Schiedam

Schiedam

Gemeente in Nederland
Situering
Provincie	Zuid-Holland
Coördinaten	51°55′NB 4°24′OL
Algemeen
Oppervlakte	19,89 km²
- land	18,10 km²
- water	1,79 km²
Inwoners (1 april 2011)	75.783? (4187/km²)
Hoofdplaats	Schiedam
Belangrijke verkeersaders	A20, A4, NS Oude Lijn, NS Hoekse Lijn, metrolijn: Calandlijn
Politiek
Burgemeester (lijst)	Joan Leemhuis-Stout (wnd)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006)	€ 12.600 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008)	€ 158.000
WW-uitkeringen (2007)	19 per 1000 inw.
Autobezit (2007)	367 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s)	3100 - 3125
Netnummer(s)	010
CBS-code	0606
CBS-wijkindeling	zie wijken en buurten
Website	www.schiedam.nl
Portaal    Nederland

Oude stadhuis van Schiedam

Oude kaart gemeente Schiedam circa 1870

Zicht op Schiedam met het zakkendragershuisje rechts van het midden

Molens in Schiedam, De Vrijheid en De Noord (in de achtergrond)

Schiedam ( uitspraak (info·uitleg)) is een stad en gemeente in de Nederlandse provincie Zuid-Holland. De gemeente maakt onderdeel uit van het samenwerkingsverband Stadsregio Rotterdam.

Schiedam is gelegen tussen Rotterdam en Vlaardingen, oorspronkelijk aan de Schie en later ook aan de Nieuwe Maas. Per 1 april 2011 had de gemeente 75.783 inwoners (bron: CBS). De stad is vooral bekend om haar jenever, de historische binnenstad met grachten, en de hoogste windmolens ter wereld.

Geschiedenis

Schiedam ontstond op dezelfde wijze als later de grote buur Rotterdam: nabij de monding van de Schie werd rond waarschijnlijk 1230 door de Heer van Wassenaar en/of Heer Dirk Bokel van ambacht Mathenesse een dam aangelegd om het polderland te beschermen tegen het zeewater. In 1247 kreeg Aleid van Holland bij haar huwelijk met Jan van Avesnes het oostelijke deel van de dam (en het poldertje) als bruidsgeschenk. Deze dam trok handelsactiviteit aan, omdat goederen voor het achterland (Delft, en verderop Leiden en Haarlem) hier dienden te worden overgeslagen. Het plaatsje kreeg al snel stadsrechten: deze werden in 1275 verleend door vrouwe Aleid van Holland (Aleida van Avesnes), de zuster van graaf Willem II van Holland. Zij had hier een kasteel laten bouwen, het "Huis te Riviere". Restanten van een donjon, die onderdeel uitmaakte van dit kasteel, zijn heden ten dage nog altijd te zien in het centrum van Schiedam, naast het Schiedamse stadskantoor aan de Broersvest.

Als jonge nederzetting kreeg Schiedam al spoedig concurrentie: in 1340 mochten Rotterdam en Delft een verbinding aanleggen tussen de Schie en de Maas. Vanaf de vijftiende eeuw bloeide de devotie op rond de Heilige Liduina, die in Schiedam leefde. De stad kreeg vervolgens betekenis door de haringvisserij. In 1428 vond in Schiedam een grote stadsbrand plaats.

Hoe in en rond Schiedam de zeemansvrouwen in de zeventiende eeuw thuis het gezin draaiend hielden, staat uitvoerig en zeer levendig beschreven in het proefschrift van Annette de Wit.

De achttiende eeuw was Schiedams Gouden Eeuw: de stilgevallen drankimport uit Frankrijk maakte de opkomst van de Schiedamse jeneverstokerij mogelijk. Vanuit tientallen branderijen en distilleerderijen werd Schiedamse jenever over de hele wereld geëxporteerd. De jeneverindustrie gaf Schiedam de bijnaam 'Zwart Nazareth'. De bedrijfstak is inmiddels grotendeels verdwenen. Echter de vijf korenmolens De Noord, Walvisch, Drie Koornbloemen, Nieuwe Palmboom en Vrijheid, de hoogste molens ter wereld - omdat zij boven de hoge pakhuizen uit moesten steken - en een groot aantal voormalige branderijen herinneren nog aan de branderstijd. In één van deze branderijen, gevestigd aan de historische Lange Haven is het Jenevermuseum gevestigd.

Ter gelegenheid van het 700-jarig bestaan in 1975 werd de Geschiedenis van Schiedam uitgebracht, geschreven door drs. G. van der Feijst, de toenmalige gemeentearchivaris. Hierin werd de geschiedenis van Schiedam vanaf de wording tot 1795 beschreven.

In 1941 werd de gemeente Kethel en Spaland geannexeerd, waardoor er ruimte was voor grootschalige woningbouw ten noorden van Schiedam. Hier liggen nu de wijken Tuindorp Kethel, Groenoord, Woudhoek en Spaland.

In de twintigste eeuw bloeide in Schiedam de scheepsbouw (onder andere Wilton-Fijenoord) op, maar deze bedrijfstak is grotendeels verdwenen. Schiedam is nu vooral een forensengemeente. Daarnaast heeft Schiedam zich in de afgelopen jaren meer en meer ontwikkeld als toeristische trekpleister. De historische binnenstad met de hieronder beschreven bezienswaardigheden leent zich daar toe. In 2005 is er een nieuwe molen bijgekomen (De Nolet) die met zijn 41,82 meter de hoogste ter wereld is. De Nolet is in 2006 in gebruik genomen. In 2009 is gestart met de herbouw van de windmolen De Kameel recht tegenover het Proveniershuis. Op 14 mei 2011 is deze op de landelijke Molendag in gebruik genomen.

