Saba

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Saba
Bijzondere gemeente van Nederland Vlag van Nederland
Vlag van Saba Wapen van Saba
(Details) (Details)
Saba Konum.png
Geografie
Hoofdstad The Bottom
Oppervlakte 13 km²
 % water -
Bevolking
Inwoners 1.800 [1]
Bevolkingsdichtheid 138 inw./km²
Religie 58% rooms-katholiek
14% anglicaans
22% overig
5% geen
Talen Nederlands, Engels
Overig
Munteenheid Amerikaanse dollar
Volkslied Saba Song
Tijdzone UTC -4
Feestdag Saba Day, eerste vrijdag van december
Telefoon 599
Topleveldomein bq nl
ISO 3166 BES
Website www.sabagov.nl
Detailkaart
Saba
Saba
Bioscoopjournaal uit 1948. Luchtopnames van de eilanden St. Eustatius en Saba.
Het dorp Windwardside gezien vanaf Mount Scenery
De haven
Kenmerkend Sabaans uitzicht
Gouvernementsgebouw van Saba
Speeltuin op Saba

Saba is een Nederlands eiland in het Caribisch gebied dat sinds 2010 bestuurlijk als openbaar lichaam een bijzondere gemeente vormt.

Saba behoort met Sint Eustatius en Sint Maarten tot de Bovenwindse Eilanden. Saba heeft bijna 2.000 inwoners, die Sabanen worden genoemd en van wie ongeveer een kwart in de hoofdplaats, The Bottom, woont. Het eiland wordt plaatselijk The Unspoiled Queen genoemd.

Geschiedenis[bewerken]

Saba zou in 1493 ontdekt zijn door Columbus, maar hij is er niet aan land gegaan; er woonden toen waarschijnlijk indianen. Columbus noemde het eiland San Cristóbal. Een mogelijke verklaring van de naam is dat dit werd afgekort als S †bal en als Saba werd gelezen. In 1632 werd het Nederlands bezit. In 1635 leed een Engels schip schipbreuk bij Saba; de overlevenden waren vermoedelijk de eerste Europese bewoners. Daarnaast stamt de bevolking af van Afrikaanse slaven, Schotten, Ieren en Zeeuwen. Saba wisselde vaak van "eigenaar". Het was in bezit van Frankrijk, Spanje, Nederland en van de Britten. In 1816 kwam het definitief bij Nederland.

In 1938 werd begonnen met het aanleggen van een weg. Tot dan waren er op het steile eilandje alleen trappen en volgens Nederlandse ingenieurs was het onmogelijk hier een weg te bouwen. De aanleg begon onder leiding van de plaatselijke timmerman Josephus Hassell, een autodidact op het gebied van wegenbouw. In 1947 was de weg klaar en arriveerde de eerste auto op het eiland. Tegenwoordig is er zo'n 14 kilometer weg.

In 1960 is op de noordelijke punt van Saba (Flat-Point) het vliegveldje Juancho E. Yrausquin aangelegd. Het heeft de kortste landingsbaan voor vliegverkeer ter wereld (400 meter), maar de baan is permanent gesloten voor algemeen vliegverkeer.

In 1965 verscheen de eerste televisie op het eiland. Elektriciteit was er toen al wel, maar niet dagelijks. Dat was pas het geval in 1970.

In 1969 werd de toen 23-jarige Joseph Richardson administrateur van Saba. Hij was de eerste niet-blanke administrateur op de Nederlandse Antillen.

Saba was tot 1983 onderdeel van het eilandgebied Bovenwindse Eilanden, waar ook Sint Eustatius en Sint Maarten toe behoorden. In 1983 kreeg het een zelfstandige status als eilandgebied en een eigen zetel in de Staten.

Op 1 september 2009 maakte Saba bekend per direct uit de Nederlandse Antillen te willen stappen. Dit vanwege het feit dat Saba niet langer wilde wachten op de ontwikkelingen omtrent de opheffing van de Nederlandse Antillen.[2] Volgens staatssecretaris Bijleveld van Koninkrijksrelaties was het voor Saba echter juridisch niet mogelijk om op dit moment uit de Antillen te stappen.[3]

Op 10 oktober 2010 werden de Nederlandse Antillen opgeheven, waarbij Saba, net als Sint Eustatius en Bonaire, als openbaar lichaam een soort bijzondere gemeente van Nederland werd. Het eiland maakt geen deel uit van het Schengen-gebied.

