

Bijnaam[bewerken]

De bijnamen van de Leuvenaars zijn Pietermannen en Koeienschieters. De eerste naam verwijst naar de inwoners van de oudste parochie (Sint-Pieter) en de tweede bijnaam verwijst naar het historische feit van 1691 toen de inwoners van Leuven op een zekere nacht het vuur op verdachte gestalten openden. De Leuvenaars werden op dat moment belegerd door de Fransen en waren in de waan dat ze op vijandige soldaten schoten. De volgende morgen bleek echter dat ze een kudde koeien hadden beschoten.

Symbolen[bewerken]

Vlag[bewerken]

De Leuvense vlag bestaat uit drie horizontale banden: rood, wit en rood. Volgens de legende zou dit verwijzen naar de slag tegen de Vikingen in 891. Arnulf van Karinthië bracht de Vikingen toen een verpletterende nederlaag toe. Tijdens de veldslag zou er zoveel bloed gevloeid zijn dat de twee oevers van de Dijle rood kleurden (de twee rode banden), waartussen de Dijle stroomde (de witte band). In werkelijkheid draagt de Leuvense vlag de kleuren van Neder-Lotharingen en is heraldisch niet ouder dan de 13e eeuw.

Wapenspreuk[bewerken]

De wapenspreuk van Leuven luidt: "Loven boven, altijd God loven."

Uitgaan[bewerken]

Leuven is nationaal bekend om zijn uitgaansleven. Er zijn zeer veel uitgaansgelegenheden in de stad, overwegend cafés. De Oude Markt van Leuven wordt, vanwege zijn aaneenschakeling van kroegen, ook wel De Langste Toog van Europa genoemd. De donderdagavond (wegens het studentenleven), de vrijdagavond en de zaterdagavond zijn de drukste uitgaansmomenten. De Muntstraat profileert zich als het culinaire hart van de stad. De straat, die gedomineerd lijkt door Italiaanse restaurants, heeft na een grondige opknapbeurt ook stilaan een tweede adem gevonden.

Evenementen[bewerken]

Er worden verschillende jaarlijkse evenementen georganiseerd in Leuven, waaronder:

Mobiliteit[bewerken]

Openbaar vervoer[bewerken]

Spoorwegen[bewerken]

Het station Leuven ligt langs de spoorlijnen 35 (Leuven - Aarschot - Hasselt), 36 (Brussel - Luik), 36N (Schaarbeek - Leuven), 53 (Schellebelle - Leuven) en 139 (Leuven - Ottignies). In Bierbeek, iets ten zuidoosten van Leuven, begint ook de HSL 2, de hogesnelheidslijn richting Luik, langs de A3/E40. Al deze spoorlijnen zijn aangelegd in de 19de eeuw. Naast de elektrificaties zijn sinds het begin van de 21ste volgende werken uitgevoerd:

  • De spoorlijn naar Brussel is viersporig geworden en Leuven is opgenomen in Gewestelijk ExpresNet-plannen.
  • Er is een rechtstreekse verbinding naar de luchthaven sinds 2005 dankzij de Bocht van Nossegem.
  • Bij de aanleg van de hogesnelheidslijn zijn er veel ongelijkvloerse kruisingen gebouwd die het afwikkeling van het spoorverkeer verbeteren.
  • De treinen Brussel - Aarschot hoeven door een boog sinds 2006 niet meer te keren in Leuven.
  • Het stationsgebouw is in de periode 2011-2014 gerestaureerd; het spooremplacement is helemaal heringericht.

De stelplaats in Leuven wordt gebruikt om historisch treinmaterieel te stallen in afwachting van opening van een spoorwegmuseum.

Trams en buurtspoorwegen[bewerken]

Buurtspoorwegen van de provincie Brabant, stand 1953 voor elektrische lijnen en stand 1950 voor de andere lijnen en de spoorwegen
Nuvola single chevron right.svg Voor het hoofdartikel over dit onderwerp zie Buurtspoorwegen (Leuven).

Op 4 april 1874 werd een paardentramlijn geopend van Stationsstraat tot Blauwe Hoek.[5] Deze trams konden ook buiten het spoor op hun wielen rijden (chemins de fer américain)[6]. De trams werden uitgebaat door de maatschappij "S.A. des Tramways de Louvain". De eerste tramlijn wordt opgeheven in 1895 en vervangen door een nieuwe paardentramlijn op normaalspoor tussen het station en de Grote Markt. Op 6 december 1892 werd de eerste streektram van de buurtspoorwegen naar Geldenaken geopend. Deze stoomtrams reden langs de vesten (Station, Tiensepoort, Naamsepoort) naar het spoorstation en kwamen de binnenstad niet in. Op 17 juli 1893 werd de streeklijn naar Sint-Joris-Winge (later Diest) geopend en op 10 mei 1897 de lijn naar Tervuren (Naamsepoort - Tervuursepoort). Er was een goederenaansluiting naar de haven van Leuven[7].

