Charleroi

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nuvola single chevron right.svg Voor de gelijknamige stad in Pennsylvania, zie Charleroi (Pennsylvania).
Charleroi
Stad in België Vlag van België
Vlag van Charleroi Wapen van Charleroi
Charleroi
Charleroi
Geografie
Gewest Flag of Wallonia.svg Wallonië
Provincie Flag of Hainaut.svg Henegouwen
Arrondissement Charleroi
Oppervlakte
– Onbebouwd
– Woongebied
– Andere
102,08 km² (2011)
36,91%
24,78%
38,31%
Coördinaten 50° 25' NB, 4° 27' OL
Bevolking (Bron: ADSEI)
Inwoners
– Mannen
– Vrouwen
– Bevolkingsdichtheid
203.753 (01/01/2013)
48,60%
51,40%
1996,06 inw./km²
Leeftijdsopbouw
0–17 jaar
18–64 jaar
65 jaar en ouder
(01/01/2008)
21,29%
61,88%
16,83%
Buitenlanders 14,50% (01/01/2010)
Politiek en bestuur
Burgemeester Paul Magnette (PS)
Bestuur PS, MR, cdH
Zetels
PS
MR
cdH
Ecolo
FN-belge
PTB+
51
30
9
6
3
2
1
Economie
Gemiddeld inkomen 12.278 euro/inw. (2011)
Werkloosheidsgraad 26,22% (jan. 2009)
Overige informatie
Postcode
6000
6001
6010
6020
6030
6030
6031
6032
6040
6041
6042
6043
6044
6060
6061
Deelgemeente
Charleroi
Marcinelle
Couillet
Dampremy
Goutroux
Marchienne-au-Pont
Monceau-sur-Sambre
Mont-sur-Marchienne
Jumet
Gosselies
Lodelinsart
Ransart
Roux
Gilly
Montignies-sur-Sambre
Zonenummer 071
NIS-code 52011
Politiezone Charleroi
Website www.charleroi.be
Detailkaart
Charleroi Hainaut Belgium Map.png
ligging binnen het arrondissement Charleroi
in de provincie Henegouwen
Portaal  Portaalicoon   België
Stadhuis
Karel II plein op zondagochtend (marktdag)
Belfort (UNESCO-werelderfgoed)
Sint-Christoffelkerk

Charleroi (Waals: Tchålerwè) is een grote industriestad in de Belgische provincie Henegouwen. De stad is ontstaan uit een fusie van de kleine kernstad Charleroi met veertien voorsteden waarmee ze vergroeid is. Charleroi telt ruim 203.000 inwoners op een oppervlakte van 102 km², en is daarmee naar inwonertal de op twee na grootste gemeente in België en de grootste in Wallonië. In het hele stedelijke gebied van Charleroi, inclusief omliggende gemeenten, wonen bijna 500.000 mensen. Charleroi ligt aan de rivier de Samber.

Model van Charleroi in 1695. Foto genomen vanuit het zuidwesten.

Naam[bewerken]

Charleroi heette oorspronkelijk Charnoy. De Spanjaarden maakten van dit dorpje een belangrijke vesting en hernoemden het in 1666 tot Charleroi, naar koning Karel II. Dit komt tot uitdrukking in de Latijnse term Caroloregium en het Franse bijvoeglijk naamwoord dat bij de stad hoort, carolorégien. Dit is ook de naam die aan de inwoners van de stad wordt gegeven, soms afgekort tot Carolos.

Doordat Charleroi lang een onaanzienlijke plaats was en niet onmiddellijk aan de taalgrens ligt, heeft het geen historische Nederlandse naam ontwikkeld. De zogezegde Nederlandse benaming Karelskoning is een neologisme, uitgevonden en geïntroduceerd door een Belgisch radioprogramma. In de praktijk wordt deze naam niet gebruikt. Vlamingen duiden de inwoners van Charleroi soms aan met Karolingers, maar met Karolingen bestaat geen enkele historische relatie.

Geschiedenis[bewerken]

In de Romeinse tijd was het gebied van de gemeente reeds bewoond getuige de Tumulus van Marcinelle.

Charleroi was in de late 17e eeuw en eerste helft van de 18e eeuw een van de vestingsteden die deel uitmaakten van de Nederlandse vestingsbarrière in de Zuidelijke Nederlanden.