Op 4 mei 1976 vond bij Schiedam een ernstig treinongeluk plaats met 24 doden en 15 gewonden toen een stoptrein (sprinter) botste tegen een internationale trein.

In 2000 kwam de stad in het nieuws door de Schiedammer parkmoord, een misdrijf in het Beatrixpark waarvoor een onterecht veroordeelde vier jaar lang in de cel zat.

In 2006 is het geheel vernieuwde Stedelijk Museum geopend. De discussie over vestigen van een nieuw glasmuseum zijn na de gemeenteraadsverkiezingen van 2006 weer opgelaaid. Het museum had al enige tijd een tijdelijke onderkomen. Plannen voor een definitieve locatie vonden geen voortgang. Cees van Olst, de glaskunstenaar die een belangrijke inbreng zou hebben in het nieuwe museum vertrok daarop met zijn collectie en atelier naar Glasmuseum Veenhuizen.

Bezienswaardigheden

• stadhuis, Grote Markt
• Grote of St. Janskerk
• zeven stellingmolens (de "zes klassieke molens" en de nieuwe "energie" molen De Nolet (2006)), de op de afbeelding getoonde molens zijn de hoogste klassieke molens ter wereld
• de ruïne van Huis te Riviere
• St.Liduina Basiliek
• de grachten van Schiedam ("havens" genoemd: Lange Haven, Korte Haven en de Nieuwe Haven)
• de voormalige Babbersmolen (steenhuismolen 1710-1888) stellingmolen (1888-1924)
• zakkendragershuisje
• Korenbeurs
• Voormalig Sint-Jacobs-gasthuis, nu het Stedelijk Museum Schiedam
• kantoorgebouw van architect Dudok, later verbouwd tot appartementen
• Havenkerk
• historische stadsgezichten

Zie ook de lijst van rijksmonumenten in Schiedam.

Musea

• Stedelijk Museum Schiedam
• Jenevermuseum
• Museummolen De Nieuwe Palmboom
• Nationaal Coöperatie Museum Schiedam / 't Winkeltje
• borrelmuseum / 't Spul (Hoogstraat)

Politiek

Gemeenteraad

De gemeenteraad van Schiedam bestaat uit 35 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij	1994	1998	2002	2006	2010
PvdA	9	11	7	13	9
CDA	5	5	6	5	4
VVD	5	7	5	4	5
GroenLinks	3	3	3	2	2
D66	6	2	1	1	4
SP	-	3	2	5	2
Leefbaar Schiedam	-	-	7	3	2
Fractie Schoenmakers	1	-	-	-	1
Gemeente Belangen Schiedam	2	2	3	1	1
Algemeen Ouderen Verbond	-	1	1	1	2
Centrum Democraten	4	1	-	-	-
Trots op Nederland	-	-	-	-	2
Progressief Schiedam	-	-	-	-	1
Totaal	35	35	35	35	35

College van B&W

De burgemeester van Schiedam is sedert 1 juli 2011 J.M. Leemhuis-Stout (VVD). Zij volgde de in juni van dat jaar opgestapte Wilma Verver, van dezelfde partij naar aanleiding van discussie over haar functioneren.

• Wethouder P. Groeneweg (PvdA);
• Wethouder M.X. Stam (PvdA);
• Wethouder F. van Oosten (VVD);
• Wethouder A.J.A. Wijten (CDA).
• Wethouder J.A. Grijzen (GL)

Nadat eind augustus 2011 de zittende wethouders ontslag hebben genomen naar aanleiding van de rapportage over burgemeester Verver, zijn er in september 2011 nieuwe wethouders aangesteld.

Verkeer en vervoer

Schiedam heeft twee NS-stations, Station Schiedam Centrum en Station Schiedam Nieuwland. Schiedam is ook per metro bereikbaar. Het ligt aan de Calandlijn van de RET, die van Rotterdam naar Spijkenisse voert. Behalve het NS-station Schiedam Centrum zijn er nog twee metrostations.

Bekende Schiedammers

Zie lijst van Schiedammers

Externe links

Mediabestanden

• Website van de gemeente Schiedam
• Gemeentearchief van Schiedam
• Website van de Historische Vereniging Schiedam
• Stedelijk Museum Schiedam
• Evenementenpagina Schiedam
• Jenever Museum Schiedam
• De Palmboom, de Walvisch, de Vrijheid e.a.
• Winkeltje de Coöperatie
• 750 jaar katholicisme in Schiedam

Bronnen, noten en/of referenties

	Plaatsen en wijken in de gemeente Schiedam
Stad: Schiedam    Buurtschappen: Kerkbuurt · Windas Wijken: Bijdorp · 's-Gravelandsepolder · Groenoord · Kethel · Nieuw-Mathenesse · Nieuwland · Schiedam-Oost · Schiedam-West · Schiedam-Zuid · Spaland · Woudhoek Zuid-Holland: Steden en dorpen    Nederland: Provincies · Gemeenten

51° 55' N, 4° 23' O