Dilbeek

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Dilbeek
Gemeente in België Vlag van België
Vlag van Dilbeek Wapen van Dilbeek
Dilbeek
Dilbeek
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Provincie Flag of Flemish-Brabant.svg Vlaams-Brabant
Arrondissement Halle-Vilvoorde
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
41,18 km² (2011)
58,94%
22,08%
18,98%
Coördinaten 50° 51' NB, 4° 16' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
41.034 (01/01/2014)
48,13%
51,87%
996,54 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
20,32%
59,86%
19,82%
Buitenlanders 6,54% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Willy Segers
(N-VA)
Bestuur LvB-Open Vld,
CD&V/N-VA/DNA!
Zetels
LvB-Open Vld
CD&V/N-VA/DNA!
Vlaams Belang
Groen-sp.a
UF
33
13
10
4
2
4
Economie
Gemiddeld inkomen 19.715 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,37% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
1700
1700
1700
1701
1702
1703
Deelgemeente
Dilbeek
Sint-Martens-Bodegem
Sint-Ulriks-Kapelle
Itterbeek
Groot-Bijgaarden
Schepdaal
Zonenummer 02
NIS-code 23016
Politiezone Dilbeek
Website www.dilbeek.be
Detailkaart
DilbeekLocatie.png
ligging binnen het arrondissement Halle-Vilvoorde
in de provincie Vlaams-Brabant
Portaal  Portaalicoon   België

Dilbeek is een plaats en gemeente in de Belgische provincie Vlaams-Brabant. Dilbeek ligt in het Pajottenland en is vergroeid met de Brusselse agglomeratie en bijgevolg ook sterk verstedelijkt. De gemeente telt ruim 40.000 inwoners (wat haar op Leuven en Vilvoorde na de grootste gemeente van Vlaams-Brabant maakt) en heeft een oppervlakte van 4118 hectare.

Etymologie[bewerken]

De naam van de gemeente komt voor het eerst voor onder de vorm Dedelbeccha (1075) en is afgeleid van het prehistorische hydroniem Didilone, dat mogelijk teruggaat op de Proto-Indo-Europese wortel *dʰeidʰ- ("schitterend"), enerzijds en het Oergermaanse *baki-z / *bakja-z ("beek") uit de PIE wortel *bʰog- ("beek") anderzijds. Andere - twijfelachtige - etymologieën herleiden de component dil- tot het Germaanse *dalan ("dal") of de eigennaam Theodulf.

Geschiedenis[bewerken]

Dilbeek en zijn deelgemeenten behoorden sinds de Karolingische periode tot de Brabantgouw. Omstreeks 1085/1086 kwam dit landsgedeelte onder de graven van Leuven, voorvaderen van de hertogen van Brabant. Binnen het leenstelsel werd het gebied oorspronkelijk bestuurd door de Anderlechtse heren van Aa. Deze bezittingen gingen later over op onder anderen de heren van Zottegem, Gaasbeek en Kraainem. In de bestuurlijke geografie van het hertogdom Brabant maakte het tot het einde van het Ancien Régime deel uit van het kwartier Brussel. In de kerkelijke geografie behoorde Dilbeek tot 1559 tot het bisdom Kamerijk, nadien tot het bisdom Mechelen.

In de 15e eeuw werd in Dilbeek in grote hoeveelheden een witte, kalkhoudende zandsteen, Lediaan, gewonnen. De zandsteen diende niet alleen voor de bouw van enkele plaatselijke kerken (Sint-Ambrosius, Dilbeek; Sint-Pieters, Itterbeek...) maar ook voor kerkelijke gebouwen van groot aanzien zoals de Kathedraal van Sint-Michiel en Sint-Goedele in Brussel, de Onze-Lieve-Vrouwekathedraal in Antwerpen en de Sint-Baafskathedraal in Gent, alsook wereldlijke gebouwen zoals het stadhuis van Leuven en het stadhuis van Brussel. De voormalige zandgroeve ("het Steenwerc van Dyelbeke") is nu een groot natuurgebied, de Wolfsputten.

Sinds de 16e eeuw is de geschiedenis van de deelgemeente Dilbeek nauw verweven met die van de andere deelgemeenten Itterbeek en Sint-Martens-Bodegem. Samen werden zij namelijk verenigd in het Nieuwe Land van Gaasbeek onder de heerschappij van de Heren van Gaasbeek, met een eigen schepenbank en meier. Vanaf 1690 vormden deze gemeenten samen met andere Gaasbeekse lenen het graafschap Tirimont.

Sint-Alenatoren en gemeentehuis.

Het gemeentehuis "Kasteel de Viron", ontworpen door architect Jean-Pierre Cluysenaar, is een 19e-eeuws kasteel in neo-Tudorstijl, met een park en vijver. Op het eilandje staat de middeleeuwse Sint-Alenatoren, die een restant is van het 13e- of 14e-eeuwse slot dat bewoond werd door de familie van Heetvelde en later door de bisschoppen van Kamerijk. Volgens de legende woonde de familie van vorst Levold, eind 7e eeuw, ook op deze plaats. Het waterslot werd evenwel verwoest tijdens de Negenjarige Oorlog, nadien gerestaureerd door de nieuwe eigenaar Jean Balthasar Malo (1714) en vervolgens gesloopt in 1862 door de familie de Viron.