Deelgemeenten[bewerken]

Map Charleroi.svg

Economie[bewerken]

Een stafkaart van 1933, waar de talrijke spoorlijnen en buurtspoorlijnen te zien zijn.

Charleroi, eens een belangrijk industrieel centrum (koolmijnen en staalindustrie), is nu vooral een stad van vergane glorie, met de bijhorende sociale problemen (hoge werkloosheid- en criminaliteitscijfers). Overal zijn er resten (terrils, gebouwen) zichtbaar waardoor Charleroi en de regio nog steeds bekendstaat als Le Pays Noir, en geassocieerd wordt met mijnen. In de deelgemeente Marcinelle vond in 1956 de grootste mijnramp uit de Belgische geschiedenis plaats in de mijn Le Bois du Cazier. 262 mijnwerkers kwamen om, voornamelijk Italianen (na W.O.II massaal als "gastarbeiders" ingehuurd) en Vlamingen. Sinds kort zijn de oude mijngebouwen ingericht als museum en herdenkingssite. De mijnbouw is ondertussen voltooid verleden tijd, de staalindustrie nog slechts een schim van vroeger, ACEC (elektromechaniek), begin jaren 60 qua omzet nog zo groot als Philips, bestaat niet langer. Chemie (Solvay) en glas (Glaverbel), blijven nog overeind.

Met forse subsidies, (onder andere 750 miljoen euro van de Europese Unie voor de provincie Henegouwen), probeert het Waals Gewest het tij te keren, door nieuwe bedrijven aan te trekken. Zo kent de luchthaven van Charleroi, (deelgemeente Gosselies), die jarenlang een sluimerend bestaan leidde, sinds 2001 toen de goedkope luchtvaartmaatschappij Ryanair er neerstreek, als "Brussels-South Charleroi Airport", een forse toename van het aantal reizigers (meer dan 6 miljoen in 2012). De subsidies die Ryanair ontving van de Waalse Gewestregering, werden door de Europese Unie ondertussen echter beschouwd als concurrentieverstorend, en Ryanair moest de miljoenen euro's terugstorten aan de Waalse overheid, in beroep (2008) werd deze uitspraak om procedure redenen echter vernietigd en ging Ryanair vrijuit. Rond de luchthaven die in 2008 een nieuwe grote terminal in gebruik nam is ondertussen ook het bedrijfs- en wetenschapspark Aéropole tot stand gekomen dat zich toespitst op hoogtechnologische bedrijven en onder andere een aantal spin-off bedrijven van de ULB herbergt. De economische reconversie van de regio in zijn geheel is op dit ogenblik echter nog niet afgerond.

Bijzonder is dat Charleroi geen echte universiteit bezit. Dit leidt ertoe dat veel leerlingen na het middelbaar onderwijs de stad verlaten om elders een studie te volgen. De stad heeft wel de Centre Universitaire de Charleroi (een instelling voor volwassenenonderwijs) en de paramedische afdelingen Institut Pédagogique et Social de Marcinelle (IPSMa) en Institut Provincial de Kinésithérapie de Nursing et d'Ergothérapie (IPKNE) van de hogeschool Haute Ecole Provinciale de Charleroi Universtité du Travail (HEPCUT), en de IESCA van de Haute Ecole Catholique Charleroi-Europe.

Verkeer en vervoer[bewerken]

De Samber bij het station Charleroi-Zuid

Rond de agglomeratie loopt een ringweg, de autosnelweg R3, die samen met de A15/E42 een volledig ring om de stad vormt. In het stadscentrum loopt nog een volledige ring, namelijk de R9. Opmerkelijk aan "la Petite Ceinture" is dat deze slechts uit één rijrichting bestaat, en op deze wijze in tegenwijzerzin een ring omheen de stadskern vormt.

Verder is Charleroi, en dan met name het station Charleroi-Sud, een belangrijk spoorwegknooppunt. O.a. de doorgaande Intercity van Luik naar Rijsel stopt er.

In Gosselies ligt de luchthaven van Charleroi, officieel "Brussels South Charleroi Airport".

Premetro[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie het hoofdartikel Métro Léger de Charleroi

In de agglomeratie is er een premetrosysteem, waarvan er één tak wel is gebouwd, maar nooit in gebruik genomen en andere trajecten pas vele jaren na de bouw in dienst zijn gesteld. Dit premetrosysteem was oorspronkelijk zeer groots opgevat voor een stad van deze omvang. Door budgetproblemen werden de plannen fors teruggeschroefd zodat er nu op één lijn boven- en ondergronds kant en klare spookstations te vinden zijn. In de lokale volksmond wordt wel de term "metro" gebruikt in plaats van tram.

