Duinkerke

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Duinkerke
Dunkerque
Gemeente in Frankrijk Vlag van Frankrijk
Flag of Dunkirk.svg Wapen van Duinkerke
Duinkerke
Duinkerke
Situering
Regio Nord-Pas-de-Calais
Departement Noorderdepartement (59)
Arrondissement Duinkerke
Kanton hoofdplaats van 4 kantons: Duinkerke-Oost, Duinkerke-West, Nieuw-Koudekerke en Groot-Sinten
Intercommunalité Dunkerque grand littoral
Cultuurregio Frans-Vlaanderen
Landstreek Franse Westhoek
Landschap Opaalkust
Coördinaten 51° 2' NB, 2° 22' OL
Algemeen
Oppervlakte 37,34 km²
Inwoners (1 jan. 2011) 91.386 (2.447,4 inw/km²)
Hoogte 0 - 17 m
Burgemeester Michel Delebarre
Overig
Postcode 59140 - 59240 - 59640
INSEE-code 59183
Website http://www.ville-dunkerque.fr
Detailkaart
Locatie van de gemeente Duinkerke in de Franse Westhoek
Locatie van de gemeente Duinkerke in de Franse Westhoek
Foto's
BeffroiDunkerque.JPG
Portaal  Portaalicoon   Frankrijk
Het stadhuis (2004)
Het belfort (2004)

Duinkerke (ook wel Duinkerken; Frans-Vlaams: Duunkerke, Frans: Dunkerque) is een stad in Frankrijk, in de regio Nord-Pas-de-Calais (Noord-Nauw van Calais), aan de grens met België. De stad zelf telt ruim 70.000 inwoners. Duinkerke is een onderprefectuur van het Noorderdepartement (Nord) en de hoofdplaats van het gelijknamige arrondissement, dat ongeveer overeenkomt met de Franse Westhoek.

Duinkerke ligt aan de Noordzee (Opaalkust); de haven is de op twee na grootste van Frankrijk, na die van Marseille en Le Havre.

De stedelijke agglomeratie Duinkerke, die ook de gemeenten Groot-Sinten (Grande-Synthe), Sint-Pols (Saint-Pol-sur-Mer), Nieuw-Koudekerke (Coudekerque-Branche), Leffrinkhoeke (Leffrinckoucke), Kapelle (Cappelle-la-Grande) en Fort-Mardijk (Fort-Mardyck) omvat, telt ongeveer 160.000 inwoners. Duinkerke is dan ook een belangrijk centrum voor de hele regio, tot zelfs in België.

Geschiedenis[bewerken]

Duinkerke dankt zijn naam aan een kerk die in de 9de eeuw gebouwd werd in een vissersdorp. Graaf Boudewijn III van Vlaanderen liet rond 960 de eerste vestingmuren optrekken. In de 12de eeuw kreeg de plaats stadsrechten. De haven bloeide op door de handel tussen Vlaanderen en Engeland.

Rond 1400 werden nieuwe stadsmuren gebouwd waarvan de toren de Leughenaer het enige overblijfsel is. In de 14de eeuw volgde de bouw van een dagmerk, dat het belfort zou worden, en van de gotische Sint-Eligiuskerk.

Door de langdurige oorlogen die keizer Karel in de 16de eeuw met Frankrijk voerde, werden schepen uit Duinkerke regelmatig door Franse kapers aangevallen. Om de eigen vissers te beschermen besloot het stadsbestuur zelf een kaapvaart te organiseren. Dit werd het begin van de befaamde Duinkerker kapers.

Het grootste deel van de Tachtigjarige Oorlog vochten de Duinkerker kapers aan de zijde van Spanje en saboteerden de handel van de Republiek der Verenigde Nederlanden. Maurits van Oranje organiseerde een veldtocht naar Duinkerke, maar slaagde er ondanks zijn overwinning bij Nieuwpoort niet in zijn doel te bereiken. In 1646 wist een Frans leger onder de prins van Condé (Frankrijk vocht toen tegen Spanje in de Dertigjarige Oorlog) Duinkerke te veroveren na een lang beleg waarbij de Nederlandse admiraal Maarten Harpertszoon Tromp de stad vanuit de zee had afgesloten.

