Enkhuizen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken

52° 42' N 5° 17' E

Gemeente Enkhuizen
Vlag van de gemeente Enkhuizen    Wapen van de gemeente Enkhuizen
Locatie van de gemeente Enkhuizen
Provincie Provincievlag Noord-Holland Noord-Holland
Hoofdplaats Enkhuizen
Oppervlakte
 - Land
 - Water		 116,04 km²
12,42 km²
103,62 km²
Inwoners
Bevolkingsdichtheid		 17.858 (1 februari 2008)?
1438 inw./km²
Geografische ligging 52°42' NB 5°18' OL
Belangrijke verkeersaders N302, N506, spoorlijn Enkhuizen-Amsterdam,veerdienst Enkhuizen - Stavoren
Netnummer 0228
Postcodes 1600-1602
Officiële website www.enkhuizen.nl
Politiek
Burgemeester (lijst) Jan Baas (PvdA)
Bevolkingspiramide

Enkhuizen (Sound uitspraak (info·uitleg)) is een stad en gemeente in de regio West-Friesland, in de Nederlandse provincie Noord-Holland, en ligt daar in het oude gewest Westflinge. De gemeente ligt aan zowel het Markermeer als het IJsselmeer. In de gemeente wonen 17.811 inwoners op een oppervlakte van 14,31 km² (waarvan 1,78 km² water) (1 februari 2008, bron: CBS). In de stad wordt nog Enkhuizens gesproken, een West-Fries dialect.

Enkhuizen is, onder meer vanwege de watersport, een belangrijk toeristisch centrum (jachthavens, Zuiderzeemuseum). Daarnaast telt het stadje internationaal vermaarde zaadbedrijven en tuinbouw, alsmede een cluster van kunststofindustrie.

Enkhuizen staat bekend als de 'Haringstad' vanwege haar verleden als centrum voor de haringvisserij.

Inhoud

[bewerk] Geschiedenis

kaart van Enkhuizen in 1652, uit Blaeu's Toonneel der Steden
kaart van Enkhuizen in 1652, uit Blaeu's Toonneel der Steden

Enkhuizen begon haar bestaan in de Middeleeuwen als haven- en vissersdorp. Op 9 april 1355 verleende Graaf Willem V Enkhuizen stadsrechten en werd het verenigd met het naburige dorp Gommerkerspel, waarvan de kern ongeveer op de plaats van de huidige Wester- of Sint-Gomaruskerk moet hebben gelegen. Buitendijks lag nog het "Oostdorp Enkhuizen" dat waarschijnlijk verdronk bij de stormvloed van 1421. In 1422 kregen de bewoners toestemming de restanten van de buitendijks gelegen kerk op te breken en binnendijks een nieuwe kerk te bouwen, de huidige Zuider- of Sint-Pancraskerk. Enige tijd later werd ook begonnen met de bouw van de Westerkerk, en in de wedloop om de grootste en mooiste kerk te bouwen, kwam duidelijk tot uitdrukking hoezeer de vissers van Enkhuizen en de landbouwers van het voormalige Gommerkerspel nog gescheiden gemeenschappen waren. In de 15e en 16e eeuw werd ook overgegaan tot de aanleg van havens en vestingwerken. De vestingwerken kregen na een grote stadsuitbreiding aan het einde van de 16e eeuw de vorm waarin ze nog steeds duidelijk zichtbaar zijn in de stad.

De 17e eeuw was de bloeitijd van Enkhuizen. De stad telde de grootste haringvloot van de Nederlanden, en bezat tevens een kamer van de VOC. Ook de West-Indische Compagnie was in de stad vertegenwoordigd. Door handel op de Oostzeelanden, Engeland, West-Afrika en Indië werd Enkhuizen rijk. De stad telde zo'n 25.000 inwoners, aanzienlijk meer dan het huidige aantal. In 1671 kwam de straatweg tussen Enkhuizen en Hoorn gereed, de eerste in het gewest Holland, waarmee de verbinding met het achterland aanzienlijk verbeterde.