In 1906 stelden de buurtspoorwegen aan de stad voor om een elektrisch stadsnet op te richten gebruikmakend van de al bestaande streeklijnen en de aanleg van nieuwe lijnen. In 1912 werd de normaalsporige paardentramlijn opgeheven en werd het metersporige elektrische tramnet geopend. De exploitatie van het stadstramnet werd verpacht aan de "S.A. des Tramways de Louvain", de uitbater van de vroegere paardentramlijn. In 1920 werd de concessie teruggeven aan de buurtspoorwegen, die de exploitatie in eigen beheer namen. Het stadsnet kende in der loop der tijd kleine uitbreidingen:[8]

Tram in de stationsstraat (nu Bondgenotenlaan)
  • 1926: naar Korbeek-Lo en naar Heverlee (Kantien)
  • 1927: elektrificatie van Kessel-Lo tot Linden
  • 1932: elektrificatie van Terbank naar Bertem op de streeklijn naar Tervuren
  • 1934: Korbeek-Lo Lovenjoel
  • 1934: elektrificatie van Bertem naar Tervuren op de streeklijn naar Tervuren
  • 1937: van Mechelsepoort naar Herent
  • 1940: van Station naar Beneden-Kessel

In 1937 is de verbindingslijn tussen Vossem en Sterrebeek geëlektrificeerd waardoor er rechtstreekse elektrische tramverbinding tussen Brussel en Leuven mogelijk werd. Dit werd in 1940 de streektramlijn B en de aansluitende verbinding tussen Vossem en Tervuren werd dan verzorgd door een pendeldienst. De stadslijn 2 die tot Tervuren reed werd dan beperkt tot Tervuursepoort.

In 1952 heeft de buurtspoormaatschappij (NMVB), na de verbussingsproef in Brugge, het tramstadsnet opgeheven en vervangen door bussen. Al eerder in 1938 is cirkellijn 4 opgeheven tussen Mechelsepoort en Station. Alle stadslijnen behalve lijn 1 zijn in 1952 opgeheven. In 1953 werd ook lijn 1 opgeheven samen met de streeklijn naar Geldenaken, die geëxploiteerd werd met motortrams. De streektramlijn B naar Brussel bleef rijden: de trams komende van Brussel reden langs de Vesten tot het station om daarna terug te rijden langs de route van stadslijn 1 via de Grote Markt tot de Naamsepoort. De streeklijn naar Diest werd in 1952 geëlektrificeerd van Linden (eindpunt stadslijn 1) naar Sint-Joris-Winge en in 1953 tot Diest (station). Met een keerlus bij de Grote Markt konden de streektrams uit Diest (lijn D) daar keren. In feite werd de stadslijn 1 grotendeels vervangen door een lange streeklijn en werd maar klein stuk van de oorspronkelijke stadslijn 1 opgebroken bij Heverlee. Aan kant van Diest werd op aandringen van gemeente aldaar de tramlijn in 1955 ingekort tot Diest (Leuvensepoort). De volgende inkorting was in 1958 tot O.L.V. Tielt. Op 19 mei 1961 werd de lijn Brussel opgeheven en op 31 maart 1962 werd de laatste tramlijn in Leuven (streeklijn Leuven O.L.V. Tielt) opgeheven.

Busvervoer[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Leuvense stadsbus voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het openbaar vervoer in Leuven bestaat uit een busnetwerk geëxploiteerd door de Vlaamse Vervoermaatschappij De Lijn, aangevuld met 1 buslijn geëxploiteerd door de TEC (18 Jodoigne - Hamme-Mille - Leuven). Het netwerk bestaat in totaal uit 59 reguliere lijnen waaronder 11 Leuvense stadsbuslijnen, 2 snelbussen (410 Leuven - Tervuren - Brussel en 485 Leuven - Tienen), 3 START-lijnen (616 651 652 Leuven - Zaventem Luchthaven), 15 schoollijnen en 2 marktlijnen. In Kessel-Lo wordt een aantal haltes ook bediend door een belbus. Op vrijdag- en zaterdagnacht is er een nachtnet met 17 lijnen, het hoogste aantal in Vlaanderen. Op vrijdag- en op zondagavond zijn er ook extra bussen tussen VUB en Limburg (178, 179) met haltes in Leuven. Alle bussen vertrekken en komen aan in het busstation naast het spoorstation van de stad.

