Wallonië
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
.svg){kind=small} België |
|||
|
|||
 |
|||
|
|
|||
| Hoofdstad | Namen | ||
| Oppervlakte | 16.844 km² | ||
|
|
|||
| Inwoners | 3.456.775 | ||
| - Bevolkingsdichtheid | 205 inw./km² | ||
| Talen | Frans en Duits | ||
|
|
|||
| Minister-president | Rudy Demotte | ||
| Coalitie | PS, cdH, Ecolo | ||
|
|
|||
| Munteenheid | Euro (EUR) | ||
| Volkslied | Le chant des Wallons | ||
| Tijdzone | UTC +1 (zomer = +2) | ||
| Feestdag | 3e zondag van september | ||
| ISO 3166 | BE-WAL | ||
| Website | http://www.wallonie.be | ||
|
|
|||
 |
|||
| Provincies van Wallonië: 1 Waals-Brabant, 2 Henegouwen, 3 Luik, 4 Luxemburg, 5 Namen |
|||
|
|||
Wallonië (Frans: Wallonie, Duits: Wallonie(n)) is de zuidelijke deelstaat van België en loopt gelijk met het grondgebied van het Waals Gewest. De officiële vlag van Wallonië gaat terug op het ontwerp van kunstenaar Pierre Paulus uit 1913. De hoofdstad is Namen. Met 16.844 km² beslaat het meer dan de helft van het Belgische grondgebied. De inwoners van Wallonië worden Walen genoemd, dit komt waarschijnlijk van het oud-Germaanse woord *Weleas, dat ongeveer vreemdeling betekent, namelijk "Vreemdeling die een Romaanse (of Keltische) taal spreekt". Duitstaligen hebben het wel eens over "Die Welsche Schweiz" als ze het over het Romaanstalige deel van Zwitserland spreken. Ook de namen van Wallachije, de stam der Vlachen en Wales zouden die oorspronkelijke betekenis in zich dragen.
Inhoud |
[bewerken] Etymologie
De benaming Wallonië (Frans: Wallonie) stamt af van het Oud-Germaanse Walh, waarmee Keltische en Romaanse bevolkingsgroepen werden aangeduid.
Het woord Wallonie duikt voor de eerste keer op in het uit 1842 daterende etymologische en filosofische essay van filoloog en antropoloog Honoré Chavée. Hij gebruikt het in de betekenis van de romaanse wereld die hij tegenover de Germaanse plaatst. Pas twee jaar later, in 1844, zou het woord in zijn huidige betekenis - (La Wallonie) als het romaanse gedeelte van de nieuwe staat België - door François-Charles-Joseph Grandgagnage in zijn boek 'Wallonades' [1] gebruikt worden. Met de Waalse schrijver en militant voor de Franstalige zaak Albert Mockel krijgt het woord ook een politiek en cultureel gekleurde lading waarbij Wallonië en de Waalse zaak tegenover Vlaanderen en de Vlaamse beweging worden gesteld.
[bewerken] Geschiedenis
[bewerken] Bevolking
Op 1 januari 2008 telde Wallonië 3.456.775 inwoners. De grootste steden zijn Luik, Charleroi, Bergen, Namen, Doornik en Verviers.
[bewerken] Taal
Wallonië is overwegend Franstalig, maar in de Oostkantons (het uiterste oosten) wonen zo'n 70.000 Duitstaligen. In 9 gemeenten (met als meest bekende Eupen en Sankt-Vith) is het Duits er de officiële taal, met echter faciliteiten voor de Franstaligen. In de aangrenzende Waalse gemeentes Weismes en Malmedy zijn er ook taalfaciliteiten voor Duitstaligen.
Ook Nederlandstaligen (zowel Vlamingen als Nederlanders) wonen in Wallonië. In enkele gemeenten tegen de taalgrens, met name Komen-Waasten, Moeskroen, Edingen en Vloesberg, genieten zij taalfaciliteiten. De oostelijke gemeenten Baelen, Blieberg en Welkenraedt zijn officieel Franstalig. In 1966 werd beslist dat deze gemeenten faciliteiten kunnen aanvragen voor zowel Duits- als Nederlandstaligen maar hiervan is tot op heden nog geen gebruik gemaakt.