In 1652 kwam de stad opnieuw in Spaanse handen, maar tijdens een nieuw beleg werden de Spaanse troepen op 14 juni 1658 in de Slag bij Duinkerke verslagen door een Frans-Engels leger onder maarschalk Turenne. Op 25 juni gaf Duinkerke zich aan Turenne over, maar dezelfde dag nog stond Lodewijk XIV van Frankrijk de stad af aan Engeland. Nog steeds wordt eraan herinnerd dat Duinkerke op één dag 's morgens Spaans, 's middags Frans en 's avonds Engels was.

In 1662 slaagde Frankrijk erin de havenstad van Engeland af te kopen en op 28 november van dat jaar werd de stad definitief Frans. In enkele jaren werd de stad ontwikkeld tot de belangrijkste oorlogshaven van Frankrijk. De beroemde vestingbouwer Vauban verstekte de haven en liet een citadel bouwen. De bevolking van de stad nam als gevolg daarvan sterk toe.

De meeste Duinkerker Kapers waren na 1658 vertrokken maar al gauw kwam de kaapvaart opnieuw tot bloei, nu uiteraard voor rekening van Frankrijk, met als beroemdste vertegenwoordiger Jan Bart, die een van de grootste Franse zeehelden zou worden.

In de Eerste Wereldoorlog lag Duinkerke op nog geen dertig kilometer van het IJzerfront. De stad speelde een belangrijke rol in de bevoorrading van de geallieerde troepen en werd meermalen gebombardeerd door Duitse zeppelins en lange-afstandskanonnen (de zogenaamde Lange Max).

Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de stad vooral bekend van de grote vlucht in 1940 vanuit Duinkerke van het Britse expeditieleger voor de Duitsers (de Evacuatie uit Duinkerke). De stad zelf werd daarbij grotendeels verwoest, en daarna door de Duitsers tot een vesting omgebouwd. Bij de bevrijding van Frankrijk in 1944 bleef de Festung Dünkirchen, net als sommige andere Franse kuststeden, in Duitse handen, deels beschermd door de overstroomde polders in de omgeving. Ze werd vanuit IJmuiden bevoorraad door Duitse onderzeeërs van het type Seehund. De bevolking was grotendeels geëvacueerd. Pas op 9 mei 1945 (een dag na de officiële capitulatie van Duitsland) gaf het Duitse garnizoen zich over.

De verwoestingen waren zo zwaar dat slechts een derde van de ca. 30.000 inwoners meteen kon terugkeren. Duinkerke moest vrijwel volledig worden opgebouwd. Een groot deel van zijn historisch erfgoed, zoals de meeste vestingwerken van Vauban, ging verloren.

Nadien kende de stad opnieuw een grote expansie, door de verdere uitbouw van de haven.

Het Vlaamse verleden is nog steeds merkbaar in de stad. De Franse taal heeft al lang het Vlaamse dialect verdrongen, maar in het lokaal taalgebruik worden nog wat Frans-Vlaamse dialectwoorden gebruikt. Ook sommige lokale benamingen, zoals de Tour du Leughenaer (Toren van de Leughenaer), hebben hun Vlaamse naam behouden.

Wijken[bewerken]

De gemeente Duinkerke is verdeeld in acht wijken (quartiers). Zes daarvan zijn voormalige zelfstandige gemeenten die in de loop der tijd door de stad zijn opgeslokt. De wijken hebben elk een eigen wijkhuis (mairie) waarin diverse gemeentelijke diensten zijn te vinden. Daarnaast heeft elke wijk een speciale wethouder in het stadsbestuur. De wijken zijn:

Legenda :
Duinkerke-Centrum, Duinkerke-Zuid, Malo, Rozendaal, Klein-Sinten, Saint-Pol-sur-Mer en Fort-Mardijk

Demografie[bewerken]

Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).

Grafiek inwonertal gemeente

Waterlopen[bewerken]

Duinkerke ligt aan de Noordzee. De wijk Malo ligt direct aan de zee. De rest van Duinkerke, met de haven, wordt van de zee gescheiden door een grote dijk. In de rest van de stad komen verschillende kanalen samen.

