15 oktober

15 oktober is de 288ste dag van het jaar (289ste dag in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 77 dagen tot het einde van het jaar.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 1883 - Inhuldiging van het Brusselse Justitiepaleis.
  • 1884 - Opening van de spoorlijn tussen Winterswijk en Neede.
  • 1889 - Opening van het Centraal Station te Amsterdam, gebouwd naar een ontwerp van Pierre Cuypers.
  • 1971 - Hans Breukhoven opent de eerste Free Record Shop aan het Broersveld te Schiedam.
  • 1990 - Saoedi-Arabië meldt dat er nieuwe olievelden zijn ontdekt. De reserves van het land verhogen zo met 20 %.
  • 2005 - Er komt een nieuwe spelling van het Nederlands uit middels een revisie van het Groene Boekje.

•  Infrastructuur
  • 2010 - Na 14 jaar eindigt het boren van de langste tunnel ter wereld, de 57 km lange Gotthard-basistunnel in Zwitserland die vanaf 2017 de noord- en de zuidzijde van de Alpen voor treinverkeer zal verbinden.

•  Oorlog
  • 1917 - In Vincennes vlak buiten Parijs wordt Mata Hari geëxecuteerd door een vuurpeloton op grond van spionage voor Duitsland.
  • 1946 - Oprichter van de Luftwaffe Hermann Göring vergiftigt zichzelf de nacht voor zijn geplande executie.
  • 1969 - Vietnamoorlog: Honderdduizenden mensen nemen deel aan anti-oorlogsdemonstraties die overal in de VS zijn georganiseerd.
  • 1990 - Golfoorlog - De regering van Koeweit verklaart zich bereid tot het bespreken van de geschillen met buurland Irak zodra de Iraakse troepen uit het emiraat worden teruggetrokken.

•  Politiek
  • 1815 - Napoleon Bonaparte begint zijn verbanning op Sint-Helena in de Atlantische oceaan.
  • 1940 - Lluís Companys, president van de Generalitat de Catalunya wordt in het kasteel van Montjuïc in Barcelona gefusilleerd door het leger van het Francoregime.
  • 1962 - Cubacrisis: Tussen de VS en de Sovjet-Unie ontstaat een crisis omtrent Russische nucleaire wapens in Cuba. Hierdoor komt de hele wereld onder een dreiging van een nucleaire oorlog. De crisis duurt 13 dagen.
  • 1990 - Sovjet leider Mikhail Gorbatsjov krijgt een Nobelprijs voor de Vrede toegekend voor zijn pogingen de spanningen rondom de Koude Oorlog te verminderen en zijn land open te stellen.
  • 1990 - In Zuid-Afrika wordt de zogenaamde "kleine apartheid", de wet op gescheiden voorzieningen, afgeschaft.
  • 2002 - Prins Claus wordt bijgezet in de Nieuwe Kerk te Delft.

•  Recreatie
  • 2006 - De eerste torenloop wordt in België gehouden in de Boerentoren te Antwerpen.
  • 2011 - Legoland Florida opent haar deuren in Winter Haven en het is meteen het grootste Legolandpark ter wereld.

•  Religie
  • 1966 - Bisschopswijding van Theodorus Zwartkruis, Nederlands bisschop van Haarlem.

•  Sport
  • 1949 - Oprichting van de Colombiaanse voetbalclub Atlético Bucaramanga.
  • 1975 - Het Nederlands voetbalelftal behoudt uitzicht op deelname aan het EK voetbal 1976 door een 3-0 zege op Polen in Amsterdam.
  • 1986 - Het Nederlands voetbalelftal begint de EK-kwalificatiereeks met een 1-0 zege op Hongarije. Marco van Basten maakt het enige doelpunt van de wedstrijd.
  • 2001 - Jennifer Capriati lost Martina Hingis na 73 weken af als de nummer één op de wereldranglijst der proftennissters; de Amerikaanse moet die positie na drie weken alweer afstaan aan haar landgenote Lindsay Davenport.
  • 2011 – Het Nederlands honkbalteam behaalt voor de eerste keer in de geschiedenis de wereldtitel door Cuba met 2-1 te verslaan in Panama-Stad.

