Vlaams-Brabant

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vlaams-Brabant
Provincie van België Vlag van België
Vlag van Vlaams-Brabant Wapen van Vlaams-Brabant
(Details) (Details)
Locatie van de provincie Vlaams-Brabant
Geografie
Gewest Flag of Flanders.svg Vlaanderen
Hoofdstad Leuven
Oppervlakte 2.106,13 km²
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
1.107.266 (01/01/2014)
48,98%
51,02%
525,73 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(1-1-2008)
20,50%
62,08%
17,41%
Buitenlanders 7,50% (01/01/2010)
Politiek
Gouverneur Lodewijk De Witte
Economie
Gemiddeld inkomen 18.916 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 5,04% (jan. 2009)
Overige informatie
NIS-code 20001
ISO 3166 BE-VBR
Website www.vlaamsbrabant.be
Portaal  Portaalicoon   België
Het hoofdgebouw van Brussels Airport te Zaventem anno 1974
Het begijnhof en de toren van de Onze-Lieve-Vrouwkerk te Aarschot
De monding van de Demer in de Dijle te Werchter

De provincie Vlaams-Brabant is een Belgische provincie in het Vlaams Gewest. Het is de jongste (samen met Waals-Brabant) en tevens de op één na kleinste provincie van België. Leuven fungeert als hoofdstad, andere belangrijke steden zijn Vilvoorde, Halle, Tienen, Diest en Aarschot. In het hart van Vlaams-Brabant ligt het provincieloze Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Toponymie[bewerken]

Het toponiem "Vlaams-Brabant" bestaat uit twee naamsdelen, namelijk Vlaams en Brabant.

Vlaams verwijst naar het feit dat het om het Vlaamse gedeelte gaat van de voormalige provincie Brabant, die op 1 januari 1995 gesplitst werd. Vlaams-Brabant hoorde echter nooit tot het historisch Graafschap Vlaanderen. Maar sinds de 19de eeuw is Vlaams immers een verzamelnaam geworden die slaat op alle Nederlands sprekende gewesten in de Zuidelijke Nederlanden, meer bepaald in België. Daarvóór zou men van “Diets-Brabant” gesproken hebben in plaats van Vlaams-Brabant (en van “le Brabant romand” in plaats van Brabant wallon).

De naam Brabant verwijst naar de voormalige provincie Brabant en het gelijknamige hertogdom. Etymologisch te verklaren als een afgeleide van Braecbant. Dit is een samenvoeging van braec, wat broek of drassig land betekent, en bant dat streek betekent.[1]

Geschiedenis[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Geschiedenis van Vlaams-Brabant voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De provincie ontstond nadat de oude provincie Brabant gesplitst werd langs de taalgrens in een Vlaams deel (Vlaams-Brabant), een Waals deel (Waals-Brabant). Door de verfransing van Brussel tijdens de 19de en vroege 20ste eeuw kregen 19 gemeentes in de agglomeratie in de loop der tijd een officieel tweetalig statuut. Deze gemeenten maken sinds de splitsing van Brabant niet langer deel uit van een provincie, en vormen samen het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Deze scheiding voltrok zich op 1 januari 1995. De provincie Vlaams-Brabant behoort tot het Vlaams Gewest, de provincie Waals-Brabant tot het Waals gewest. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest wordt volledig omsloten door Vlaams-Brabants grondgebied.

Nuvola single chevron right.svg Zie ook de artikelen Brabantgouw, Landgraafschap Brabant, Hertogdom Brabant, Zuid-Brabant en Brabant.

Geografie[bewerken]

Topografie[bewerken]

De totale oppervlakte van de provincie bedraagt 2.106,13 km², de hoofdstad van de provincie is Leuven. De provincie heeft een langgerekte vorm en meet van oost naar west ongeveer 90 km, van noord naar zuid bedraagt de afstand in vogelvlucht ongeveer 40 km.

