Duinkerke
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Duinkerke of Duinkerken (Frans: Dunkerque, Engels: Dunkirk, Duits: Dünkirchen) is een stad in Frankrijk, in de regio Nord-Pas-de-Calais (Noord-Nauw van Calais), aan de grens met België. De stad zelf telt ruim 70.000 inwoners. Duinkerke is een onderprefectuur van het Noorderdepartement (Nord) en de hoofdplaats van het gelijknamige arrondissement, dat ongeveer overeenkomt met de Franse Westhoek.
Duinkerke ligt aan de Noordzee (Opaalkust); de haven is de op twee na grootste van Frankrijk, na die van Marseille en Le Havre.
De stedelijke agglomeratie Duinkerke, die ook de gemeenten Groot-Sinten (Grande-Synthe), Sint-Pols (Saint-Pol-sur-Mer), Nieuw-Koudekerke (Coudekerque-Branche), Leffrinkhoeke (Leffrinckoucke), Kapelle (Cappelle-la-Grande) en Fort-Mardijk (Fort-Mardyck) omvat, telt ongeveer 160.000 inwoners. Duinkerke is dan ook een belangrijk centrum voor de hele regio, tot zelfs in België.
Inhoud |
Geschiedenis[bewerken]
De havenstad behoorde vroeger tot het graafschap Vlaanderen. Duinkerke behoort tot de reeks van havensteden die door de Vlaamse graven Diederik van de Elzas en Filips van de Elzas ter bevordering van het economische leven langs de Noordzeekust gesticht zijn. Andere steden die tot deze reeks behoren, zijn Grevelingen, Mardijk, Nieuwpoort, Damme en Biervliet[1].
Tijdens de Tachtigjarige Oorlog opereerden vanuit de stad de Duinkerker kapers. Johan van Oldenbarnevelt, raadspensionaris van Holland, wilde hen uit de weg hebben omdat zij de handel van de Republiek der Verenigde Nederlanden hinderden, maar een veldtocht van Maurits van Oranje tegen de kapers liep uit op de Slag bij Nieuwpoort. Hierna besloot de prins zich terug te trekken omdat hij verder trekken naar Duinkerke te gevaarlijk vond, waardoor de Duinkerker kapers hun gang konden blijven gaan.
In 1658 vond de Slag bij Duinkerke plaats, als nasleep van de Dertigjarige Oorlog.
Sinds 1662 (in 1713 bevestigd in de Vrede van Utrecht) maakt Duinkerke deel uit van Frans-Vlaanderen.
Tijdens de Tweede Wereldoorlog was de stad vooral bekend van de grote vlucht in 1940 vanuit Duinkerke van het Britse expeditieleger voor de Duitsers (de Evacuatie uit Duinkerke). Deze vlucht zorgde voor een belangrijke recuperatie van een goed opgeleid officierenkorps, soldaten en oorlogsmaterieel. Dit heeft het Verenigd Koninkrijk geholpen bij zijn verder verzet tegen nazi-Duitsland. Na de invasie in Normandië werd Duinkerke in 1944 niet bevrijd. Duitse troepen hielden de stad tot de overgave op 8 mei 1945 bezet. De vesting werd vanuit IJmuiden tot in mei 1945 bevoorraad door Duitse onderzeeërs van het type Seehund.
Het Vlaamse verleden is nog steeds merkbaar in de stad. Slechts weinigen uit de stad spreken nog het Frans-Vlaamse dialect, maar veel benamingen zijn gebleven. Een voorbeeld hiervan is de Tour du Leughenaer (Toren van de Leughenaer). Het Franse dialect van de stad bevat nog veel Vlaamse woorden.
Wijken[bewerken]
De gemeente Duinkerke is verdeeld in acht wijken (quartiers). Zes daarvan zijn voormalige zelfstandige gemeenten die in de loop der tijd door de stad zijn opgeslokt. De wijken hebben elk een eigen wijkhuis (mairie) waarin diverse gemeentelijke diensten zijn te vinden. Daarnaast heeft elke wijk een speciale wethouder in het stadsbestuur. De wijken zijn:
- Duinkerke-Centrum (Dunkerque-Centre)
- Duinkerke-Zuid (Dunkerque-Sud)
- Fort-Mardijk (Fort-Mardyck). Fort-Mardijk is niet volledig opgenomen in Duinkerke, maar is een zogenaamde commune associée.
- Klein-Sinten (Petite-Synthe)
- Malo (Malo-les-Bains)
- Mardijk (Mardyck). Mardijk is niet volledig opgenomen in Duinkerke, maar is een zogenaamde commune associée.
- Rozendaal (Rosendaël)
- Saint-Pol-sur-Mer. Saint-Pol is niet volledig opgenomen in Duinkerke, maar is een zogenaamde commune associée.
Duinkerke-Centrum, Duinkerke-Zuid, Malo, Rozendaal, Klein-Sinten, Saint-Pol-sur-Mer en Fort-Mardijk
Demografie[bewerken]
Onderstaande figuur toont het verloop van het inwonertal (bron: INSEE-tellingen).
 |
Waterlopen[bewerken]
Duinkerke ligt aan de Noordzee. De wijk Malo ligt direct aan de zee. De rest van Duinkerke, met de haven, wordt van de zee gescheiden door een grote dijk. In de rest van de stad komen verschillende kanalen samen.
