Lelystad

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

52° 30' NB, 5° 29' OL

Gemeente Lelystad

Provincie

Flevoland

Hoofdplaats

Lelystad

Oppervlakte
- Land
- Water

765,39 km²
234,13 km²
531,26 km²

Inwoners
Bevolkingsdichtheid

73.175 (1 februari 2008)^?
313 inw./km²

Geografische ligging

52°30' NB 5°28' OL

Belangrijke verkeersaders

A6, N302, N307, N309; spoorlijn Weesp-Lelystad

Netnummer

0320

Postcodes

8200-8249

Officiële website

www.lelystad.nl

Politiek

Burgemeester (lijst)

Margreet Horselenberg (PvdA)

Zetels
Gemeenteraad
PvdA
VVD
Inwonerspartij
SP
CDA
ChristenUnie
GroenLinks
Leefbaar Lelystad
Stadspartij

35
11
5
4
4
3
3
2
2
1

Bevolkingspiramide

Zilverparkkade

Agoratheater

Bataviahaven

Bataviastad

Zuil van Lely

Lelystad ( uitspraak (info·uitleg)), de hoofdstad van de Nederlandse provincie Flevoland, de eerste bewoners kwamen op 28 september 1967, en werd op 1 januari 1980 een gemeente. De stad telde per 1 januari 2008 73.116 inwoners (bron: gemeente Lelystad). Lelystad is vernoemd naar Dr. Ir. C. Lely, oud-Minister van Waterstaat. Tot aan de instelling van de provincie Flevoland op 9 januari 1986 viel de gemeente rechtstreeks onder de staat.

Samen met de gemeente Dronten en een klein stukje van de gemeente Zeewolde vormt Lelystad de polder Oostelijk Flevoland. Deze polder maakt deel uit van de Zuiderzeewerken, viel droog op 29 juni 1957 en ligt 4,8 meter onder de zeespiegel. Lelystad is met een totale oppervlakte van 765,39 km² de grootste gemeente van Nederland. Hiervan is echter maar 234,13 km² land, de rest is hoofdzakelijk IJsselmeer, Markermeer en deels onbebouwd of agrarisch.

Lelystad wordt aan oostelijke zijde begrensd door de A6. De tweede verkeersader die door de stad loopt is de N302, die loopt van Hoorn naar Kootwijk.

Naast de grootste gemeente is Lelystad ook een stad aan het water. In Lelystad zijn veel havens te vinden voor de pleziervaart en woningen met privé-steigers.

In Lelystad zijn 4 grote winkelcentra: Lelycentre (het oudste winkelcentrum), De Gordiaan (hoofdwinkelcentrum), Palazzo (diverse winkels op het gebied van woninginrichting) en Batavia-Stad dat vooral bekend is van de vele koopjes. Daarnaast zijn er verspreid over de stad diverse kleinere winkelcentra zoals in de Botter, Tjalk, Voorstraat etc.

In diverse wijken van Lelystad is een bijzondere nummering toegepast. Zo zijn er 24 "wijken" met afzonderlijk genummerde straten, gevolgd door het huisnummer, b.v. Kogge 01-05, Tjalk 15-01 enz. Deze nummering kom je voornamelijk tegen in de schepenwijken (Tjalk, Kempenaar, Gondel e.d.), in de boswijk (Kamp, Zoom, Griend e.d.) en in enkele straten van het stadscentrum (De Veste, De Schans en De Stelling). Deze wijken zijn voornamelijk gebouwd in de 2e helft van de jaren '70 t/m de 2e helft van de jaren '80 van de 20e eeuw. In de wijken die hiervoor werden gebouwd (Zuiderzeewijk en Atolwijk) als daarna (Waterwijk, Lelystad-Haven, Landstrekenwijk, Golfpark, Hollandse Hout, Landerijen etc.) kom je dit systeem niet tegen. Dit systeem van stratennummering is vrij uniek in Nederland en op een enkele uitzondering na komt het in geen enkele plaats voor.

Een inwoner van Lelystad heet Lelystedeling, Lelystatter of (voor vrouwen) Lelystadse.^[1]

Inhoud

1 Geschiedenis
2 Toekomst
3 Bezienswaardigheden
4 Economie en werk
5 Verkeer en vervoer
6 Zuiderzeeziekenhuis versus Medisch Centrum West
7 Recreatie
8 Siddhadorp Lelystad
9 Voetbal
10 Stedenband
11 Burgemeesters
12 Bekende inwoners
13 Zie ook
14 Externe links
15 Voetnoten

[bewerk] Geschiedenis

Lelystad is een van de jongste woonplaatsen van Nederland, hierdoor is haar geschiedenis ook een korte, maar wel goed gedocumenteerde. Lelystad ligt in Oostelijk Flevoland, wat de derde polder is van het plan Lely (Wieringermeer is de eerste, Noordoostpolder is de tweede en zuidelijk Flevoland de vierde, oorspronkelijk zou het plan afgerond worden met de Markerwaardpolder, maar deze is nooit voltooid). In tegenstelling tot de Noordoostpolder heeft oostelijk Flevoland slechts vier woonkernen: twee dorpen (Swifterbant en Biddinghuizen), een kleine stedelijke gemeenschap (Dronten) en een stad (Lelystad). In de Noordoostpolder waren juist vele dorpen, maar vanwege schaalvergroting in de landbouw en de toename van het autobezit achtte men dat in oostelijk Flevoland niet nodig.

Oostelijk Flevoland

De aanleg van Oostelijk Flevoland begon in 1950 met het "perceel P" aanleg knardijk (Lelystad Haven). Dit is ook het eerste bewoonde gedeelte van Lelystad en is ook wel bekend onder de naam werkeiland. Op 13 september 1956 werd de 90 km lange ringdijk door de toenmalige minister van Verkeer en Waterstaat, mr. J. Algera rondom Oostelijk Flevoland gesloten en was "perceel P" geen eiland meer. De drooglegging van oostelijk Flevoland kon beginnen.

De eerste bewoner van Lelystad werd door landdrost Dr.ir. W.M. Otto verwelkomd op 28 september 1967. Vervolgens duurde het erg lang voordat Lelystad als een echte stad werd gezien. Volgens de "buitenwereld" leefde men in Lelystad in de rimboe.

Lelystad werd een gemeente op 1 januari 1980, met als eerste burgemeester Drs. J.P.A. Gruijters. In de jaren 80 echter kreeg Lelystad last van de aanzuigende werking van Almere. Deze was, door haar gunstige ligging ten opzichte van Amsterdam en het Gooi, aantrekkelijker voor nieuwe bewoners. Een periode van leegstand en verpaupering volgde. Halverwege de jaren 90 ging het roer om. Stedenbouwkundige inzichten veranderden en wijken werden geherstructureerd. In de wijk Schouw werden zelfs hele straten met de grond gelijk gemaakt om plaats te maken voor de nieuwe wijk Hanzepark. Inmiddels wonen er weer mensen en wordt eind 2007 nog volop gebouwd. Lelystad zette in op woonmilieus, en zo ontstonden wijken als het Golfpark, een wijk die gebouwd is midden op een golfbaan, en Parkhaven.

[bewerk] Toekomst

De stad heeft een andere weg ingeslagen, in plaats van slechts een woonstad voor forensen te zijn, wil Lelystad zich meer en meer profileren als een aantrekkelijke woonstad met vele attracties en natuur en werkgelegenheid. Ook wil men meer aansluiting zoeken met de Randstad en met name Amsterdam, omdat ongeveer de helft van de beroepsbevolking in en om Amsterdam werkt. Deze ontwikkeling is ook ingegeven door de recente discussie (2007) over de uitbreiding van het vliegveld Lelystad. Het stadshart dat stamt uit de jaren '80 wordt volledig geherstructureerd onder leiding van Adriaan Geuze van Bureau West8. Er worden aansprekende namen uit de architectuurwereld gecontracteerd om Lelystad meer een eigen identiteit en zelfvertrouwen te geven. Voorbeelden zijn het nieuwe Agoratheater van Ben van Berkel, en de Zilverparkkade van onder andere Erick van Egeraat. Ook wordt voor het eerst in haar geschiedenis de lange kuststrook een onderdeel van de stad. Omdat er lange tijd sprake was van aanleg van de Markerwaard heeft de stad zich altijd van het water afgekeerd. Nu deze plannen (definitief?) van tafel zijn betrekt men het water meer bij de stad en wordt Bataviahaven een echte havenkom, naar ontwerp van de Luxemburgse architect Rob Krier. Bataviastad breidt uit richting het water, er komen diverse aantrekkelijke pleinen tevens komt er een grote evenementenhal van de hand van Dok architecten. Qua werkgelegenheid werkt de gemeente Lelystad aan een overslaghaven ter hoogte van de Flevocentrale (ten noorden van de stad) en de luchthaven wordt uitgebreid.

[bewerk] Bezienswaardigheden

Lelystad kent een aantal toeristische attracties. Het bekendst zijn waarschijnlijk:

De replica van het VOC-schip Batavia
De replica (in aanbouw) van een linieschip van de admiraliteit van de Maze en vlaggenschip van Michiel de Ruyter, Hr. Ms. De Zeven Provinciën
Batavia Stad
Batavia-haven met de "kamper" bruine vloot, grote, historische schepen waarmee dagtrippen gemaakt kunnen worden op het IJssel- en Markermeer.
Het Nieuw land erfgoedcentrum
Het Racm Lelystad (Rijksdienst voor architectuur, cultuurlandschap en monumenten) Een instituut voor scheepsarcheologie en toegankelijk via de Bataviawerf
De Oostvaardersplassen, een groot natuurgebied met onder andere wilde konikpaarden, Heckrunderen, edelherten en diverse vogels.
Natuurpark Lelystad met onder andere wisenten, Pater-Davidsherten, elanden en ooievaars
Aviodrome gelegen aan de oost kant van de stad is het vliegveld Lelystad Airport te vinden. Dit vliegveld is een uitwijkvliegveld voor het zakelijk vliegverkeer van Schiphol en met de verhuizing van het Aviodrome (voorheen Aviodome) naar Lelystad, heeft Lelystad er een toeristische attractie bij.
Het land art object Observatorium Robert Morris tussen Lelystad en Swifterbant.
Het voormalige Werkeiland nabij Lelystad-Haven
Bijzondere architectuur in de vorm van de Zilverparkkade en het Agoratheater
Het kunstwerk de zuil van Lely
ANWB test en trainingscentrum Het grootste centrum voor voertuigbeheersing en verkeersveiligheid in Nederland

[bewerk] Economie en werk

Lelystad kent 4 grote bedrijventerreinen, Oostervaart aan de noord-oost zijde van de stad, Noordersluis aan de zuidwestelijke zijde van de stad en Flevo- en Larserpoort beide aan de zuidoostelijke zijde van de stad. In Lelystad zetelen landelijk bekende bedrijven zoals McCain (patat-frites en andere aardappelproducten), Giant (fietsen), Donkervoort (sportauto's) en Scarlet (telecommunicatie).

Daarnaast kent de stad nog enkele kleinere bedrijventerreinen zoals Groene Velden, Gildenhof, Kempenaar, Jol, Tjalk, Sont, Ketelmeerstraat en Griend met voornamelijk lokale bedrijvigheid. Deze bedrijventerreinen liggen vaak aan de rand van woonwijken.

[bewerk] Verkeer en vervoer

Lelystad ligt aan de A6. Sinds 1988 is Lelystad aangesloten op het landelijke spoorwegnet als eindpunt van de eveneens in 1988 volledig voltooide Flevolijn Weesp – Lelystad. De stad heeft een station, namelijk Lelystad Centrum. Lelystad centrum is momenteel een tweesporig station welke zal worden uitgebreid naar 4 sporen in het kader van de bouw van de Hanzelijn. Naar verwachting zal deze lijn in 2012 in gebruik worden genomen. Een tweede station, Lelystad Zuid, staat al sinds 1988 in de ruwbouw gereed. Het zal worden afgebouwd en in gebruik genomen worden als Lelystad Zuid bebouwd gaat worden. Eind 2007 (november/december) vindt besluitvorming plaats over deze woonwijk (De Warande) en het bijbehorende station in de gemeenteraad. Het uiteindelijke doel van deze uitbreiding is de groei van het aantal inwoners tot ca. 100.000.

De infrastructuur binnen Lelystad kenmerkt zich door gescheiden infrastructuur voor fietsers enerzijds en overig verkeer anderzijds (fietsers beschikken over volledig vrijliggende fietspaden). De fietspaden worden middels fietsbruggen of fietstunnels over, of onder de doorgaande wegen gevoerd. Voor het autoverkeer zijn er doorgaande dreven rond de stad en dreven richting het centrum van de stad. In en rond het centrum is dit systeem echter verlaten en vervangen door gelijkvloerse kruisingen,"De Groene Carré". Als gevolg hiervan zijn diverse dreven in en rond het centrum omgelegd en diverse rotondes aangebracht. De maximumsnelheid op deze dreven is teruggebracht tot 50 km/h. Het uiteindelijke doel is om het al het verkeer dat niet perse in of de in de buurt van het Centrum hoeft te zijn om te leiden via de zogenoemde ring (Larserdreef, Oostranddreef, Westerdreef en Houtribdreef). Dit systeem werkt niet overal effectief en zorgt met name rond de avondspits voor files op de dreven en in de straten rondom het station. In 2007 zijn de fietspaden aangepakt en waar nodig voorzien van betere belijning. Hierdoor is het duidelijker geworden in welke richting het hoofdwinkelcentrum (De Gordiaan) ligt en in welke windrichting je fietst.

De stadsbusdienst wordt uitgevoerd door Connexxion, met als merknaam Lelybus. De stadsbusdienst heeft 6 buslijnen. De stadsbusdienst verzorgt op elke lijn elk kwartier een verbinding met het treinstation c.q. centrum. Daarnaast vertrekken er vanaf het station regionale lijnen naar Enkhuizen, Groningen (Q-liner), Harderwijk, Kampen, Swifterbant en Zwolle (Hanzeliner).

[bewerk] Zuiderzeeziekenhuis versus Medisch Centrum West

Lelystad kreeg pas betrekkelijk laat een ziekenhuis. Het werd opgeleverd in 1983; een modern groot ziekenhuis. Het ziekenhuis ligt in het centrum in de buurt van het treinstation. In eerste instantie was het veel te groot voor Lelystad.

Dat kwam door enorme teruggang van de stad begin jaren tachtig. In de periode 1981-1984 vertrokken er meer dan 10.000 inwoners. Dit kwam mede door de grootschalige woningbouw in Almere. Daarnaast waren er toentertijd wijken vol huurwoningen, terwijl er ook een behoefte aan koopwoningen was. Tijdens deze recessie werd het ziekenhuis geopend, en mede daardoor stonden gehele afdelingen leeg.

In 1990 fuseerden de ziekenhuizen van Lelystad en Emmeloord tot de IJsselmeerziekenhuizen. Het ziekenhuis werd bekend doordat er van 1987 tot 1993 de ziekenhuis dramaserie Medisch Centrum West werd opgenomen. Deze maakte gebruik van de leegstaande vierde etage. Ook de stad zelf werd bekender door deze serie.

Op vele locaties werd gefilmd en ook veel inwoners werkten mee aan de serie. Ook werd gefilmd in diverse woonhuizen in Lelystad. De serie was zeer populair en was voor de Gemeente Lelystad een reden om mee te werken aan deze serie, ter promotie van Lelystad.

Ook de Nederlandse Spoorwegen werkten mee aan deze serie en belichtte ter promotie van de nieuwe Flevolijn het toen gloednieuwe Station Lelystad Centrum. Er werden ook scènes opgenomen in de trein.

De serie is ontwikkeld door de TROS en John de Mol tv-producties (tegenwoordig Endemol)

Voor het overige geniet het ziekenhuis geen goede reputatie. Zo was er in 2002 sprake van een door de Inspectie voor de Gezondsheidszorg opgelegde opnamestop, omdat de patiëntenzorg niet meer viel te waarborgen. In de jaarlijkse door opinieweekblad Elsevier gepubliceerde lijst van beste Nederlandse ziekenhuizen stond het IJsselmeerziekenhuis ook in 2007 weer op de allerlaatste plaats.

[bewerk] Recreatie

Autoraces - Midlandcircuit (Op dit circuit worden regelmatig autospeedway en ovalracing evenementen georganiseerd)
Bioscoop - Utopolis
Golfbaan - Golf Event Center (18 holes)
Nationale Oldtimerdag (Eén van de grootste oldtimer evenementen in Nederland)
Seabottom Jazz festival - jaarlijks jazzmuziekfestival in het Agoratheater
Sportcentrum De Koploper (multifunctioneel sport- en recreatiecentrum voor onder andere zwemmen, tennis, squash, zaalsporten, klimmen, bowling en horeca)
Sunsation - Jaarlijks terugkerend evenement ter ere van de zonnewende. Locatie: Observatorium Robert Morris
Theater - Agoratheater
Vitens waterfestival - gratis jaarlijks, nautisch evenement met de nationale sloepenshow en classic fm concert. Elk jaar afgesloten met grote vuurwerkshow
Yachtvision boatshow - Nautisch evenement in de Bataviahaven

[bewerk] Siddhadorp Lelystad

In Lelystad bevindt zich al ruim twintig jaar een zogenaamd Sidhadorp. Dit is een buurt waar vele beoefenaars van de Transcendente meditatie (TM) wonen en werken. Er is een speciale basisschool waar ook TM wordt onderwezen, er zijn verder een Ayurvedisch gezondheidscentrum, een natuurvoedingswinkel en een vegetarisch restaurant. Het Siddhadorp werd opgericht door de Stichting Harmonisch Leven (SHL).