Op gebied van streektalen bekleedt het Waals de voornaamste positie. Het wordt gesproken in de provincies Luik, Namen en Waals-Brabant, evenals Oost-Henegouwen, de Ardennen en in de botte de Givet (de Franse inham in de provincie Namen). In West-Henegouwen spreekt men Picardisch, in het uiterste zuiden van de provincie Namen (Vresse-sur-Semois) hoort men Champenois, in de Gaumestreek (zuiden van de provincie Luxemburg) dan weer Gaumais. Tegen de grens met het Groothertogdom Luxemburg spreekt men Luxemburgs dat in tegenstelling tot de vorige geen Romaans dialect is maar een gestandaardiseerd dialect van het Duits. Sinds het begin van de 20e eeuw neemt het gebruik van streektalen echter sterk af, ten voordele van het Frans.
[bewerken] Geografie
 |
|
De Maas is de belangrijkste rivier in Wallonië. De Samber is de enige bevaarbare bijrivier van de Maas. De Samber en de Maas lopen samen als een Oost-West-as door Wallonië. Ook de Semois, de Lesse en de Ourthe monden uit in de Maas. Wallonië is heuvelachtiger dan Vlaanderen met o.a. de Ardennen, de Hoge Venen (met het hoogste punt van België, Signal de Botrange) en de Condroz.
[bewerken] Duitstalige Gemeenschap
In het federale België neemt de Duitstalige Gemeenschap een aparte plaats in: het behoort tot het Waals Gewest maar is toch niet Franstalig. Het grondgebied strekt zich uit over de Oostkantons, met uitzondering van het kanton Malmedy: de gemeenten Malmedy en Waimes/Weismes zijn officieel Franstalig, maar kennen faciliteiten voor Duitstaligen.
[bewerken] Provincies
|
Het Waalse grondgebied omvat de volgende provincies:
- 1 Waals-Brabant
- 2 Henegouwen
- 3 Luik
- 4 Luxemburg
- 5 Namen
[bewerken] Bestuur
De bevoegdheden van het Waals Gewest zijn vastgelegd in de Belgische Grondwet en de Bijzondere Wet tot Hervorming der Instellingen.
[bewerken] Parlement
Het Waals Parlement is de volksvertegenwoordiging van het Waals Gewest. Het parlement telt 75 zetels en wordt eens in de vijf jaar gekozen, gelijktijdig met de verkiezingen voor het Europees Parlement.
[bewerken] Kieskringen
Het Waals Gewest is onderverdeeld in 13 kieskringen. Iedere kieskring vult een aantal zetels in de Waalse Gewestraad. Aarlen - Bastenaken - Marche-en-Famenne: 3, Charleroi: 9, Dinant - Philippeville: 4, Doornik - Aat - Moeskroen: 7, Hoei - Borgworm : 4, Luik: 13, Bergen: 6, Namen: 6, Neufchâteau - Virton: 2, Nijvel : 8, Thuin: 3, Verviers: 6 en Zinnik : 4.
[bewerken] Samenstelling 2004-2009
| PS | MR | CDH | FN | Ecolo | Totaal | |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Aarlen | 1 | 1 | 1 | 0 | 0 | 3 |
| Charleroi | 4 | 2 | 1 | 2 | 0 | 9 |
| Dinant | 2 | 1 | 1 | 0 | 0 | 4 |
| Hoei | 2 | 2 | 0 | 0 | 0 | 4 |
| Luik | 6 | 3 | 2 | 1 | 1 | 13 |
| Bergen | 3 | 1 | 1 | 1 | 0 | 6 |
| Namen | 3 | 2 | 1 | 0 | 0 | 6 |
| Neufchâteau | 1 | 0 | 1 | 0 | 0 | 2 |
| Nijvel | 2 | 4 | 1 | 0 | 1 | 8 |
| Zinnik | 2 | 1 | 1 | 0 | 0 | 4 |
| Thuin | 3 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 |
| Doornik | 3 | 2 | 2 | 0 | 0 | 7 |
| Verviers | 2 | 1 | 2 | 0 | 1 | 6 |
| Totaal | 34 | 20 | 14 | 4 | 3 | 75 |
[bewerken] Samenstelling 2004-2014
| Partij | 2004-2009 | 2009-2014 |
|---|---|---|
| PS | 34 | 29 |
| MR | 20 | 19 |
| CDH | 14 | 13 |
| Ecolo | 3 | 14 |
| FN | 4 | - |
De onderlijnde getallen vormen de hieruit onderhandelde meerderheid.