•  Wetenschap en technologie
  • 1582 - Paus Gregorius XIII stelt de gregoriaanse kalender in. In Italië, Polen, Portugal, en Spanje springt de kalender van 4 oktober van dit jaar naar 15 oktober, waardoor 10 dagen worden overgeslagen. Andere landen volgen op andere dagen.
  • 1997 - De Thrust SSC verbreekt het snelheidsrecord op land en breekt als eerste voertuig op land officieel door de geluidsbarrière.
  • 1997 - Lancering van Cassini-Huygens, het eerste ruimtetuig dat in een baan om Saturnus terechtkomt en later een sonde in de atmosfeer van Titan (maan), een maan van Saturnus, laat afdalen.
  • 2003 - China lanceert de Shenzhou 5 met aan boord Yang Liwei, de eerste "taikonaut" (Chinese ruimtevaarder). Hiermee werd China het derde land in de geschiedenis dat met eigen middelen een mens in de ruimte heeft gebracht.
  • 2007 - In Toulouse levert Airbus met 18 maanden vertraging een eerste A380-superjumbojet aan Singapore Airlines.

Geboren

Niko Kovač
geboren in 1971

Boško Balaban
geboren in 1978

• 70 v.Chr. - Vergilius Maro, Romeins dichter (overleden 19 v.Chr.)
• 1550 - Hendrik van Nassau, jongste broer van Willem van Oranje (overleden 1574)
• 1608 - Evangelista Torricelli, Italiaans natuurkundige (overleden 1647)
• 1745 - Jean-Baptiste Huet, Frans kunstschilder (overleden 1811)
• 1795 - Prospero Caterini, Italiaans kardinaal (overleden 1881)
• 1809 - Aleksej Koltsov, Russisch schrijver en volksdichter (overleden 1842)
• 1814 - Michail Lermontov, Russisch schrijver (overleden 1841)
• 1829 - Asaph Hall, Amerikaans astronoom (overleden 1907)
• 1844 - Friedrich Nietzsche, Duits filosoof (overleden 1900)
• 1853 - Jan Harte van Tecklenburg, Nederlands politicus (overleden 1937)
• 1858 - John L. Sullivan, Amerikaans bokser (overleden 1918)
• 1864 - Lorenzo Lauri, Italiaans curiekardinaal (overleden 1941)
• 1864 - Friedrich Gustav Piffl, Oostenrijks kardinaal-aartsbisschop van Wenen (overleden 1932)
• 1865 - Albert Heijn, Nederlands ondernemer (overleden 1945)
• 1867 - Sergej Borisov, Russisch fotograaf (overleden 1931)
• 1869 - Francisco Largo Caballero, Spaans politicus (overleden 1946)
• 1872 - Wilhelm Miklas, Oostenrijks politicus (overleden 1956)
• 1876 - Arie Keppler, Nederlands woningbouwactivist (overleden 1941)
• 1876 - Elmer Drew Merrill, Amerikaans botanicus (overleden 1956)
• 1880 - Marie Stopes, voorvechtster van geboortebeperking (overleden 1958)
• 1881 - William Temple, Anglicaans aartsbisschop van Canterbury (overleden 1944)
• 1881 - P.G. Wodehouse, Brits komisch romanschrijver (overleden 1975)
• 1894 - Moshe Sharett, Israëlisch politicus (overleden 1965)
• 1896 - Célestin Freinet, Frans onderwijzer (overleden 1966)
• 1898 - Ahmed Boughéra El Ouafi, Algerijns atleet (overleden 1959)
• 1899 - Adolf Brudes, Duits autocoureur (overleden 1986)
• 1905 - Dag Wirén, Zweeds componist (overleden 1986)
• 1908 - John Kenneth Galbraith, Amerikaans econoom, publicist, ambtenaar en diplomaat (overleden 2006)
• 1916 - Yasuji Miyazaki, Japans zwemmer (overleden 1989)
• 1916 - Piet Roubos, Nederlands verzetsstrijder (overleden 2008)
• 1917 - Alan Livingston, Amerikaans zakenman en muziekproducent (overleden 2009)
• 1917 - Arthur M. Schlesinger jr., Amerikaans geschiedkundige (overleden 2007)
• 1919 - Chuck Stevenson, Amerikaans autocoureur (overleden 1995)
• 1920 - Heinz Barth, Duits oorlogsmisdadiger (overleden 2007)
• 1920 - Mario Puzo, Amerikaans auteur (overleden 1999)
• 1921 - Al Pease, Canadees autocoureur
• 1921 - Angelica Rozeanu, Roemeens-Israëlisch tafeltennisspeelster (overleden 2006)
• 1922 - Joseph Ndiaye, conservator van het Senegalees Slavenhuis (overleden 2009)
• 1923 - Italo Calvino, Italiaans schrijver (overleden 1985)