De Havendijk (Canal de Bergues) is het oudste Duinkerkse kanaal. Het werd gegraven in de 16de eeuw en verbindt de achterhaven van Duinkerke met Sint-Winoksbergen. Het krijgt zijn water van het Canal de la Haute Colme. Bij het toekomen in de achterhaven splitst het kanaal zich in twee. Het westelijk deel scheidt de wijk Jeu de Mail op zijn linkeroever van de benedenstad op de rechteroever en mondt uit in het westelijk stuk van een verbindingskanaal. Het oostelijk deel scheidt de benedenstad van Nieuw-Koudekerke op zijn rechteroever en mondt uit in het oostelijk deel van het verbindingskanaal ter hoogte van de "4 sluizen".

In 1679 begon de aanleg van de Broekburgvaart. Dit kanaal loopt naar het zuidwesten en verbindt de haven met de Aa. Een kleine 10 kilometer ten zuidoosten van Duinkerke, ter hoogte van Spijker splitst dit kanaal zich in twee. Het westelijk deel loopt noordwaarts tussen Mardijk op de linkeroever en Groot-Sinten en mondt uit in het havenbassin. Het oostelijk deel loopt verder oostwaarts tussen Klein-Sinten op de linkeroever en Armboutskappel en Kapelle om ter hoogte van Nieuw-Koudekerke noordwaarts af te buigen en eveneens uit te monden in het verbindingskanaal in Duinkerke.

De kanalen naar Bergen en Bourbourg krijgen beide een deel van het water van de Aa en zo vormt Duinkerke een oostelijke monding van deze rivier. Het kanaal van Bourbourg vormt met zijn afleidingskanaal een onderdeel van de verbinding Duinkerke-Schelde.

Het Kanaal Nieuwpoort-Duinkerke (Canal de Furnes) werd aangelegd in de 17de eeuw. Vanaf de 4 sluizen loopt het bijna evenwijdig met de kust richting België, waar via de IJzer de Noordzee kan bereikt worden. Het kanaal scheidt Rozendaal van Nieuw-Koudekerke en Tetegem.

Ter hoogte van de 4 sluizen tenslotte mondt ook het kleinere Canal des Moëres uit. Het verbindingskanaal werd in de 18de eeuw gegraven. In het Interbellum werd een afvoerkanaal (canal exutoire) aangelegd ten oosten van de stadskern. Het scheidt het centrum van Malo en Rozendaal en mondt uit in de Noordzee.

Ten noordoosten en oosten van het stadscentrum ligt een groot bassin tussen Duinkerke, de haven en de zee. Het bassin wordt van de zee gescheiden door een lange dijk en strekt zich uit tot 15 kilometer ten westen van het stadscentrum, waar op de grens tussen Loon-Plage en Grevelingen een verbinding is met de zee.

Kanalen in het centrum van Duinkerke

Bezienswaardigheden[bewerken]

Toren van de Leughenaer.
Sint-Eligiuskerk.
Het Stadhuis.

Musea[bewerken]

Verkeer en vervoer[bewerken]

De stad is ook een belangrijk verkeersknooppunt. Duinkerke ligt aan de snelweg E40, die een veertigtal kilometers westelijk in Calais (Kales) begint. In zuidoostelijke richting is er de E42/A25, die Frans-Vlaanderen doorkruist in de richting van Rijsel en bij Bergen op de E19 uitkomt.

Er is een TGV-verbinding met Rijsel en Parijs en er zijn TER-treinen die de hele regio bedienen. De spoorlijn naar Brayduinen (Bray-Dunes) en De Panne, het verlengde van de spoorlijn De Panne-Gent, wordt niet meer gebruikt. Er zijn plannen om ter vervanging hiervan een tramlijn of lightrail aan te leggen. De buslijnen 2 en 3 van DK'Bus Marine worden thans gebruikt voor de verbinding met De Panne in België.

Geboren[bewerken]

Stedenbanden[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Logo Wikimedia Commons
Commons heeft meer mediabestanden op de pagina Dunkerque.
Bronnen, noten en/of referenties