Wegennet[bewerken]

Ten zuiden van Leuven loopt de A3/E40 Brussel - Luik. Langs de noordwestelijke rand van de stad loopt de A2/E314 Leuven - Lummen - Nederland, die aansluit op de A3/E40 aan het knooppunt Heverlee, net ten zuidwesten van Leuven. Rond het stadscentrum loopt de R23. Verschillende grote gewestwegen doen ook de stad aan, zoals de N2, van Brussel richting Limburg en Nederland, de N3, van Brussel richting Luik, of de N26 naar Mechelen.

Politiek[bewerken]

Voormalige burgemeesters[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van burgemeesters van Leuven voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

College van burgemeester en schepenen[bewerken]

2013-2018[bewerken]

Het schepencollege van Leuven wordt voorgezeten door burgemeester Louis Tobback (sp.a). De meerderheid wordt gevormd door sp.a en CD&V met 25 op 45 zetels. De samenstelling is als volgt:

Functie Naam Partij Bevoegdheden
Burgemeester Louis Tobback sp.a Wonen
Eerste schepen Carl Devlies CD&V Financiën en ruimtelijke ordening
Schepen Myriam Fannes sp.a Senioren, stadsreiniging, openbaar groen en begraafplaatsen
Dirk Robbeets sp.a Openbare werken
Mohamed Ridouani sp.a Personeelszaken, onderwijs, economie, leefmilieu en vastgoed
Denise Vandevoort sp.a Cultuur, deeltijds kunstonderwijs, gelijke kansen, diversiteit en Noord-Zuidwerking
Els Van Hoof CD&V Communicatie, sport, handel en landbouw
Dirk Vansina CD&V Burgerzaken, monumentenzorg, jeugd, feestelijkheden en toerisme
Bieke Verlinden sp.a Sociale zaken, werk en studentenzaken

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[9] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[10] 14-10-2012[11]
Stemmen / Zetels % 43 % 43 % 43 % 43 % 43 % 45 % 45
CVP1/CD&V2 39,731 19 34,121 16 35,91 18 26,771 13 22,731 11 - 18,512 9
CD&V+N-VA - - - - - 26,67 13 -
VU1/VU&ID2 12,081 5 11,961 5 6,391 2 3,521 0 4,432 1 - -
N-VA - - - - - - 19,04 9
PVV1/VLD2 17,721 7 18,31 8 16,461 7 12,192 5 18,882 8 - -
Open Vld/leuven+ - - - - - 11,24 4 7,83 3
SP1/sp.a2 26,91 12 - 25,411 12 40,51 20 31,71 15 38,122 19 31,422 16
AGALEV1/Groen2 - 81 3 10,431 4 9,311 4 13,91 6 11,32 4 15,472 7
KPB 1,86 0 - - - - - -
PVDA1/PVDA+2 1,711 0 0,731 0 0,471 0 0,661 0 0,841 0 1,072 0 2,842 0
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - 0,721 0 2,351 0 5,081 1 7,531 2 11,62 5 3,732 1
SPE - 24,47 11 - - - - -
SAP-KPB - - 0,42 0 - - - -
W.O.W. - - - 1,48 0 - - -
Anderen(*) - 1,7 2,18 0,5 - - 1,15
Totaal stemmen 60656 60696 60276 59104 59113 61475 59682
Opkomst % 95,11 90,8 90 92,06 88,56
Blanco en ongeldig % 4,04 5,15 4,91 3,6 3,11 3,21 2,41

De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen bij elke verkiezing opkwamen.
De zetels van de gevormde coalitie staan vetjes afgedrukt
(*)1982: RAD 1988: GLB, NF 1994: SLB, UNIE 2012: CADP, Piratenpartij

Economie[bewerken]

Winkels en markten[bewerken]

De Diestsestraat en de Bondgenotenlaan zijn de belangrijkste winkelstraten in het centrum van Leuven. Ook in de Tiensestraat en de Mechelsestraat bevinden zich veel winkels. Zowel de Diestse- als de Mechelsestraat zijn volledig verkeersluw. Momenteel liggen er plannen ter discussie om ook een gedeelte van de Tiensestraat verkeersluw te maken.

Middelgrote detailhandels situeren zich op de Tiensesteenweg en langs de vaart (Begaultlaan).

Op vrijdag is er wekelijks, van 7.00 tot 13.00 uur, een warenmarkt op het Monseigneur Ladeuzeplein, het Herbert Hooverplein en een bloemenmarkt in de Brusselsestraat. Op zaterdag is er van 9.00 tot 18.00 uur een antiek- en rommelmarkt op het Mathieu de Layensplein en in de Mechelsestraat en er is een bloemenmarkt in de Brusselsestraat. In december is er een kerstmarkt op het Monseigneur Ladeuzeplein en het aansluitende Herbert Hooverplein.