Eind 17e eeuw trad het verval in. De oorlogen met Engeland, het verzanden van de havenmond en de concentratie van handel op Amsterdam zorgden ervoor dat Enkhuizen een van de sluimerende stadjes aan de Zuiderzee werd. Met de aanleg van de Afsluitdijk ging uiteindelijk ook de haringvisserij verloren, hoewel er nog lange tijd op andere soorten in het toen ontstane IJsselmeer kon worden gevist.

Na aanleg van de spoorlijn Zaandam - Enkhuizen naar Amsterdam (waarmee ook de Veerdienst Enkhuizen - Stavoren naar Stavoren en de spoorlijn Stavoren - Leeuwarden tot stand kwamen), bloeide het stadje weer enigszins op. Na de Tweede Wereldoorlog nam ook de bevolking weer toe en werd de bebouwing van Enkhuizen voor het eerst buiten de 17e eeuwse omwalling uitgebreid.

Tegenwoordig moet de stad het voornamelijk hebben van het (watersport)toerisme en de florerende zaadteelt.

[bewerk] Bestuurlijke indeling

[bewerk] Overige plaatsen binnen de gemeente

Dorp:

Buurtschap:

(de in cursief staande plaatsnamen tussen de haakjes zijn de Westfriese benamingen voor deze plaatsen)

[bewerk] Wijkindeling

Binnenstad:

  • 't Suud of Vissershoek
  • Boerenhoek
  • Plan-Zuid

Nieuwbouwwijken:

  • Plan-Noord
  • Oude Gouw
  • Gommerwijk
  • Kadijken

Industrieterreinen:

  • Ketenwaal
  • Krabbersplaat
  • Schepenwijk


[bewerk] Aangrenzende gemeenten

   Aangrenzende gemeenten   
 Andijk       
     
 Stede Broec      Lelystad 

[bewerk] Bezienswaardigheden

[bewerk] Trekpleisters binnen de gemeente


Het door grachten doorsneden stadje Enkhuizen ligt voor een groot deel binnen de goed intact gebleven 16e eeuwse omwalling. Bekend zijn de Drommedaris (1540; in 1649 verhoogd en van een toren voorzien) met klokkenspel van Pieter Hemony, daterend uit de jaren 1671-1677, de laat-gotische Zuider- of Pancraskerk, uit de 15de en 16e eeuw, met indrukwekkende toren, waarin klokkenspel van de gebroeders Hemony, de Wester- of Sint-Gommaruskerk, uit de 15de en 16e eeuw, met aangebouwde librije, waarin een 17e eeuws interieur en het stadhuis (1686-1688) met fraai interieur.

Het Snouck van Loosenpark daterend uit 1897 is één van de eerste sociale woningbouwprojecten van Nederland. Dit werd gefinancierd uit het nalatenschap van de laatste erfgename van een bekende Enkhuizer patricische familie waaraan het park tevens de naam ontleent. Voorts zijn er de waterpoorten Oudegouwsboom en Boerenboom (beide daterend uit de 17e eeuw), de stadsgevangenis (1612), de Waag (vroeg-renaissance) uit 1559 en het Snouck van Loosenhuis uit 1786.

[bewerk] Grote monumenten

De Drommedaris
De Drommedaris
De stadspoort Westerpoort of Koepoort
De stadspoort Westerpoort of Koepoort


[bewerk] Evenementen

Enkhuizen
Enkhuizen
stadswandeling van toeristen met gids in de haven
stadswandeling van toeristen met gids in de haven
Windsurfen op het IJsselmeer bij Enkhuizen in de schemer
Windsurfen op het IJsselmeer bij Enkhuizen in de schemer

Enkhuizen kent een aantal grote en kleinere evenementen waarvan hieronder enkele genoemd worden.

Sinds 1974 wordt in mei het Jazzfestival Enkhuizen georganiseerd. Vele internationale jazzbands treden gedurende drie dagen op. Vanaf vrijdag kan er op diverse plaatsen traditionele Jazz beleeft worden. Op de zaterdag is er onder meer een groots buitenprogramma. Het festival wordt traditioneel op zondag afgesloten met het Bloody Mary. In 2007 heeft een nieuw bestuur het festival nieuw leven ingeblazen. Op deze manier wordt de traditie voortgezet. Rond deze tijd wordt ook het Ierse folkfestival "Eire at the Top" op het Landje van Top (aan de voet van de Drommedaris) georganiseerd.