Sinds begin 20e eeuw had de gemeente een eigen, zeer prestigieuze paardenrenbaan (hippodroom), gesitueerd in het noorden van de gemeente, vlak bij het station (gehucht Wolsem). De paardenrenbaan werd opgericht door Robert Dansaert. Het ingenieuze gebouw werd in 1951 echter gesloopt (en in 1964 ook de tribune) voor de aanleg van een nieuwe wijk: de Savio-wijk

In 1985 verbroederde Dilbeek met Dalton (in de VSA-staat Georgia. De voormalige gemeente Schepdaal deed dit al in 1972 met het Oostenrijkse Obervellach (in Karinthië). Sinds 1998 is Dilbeek ook met Franschhoek (in Zuid-Afrika) verbroederd. Iniatiefnemer van deze verbroederingen is ereburgemeester Jef Valkeniers.

De gemeente haalde nationaal nieuws met haar actie Dilbeek, waar Vlamingen thuis zijn. Toch bestaat er een Franstalige minderheid in Dilbeek, die met 4 zetels in de gemeenteraad vertegenwoordigd is. Sinds enige tijd noemt de gemeente zich "Poort van het Pajottenland".

Geografie[bewerken]

Kernen[bewerken]

Naast Dilbeek zelf telt de gemeente 5 deelgemeenten. Met name Groot-Bijgaarden, Itterbeek (met gehucht Sint-Anna-Pede), Schepdaal (met gehucht Sint-Gertrudis-Pede), Sint-Martens-Bodegem en Sint-Ulriks-Kapelle.

# Naam Oppervlakte
(km²)
Bevolking (31/12/2011)
I Dilbeek 11,35 18.369
II Groot-Bijgaarden 5,67 7.644
III Schepdaal 8,21 5.446
IV Itterbeek 5,41 4.594
V Sint-Martens-Bodegem 5,61 2.667
VI Sint-Ulriks-Kapelle 4,86 1.758

Bezienswaardigheden[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van onroerend erfgoed in Dilbeek voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
  • Kasteel de Viron: 19e-eeuws kasteel, met geïntegreerde jaarkalender, sinds 1923 gemeentehuis.
  • Sint-Alenatoren: restant van het 14e-eeuwse slot van de familie van Heetvelde.
  • Sint-Ambrosiuskerk: gotische, 15e-eeuwse kerk met 13e-eeuwse toren.
  • De Kasteelhoeve: in de 19e eeuw ontworpen door architect Cluysenaar voor baron de Viron.
  • De IJskelder: hoort bij het kasteel, 19e-eeuws.
  • Het Spaanse Huisje: restant van een 16e-eeuwse hoeve.
  • Het Neerhof: 13e-eeuwse hoeve, destijds eigendom van de abdij van Vorst, nu een kinderboerderij.
  • De watermolen Sint-Gertrudis-Pede: de enige nog maalvaardige watermolen van het Pajottenland. Opgekocht door Dilbeek in 1989, en na een grondige restauratie weer geopend sinds 2002. Het oorspronkelijke gebouw dateert van 1776. Open maaldag elke 2de en 4de zondag van de maand in de namiddag.
  • het kerkje van Sint-Anna-Pede dat voorkomt op de achtergrond van de schilderij "parabel van de blinden" van Pieter Brueghel de Oude (werk dat in het museum van Napels hangt).
  • het Bruegelmuseum in St. Anna-Pede met 19 grote, kleurechte en weerbestendige reproducties van landschappen van Pieter Brueghel de Oude die in de streek inspiratie kwam zoeken.
  • Cultureel centrum De Westrand.
  • Hof Ter Smissen: op deze manege vonden regelmatig buitenopnames plaats voor de Vlaamse soapserie Thuis.
  • Huis Mostinckx in Sint-Martens Bodegem op het Dorpsplein is een lemen huis. (oorspronkelijk van de 16de eeuw) Tot ver in de 19de eeuw waren de lemen hoevetjes in het Pajottenland de meest voorkomende behuizing en sinds 2011 is het gerenoveerde lemen huis een museale 'kijkwoning', terwijl de bakstenen schuur ruimte biedt voor activiteiten met een toeristisch karakter.

Politiek[bewerken]

Lijst van Burgemeesters[bewerken]

Bestuur 2013-2018[bewerken]

Burgemeester is Willy Segers (N-VA). Hij leidt een coalitie bestaande uit N-VA, Groen-sp.a en CD&V-DNA. Samen vormen ze de meerderheid met 18 op 35 zetels.