[bewerken] Regering
Het dagelijks bestuur van het Waals Gewest is in handen van de Waalse regering.
[bewerken] Verkeer en vervoer
Het vervoer per tram en bus binnen het Waals Gewest wordt uitgevoerd door de Société Régionale Wallonne du Transport (SRWT), onder de commerciële naam TEC (Transport en commun). Het Waals Gewest beheert ook de gewestwegen in Wallonië. Het spoorvervoer is een verantwoordelijkheid van de federale overheid en wordt verzorgd (net als in de rest van België) door de NMBS (Nationale Maatschappij der Belgische Spoorwegen).
[bewerken] Nederlands in Wallonië
Gezien de massale toeristenstroom van Vlamingen en Nederlanders en het feit dat er ook een aanzienlijk aantal Nederlandstaligen naar Wallonië verhuist, wordt het Nederlands er meer prominent aanwezig. Sommigen spreken zelfs van een Vernederlandsing. Vooral de Nederlanders gaan er wonen en beginnen een Nederlandstalige camping, restaurant of café in Wallonië. Een kwart van de campings in de Ardennen en de rest van Wallonië, is inmiddels in Nederlandse handen.
[bewerken] Waalse Beweging
Er bestaat een Waalse Beweging die strijdt voor de Waalse onafhankelijkheid of zelfbestuur en/of aansluiting bij Frankrijk. Ze ontstond eerst als reactie op de Vlaamse Beweging, werd een belangrijk verschijnsel met de brief van Jules Destrée aan de Koning der Belgen, "Sire er zijn geen Belgen" in 1912. De brief werd gepubliceerd in de Revue de Belgique (15 augustus 1912) en in de Journal de Charleroi (24 augustus 1912). Ook vonden er publicaties plaats in de grootste Waalse dagbladen, zoals La Gazette de Charleroi, L'Express en La Meuse, de katholieke dagbladen uitgezonderd. Er verscheen ook een artikel in The New York Times.[2] Maar vooral in 1950 (gedurende de Koningskwestie) en in 1960 met André Renard (gedurende de algemene staking van 1960-1961), werd zelfbestuur geëist en grondige economische hervormingen om Wallonië te redden en om zijn teloorgang tegen te gaan.
[bewerken] Le chant des Wallons
 Zie Le chant des Wallons voor het hoofdartikel over dit onderwerp. |
Het volkslied van Wallonië is de Franstalige vertaling van Le chant des Wallons, een lied dat oorspronkelijk in 1900 in het Waals was geschreven.
[bewerken] Trivia
In Wallonië wordt het Nederlandstalige Waals Weekblad uitgegeven. Naar Wallonië is de planetoïde 3198 Wallonia genoemd, ontdekt door de Belgische sterrenkundige François Dossin.
[bewerken] Externe links
- www.wallonie.be Officiële portaalsite van het Waalse Gewest.
- gov.wallonie.be Website van de Waalse Regering
- parlement.wallonie.be Website van het Waals Parlement
Bronnen, noten en/of referenties:
- ↑ Wallonnades, par l'auteur d'Alfred Nicolas, Liège, Oudart, 1845.
- ↑ Belgium may separate, The New York Times, 9 aug 1912
| Bestuurlijke indeling van België |  |
|---|---|
|
Gewesten: Brussels Hoofdstedelijk Gewest · Vlaams Gewest · Waals Gewest |