De bouw van deze premetro kwam er vooral om de lokale industrie onder andere Acec, opdrachten te bezorgen, eerder dan om een reëel vervoersprobleem op te lossen. Dit netwerk kan samen met de scheepslift van Strépy-Thieu op het Centrumkanaal beschouwd worden als een schoolvoorbeeld van een Grand Travail Inutile, veroorzaakt door de Belgische wafelijzerpolitiek op het vlak van openbare werken.[bron?]

Politiek[bewerken]

Sinds de onafhankelijkheid van België in 1830 en tot de gemeentefusies van 1977 werd Charleroi bijna uitsluitend geleid door burgemeesters van liberale signatuur. Door de fusies verwaterde het gewicht van de kernstad ten voordele van de sterk geïndustrialiseerde randgemeenten waar traditioneel de PS de plak zwaaide. Dit leidde bij de gemeenteraadsverkiezingen in 1976 tot een absolute meerderheid voor de PS in de nieuwe gemeenteraad. Deze hegemonie zou pas doorbroken worden bij de verkiezingen van 2006 nadat verschillende PS gemeenteraadsleden en ambtenaren waaronder de burgemeester Jacques Van Gompel in opspraak waren gekomen en gerechtelijk vervolgd werden. Na de verkiezingen van 2006 waarbij de PS zwaar verloor maar toch de grootste partij bleef, kwam er opnieuw een PS burgemeester die echter al snel tot aftreden gedwongen werd en vervangen door de compromisfiguur Jean-Jacques Viseur van de CdH, die het om gezondheidsredenen voortijdig opgaf. Pas met de benoeming van PS boegbeeld Paul Magnette na de verkiezingen van oktober 2012 waarbij de PS de absolute meerderheid heroverde lijkt de politieke situatie zich opnieuw te stabiliseren.

Bestuur 2013-2018[bewerken]

Het bestuur van Charleroi bestaat uit een coalitie van PS, MR en cdH.

De gemeenteraadverkiezingen van oktober 2012 geeft de absolute meerderheid, verloren in 2006, aan de PS. Paul Magnette, verkozen tot burgemeester kiest ervoor om de vorige coalitie van PS, MR en cdH te behouden. Hijzelf blijft enkele weken federaal minister en, verhinderd, duidt hij Françoise Daspremont aan als waarnemend burgemeester. Op 22 januari 2013 zit hij zijn eerste vergadering van het gemeentecollege voor.

De volgende personen maken deel uit van het bestuur:

Gemeentecollege
Burgemeester Paul Magnette
Schepenen Françoise Daspremont, Cyprien Devilers, Véronique Salvi, Philippe Van Cauwenberghe, Anthony Dufrane, Serge Beghin, Serdar Kilic, Ornella Cencig, Eric Goffart et Eric Massin (président van het OCMW).

Burgemeesters van Charleroi[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van burgemeesters van Charleroi voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

van 1830 tot de fusie van de gemeenten (1976)[bewerken]

Sinds de fusie van de gemeenten (1977)[bewerken]

Resultaten gemeenteraadsverkiezingen sinds 1976[bewerken]