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[1] 10-10-1982[1] 9-10-1988[1] 9-10-1994[1] 8-10-2000[1] 8-10-2006[2] 14-10-2012[3]
Stemmen / Zetels % 31 % 33 % 33 % 33 % 33 % 33 % 35
DSP-PSD 3,29 0 - - - - - -
CVP 38,41 34,00 12 29,17 25,24 21,43 - -
CD&V-DNA - - - - - - 19,44 7
N-VA - - - - - - 23,44 8
VU - - 28,89 11 - - - -
PVV1/VLD2 6,13 12,86 16,57 29,07 36,57 - -
LvBurgemeester-VLD - - - - - 34,63 13 33,06 13
UF(MR+cdH+FDF+IND) - - - - - 14,79 4 12,01 4
SP 7,17 8,85 5,78 3,98 0 3,69 0 - -
Groen-sp.a - - - - - 8,38 2 9,71 3
AGALEV - - 3,89 0 4,94 1 7,44 2 - -
Vlaams Blok1/Vlaams Belang2 - - 1,191 0 5,031 1 8,381 2 13,232 4 -
VOLKS 30,37 11 29,8 - 12,02 4 8,22 2 - -
RB-GB 14,62 4 - - - - - -
LD-VD - 12,36 4 - - - - -
RAD - 2,13 0 - - - - -
UNION - - 14,51 5 16,22 6 - - -
VVP - - - 1,07 0 - - -
W.O.W. - - - 2,44 0 - - -
UF - - - - 14,27 5 - -
Vernieuwing - - - - - - 2,34 0
CD&V/N-VA/DNA! - - - - - 28,98 10 -
Totaal stemmen 22716 25573 26505 26698 26592 27802 26918
Opkomst % 94,53 93,34 92,07 92,81 89,86
Blanco en ongeldig % 3,17 4,13 3,11 3,24 2,58 2,95 2,83

De zetels van de gevormde meerderheid staan vetjes afgedrukt
De rode cijfers naast de gegevens duiden aan onder welke naam de partijen telkens bij een verkiezing opkwamen.

Natuur[bewerken]

Cultuur[bewerken]

Bijnaam[bewerken]

De Dilbekenaars dragen de bijnaam "Konijnenfretters". Toen keizer Karel V onverwacht Dilbeek zou bezoeken, werd in 'De Gouden Kroon' snel alles in gereedheid gebracht. Te laat merkte de waard dat hij de maaltijd vergeten had. Op de spijskaart verscheen wel 'Varken aan 't spit' maar in werkelijkheid had de plaatselijke stroper zijn twaalf konijnenstroppen leeggehaald. De keizer genoot van de heerlijke schotel tot zijn hofmeester het bedrog ontdekte. De waard moest bekennen en vreesde al voor zijn leven, maar de keizer toonde genade. Hij gebood iedereen de waard en zijn dorpsgenoten voortaan Konijnenfretters te noemen. Deze legende werd geschreven in 1957 door Robert Vonck.

Haar patroonheilige is Sint Alena.

Evenementen[bewerken]

In het centrum van Dilbeek ligt cultureel centrum De Westrand. In dit architecturaal geprezen gebouw vinden elk jaar vele culturele activiteiten plaats, gaande van film over teken- en muzieklessen tot lezingen, muziek en toneel. In het gezellige Praetcafé kan je op de uitgebreide kaart een hapje en drankje kiezen. Dit café vindt plaats in het cultureel centrum.

De gemeentelijke bibliotheek is in hetzelfde gebouw als dat van Westrand gevestigd. Hier kan je terecht voor het uitlenen van boeken, cd's en DVD's. Sinds 2004 wordt in Dilbeek jaarlijks het Vijverfestival georganiseerd, een gratis zomerfestival met pop- en rockmuziek, wereldmuziek, entertainment, wereldkeuken... Het hoofdpodium is een drijvend vlot op de vijver van het park.

Elke woensdag vindt er een markt plaats van 8u – 13u op de Sint-Alenalaan. Ook op de parking van de Westrand vindt elke zaterdag van 9u30 tot 12 uur een boerenmarkt plaats.

Verenigingen[bewerken]

Dilbeek heeft ook een uitgebreide jeugdwerking, ze werkt nauw samen met De Westrand om voor de jeugd een aangename thuis te maken in de gemeente. De jeugdwerking van Dilbeek is gehuisvest in het kasteel van Castelhof.

  • Catsjoe (Jongerenwerking)
  • DAC (Dilbeekse Atletiek Club)
  • Davidsfonds Wolsem-Groot-Bijgaarden
  • Dilbeek Sport (Voetbalclub Dilbeek)
  • Het Locje Dilbeek (Modeltrein)
  • Marnixring Dilbeek
  • Dilbeekse zwemvereniging (DiZV)
  • Concertband Pede
  • Pluswerking Dilbeek
  • Dilbeeks Erfgoed vzw
  • Milieu Overleg Dilbeek
  • Trage Wegen Dilbeek
  • mtb club damateurs
  • Jong VLD Dilbeek (Jong VLD afdeling in Dilbeek)[4].

Onderwijs[bewerken]

Geboren in Dilbeek[bewerken]

Bekende Dilbekenaren[bewerken]

Externe links[bewerken]


Bronnen, noten en/of referenties