De Havendijk (Canal de Bergues) is het oudste Duinkerkse kanaal. Het werd gegraven in de 16de eeuw en verbindt de achterhaven van Duinkerke met Sint-Winoksbergen. Het krijgt zijn water van het Canal de la Haute Colme. Bij het toekomen in de achterhaven splitst het kanaal zich in twee. Het westelijk deel scheidt de wijk Jeu de Mail op zijn linkeroever van de benedenstad op de rechteroever en mondt uit in het westelijk stuk van een verbindingskanaal. Het oostelijk deel scheidt de benedenstad van Nieuw-Koudekerke op zijn rechteroever en mondt uit in het oostelijk deel van het verbindingskanaal ter hoogte van de "4 sluizen".
In 1679 begon de aanleg van de Broekburgvaart. Dit kanaal loopt naar het zuidwesten en verbindt de haven met de Aa. Een kleine 10 kilometer ten zuidoosten van Duinkerke, ter hoogte van Spijker splitst dit kanaal zich in twee. Het westelijk deel loopt noordwaarts tussen Mardijk op de linkeroever en Groot-Sinten en mondt uit in het havenbassin. Het oostelijk deel loopt verder oostwaarts tussen Klein-Sinten op de linkeroever en Armboutskappel en Kapelle om ter hoogte van Nieuw-Koudekerke noordwaarts af te buigen en eveneens uit te monden in het verbindingskanaal in Duinkerke.
De kanalen naar Bergen en Bourbourg krijgen beide een deel van het water van de Aa en zo vormt Duinkerke een oostelijke monding van deze rivier. Het kanaal van Bourbourg vormt met zijn afleidingskanaal een onderdeel van de verbinding Duinkerke-Schelde.
Het Kanaal Nieuwpoort-Duinkerke (Canal de Furnes) werd aangelegd in de 17de eeuw. Vanaf de 4 sluizen loopt het bijna evenwijdig met de kust richting België, waar via de IJzer de Noordzee kan bereikt worden. Het kanaal scheidt Rozendaal van Nieuw-Koudekerke en Tetegem.
Ter hoogte van de 4 sluizen tenslotte mondt ook het kleinere Canal des Moëres uit. Het verbindingskanaal werd in de 18de eeuw gegraven. In het Interbellum werd een afvoerkanaal (canal exutoire) aangelegd ten oosten van de stadkern. Het scheidt het centrum van Malo en Rozendaal en mondt uit in de Noordzee.
Ten noordoosten en oosten van het stadscentrum ligt een groot bassin tussen Duinkerke, de haven en de zee. Het bassin wordt van de zee gescheiden door een lange dijk en strekt zich uit tot 15 kilometer ten westen van het stadscentrum, waar op de grens tussen Loon-Plage en Grevelingen een verbinding is met de zee.
Bezienswaardigheden[bewerken]
- het stadhuis en het bijbehorende belfort
- het belfort van de Sint-Eligiuskerk
- de kapel Onze-Lieve-Vrouw-ter-Duinen (in 1403 herbouwd)
- de Sint-Eligiuskerk (Fr: église Saint-Éloi)
- de Toren van de Leughenaer, een 15e-eeuwse vestingtoren
- het opleidingsschip De hertogin Anne (La duchesse Anne)
- het lichtschip Sandettie
- het kwartier van de citadel
- Op de stedelijk begraafplaats van Duinkerke bevinden zich meer dan 1.800 Franse oorlogsgraven uit de Eerste Wereldoorlog en meer dan 1.000 Britse graven uit beide wereldoorlogen. Bij de begraafplaats staat het Dunkirk Memorial, een Brits monument voor meer dan 4.500 gesneuvelden uit de Tweede Wereldoorlog zonder gekend graf.
Musea[bewerken]
Verkeer en vervoer[bewerken]
De stad is ook een belangrijk verkeersknooppunt. Duinkerke ligt aan de snelweg E40, die een veertigtal kilometers westelijk in Calais (Kales) begint. In zuid-oostelijke richting is er de E42/A25, die Frans-Vlaanderen doorkruist in de richting van Rijsel en bij Bergen op de E19 uitkomt.
Er is een TGV-verbinding met Rijsel en Parijs en er zijn TER-treinen die de hele regio bedienen. De spoorlijn naar Brayduinen (Bray-Dunes) en De Panne, het verlengde van de spoorlijn De Panne-Gent, wordt niet meer gebruikt. Er zijn plannen om hier ter vervanging een tramlijn of lightrail aan te leggen. De buslijnen 2 en 3 van DK'Bus Marine worden thans gebruikt voor de verbinding met De Panne in België.
Geboren[bewerken]
- Jan Bart (1650-1702, kaper in dienst van Frankrijk)
- Michiel de Swaen (1654-1707), dichter (rederijker))
- Charles Delacre (1826-?), stichter van het Belgische koekjesmerk Delacre
- Paul Meurisse (1912-1979), acteur
Stedenbanden[bewerken]
Krefeld (Duitsland), sinds 1974
Middlesbrough (Verenigd Koninkrijk)
Eindhoven (Nederland)
Zie ook[bewerken]
- Vierdaagse van Duinkerke
- Ronde van Frankrijk 2001 (startte in Duinkerke)
- Anton van Duinkerken
Externe links[bewerken]
Bronnen, noten en/of referenties
|