Het hoogste punt van de provincie is het golfterrein van Sint-Genesius-Rode en bedraagt 142 m .Het tweede hoogste punt in de stepsheuvel in Walshoutem (deelgemeente van Landen ) .Het derde hoogste punt in Vlaams-Brabant is de Lindendreef in het Hallerbos en bedraagt 130 m.

Hydrografie[bewerken]

De Grote Gete komt de provincie binnen nabij Hoegaarden. Vervolgens stroomt ze door Tienen, Oplinter, Neerlinter, Drieslinter naar Budingen, alwaar ze over korte afstand de grens vormt met Helen-Bos. De Kleine Gete komt de provincie binnen te Ezemaal, voorts liggen aan haar oevers de dorpen Eliksem, Wange, Overhespen, Orsmaal, Helen-Bos, Zoutleeuw en Budingen. In deze gemeente komen beide rivieren samen en vormen er de Gete die even boven Halen, in de provincie Limburg, in de Demer uitmondt. Ook de Velp, die ontstaat in het broek van Opvelp (bij Opvelp), mondt uit in de Demer nabij Zelk. De Demer zelf komt de provincie in het oosten binnen nabij de stad Diest. Ze vervolgt haar weg langs Zichem en Aarschot om nabij Werchter in de Dijle te vloeien.

De bron van de IJse bevindt zich in het Zoniënwoud en meer bepaald op de grens van Sint-Genesius-Rode en Hoeilaart. Vervolgens stroomt het riviertje langsheen Overijse, Huldenberg en Loonbeek. Ten noordoosten van de dorpskern van Neerijse vindt de uitmonding van het riviertje in de Dijle plaats. Een derde rivier die in de Dijle uitmondt is de Laan. Deze kruist de provinciegrens te Tombeek, passeert vervolgens in het dorp Terlanen en mondt uit te Sint-Agatha-Rode. Ten slotte is er ook nog de Voer die in het Zoniënwoud nabij Tervuren ontspringt. Vervolgens stroomt deze via Bertem naar Egenhoven. Vanaf daar stroomt ze min of meer evenwijdig met de Dijle richting Leuven. Zeer dicht bij elkaar gelegen dringen ze Leuven-centrum binnen, alwaar er een zichtbare verbinding is met de loop van de Dijle nabij de Leuvense Ring. De Dijle zelf verlaat de provincie Waals-Brabant te Florival. Vervolgens stroomt ze langs Ottenburg, Sint-Agatha-Rode, Sint-Joris-Weert en Oud-Heverlee naar Leuven. In deze stad draagt ze ±40 % van haar water af aan de Leuvense vaart. Hier op volgend stroomt ze via Wijgmaal en Rotselaar naar Werchter alwaar ze het water van de Demer ontvangt. Vervolgens verlaat ze de provincie te Keerbergen.

De Vrouwvliet ontspringt in Begijnendijk en stroomt door de dorpen Baal, Tremelo, Grootlo, aldaar hopt ie even over de provinciegrens naar Schriek om nog even terug te keren naar Vlaams-Brabant te Keerbergen alwaar ze definitief de provincie verlaat. De Mark stroomt door de gemeenten Herne en Galmaarden. Aldaar verlaat ze de provincie richting Oost-Vlaanderen. De Zenne ten slotte komt de provincie binnen te Lembeek en stroomt vervolgens langs Halle, Buizingen, Lot, Beersel, Ruisbroek en Drogenbos. Hier verlaat ze de provincie richting het Brussels Hoofdstedelijk Gewest. Ze verlaat dit gewest te Haren en stroomt vervolgens langs Vilvoorde, Eppegem, Weerde en Zemst. In deze gemeente verlaat ze de provincie richting Antwerpen. De Zenne wordt op provinciaal grondgebied gevoed door de Maalbeek te Grimbergen, de Tangebeek te Borgt, de Woluwe te Vilvoorde, de Geleytsbeek en de Linkebeek te Drogenbos en de Molenbeek te Lot. Alle genoemde rivieren behoren tot het stroomgebied van de Schelde en te samen opgeteld vormen ze ±990 km waterweg.

