Haïti

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

République d'Haïti
Repiblik d Ayiti

(Details)

Basisgegevens

Officiële landstaal: Kreyòl, Frans

Hoofdstad: Port-au-Prince

Regeringsvorm: Republiek

Staatshoofd: René Préval

Regeringsleider: Jacques-Edouard Alexis

Religie: Katholiek 80%, Protestant 16%

Oppervlakte: 27.750 km² ^[1] (0,6% water)

Inwoners: 8.373.750 (2003)^[2]
8.924.553 (2008)^[3] (321,6/km² (2008))

Bijv. naamwoord: Haïtiaans

Inwoneraanduiding: Haïtiaan

Overige

Volkslied: La Dessalinienne

Munteenheid: Gourde (HTG)

UTC: -5

Nationale feestdag: 1 januari

Web | Code | Tel. .ht | HTI | 509

Topografie

Kaart van Haïti (VN) [klik voor vergroting]

Zie ook

Portaal Landen & Volken

Haïti, officieel de Republiek Haïti (Frans: République d'Haïti, Kreyòl: Repiblik d Ayiti), is een republiek op het westelijk deel van het eiland Hispaniola in de Caribische Zee. De hoofdstad is Port-au-Prince. Haïti ligt oostelijk van Cuba, en grenst in het oosten over 275 kilometer aan de Dominicaanse Republiek.

[bewerken] Geschiedenis

Toen Columbus Haïti ontdekte in 1492, werd het nog bewoond door de oorspronkelijke bewoners, de Arowakken, meer specifiek de Taíno indianen. In daaropvolgende decennia stierf deze bevolkingsgroep uit door dwangarbeid en ziekten die door de Spaanse kolonisten waren overgebracht naar het Westelijk halfrond. Vanaf de tweede helft van de 17e eeuw werd het land herbevolkt met honderdduizenden slaven die uit Afrika werden gehaald voor de suiker- en koffieplantages.

In 1697 gaf Spanje het bevel over het westelijke deel van Hispaniola over aan Frankrijk, dat het gebied Saint-Domingue noemde. Het werd een van Frankrijks rijkste koloniën. Saint-Domingue produceerde rond 1780 ongeveer 40 procent van alle suiker en 60 procent van alle koffie die in Europa werd gebruikt. Deze ene kolonie (van ongeveer de grootte van België) produceerde meer suiker en koffie dan alle Britse West-Indische koloniën samen. St. Dominique was in die tijd het meest welvarende koloniale bezit van Europese machthebbers, waardoor het de naam kreeg van “De Parel van de Antillen”.

Na een slavenopstand in 1791 keerde de bevolking zich tijdens de Haïtiaanse revolutie tegen het Franse bewind. De opstand werd geleid door Toussaint Louverture. Tijdens de vrijheidsstrijd die dertien jaar duurde versloegen de opstandelingen een door Napoleon gezonden leger en verklaarden zich onafhankelijk van het Franse moederland op 1 januari 1804. Later dat jaar riep Jean-Jacques Dessalines, die Louverture na 1802 had vervangen als leider van de rebellen, zichzelf uit tot keizer Jacob I van Haïti. Hij verandert de naam van het gebied van Saint-Domingue in Haïti. Uit haat tegen de Fransen laat hij alle nog in Haïti aanwezige blanken vermoorden en wettelijk vastleggen dat buitenlanders geen grond mogen bezitten in Haiti. Door het witte deel uit de vlag van Frankrijk te verwijderen, ontstaat de vlag van Haiti.

Door de succesvolle slavenopstand werd Haïti de eerste onafhankelijke zwarte staat en het tweede onafhankelijke land op het westelijk halfrond, na de Verenigde Staten. De onafhankelijkheid was een doorn in het oog voor de grote imperialistische staten, die dit zagen als een slecht voorbeeld voor hun eigen koloniën. Na de onafhankelijkheid is er korte tijd sprake van Keizerrijk Haïti en Koninkrijk Haïti, waarna het land een republiek wordt, geleid door presidenten. In 1825 komen de Haïtiaanse en de Franse regering tot een overeenkomst waarin bepaald wordt dat Haïti Frankrijk 150 miljoen francs schadevergoeding moet betalen, in ruil voor de officiële erkenning van Haïti. Omdat het de enige manier was om uit hun politiek en economisch isolement te geraken zag het nieuwe land zich verplicht die schuld te erkennen. Santo Domingo, het oostelijke, Spaanssprekende deel van Hispaniola, maakte zich in 1844 los van Haïti en werd de Dominicaanse Republiek.

De bevolking van het inmiddels onafhankelijke land raakte echter al snel verdeeld door verschillende scheidslijnen, zoals die tussen de zwarte bevolking en de halfbloeden, tussen stad en platteland, en tussen rijk en arm. Zowel de zwarten als de mulatten eisen de verlaten plantages op, waarmee een scheidslijn is geboren. Een kleine groep krijgt de macht in handen en profiteert daar volop van. Na de slavernijperiode is de mentaliteit van heerser en overheerste overeind gebleven. Bij gebrek aan een sterke macht die het bestuur van de kolonisator kon overnemen, was Haïti kwetsbaar voor gewapende bendes, staatsgrepen en inmenging van buitenaf. Met 22 bewindsveranderingen tussen 1843 en 1915, talloze couppogingen en samenzweringen maakte Haïti een zware politieke en economische tijd door. Het door sociale, politieke en economische verdeeldheid gekenmerkte land verarmde. De export daalt. De grote plantages verdwijnen en daarmee ook de belangrijkste inkomstenbron. De schuld aan Frankrijk wordt tussentijds verlaagd, maar is pas in 1922 volledig afbetaald.

Van 1915 tot 1934 bezette het leger van de Verenigde Staten het land met het oog op het eigenbelang van de VS. De VS verplichtte de bevolking om te werken aan een verbetering van de infrastructuur, met name wegen. Deze corveeplicht maakte de Amerikanen impopulair en toen zij vertrokken werd dit dan ook ervaren als een tweede onafhankelijkheid.

De periode tussen 1934 en 1957 was instabiel. De mulattenelite, de negerbevolking en de door de Amerikanen achtergelaten militaire garde proberen ieder invloed te verwerven. Dit leidt tot een snelle opeenvolging van regimes en presidenten. Op de achtergrond blijven de VS invloed uitoefenen.

Tussen 1957 en 1986 werd het land geregeerd door achtereenvolgens François Duvalier, ook wel Papa Doc genoemd, en door Jean-Claude Duvalier, met als bijnaam Baby Doc. De Duvaliers voerden een schrikbewind. In 1986 werd de dictatuur van de Duvaliers omver geworpen. Tussen 1986 en 1990 volgden de militaire staatsgrepen elkaar op.

In 1991 werd Jean-Bertrand Aristide gekozen in een als democratisch beschouwde stemming. Aristide werd afgezet op 30 september 1991, bijna acht maanden na zijn inauguratie tot president. In de jaren na deze coup berustte het gezag bij een militaire junta. In deze periode vonden talloze moorden plaats. Na interventie van de Verenigde Staten en enkele andere landen (onder VN-paraplu) kwam Aristide in 1994 weer aan de macht. Hij is desalniettemin nooit populair in de Verenigde Staten geweest. Daarom, en door binnenlandse politieke spelen in de Verenigde Staten, duurde het tot 1994 voordat de Amerikanen Aristide gingen steunen. In 2000 werd Aristide herverkozen. Enkele door Aristide genomen maatregelen zoals het optrekken van het algemeen minimumloon dat Westerse bedrijven in Haïti trof vielen niet in goede aarde bij de Verenigde Staten, Frankrijk en Canada. Kort daarop ontstond er een rebellie waarbij door Amerika bewapende rebellen zeer snel terrein wonnen tegenover de Haïtiaanse ordediensten. Aristide had uit vrees voor een staatsgreep jaren voordien het leger ontbonden waardoor Haïti enkel een politieapparaat had, dat welgeteld over één helikopter beschikte. Inmiddels had Aristide een internationale oproep gelanceerd om zo snel mogelijk VN blauwhelmen te sturen. Door interventie van Frankrijk en de VS kwamen deze echter pas aan toen het te laat was en de rebellen Haïti haast volledig in handen hadden. Aristide had de keuze tussen geliquideerd worden of het land te worden uitgevlogen door de Verenigde Staten en koos voor dat laatste. Veel partijgenoten hadden deze keuze niet en zijn inmiddels vermoord of ondergedoken.

In 2006 werd René Préval gekozen tot president. De VN-vredesmacht genaamd minustah is nog steeds aanwezig in het land. Waar militairen van de VN-vredesmacht Minustah de orde moeten handhaven, werkt Préval langzaam aan de slechte infrastructuur en de ingestorte economie. Het uitoefenen van regeringsmacht is binnen het land dat geldt als een mislukte staat echter moeilijk.

[bewerken] Bevolking

Oorspronkelijk werd het land bevolkt door indianen. De huidige bevolking van Haïti stamt grotendeels af van de Afrikanen die als slaven naar het land werden gebracht en spreekt Kreyòl, een op Frans gebaseerde taal. Daarnaast is er een kleine Franstalige groep van halfbloeden oftewel mulatten, nakomelingen van meestal een Franse vader en zwarte moeder, die de belangrijkste posities in het land innemen en aldus de elite vormen. Van oudsher zijn er veel spanningen en geweld tussen de mulatten en de zwarte meerderheid van de bevolking. Omdat het merendeel van de bevolking oorspronkelijk uit Afrika stamt, draagt het land nog steeds een Afrikaans karakter. Haiti heeft een bevolking van negen miljoen personen, die snel groeit. Er is veel kindersterfte en analfabetisme. Veel mensen verlaten het platteland en gaan in de steden wonen. Als gevolg van de armoede en de onrustige situatie waarin het land verkeert, is de emigratie vanuit Haïti, vooral naar de VS en de Dominicaanse republiek, de laatste decennia belangrijk toegenomen.

[bewerken] Economie

Haïti is het armste land op het westelijk halfrond en een van de armste landen op aarde. Door decennia van geweld en onrust kent het land nauwelijks enige economische ontwikkeling. De kloof tussen arm en rijk is enorm. Er werken tenminste vierhonderdduizend kinderen als slaven; zij worden restaveks genoemd. Er heerst een zeer hoge werkloosheid. Het merendeel van de bevolking is werkzaam in de landbouw, er is maar weinig industrie. Door massale ontbossing en niet-duurzame landbouwmethoden worden grote delen van het platteland bedreigd door erosie en verwoestijning. De eigen landbouwproductie neemt af en wordt verdrongen door goedkopere import. De infrastructuur van het land is zeer slecht. De VS is veruit de belangrijkste handelspartner. Haïti is sterk afhankelijk van leningen en giften vanuit het buitenland en leeft hoofdzakelijk van wat geëmigreerde Haïtianen naar hun vaderland terugsturen. Het land heeft veel buitenlandse schulden. Het eens bloeiende toerisme is door de onrust in het land bijna niet meer aanwezig.

[bewerken] Overheid

Haïti is een land van staatsgrepen en dictators. Vele presidenten gingen over tot zelfverrijking en probeerden langer aan de macht te blijven dan juridisch toegestaan. De macht is afwisselend in handen van mulatten en zwarten. Haïti is een voorbeeld van een mislukte staat, waarin de overheid maar een kleine rol speelt en niet het volledige grondgebied onder controle heeft. De overheid is inefficiënt en deels corrupt. Haïti is het meest corrupte land in de wereld volgens de corruptie-index. Het leger was betrokken bij vele staatsgrepen, maar werd in 1995 ontbonden. Politie en justitie functioneren slecht, waardoor mensenrechtenschendingen, drugshandel, bendes en ontvoeringen de ruimte kregen. De VN-vredesmacht Minustah heeft bijgedragen aan een lichte verbetering van de situatie. De internationale gemeenschap dringt aan op opbouw van staatsstructuren en rechtsstaat. Het land heeft weinig democratische ervaring en de democratie verloopt moeizaam.

[bewerken] Religie

De slaven namen uit Afrika animistische religies mee. In Haïti aangekomen werden zij door priesters en plantagehouders gedwongen bekeerd tot het katholicisme. Uit een mengeling van katholicisme en Afrikaanse religies ontstond de vodou, de Haïtiaanse variant van het in West-Afrika ontstane voodoo. Ook zijn er invloeden gevonden van de Taíno-indianen in het Haïtiaanse vodou. De katholieke kerk probeerde vodou uit te roeien, maar zonder succes. De meerderheid van de bevolking is officieel katholiek, maar vele Haïtianen beoefenen daarnaast ook het vodou. De laatste decennia is het protestantisme in opkomst.

[bewerken] Natuur

Het land kent een aantal vlakten, maar vooral veel heuvels en bergen. Oorspronkelijk was het land bedekt met bossen. Deze werden echter platgebrand om landbouwgrond te winnen en om houtskool van te maken om op te koken. Inmiddels is er nog maar twee procent van het oorspronkelijke bos over. Door ontbossing van de steile hellingen ontstonden modderstromen en erosie. Dit ging ten koste van de landbouw en maakt het land extra kwetsbaar voor orkanen en cyclonen. Veel dieren zijn door de ontbossing hun natuurlijk leefgebied kwijtgeraakt en vervolgens uitgestorven. De dierenwereld heeft niet veel variatie.