• 1926 - Michel Foucault, Frans filosoof (overleden 1984)
• 1929 - Will van Zeeland, Nederlands burgemeester (overleden 2011)
• 1931 - Freddy Cole, Amerikaans jazz-zanger en -pianist
• 1931 - Abdul Kalam, wetenschapper en president van India
• 1935 - Hans Croiset, Nederlands acteur, regisseur en toneelleider
• 1935 - Barry McGuire, Amerikaans zanger
• 1937 - Linda Lavin, Amerikaans actrice
• 1938 - Robert Ward, Amerikaans musicus (overleden 2008)
• 1942 - Henk Geels, Nederlands artiestenmanager (overleden 2010)
• 1943 - Jan Femer, Nederlands crimineel (overleden 2000)
• 1944 - Haim Saban, Egyptisch-Amerikaans mediamagnaat en musicus
• 1944 - David Trimble, leider van de protestanten in Noord-Ierland
• 1945 - Jere Burns, Amerikaans acteur
• 1945 - Antonio Cañizares Llovera, Spaans kardinaal-aartsbisschop van Toledo
• 1945 - Luc Van den Brande, Belgisch politicus
• 1946 - Tessa de Loo (pseudoniem van Tineke Duyvené de Wit), Nederlands schrijfster
• 1946 - Georges Pintens, Belgisch wielrenner
• 1947 - László Fazekas, Hongaars voetballer en voetbalcoach
• 1948 - Chris de Burgh, Brits zanger
• 1948 - Renato Corona, Filipijns rechter
• 1950 - Ignace Baert, Vlaams zanger, componist, tekstschrijver, pianist
• 1951 - A.F.Th. van der Heijden, Nederlands schrijver
• 1951 - Peter Richardson, Engels acteur, comedian, schrijver
• 1951 - Rafael Vaganian, Armeens schaker
• 1953 - Tito Jackson, Amerikaans zanger en lid van de Jackson 5
• 1954 - Guy Moreau, Belgisch atleet
• 1954 - Marjolein Sligte, Nederlands actrice
• 1955 - Peter Fleuren, Nederlands politicus
• 1956 - René van 't Hof, Nederlands acteur
• 1957 - Marco Cornez, Chileens voetballer
• 1959 - Sarah Ferguson, hertogin van York, ex-vrouw van de Britse prins Andrew
• 1963 - Adelheid Byttebier, Belgisch politicus
• 1963 - Francisco Casavella, Spaans schrijver (overleden 2008)
• 1963 - Stanley Menzo, Nederlands voetbaldoelman en voetbaltrainer
• 1965 - Susan Visser, Nederlands actrice
• 1966 - Jorge Campos, Mexicaans voetballer en voetbalcoach
• 1966 - Ilse Huizinga, Nederlands jazzzangeres
• 1966 - Ingeborg Sergeant, Vlaams zangeres en presentatrice
• 1968 - Didier Deschamps, Frans voetballer en voetbaltrainer
• 1969 - Vítor Baía, Portugees voetbaldoelman
• 1970 - Zeb Atlas, Amerikaans bodybuilder, model en pornoactrice
• 1971 - Horace Cohen, Nederlands acteur
• 1971 - Niko Kovač, Kroatisch voetballer en voetbaltrainer
• 1972 - Maaike Hartjes, Nederlans stripauteur
• 1972 - Sandra Kim (Sandra Caldarone), Belgisch zangeres
• 1973 - Asha Gigi, Ethiopisch atlete
• 1975 - Chris Baldwin, Amerikaans wielrenner
• 1977 - David Trezeguet, Frans voetballer
• 1978 - Boško Balaban, Kroatisch voetballer
• 1979 - Daniël Arends, Nederlands cabaretier
• 1979 - Paul Robinson, Engels voetballer
• 1979 - Māris Verpakovskis, Lets voetballer
• 1980 - Tom Boonen, Belgisch wielrenner
• 1981 - Jelena Dementjeva, Russisch tennisster
• 1982 - Saif Saaeed Shaheen, Keniaans-Qatarees atleet
• 1983 - Tom Boardman, Brits autocoureur
• 1983 - Michael Poot, Nederlands schaatser
• 1983 - Bruno Senna, Braziliaans autocoureur
• 1984 - Johan Voskamp, Nederlands voetballer
• 1985 - Marcos Martínez, Spaans autocoureur
• 1986 - Carlo Janka, Zwitsers alpineskiër
• 1986 - Marcel de Jong, Canadees voetballer
• 1986 - Marie Sebag, Frans schaakster
• 1987 - Petra Granlund, Zweeds zwemster
• 1988 - Imane Merga, Ethiopisch atleet
• 1988 - Mesut Özil, Duits voetballer
• 1989 - Joeri Adams, Belgisch veldrijder
• 1989 - Alen Pamić, Kroatisch voetballer
• 1989 - Dominic Storey, Nieuw-Zeelands autocoureur
• 1991 - Melissa Baas, Nederlands model
• 1999 - Bailee Madison, Amerikaans (kind)actrice
• 2005 - Christian van Denemarken, zoon van kroonprins Frederik en prinses Mary