De westelijke grens van de provincie wordt ter hoogte van de gemeentes Roosdaal, Liedekerke en Affligem gevormd door de Dender. Op de grens van Liedekerke en Affligem mondt de Bellebeek uit in de Dender. Deze beek zorgt voor de afwatering van grote delen van de volgende gemeentes: Liedekerke, Ternat, Affligem, Asse, Dilbeek, Lennik en Roosdaal.


Naast het reeds genoemde kanaal Leuven-Dijle (de Leuvense vaart) doorkruisen ook nog het Kanaal Charleroi-Brussel en het Zeekanaal Brussel-Schelde (die samen het ABC-Kanaal vormen) de provincie.

Pedologie[bewerken]

De pedologie stelt dat de bodem van de provincie in het oosten voornamelijk bestaat uit droge leemgronden en in het westen uit natte leemgronden en leemgronden op zand. De Noordelijke gemeentes hebben dan weer een natte zandleemgrond. Ten zuidoosten van Leuven is er een bijmenging van limonietzandsteen. Rond de grote rivieren (Zenne, Demer en Dijle) bestaat de bodem uit alluviale gronden.

Stratigrafie[bewerken]

De stratigrafie stelt dat de gesteenten in de provincie zich tijdens diverse tijdsvakken vormden. Zo stamt het oostelijke gedeelte van de provincie grotendeels uit het plioceen en het westelijke gedeelte dan weer grotendeels uit het oligoceen. Dit geldt eveneens voor de directe omgeving van Asse. Beide worden gerekend tot de Podzolgronden (askleurige bodems). De samenvloeiing van Demer en Dijle (en bij uitbreiding de bedding van alle grote rivieren) ten slotte heeft haar oorsprong in het Holoceen.

Lithologie[bewerken]

De lithologie stelt dat het grootste deel van de bodemoppervlakte in de provincie uit tertiair en pleistoceen zand bestaat. De noordelijke rand van de provincie daarentegen bestaat uit tertiaire klei. De gronden nabij de belangrijkste rivieren bestaan uit rivieralluvia.

Geografische streken[bewerken]

Het grootste deel van de provincie maakt deel uit van de Brabantse leemstreek. Het noordwestelijke gedeelte wordt gerekend tot Zandlemig Vlaanderen. Het zuidwestelijke gedeelte tot het Pajottenland. Het noordoostelijke gedeelte behoort tot het Hageland (met enkele gemeenten, die op de noordelijke rechteroever van de Demer liggen, in de Zuiderkempen) en het zuidoostelijke gedeelte tot Droog Haspengouw. De centraal-noordelijke gemeenten ten slotte worden tot de Groentenstreek gerekend.

Administratieve indeling[bewerken]

Vlaams-Brabant bestaat uit 65 gemeenten, waarvan 30 in het arrondissement Leuven en 35 in het arrondissement Halle-Vilvoorde.

Arrondissementen[bewerken]

Administratieve arrondissementen[bewerken]
Gerechtelijk arrondissementen[bewerken]

Provinciedistricten[bewerken]

Door het provinciedecreet van 2011 [2] werd vanaf de provincieraadsverkiezingen 2012 de provincie opgedeeld in 2 kiesarrondissementen en 5 provinciedistricten:

Kiesarrondissementen Provinciedistrict Zetels
Halle-Vilvoorde Halle 21
Vilvoorde 19
Leuven Leuven 13
Diest 12
Tienen 7
TOTAAL 72

Kantons[bewerken]

Gemeenten[bewerken]

Gemeenten met een stadstitel hebben "(stad)" achter de naam

Vlaams-BrabantGemeenten.png

1. Aarschot (stad)
2. Affligem
3. Asse
4. Beersel
5. Begijnendijk
6. Bekkevoort
7. Bertem
8. Bever
9. Bierbeek
10. Boortmeerbeek
11. Boutersem
12. Diest (stad)
13. Dilbeek
14. Drogenbos
15. Galmaarden
16. Geetbets
17. Glabbeek

18. Gooik
19. Grimbergen
20. Haacht
21. Halle (stad)
22. Herent
23. Herne
24. Hoegaarden
25. Hoeilaart
26. Holsbeek
27. Huldenberg
28. Kampenhout
29. Kapelle-op-den-Bos
30. Keerbergen
31. Kortenaken
32. Kortenberg
33. Kraainem

34. Landen (stad)
35. Lennik
36. Leuven (stad)
37. Liedekerke
38. Linkebeek
39. Linter
40. Londerzeel
41. Lubbeek
42. Machelen
43. Meise
44. Merchtem
45. Opwijk
46. Oud-Heverlee
47. Overijse
48. Pepingen
49. Roosdaal

50. Rotselaar
51. Scherpenheuvel-Zichem (stad)
52. Sint-Genesius-Rode
53. Sint-Pieters-Leeuw
54. Steenokkerzeel
55. Ternat
56. Tervuren
57. Tielt-Winge
58. Tienen (stad)
59. Tremelo
60. Vilvoorde (stad)
61. Wemmel
62. Wezembeek-Oppem
63. Zaventem
64. Zemst
65. Zoutleeuw (stad)

Aangrenzende provincies[bewerken]

   Aangrenzende provincies   
    Antwerpen    
 Oost-Vlaanderen  Brosen windrose nl.svg  Limburg 
 Henegouwen   Waals-Brabant   Luik 

Daarnaast ligt in het hart van de provincie het Brussels Hoofdstedelijk Gewest.

Demografie[3][bewerken]

In 2009 woonden er 1.052.467 inwoners in de provincie. Dit is een stijging van 2,82% ten overstaan van 1999. In het arrondissement Leuven werd een stijging van 2,67% ten overstaan van dat jaar opgetekend en in het arrondissement Halle-Vilvoorde 2,94%.

Bevolkingsdichtheid[bewerken]

De bevolkingsdichtheid van het arrondissement Halle-Vilvoorde bedraagt 647,2 inw/km², voor het arrondissement Leuven bedraagt dit 391,3 inw/km². De dichtstbewoonde gemeenten (meer dan 1500 inw/km²) zijn Kraainem, Wezembeek-Oppem, Drogenbos, Wemmel, Vilvoorde en Leuven.

Bevolkingssamenstelling[bewerken]

De gemiddelde levensverwachting voor de Vlaams-Brabander toornt boven het Vlaamse gemiddelde uit en bedraagt net geen 81 jaar.

Migratie[bewerken]

Het aantal niet-Belgen in de provincie bedraagt ± 64.200 (oftewel 6,1% van de totale bevolking), in het arrondissement Leuven is dat 4,7% en in het arrondissement Halle-Vilvoorde 7,2%. Ruim 75% (48.150) van de niet-Belgen in de provincie zijn Europeanen, de overige 25% (16050) vertegenwoordigen de rest van de wereld. 14,3% heeft de Nederlandse nationaliteit, 10,1% heeft de Italiaanse, 8,7% de Franse, 9,8% de Britse, 7,7% de Spaanse of Portugese en 14,2% komt uit elders in Europa. Daarnaast komt 4% uit Noord-Amerika, 7,2% uit Azië (-Turkije), 5,5% uit Afrika (-Marokko), 1,7% uit Centraal- of Zuid-Amerika en ten slotte 6,3% uit Marokko of Turkije. De provincie telt 21,2% van het totale aantal niet-Belgen in Vlaanderen.

Evolutie van het inwonertal[bewerken]

Inwonersaantal x 1000

  • Bron:NIS - Opm.: inwoneraantal op 1 januari

Cultuur[bewerken]

Taal[bewerken]

De enige officiële taal is het Nederlands. Het Brussels Hoofdstedelijk Gewest vormt een officieel tweetalige enclave in Vlaams-Brabant, maar maakt er geen deel van uit. De verfransing van Brussel heeft zich uitgebreid tot in de Rand, waar in enkele gemeenten de Franstaligen taalfaciliteiten genieten. De laatste decennia vestigden er zich niet-geringe aantallen immigranten en buitenlanders. De groep inwijkelingen valt sociologisch en demografisch uiteen in vier grote groepen: (1) Nederlandstaligen die dichter bij hun werk in Brussel komen wonen of die precies uit Brussel vertrekken, (2) Franstaligen, eveneens afkomstig uit Brussel en ook uit Wallonië, (3) Noord-Amerikaanse en EU-burgers, werkzaam voor internationale bedrijven en Europese instellingen en dikwijls hier voor slechts enkele jaren, en (4) Noord-Afrikaanse en Turkse immigranten, die vaak ook eerst in Brussel gewoond hebben.

Dialect[bewerken]

Het dialect is het Brabants. Dit wordt voornamelijk door de oudere generatie nog als omgangstaal gebruikt. In een groot deel van de provincie spreekt men Zuid-Brabantse dialecten zoals het Leuvens, waarin de ei, ij en ui als zeer wijde diftongen worden gerealiseerd. In het oosten van de provincie (Tienen en omgeving) hoort men echter Getelands, ofwel Brabants met Limburgse invloeden (zie ook Tiens).

Evenementen[bewerken]

Politiek[bewerken]

Structuur[bewerken]

Flag of Flemish-Brabant.svg Vlaams-Brabant Supranationaal Nationaal Gemeenschap Gewest Provincie Arrondissement Provinciedistrict Kanton Gemeente District
Administratief Niveau Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Flag of Flanders.svg Vlaanderen Flag of Flemish-Brabant.svg Vlaams-Brabant Leuven
Halle-Vilvoorde
65 -
Bestuur Europese Commissie Belgische regering Vlaamse regering Deputatie Gemeentebestuur Districtscollege
Raad Europees Parlement Kamer van
Volksvertegenwoordigers
Vlaams Parlement Provincieraad Gemeenteraad Districtsraad
Kiesomschrijving Nederlands Kiescollege Kieskring Vlaams-Brabant Leuven
Halle-Vilvoorde
Leuven, Diest, Tienen,
Halle, Vilvoorde
14 65 -
Verkiezing Europese Federale Vlaamse Provincieraads- Gemeenteraads- Districtsraads-

Gouverneurs[bewerken]

van tot naam
1995 heden Lodewijk De Witte

Adjuncten van de gouverneur[bewerken]

De adjunct van de gouverneur ziet toe op de taalrechten van de Franstaligen in de zes faciliteitengemeenten rond Brussel. Het gaat om Drogenbos, Kraainem, Linkebeek, Sint-Genesius-Rode, Wemmel en Wezembeek-Oppem.

van tot naam
1995 2005 Guy Desolre
2005 heden Valérie Flohimont

Deputatie[bewerken]

Het dagelijks bestuur is in handen van de deputatie. Die telt 6 leden en wordt voorgezeten door de gouverneur, die geen stemrecht heeft. Voor de periode 2012-2018 wordt de provincie bestuurd door een coalitie van CD&V, sp.a , Open Vld en Groen. De deputatie bestaat uit:

  • Lode De Witte, gouverneur
  • Monique Swinnen (CD&V), gedeputeerde
  • Julien Dekeyser (Open Vld), gedeputeerde
  • Marc Florquin (sp.a), gedeputeerde
  • Tom Dehaene (CD&V), gedeputeerde
  • Luc Robijns (Groen), gedeputeerde
  • Walter Zelderloo (Open VLD), gedeputeerde

Provincieraad[bewerken]

De provincieraad van Vlaams-Brabant werd voor het eerst verkozen in 1994. Hij telt 72 zetels.

Vlaams-Brabant is onderverdeeld in de provinciedistricten Halle, Vilvoorde, Leuven, Diest en Tienen.

Zetelverdeling 2013-2018[bewerken]

Uitslagen van de provincieraadsverkiezingen sinds 1994[bewerken]

Partij 9-10-94

Stemmen - % - Zetels

8-10-00

Stemmen - % - Zetels

8-10-06

Stemmen - % - Zetels

14-10-12

Stemmen - % - Zetels

CD&V, vroeger CVP 159.278 - 23,87% - 22 133.795 - 19,5 - 15
CD&V-N-VA 202.120 - 29,35% - 25
N-VA 177.202 - 25,8 - 19
Vlaams Belang 80.020 - 11,99% - 10 125.445 - 18,22% - 15 46.128 - 6,7% - 5
VLD-Vivant 132.225 - 19,2% - 17
Open Vld, vroeger VLD 163.785 - 24,55% - 21 115.291 - 16,8% - 13
Vivant 10.057 - 1,51% - 0
sp.a-spirit 111.562 - 16,2% - 14
sp.a, vroeger SP 94.987 - 14,24% - 12 82.897 - 12,1% - 8
Groen 64.447 - 9,66% - 8 58.480 - 8,49% - 7 66.038 - 9,6% - 7
UF 46.106 - 6,91% - 6 54.733 - 7,95% - 6 48.920 - 7,1% - 5
PVDA+ 3.937 - 0,59% - 0 2.179 - 0,32% - 0 8.370 - 1,2% - 0
VU&ID 44.519 - 6,67% - 5
BELG-UNIE 5.708 - 0,8 - 0
Piratenpartij 3.068 - 0,4 - 0
Nieuwe Partij 1.855 - 0,27% - 0
Totaal aantal zetels 84 84 84 72

Economie[bewerken]

Scholingsgraad[bewerken]

Van de 25- tot 34-jarigen is in de provincie 12,4% laaggeschoold en 50,8% hooggeschoold. In de categorie 65- tot 74-jarigen in 70,9% laaggeschoold en 12,8% hooggeschoold. De werkloosheidsgraad van de actieve bevolking bedroeg in 2007 5%.

Justitie[bewerken]

Assisenhof[bewerken]

Per provincie wordt er een assisenhof georganiseerd. Het is een rechtscollege dat belast is met het vonnissen van misdaden, politieke delicten en drukpersdelicten (uitgezonderd diegene in verband met xenofobie en racisme). Een hof van assisen bestaat uit twee afzonderlijke organen, namelijk 'het hof', dat bestaat uit een voorzitter, raadsheer in het Hof van Beroep, en uit twee assessoren (bijzitters), rechters in de rechtbank van eerste aanleg en de jury. Deze volksjury van twaalf gezworenen wordt bij elk proces opnieuw samengesteld. Tegen de uitspraak of het arrest van een assisenhof kan men niet in beroep gaan. Wel kan men in geval van procedurefouten in cassatie gaan bij het Hof van Cassatie. Procureur-generaal is Marc de le Court van het gerechtelijk gebied Brussel.

Structuur[bewerken]

Flag of Flemish-Brabant.svg Vlaams-Brabant Supranationaal Nationaal Gerechtelijk gebied Provincies Arrondissementen Kantons
Gebied Vlag van Europa Europese Unie Vlag van België België Brussel Flag of Flemish-Brabant.svg Vlaams-Brabant Brussel
Leuven
37
Sociaal recht Hof van Justitie Hof van Cassatie Arbeidshof Arbeidsrechtbank
Handelsrecht Hof van Beroep Rechtbank van Koophandel Vredegerecht
Burgerlijk recht Rechtbank van eerste aanleg Vredegerecht / Politierechtbank
Strafrecht Hof van Beroep Assisenhof

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Ons Baarle, een bijzonder dorp. Bouwstenen voor de geschiedenis van Baarle. Henricus Joosen. 1946
  2. Het Lokaal en Provinciaal Kiesdecreet van 8 juli 2011, codex.vlaanderen.be
  3. http://www.slideshare.net/Googlie/omgevingsanalyse-presentatie