Geografie[bewerken]

Saba ligt 30 kilometer ten zuidwesten van Sint Maarten. Het is ongeveer 4,5 kilometer in doorsnee en de oppervlakte is 13 km². Saba bestaat uit een slapende vulkaan met vier lavakoepels. De hellingen lopen steil af naar zee en de kust is rotsachtig. De vulkaan Mount Scenery is met zijn 887 meter het hoogste punt van Nederland én van het gehele Koninkrijk der Nederlanden. Het klimaat is vochtig tropisch; het eiland is begroeid met secundair regenwoud. Ten noorden van Saba ligt een klein onbewoond rotseilandje dat ook tot het eilandgebied behoort: Green Island.

Per 10 oktober 2010 is een Exclusieve Economische Zone van 200 zeemijl buiten de Sabaanse basislijn ingesteld (voor zover deze niet de wateren van omringende staten zou overlappen). Door deze maatregel heeft Nederland het exclusieve recht op onder meer de exploitatie van de grondstoffen en visserij. De bedoeling hiervan is de ecologisch zeer belangrijke Sababank (even ten zuiden van Saba), onderdeel van het Saba National Marine Park, te beschermen.

Bevolking[bewerken]

Saba heeft ongeveer 2000 inwoners. Bij de volkstelling in 2001 had bijna twee derde van de bevolking de Nederlandse nationaliteit, maar was slechts 43% op het eiland zelf geboren. Van de autochtone bevolking is ongeveer de helft blank en nakomeling van de eerste Zeeuwse kolonisten of van Schotse en Ierse zeerovers die er in de loop der tijden neerstreken. De andere helft is zwart en nakomeling van Afrikaanse slaven en de eerdergenoemde Europeanen. Daarnaast verblijven er zo'n 200 merendeels Amerikaanse studenten, die studeren aan de Saba University School of Medicine. Verder zijn veel bewoners afkomstig van andere (ei)landen in de regio. Opmerkelijk is dat een kwart van de inwoners Johnson of Hassell heet.

De bevolking woonde in 2001 verspreid over vier kernen:

In 2001 was voor 88% van de bevolking het Engels de belangrijkste huistaal, voor 5% het Spaans en slechts voor 2% het Nederlands. Daar het onderwijs tot enkele jaren geleden Nederlandstalig was en het nog altijd een verplicht vak op school is, beheersen de meeste inwoners het Nederlands echter wel.

Bestuur[bewerken]

Het eilandbestuur bestaat uit een bestuurscollege (gezaghebber plus eilandgedeputeerden) en een eilandsraad.

Uitslag eilandsraadsverkiezingen 3 maart 2011
Partij Partijleider Stemmen Percentage Zetels
Windward Islands People's Movement (WIPM) Rolando Wilson 686 83,35 4
Saba Labour Party (SLP) Akilah Levenstone 137 16,65 1
Blanco/Ongeldig - 11 1,34 -
Opkomst - 834 86,88 5

Samenstelling eilandsraad[bewerken]

  • Rolando Wilson- WIPM
  • Carl Buncamper- WIPM
  • Amelia Nicholson-Linzey- WIPM
  • Eviton Heyliger- WIPM
  • Ishmael Levenston - SLP
  • Eilandsgriffier: Akilah Levenstone
Historisch verloop zetelverdeling eilandsraad
Partij 2011 2007 2003 1999 1995 1991 1987 1983
Windward Islands People's Movement (WIPM) 4 4 3 4 2 4 ? ?
Saba Labour Party (SLP) 1 1 0 1 - - - -
Saba United Democratic Party (SUDP) - - 2 - - - - -
Saba Democratic Labour Movement (SDLM) - - - - 3 1 ? ?
Totaal 5 5 5 5 5 5 5 5

Bestuurscollege[bewerken]

Will Johnson, tot 2007 gedeputeerde en waarnemend gezaghebber, is sinds jaar en dag de machtigste man op Saba. Hij zit al sinds zijn 21ste in de politiek. Toen hij vond dat er onvoldoende naar de inwoners werd geluisterd (anno 2004), klaagde hij Nederland aan bij de dekolonisatiecommissie van de Verenigde Naties. Na de verkiezingen van 2007 stapte hij uit de actieve politiek en werd hij adviseur van zijn partij. Zijn zoon Chris nam het stokje van hem over.

De Rijksministerraad stemde er medio juni 2008 mee in om Jonathan Johnson, directeur van de middelbare school van Saba en een neef van Will Johnson, voor te dragen voor benoeming tot nieuwe gezaghebber van het eilandgebied, als opvolger van Sydney Sorton. Johnson werd op 2 juli 2008 beëdigd. In 2007 was hij al tot waarnemend gezaghebber benoemd.[4]

Staatkundige hervormingen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook: Staatkundige vernieuwing binnen het Koninkrijk der Nederlanden

De bevolking van Saba koos op 5 november 2004 in een referendum voor rechtstreekse banden met Nederland.

Uitslag referendum 5 november 2004
Optie Stemmen Percentage
A: rechtstreekse banden met Nederland 555 86,05
B: onderdeel blijven van de Nederlandse Antillen 85 13,18
C: onafhankelijkheid 5 0,78
Blanco en ongeldige stemmen 21 3,26
Opkomst 666 77,80

Uiteindelijk bereikte Saba (samen met Bonaire en Sint Eustatius) op 11 oktober 2006 overeenstemming met Nederland over een nieuwe status als openbaar lichaam (een soort bijzondere gemeente) van Nederland. Deze is op 10 oktober 2010 ingegaan. Bij het bezoek van een parlementaire delegatie in oktober 2011 lieten de inwoners duidelijk hun onvrede merken met de betutteling door Den Haag.[5]

Zowel de provincie Noord-Holland als de provincie Zeeland hebben voorgesteld dat Bonaire, Saba en Sint-Eustatius tot de betreffende provincie zouden gaan behoren. Een ander voorstel was dat de drie eilanden een aparte provincie zouden gaan vormen. Ze zijn echter niet ingedeeld bij een bestaande of nieuwe provincie, de taken die normaal de provincie heeft zullen deels door het rijk, deels door de openbare lichamen zelf worden uitgevoerd.

Economie[bewerken]

Saba leeft van toerisme en bezit sinds 1988 een medische faculteit, de Saba University School of Medicine, die veel studenten uit de Verenigde Staten trekt.

Tot 1993 waren er zeven rijscholen, die garandeerden dat men er binnen een week een rijbewijs kon halen. Na terugkeer in Nederland kon dit rijbewijs omgewisseld worden voor een Nederlands rijbewijs. Toen Nederland in 1993 een eind maakte aan deze mogelijkheid, kreeg de economie van Saba een flinke klap. De meeste toeristen zijn dagjesmensen die 's ochtends aankomen vanuit Sint Maarten, de vulkaan beklimmen (1064 treden) en 's middags weer vertrekken. Op Saba zijn daarnaast enkele duikscholen gevestigd.

Het eiland telt 220 ambtenaren, op een bevolking van 1400 personen.

De Nederlandse ingenieur Frans Brugman heeft in vijf jaar tijd alle authentieke hutjes van Saba in kaart gebracht en in de computer ingevoerd. Hij ontdekte dat de Engelsen een soort prefab huisjes lieten maken in Canada, die vervolgens naar Saba werden verscheept. De hutjes voldoen niet meer aan de eisen van de huidige bewoners en de traditionele wijze van bouwen staat onder druk. Het eilandbestuur wil dat Saba op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO komt.

Fauna[bewerken]

Ondanks zijn kleine omvang herbergt Saba een relatief groot aantal vleermuizen. De soorten die er voorkomen zijn Monophyllus plethodon, de Jamaicavruchtenvampier (Artibeus jamaicensis), Ardops nichollsi, Brachyphylla cavernarum, Natalus stramineus, de guanovleermuis (Tadarida brasiliensis) en Molossus molossus.[6] Er is ook een uitgestorven rijstrat bekend, maar de identiteit daarvan is nog onduidelijk.[7]

De steile rotskust van het eiland, dat deels binnen het Saba National Land Park valt, is een belangrijk nestgebied voor de roodsnavelkeerkringvogel (Phaethon aethereus).[8]

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Wikivoyage Wikivoyage heeft een reisgids over dit onderwerp: Saba.
Bronnen, noten en/of referenties
  1. CBS telt meer inwoners Caribisch Nederland, De Telegraaf, 2 januari 2012
  2. NRC Handelsblad (1 september 2009): "Saba wil meteen uit Antillen stappen"
  3. De Telegraaf (1 september 2009): "Bijleveld: helder signaal van Saba"
  4. Saba has a new Lt. Governor. St. Maarten Island Times, 2 juli 2008
  5. ad.nl
  6. Bat research in the Lesser Antilles
  7. Turvey, S.T. 2009. Holocene Extinctions. Oxford University Press US. ISBN 978-0-19-953509-5
  8. (nl) Duncan MacRae & Linda Grotenbreg, Soorten & getallen: inventarisatie huidige biodiversiteit in Nederlandse Cariben (PDF) Ecologie & Ontwikkeling • JAARGANG 16 • NUMMER 77 • 2008 • pagina 25-29