Overleden

• 1564 - Andreas Vesalius (Andries van Wesel) (49), Vlaams wetenschapper, één van de grondleggers van de anatomie
• 1863 - Horace Lawson Hunley (39), Amerikaans ondernemer
• 1917 - Mata Hari (41), Nederlands danseres en spionne
• 1926 - Chris Hooijkaas (65), Nederlands zeiler
• 1936 - Benno von Achenbach (75), Duits grondlegger van de regels van de mensport
• 1940 - Lluís Companys (58), Catalaans politicus
• 1942 - Erich Lilienfeld (26), Duits militair
• 1945 - Pierre Laval (62), Frans politicus
• 1945 - Eoin MacNeill (78), Iers politicus
• 1946 - Hermann Göring (53), Duits legerofficier en nazi-politicus
• 1957 - Henry Van de Velde (94), Belgisch architect
• 1964 - Cole Porter (73), Amerikaans componist
• 1981 - Philip Fotheringham-Parker (74), Brits autocoureur
• 1984 - Paolo Marella (89), Italiaans curiekardinaal
• 1986 - Christine Wttewaall van Stoetwegen (85), Nederlands politica
• 1987 - Thomas Sankara (37), Burkinees revolutionair en president
• 1991 - Hotze de Roos (81), Nederlands jeugdboekenschrijver
• 2005 - Giuseppe Caprio (90), Italiaans curiekardinaal
• 2005 - Toon Effern (91), Nederlands voetballer
• 2007 - Piet Boukema (74), Nederlands rechtsgeleerde, rechter en politicus
• 2007 - Vito Taccone (67), Italiaans wielrenner
• 2008 - Edie Adams (81), Amerikaans zangeres en actrice
• 2009 - Sacha Bulthuis (61), Nederlands actrice
• 2009 - Heinz Versteeg (70), Nederlands voetballer
• 2010 - Johnny Sheffield (79), Amerikaans acteur
• 2011 - Betty Driver (91), Engels actrice

Viering/herdenking

• Rooms-katholieke kalender:
  • Heilige Theresia van Ávila, Kerklerares († 1582) - Gedachtenis
  • Heilige Aurelia van Straatsburg († 1027)
  • Heilige Severus van Trier († 455)
  • Zalige Odilo (van Stavelot) († c. 954)
• Equus october

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1904 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 3,5 °C
• 1990 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 18,4 °C
• 1904 - Laagste minimumtemperatuur -3,1 °C
• 1990 - Hoogste maximumtemperatuur 23,6 °C
• 1909 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 11,8 m/s
• 2003 - Langste zonneschijnduur 9,7 uur
• 1964 - Langste neerslagduur 12,4 uur
• 1926 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 22 mm
• 1959 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 61 %

België

Dagrecords

• 1887 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur 2,4 °C
• 1990 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 19,4 °C
• 1887 - Laagste minimumtemperatuur -0,6 °C
• 1949 - Hoogste maximumtemperatuur 22,5 °C
• 1919 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 26,6 mm

Bronnen, noten en/of referenties