Philipssite[bewerken]

Noordoostelijk van de R23 ligt de Philipssite, die zo genoemd wordt omdat tussen 1929 en 1989 hier een fabriek van Philips gevestigd was. Philips is tegenwoordig op het industrieterrein Haasrode gevestigd.

Bierbrouwerijen[bewerken]

Leuven wordt wel gezien als de bierhoofdstad van België. Zo waren er vroeger 56 brouwerijen actief. Tegenwoordig is de grootste bierbrouwerij van de wereld actief in Leuven, namelijk AB InBev in de vorm van de Stella Artois-brouwerij aan de Vaart. Daarnaast is er een stadsbrouwerij. In de buurt van Leuven zijn er brouwerijen in Hoegaarden (Hoegaarden), Holsbeek (o.a. Kessel), Wezemaal (Broeder Jacob), Aarschot (Wolf) en andere. Het is een belangrijke bron van inkomsten voor de stad.[12][13]

Industrie[bewerken]

Tot de jaren tachtig was er in Leuven veel industrie te vinden. Zo was er op de plek waar tegenwoordig de nieuwe brouwerij van Stella Artois is gevestigd de Ateliers de la Dyle gevestigd. Deze firma was verantwoordelijk voor de bouw van trams en treinen en in de jaren zestig ook caravans. Andere firma's waren onder andere schoenenfabriek Wanet, textielfabriek Fabota,[14] textielfabriek Hottat, deegwarenfabriek Anco, metaalbedrijf Donckers, metaalbedrijf Peeters en de Centrale Werkplaatsen.[15]

Onderwijs[bewerken]

Bekende Leuvenaars[bewerken]

Bekende personen die geboren of woonachtig zijn of waren in Leuven of een andere significante band met de stad hebben:


Bekende Leuvense kunstenaars[bewerken]

Deze kunstenaars zijn/waren voor lange tijd in Leuven gevestigd en deden er hun inspiratie op:


Zustersteden[bewerken]

Zusterstad Land
's-Hertogenbosch Vlag van Nederland Nederland
Rennes Vlag van Frankrijk Frankrijk
Lüdenscheid Vlag van Duitsland Duitsland
Krakau Vlag van Polen Polen

Naast deze zustersteden worden er ook vriendschapsbanden met steden in diverse landen onderhouden. Een officieel vriendschapspact werd met Tainan (Taiwan) en Stellenbosch (Zuid-Afrika) afgesloten. Tenslotte is er sinds 1989 het adoptiedorp Cristian (Roemenië) en wordt er informatie verspreid over, en de coördinatie verzekerd van, de hulpacties die het stadsbestuur op touw zet of waaraan de stad deelneemt.

Zie ook[bewerken]

Logo Wikimedia Commons
Commons heeft meer mediabestanden op de pagina Leuven.
Logo Wikivoyage
Wikivoyage heeft een reisgids over Leuven.

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. M. GYSSELING, Toponymisch woordenboek van België, Nederland, Luxemburg, Noord-Frankrijk en West-Duitsland (vóór 1226) (Bouwstoffen en studiën voor de geschiedenis en de lexicografie van het Nederlands. Vl. 1), I, s.l., 1960, 610.
  2. "Reginonis chronicon", G.H. PERTZ ed., Monumenta Germaniae Historica. Scriptorum, I, Hannover, 1826, 594 en 596; E. VAN EVEN, Louvain dans le passé et dans le présent, Leuven, 1895, 9.
  3. VAN EVEN, Louvain dans le passé et dans le présent, 10-11.
  4. GYSSELING, Toponymisch woordenboek, 611.
  5. Association ferroviaire des cheminots de Charleroi, Les chemins de fer vicinaux dans la province de Brabant (1885-1978), Brussel, 2000.
  6. The vicinal story, Light Railways in Belgium 1885 - 1991, by W.J.K.Davies, bladzijde 224, tweede kolom, laatste paragraaf.
  7. Zie kaart. ook de paardentramlijn staat er op.
  8. S. JUSTENS en D. VAN DER SPEK, Rail Atlas Vicinal, s.l., 2005.
  9. Gegevens 1976-2000:Verkiezingsdatabase Binnenlandse Zaken
  10. Gegevens 2006: http://www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2006 (enkel Internet Explorer)
  11. Gegevens 2012: www.vlaanderenkiest.be/verkiezingen2012
  12. Studie van de Belgische brouwerijsector
  13. Twens Bierbrouwerijsgilde HAB Geschiedenis
  14. Breigoedfabriek op Inventaris Bouwkundig Erfgoed
  15. Wij zijn de bouwers van een komende aarde: 125 jaar socialisme in Leuven