10 oktober

10 oktober is de 283ste dag van het jaar (284ste in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 82 dagen tot het einde van het jaar.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 1985 - Een F-14 gevechtsvliegtuig onderschept een Egyptisch vliegtuig met de kapers van de Achille Lauro aan boord. Het vliegtuig wordt gedwongen te landen op Sicilië, en de kapers worden gearresteerd.
  • 1986 - Een aardbeving in San Salvador doodt 500 mensen.

•  Oorlog
  • 680 - Slag bij Karbala tussen soennieten en sjiieten. Volgens de Islamitische kalender vond deze slag op de 10e dag van de 10e maand plaats.
  • 1943 - Enschede wordt gebombardeerd door Amerikaanse bommenwerpers die het op Vliegveld Twente hebben gemunt. Er vallen 151 doden en 104 zwaargewonden.

•  Politiek
  • 1824 - Guadalupe Victoria wordt de eerste president van Mexico.
  • 1920 - Italië annexeert Zuid-Tirol.
  • 1970 - Fiji wordt onafhankelijk.
  • 1973 - De Amerikaanse vicepresident Spiro Agnew moet aftreden na onthullingen over belastingontduiking, omkoperij en afpersing.
  • 1976 - In België zijn er gemeenteraadsverkiezingen.
  • 1981 - In Bonn houden 200.000 à 300.000 betogers tegen kernwapens de grootste demonstratie uit de geschiedenis van de Duitse Bondsrepubliek
  • 1982 - In België zijn er gemeenteraadsverkiezingen.
  • 1983 - Yitzhak Shamir wordt premier van Israël als opvolger van Menachem Begin
  • 1994 - Na de gemeente- en provincieraadsverkiezingen van 9 oktober pleit de Belgische premier Jean-Luc Dehaene voor de invoering van een kiesdrempel naar Duits model.
  • 2008 - Martti Ahtisaari, voormalig president van Finland en VN-diplomaat, wint de Nobelprijs voor de vrede.
  • 2010 - De Nederlandse Antillen houden op te bestaan. Curaçao en Sint Maarten worden nieuwe landen binnen het Koninkrijk der Nederlanden, en Bonaire, Sint Eustatius en Saba (de BES-eilanden) krijgen de status bijzondere gemeente van Nederland.
•  Religie
  • 1982 - Heiligverklaring van Maximiliaan Kolbe (1894-1941), Pools priester en martelaar in Auschwitz, door Paus Johannes Paulus II.

•  Sport
  • 1964 - Opening van de Olympische Zomerspelen in Tokio, Japan.
  • 1971 - Verdediger Barry Hulshoff luistert zijn debuut voor het Nederlands voetbalelftal op met een doelpunt in de EK-kwalificatiewedstrijd in Rotterdam tegen de DDR (3-2).
  • 1973 - Het Nederlands voetbalelftal speelt met 1-1 gelijk tegen Polen in Rotterdam. Henk Wery speelt zijn twaalfde en laatste interland voor Oranje.
  • 1976 - In East Rutherford wordt het Giants Stadium officieel geopend.
  • 2010 - Michał Żewłakow speelt tegen de Verenigde Staten zijn honderdste interland voor het Pools voetbalelftal en evenaart daarmee recordinternational Grzegorz Lato.

•  Wetenschap en technologie
  • 1846 - William Lassell ontdekt de grootste maan van Neptunus, die Triton wordt genoemd.
  • 1913 - Het Panamakanaal wordt geopend.
  • 1933 - Het eerste synthetische wasmiddel (Dreft) komt op de markt.
  • 1995 - Operatie Decibel: Alle Nederlandse telefoonnummers worden tiencijferig.

Geboren

Giuseppe Verdi, componist (it)
geboren in 1813

Helen Hayes, actrice (us)
geboren in 1900

Branko Cikatić, bokser (hr)
geboren in 1954

Lucas Zandberg, schrijver (nl)
geboren in 1977

Gabriella Cilmi, zangeres (au)
geboren in 1991

• 1684 - Jean Antoine Watteau, Frans schilder (overleden 1721)
• 1731 - Henry Cavendish, Brits scheikundige (overleden 1810)
• 1779 - Giovanni Soglia Ceroni, Italiaans kardinaal-staatssecretaris (overleden 1856)
• 1780 - John Abercrombie, Schots natuurkundige en filosoof (overleden 1844)
• 1785 - Florestan I, vorst van Monaco (overleden 1856)
• 1791 - Christianus Petrus Eliza Robidé van der Aa, Nederlands schrijver en jurist (overleden 1851)
• 1802 - Napoleon Karel Bonaparte (overleden 1807)
• 1813 - Giuseppe Verdi, Italiaans componist (overleden 1901)
• 1817 - Christophorus Buys Ballot, Nederlands meteoroloog, wis- en natuurkundige (overleden 1890)
• 1825 - Paul Kruger, leider van de Zuid-Afrikaanse Boeren en president van Transvaal (overleden 1904)
• 1854 - Jerónimo Giménez y Bellido, Spaans componist en dirigent (overleden 1923)
• 1861 - Fridtjof Nansen, Noors ontdekkingsreiziger en Nobelprijswinnaar (overleden 1930)
• 1862 - Arthur De Greef, Belgisch componist en pianist (overleden 1940)
• 1865 - Rafael Merry del Val, Spaans kardinaal-staatssecretaris (overleden 1930)
• 1884 - Ferdinand Bordewijk, Nederlands romanschrijver (overleden 1965)
• 1887 - Rie Cramer, Nederlands tekenares en schrijfster (overleden 1977)
• 1889 - Han van Meegeren, Nederlands kunstschilder en meestervervalser (overleden 1947)
• 1889 - Jan Versteegt, Nederlands predikant en verzetsman (overleden 1945)
• 1895 - Wolfram von Richthofen, Duits oorlogsvlieger (overleden 1945)
• 1900 - Helen Hayes, Amerikaans actrice (overleden 1993)
• 1900 - Han van Senus, Nederlands waterpoloër (overleden 1976)
• 1901 - Alberto Giacometti, Italiaans beeldhouwer (overleden 1966)
• 1902 - Dick Ket, Nederlands kunstschilder (overleden 1940)
• 1907 - Albert Billiet, Belgisch wielrenner (overleden 1977)
• 1910 - Cesar Bogaert, Nederlands wielrenner (overleden 1988)
• 1912 - Bert Duijker, Nederlands psycholoog (overleden 1983)
• 1913 - Claude Simon, Frans auteur (overleden 2005)
• 1917 - Thelonious Monk, Amerikaans jazzpianist (overleden 1982)
• 1918 - Bobby Byrne, Amerikaanse trombonist en bigbandleider (overleden 2006)
• 1918 - Werner Dollinger, Duits politicus (overleden 2008)
• 1918 - Victor Guns, Belgisch politicus (overleden 2009)
• 1918 - Thomas Stoltz Harvey, Amerikaans patholoog (overleden 2007)
• 1922 - Boeli van Leeuwen, Antilliaans schrijver (overleden 2007)
• 1924 - Ed Wood, Amerikaans filmmaker (overleden 1978)
• 1926 - Ralph Liguori, Amerikaans autocoureur
• 1930 - Eugenio Castellotti, Italiaans autocoureur (overleden 1957)
• 1930 - Yves Chauvin, Frans chemicus, winnaar van de Nobelprijs voor de Scheikunde 2005
• 1930 - Harold Pinter, Brits toneelschrijver (overleden 2008)
• 1935 - Ramdien Sardjoe, Surinaams politicus
• 1936 - Gerhard Ertl, Duits scheikundige, Nobelprijswinnaar voor de scheikunde 2007