Partij 10-10-1976[1] 10-10-1982 9-10-1988 9-10-1994 8-10-2000 8-10-2006[2] 14-10-2012[3]
Stemmen / Zetels % 51 % 51 % 51 % 51 % 51 % 51 % 51
PS 49,11 27 53,34 32 63,78 37 53,97 32 51,37 30 38,43 23 47,69 30
PSC1/CDH2 15,351 8 11,231 6 12,381 6 11,591 6 9,611 4 11,42 6 10,592 6
ECOLO - 6,03 2 7,6 3 6,27 2 11,38 6 8,12 4 7,37 3
VIVANT - - - - 2,17 0 0,82 0 -
PRL1/MR2 10,851 5 15,991 9 11,711 5 11,391 6 - 24,642 14 16,282 9
PRL-MCC - - - - 16,15 8 - -
FDF - - - - - - 1,81 0
RW 19,17 10 - 0,83 0 - - - 0,92 0
RWF - - - - 1,09 0 - -
PTB1/PTB+2 0,321 0 0,291 0 0,431 0 1,271 0 1,331 0 2,12 0 3,422 1
PCB1/PC2 4,411 1 3,821 1 2,442 0 - - - -
UDRT - 1,69 0 - - - - -
FN - 0,74 0 0,4 0 10,5 5 6,9 3 - -
WALLON - 4,48 1 - - - 1,14 0 -
RPW - 1,65 0 - - - - -
GU - - - 1,2 0 - - -
SAMUEL - - - 1,64 0 - - -
VIE - - - 1,64 0 - - -
Front-Nat. - - - - - 9,51 4 -
FNationale - - - - - 2,7 0 -
FN-Belge - - - - - - 5,78 2
FNW - - - - - - 1,98 0
NATION - - - - - - 1,16 0
Wall.d'Abord! - - - - - - 1,09 0
Anderen(*) 0,78 0,74 0,43 0,54 - 1,13 1,91
Totaal stemmen 135525 124898 119471 116777 116018 121275 112289
Opkomst % 88,74 87,65 86,4 88,65 82,58
Blanco en ongeldig % 5,46 6,42 6,42 6,62 9,24 8,08 10,34

(*)1976: Divers 76 1982: FRNAT, MRW 1988: PCN, POS 1994: LCBCV, PCN, PSN 2006: FNB, Unie 2012: DN, Front-Gauche, NWA

Sport[bewerken]

De stad is de thuisbasis van twee voetbalclubs uit de hoogste afdelingen: Sporting Charleroi uit Eerste klasse en ROC de Charleroi-Marchienne uit Derde klasse. De clubs spelen hun thuiswedstrijden in respectievelijk het Stade du Pays de Charleroi (17.824 plaatsen) en het Stade de la Neuville (12.164 plaatsen). In het futsal is Action 21 Charleroi de nationale topclub, met 10 nationale titels en ook een Europese beker.

In de Eerste klasse van het Belgische basketbal heeft de stad Spirou Charleroi. In het tafeltennis is La Villette Charleroi de nationale topper, met meer dan 30 landstitels en ook Europees behoort de club tot de top en werd meermaals Europees clubkampioen.

Natuur[bewerken]

Hoewel de stad zich grotendeels in een industriële omgeving bevindt is er in het Zuiden een groot bos, de "Bois du Prince". Veel vroegere terrils zijn ondertussen bebost en ingericht als park en natuurgebied. Een voorbeeld daarvan is "Les Piges" waar voor het premetro project een tunnel doorheen de kunstmatige heuvel is gegraven.

Demografische ontwikkeling[bewerken]

Als gevolg van de gemeentefusies van 1977 werd Charleroi naar inwoners de tweede stad van Wallonië direct na Luik. Kort daarop zou het zelfs de grootste worden wat het tot op heden nog steeds is. Opmerkelijk hierbij is dat door de fusie het inwoneraantal ongeveer vertienvoudigde en dat de kernstad Charleroi op het ogenblik van de fusie minder inwoners telde (ongeveer 21.000) dan twee van de andere deelgemeenten, nl. Jumet en Marcinelle. Zoals in de andere voormalige Waalse steenkoolbekkens (Borinage, Centrum, Luik) is er in Charleroi een grote groep inwoners van Italiaanse afkomst als gevolg van de immigratiegolf na Wereldoorlog II, eerder waren ook al vele Vlamingen hen voorafgegaan, zodat ook Vlaamse familienamen er niet ongewoon zijn.

De toename van de bevolking in de stad (kernstad inclusief fusiegemeenten) situeert zich vooral in de tweede helft van de 19e eeuw, wanneer het inwoneraantal op 50 jaar tijd verviervoudigt van ongeveer 55.000 in 1846 naar net geen 200.000 in 1900 als gevolg van de enorme industriële ontwikkeling die de regio dan doormaakt. Deze groei zet zich daarna vertraagd door tot 1930 wanneer de bevolking piekt rond de 245.000 inwoners. Door de economische achteruitgang die het gevolg is van de mijnsluitingen en de crisis in de siderurgie die zich doorzet vanaf de jaren zeventig van de 20e eeuw loopt de bevolking terug tot net boven de 200.000 in het jaar 2000, waarna het inwoneraantal vrijwel stabiel blijft.

  • Bron:NIS
  • 1977: fusie van de Belgische gemeentes

Stedenbanden[bewerken]

Geboren[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties