Holoceen

Systeem	Serie	Subserie	Etage	Ouderdom (Ma)
Kwartair	Holoceen			0,0117 - heden
	Pleistoceen	Boven	Tarantien	0,126 - 0,0117
		Midden	Ionien	0,781 - 0,126
		Onder	Calabrien	1,806 - 0,781
			Gelasien	2,588 - 1,806
Neogeen	Plioceen		Piacenzian	ouder
Indeling van het Kwartair volgens de ICS.

Het Holoceen, vroeger ook Alluvium genoemd, is het geologische tijdvak van 11.700 jaar geleden tot nu. Het Holoceen volgt op het Pleistoceen, waarmee het samen het Kwartair vormt. Het woord Holoceen stamt uit het Grieks: holos betekent "compleet" en ceno betekent "nieuw". De ondergrens van het Holoceen wordt gedefinieerd door de GSSP in de NorthGRIP-ijskern, afkomstig van Groenland. De overgang van Jonge Dryas naar Holoceen is in deze kern duidelijk waar te nemen en is gedateerd op 11.650 ± 99 BP.^[1]

Het Holoceen is een relatief warme periode of interglaciaal, vergeleken met de voorgaande koude periode aan het einde van het Pleistoceen. Deze koude periode heet Weichselien en vormde een glaciaal.

Tijdens het Holoceen is het Nederlandse en Vlaamse landschap in grote mate gevormd. De Noordzee ontstond, daarbij vormde de kuststrook met haar duinen, de moerassige veengebieden van Holland en het zeekleilandschap van Noord-Nederland.

Inhoud 1 Vorming van het Nederlandse en Vlaamse landschap 2 Mensen 3 Gewervelde dieren uit het Holoceen 4 Zie ook 5 Bronnen, noten en/of referenties 5.1 Literatuur 6 Externe links

[bewerken] Vorming van het Nederlandse en Vlaamse landschap

Eratheem	Systeem	Serie	Etage	Chronozone	Tijd geleden (jaar)1
Cenozoïcum	Kwartair	Holoceen		Subatlanticum	0 - 2.400
				Subboreaal	2.400 - 5.660
				Atlanticum	5.660 - 9.220
				Boreaal	9.220 - 10.640
				Preboreaal	10.640 - 11.700
		Pleistoceen	Weichselien	Jonge Dryas	11.700 - 12.700

Het Holoceen is 11.700 jaar geleden begonnen nadat het landijs, dat in het Weichselien Noord-Europa en Scandinavië bedekte, zich begon terug te trekken en te smelten. Op de plek van de huidige Oostzee ontstond een groot smeltwatermeer, het Baltisch IJsmeer. De zeespiegel steeg overal ter wereld, waardoor in West-Europa onder andere de Noordzee en de Ierse Zee gevormd werden. Het klimaat werd in de eerste paar duizend jaar daarna steeds warmer.

Met de stijging van de zeespiegel naderde de zee al snel de huidige kustlijn. Daardoor ontstonden grote moerassen in de lage kustvlakten, waar veen werd afgezet. Dit veen wordt ook wel basisveen of veen op grote diepte genoemd. In het Atlanticum (rond 6500 jaar geleden) bereikt de zeespiegel een voorlopig hoogtepunt, waarna de zeespiegelstijging stagneert. Het overgrote deel van het westen en noordwesten van Nederland was door de zeespiegel overspoeld en de zee laat slib op het basisveen vallen. De situatie kan vergeleken worden met het huidige waddengebied. Er wordt een kleilaag afgezet, die oude blauwe zeeklei genoemd wordt (afzettingen van Calais). De oude blauwe zeeklei was landinwaarts hoofdzakelijk echte klei, maar westelijker was de samenstelling erg zandig. De zee en de wind hoopten samen dat zand op tot een strandwal iets buiten de huidige kustlijn (in hoogte niet vergelijkbaar met de huidige duinen). De strandwal is dus zowel een mariene als een eolische afzetting.

In het Subboreaal (rond 3000 jaar geleden) raakte de kustvlakte dichtgeslibd. Er ontstond weer moeras, waarin het zogenaamde Hollandveen werd afgezet. In het Subatlanticum (vanaf 2400 jaar geleden) stijgt de zeespiegel weer geleidelijk, zodat weer klei wordt afgezet. Dit wordt de jonge zeeklei genoemd (afzettingen van Duinkerken).

De landinwaartse beweging van de zee werd in de Middeleeuwen tot stand gebracht doordat de mens dijken begon aan te leggen.

[bewerken] Mensen

De Oude Steentijd eindigt officieel met het einde van het Pleistoceen. In de geschiedenis van de mens in Europa is het Holoceen de periode van de middensteentijd- en jonge steentijd, de bronstijd en de ijzertijd, waarna de geschreven geschiedenis begint.

[bewerken] Gewervelde dieren uit het Holoceen

Tijdens het Holoceen zijn oa. de volgende soorten uitgestorven:

Buidelwolf Carolinaparkiet Cubaanse ara Dodo

Haasts arend Huia Labradoreend Mammoet

Moa Norfolk-eilandkaka Oeros Olifantsvogel

Reuzenalk Steller-zeekoe Wolharige neushoorn Trekduif

[bewerken] Zie ook

• Cenozoïcum
• Geologische tijdvakken

[bewerken] Externe links

Geologie van Nederland Beschrijving van het Holoceen in Nederland, met originele reconstructietekening.

Tijdperken van de geologische tijdschaal
Eons: Fanerozoïcum · Proterozoïcum · Archeïcum · Hadeïcum Era's (in Fanerozoïcum): Cenozoïcum · Mesozoïcum · Paleozoïcum Periodes (in Fanerozoïcum): Kwartair · Neogeen · Paleogeen · Krijt · Jura · Trias · Perm · Carboon · Devoon · Siluur · Ordovicium · Cambrium Tijdvakken (in Cenozoïcum): Holoceen · Pleistoceen · Plioceen · Mioceen · Oligoceen · Eoceen · Paleoceen