• 1941 - Peter Coyote, Amerikaans acteur
• 1943 - Tuur De Weert, Vlaams acteur
• 1944 - Juul Kabas, Vlaams zanger
• 1948 - Meir Sheetrit, Israëlisch politicus en bestuurder
• 1950 - Péter Forgács, Hongaars fotograaf, mediakunstenaar en filmmaker
• 1952 - Peter Jan Rens, Nederlands acteur en televisiepresentator
• 1952 - Siegfried Stohr, Italiaans autocoureur
• 1952 - Janusz Sybis, Pools voetballer
• 1953 - Albert Rust, Frans voetbaldoelman
• 1953 - Midge Ure, Schots gitarist en componist
• 1954 - Branko Cikatić, Kroatisch kickbokser
• 1954 - Fernando Santos, Portugees voetballer en voetbalcoach
• 1955 - Mike Mangold, Amerikaans piloot
• 1955 - David Lee Roth, Amerikaans zanger
• 1960 - Paweł Król, Pools voetballer
• 1961 - Henrik Jørgensen, Deens atleet
• 1963 - Jolanda de Rover, Nederlands zwemster
• 1964 - Suat Atalık, Turks schaker
• 1964 - Giorgi Giorgadze, Georgisch schaker
• 1964 - Guy Hellers, Luxemburgs voetballer
• 1965 - Chris Penn, Amerikaans acteur (overleden 2006)
• 1966 - Tony Adams, Engels voetballer
• 1966 - Elana Meyer, Zuid-Afrikaans atlete
• 1966 - Menno Wigman, Nederlands dichter en vertaler
• 1967 - Michael Giacchino, Amerikaans componist
• 1968 - Bart Brentjens, Nederlands mountainbiker
• 1970 - Corinna May, Duits zangeres
• 1970 - Mohammed Mourhit, Marokkaans-Belgisch atleet
• 1971 - Lameck Aguta, Keniaans atleet
• 1971 - Elvir Bolić, Bosnisch voetballer
• 1971 - Reynald Pedros, Frans voetballer
• 1971 - Mauricio Pellegrino, Argentijns voetballer
• 1972 - Joke Devynck, Belgisch actrice
• 1972 - Raymond Victoria, Nederlands voetballer
• 1973 - Vikash Dhorasoo, Frans voetballer
• 1974 - Julio Ricardo Cruz, Argentijns voetballer
• 1974 - Dale Earnhardt Jr., Amerikaans autocoureur
• 1975 - Craig Walton, Australisch triatleet
• 1976 - Bob Burnquist, Braziliaans skateboarder
• 1977 - Lucas Zandberg, Nederlands schrijver
• 1978 - Andi Jones, Brits atleet
• 1978 - Wende Snijders, Nederlands zangeres en actrice
• 1979 - Erwin Bakker, Nederlands mountainbiker
• 1979 - Nicolás Massú, Chileens tennisser
• 1980 - Mýa, Amerikaans zangeres
• 1982 - Jason Oost, Nederlands voetballer
• 1983 - Maaike Schetters, Nederlands atlete
• 1983 - Jelle Van Damme, Belgisch voetballer
• 1983 - Sherab Zam, Bhutaans boogschutter
• 1984 - Valeri Dmitriev, Kazachs wielrenner
• 1984 - Jean-Baptiste Grange, Frans alpineskiër
• 1984 - Dirk Taat, Nederlands acteur
• 1984 - Carola Uilenhoed, Nederlands judoka
• 1985 - Dominique Cornu, Belgisch wielrenner
• 1985 - Vadim Demidov, Noors voetballer
• 1985 - Marina Diamandis, Brits zangeres
• 1986 - Pierre Rolland, Frans wielrenner
• 1986 - Andy Sierens, Vlaams rapartiest (overleden 2008)
• 1987 - Nicklas Pedersen, Deens voetballer
• 1987 - Kristof Van De Vondel, Vlaams acteur
• 1988 - Hanser Garcia, Cubaans zwemmer
• 1988 - Jason Moore, Brits autocoureur
• 1991 - Gabriella Cilmi, Australisch zangeres
• 1991 - Mariana Pajón, Colombiaans BMX-ster
• 1991 - Xherdan Shaqiri, Zwitsers-Kosovaars voetballer

Overleden

• 425 - Atticus, patriarch van Constantinopel
• 680 - Imam Hoessein (54)
• 1459 - Gianfrancesco Poggio Bracciolini (79), Italiaans humanist en classicus
• 1616 - Maria van Nassau (60), tweede dochter van Willem van Oranje
• 1659 - Abel Tasman (56), Nederlands ontdekkingsreiziger
• 1827 - Ugo Foscolo (49), Italiaans schrijver
• 1865 - Andrés Bello López (83), Chileens-Venezolaans humanist, dichter en politicus
• 1885 - John McCloskey (75), Amerikaans kardinaal-aartsbisschop van New York
• 1910 - Willem Maris (66), Nederlands kunstschilder
• 1911 - Jack Daniel (65), Amerikaans oprichter van de Jack Daniel's distilleerderij
• 1913 - Gregorio Maria Aguirre y Garcia (78), Spaans kardinaal-aartsbisschop van Toledo
• 1914 - Carol I van Roemenië (75), koning van Roemenië (1866-1914)
• 1914 - Domenico Ferrata (67), Italiaans nuntius in België en kardinaal-staatssecretaris
• 1927 - Gustav Whitehead (53), Duits-Amerikaans luchtvaartpionier
• 1933 - Jules Persyn (55), Vlaams schrijver
• 1950 - Jan Oudegeest (80), Nederlands politicus
• 1956 - William Kanerva (53), Fins voetballer
• 1962 - Trygve Gulbranssen (68), Noors schrijver
• 1965 - Georg Rimski-Korsakov (63), Russisch musicoloog en componist
• 1967 - Charlotte Cooper (96), Brits tennisster
• 1974 - Marie Luise Kaschnitz (73), Duits schrijfster
• 1978 - Ralph Metcalfe (68), Amerikaans atleet en politicus
• 1984 - Ricardo Paras jr. (93), Filipijns politicus en rechter
• 1985 - Yul Brynner (70), Russisch-Frans acteur
• 1985 - Orson Welles (70), Amerikaans regisseur en acteur
• 1986 - Michele Pellegrino (83), Italiaans kardinaal-aartsbisschop van Turijn
• 1992 - Willem Wittkampf (68), Nederlands journalist
• 1995 - Lars Näsman (52), Fins voetballer en voetbalcoach
• 1995 - Bobby Riggs (77), Amerikaans tennisser
• 1996 - Fritz Kahlenberg (80), Nederlands fotograaf en verzetsstrijder
• 2000 - Sam Klepper (40), Nederlands crimineel
• 2004 - Christopher Reeve (52), Amerikaans acteur
• 2005 - Henk Jurriaans (64), Nederlands kunstenaar en psycholoog
• 2005 - Milton Obote (80), Oegandees president
• 2006 - Lalit Suri (59), Indiaas hotelier en politicus
• 2009 - Stephen Gately (33), Iers zanger
• 2010 - Solomon Burke (70), Amerikaans soulzanger
• 2010 - Raymond Kintziger (87), Belgisch atleet
• 2011 - Albert Rosellini (101), Amerikaans politicus
• 2012 - Jos Huysmans‎ (70), Belgisch wielrenner
• 2012 - Alex Karras (77), Amerikaans acteur, worstelaar en American-footballspeler
• 2012 - Leo O'Brien (41), Amerikaans acteur
• 2012 - Carla Porta Musa (110), Italiaans essayist

Viering/herdenking

• (Suriname) Loweman Dei (Dag van de marrons)
• Werelddag voor geestelijke gezondheid
• Rooms-katholieke kalender:
  • Heilige Franciscus Borgia († 1572)
  • Heilige Gereon van Keulen († 4e eeuw)
  • Heilige Victor van Xanten († 362)
  • Heiligen Cassius en Florentius († c. 303)
  • Heilige Daniel Comboni († 1881)
  • Zalige Hugo van Mâcon († 1151)
  • Heilige Hugolinus (van Marokko) († 1221)
  • Heilige Tanca van Lhuitre († 637)
  • Onze-Lieve-Vrouw Sterre der Zee, feest in de stad Maastricht en gedachtenis in de rest van Limburg (Nederland)

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1936 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 4,7 °C
• 1979 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 18,1 °C
• 1925 - Laagste minimumtemperatuur -0,8 °C
• 1921 - Hoogste maximumtemperatuur 26,7 °C
• 1935 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 17 m/s
• 1992 - Langste zonneschijnduur 10,4 uur
• 1973 - Langste neerslagduur 10,9 uur
• 1941 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 29,7 mm
• 1959 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 58 %

België

Dagrecords

• 1936 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 4,4 °C
• 1921 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 20 °C
• 1936 - Laagste minimumtemperatuur -0,5 °C
• 1921 - Hoogste maximumtemperatuur 26,7 °C
• 1923 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 24,7 mm

Uitzonderlijke gebeurtenissen

• 1921: Warmste oktober-decades van de eeuw: gemiddelde temperatuur: 18,3 °C.
• 1960: 53 mm neerslag in Oorderen (Antwerpen).
• 1964: Lage waarde in Ukkel: 971 hPa (luchtdruk, herleid tot zeeniveau).
• 1975: Van 10 tot 13 oktober valt er plaatselijk sneeuw in het land.
• 1979: Maximumtemperatuur tot 26,4 °C in Virton en 26,5 °C in Genk.

Bronnen, noten en/of referenties