Sinds 2002 wordt er in het voorjaar het Smartlappenfestival georganiseerd waar veel publiek op af komt. In de zomer worden er zomeravondconcerten gehouden waarbij (vaak middels gastoptredens) klassieke muziek wordt gespeeld op één van de twee Hemony-carillons die de stad rijk is. Ook in de zomermaanden organiseert de vereniging Oud-Enkhuizen op woensdagavonden stadswandelingen door de historische binnenstad.

Op de donderdagen worden Zuiderzeedagen georganiseerd waarbij er 's middags verschillende activiteiten zijn (zoals openluchtbiljarten, kinderkermis en martkjes). Iedere dag heeft zijn eigen thema welke gebaseerd zijn op de cultuur rondom de Zuiderzee en deze dagen worden 's avonds afgesloten met een concert.

In de maand juni vindt in Enkhuizen de jaarlijkse Lappenmarkt plaats. Dit is een traditie die al vele honderden jaren oud is. De ruim twee kilometer lange markt is één van de grootste jaarmarkten in de provincie Noord-Holland. Honderden marktkooplieden bieden hun waren aan in de binnenstad, van confectie tot huishoudelijke artikelen.

Op de derde donderdag in september is het Enkhuizer Harddraverijdag met paardenrennen en vuurwerk tot slot. In december is er een lichtjesavond in 't Suud (Vissershoek) en omgeving. Hierbij worden inloopconcerten gegeven in het Stadhuis, de Lutherse Kerk, het Wapen van Enkhuizen, de Drommedaris en de Zuiderkerk.

[bewerk] Watersport

Enkhuizen is een belangrijk centrum voor de watersport op het IJsselmeer. Er is een drietal jachthavens en een flinke aanlegsteiger voor de charterschepen van de "bruine vloot". De belangrijkste reden voor de aanleg van het naviduct was de enorme wachttijd voor schepen en autoverkeer bij de schutsluis, vanwege de enorme toename van de pleziervaart in de afgelopen jaren.

Gedurende het jaar worden er ook verschillende zeilraces georganiseerd rondom de stad, te weten: De Enkhuizer Klipperrace vanaf 1975, de Race om de Noord vanaf 1977, de Bolkoppenrace vanaf 1982, het Open Nederlands Kampioenschap Lemsteraken vanaf 2001. In 1990 en 1995 organiseerde de Enkhuizer Hardzeil Commissie de North Sail Race voor Sail Amsterdam.

[bewerk] Sport

De stad Enkhuizen kent twee rivaliserende voetbalverenigingen, het van oorsprong christelijke Dindua en West-Frisia. Beide verenigingen zijn gevestigd op Sportpark Immerhornpolder.

[bewerk] Cultuur

[bewerk] Musea

huizen in het Zuiderzeemuseum
huizen in het Zuiderzeemuseum


[bewerk] Verkeer en vervoer

Enkhuizen is per trein verbonden met Hoorn en Amsterdam. De N506 verbindt Enkhuizen met Hoorn; de N302 zorgt voor de verbinding met snelweg A7. De N302 loopt door over de Houtribdijk, die het Markermeer van het IJsselmeer scheidt. De dijk verbindt Enkhuizen met Lelystad. In de dijk bevindt zich een groot sluizencomplex alsmede een Naviduct, dat ervoor zorgt dat auto- en scheepvaartverkeer elkaar ongehinderd kunnen passeren. In het zomerseizoen vaart het "MS Bep Glasius" driemaal per dag tussen Stavoren en Enkhuizen. In het zomerseizoen wordt door het passagiersschip 'Prins Claus' drie maal per dag een bootverbinding onderhouden met Urk.

[bewerk] Economie

De economie van Enkhuizen rust op een paar pijlers die op het eerste gezicht weinig met elkaar te maken hebben. Allereerst is Enkhuizen een zeer belangrijk watersportcentrum. Dit, in combinatie met de bezienswaardige binnenstad levert middels toerisme een belangrijke bijdrage aan de economie. In de tweede plaats bevindt zich in Enkhuizen een cluster van internationaal vermaarde zaadteelt en -handel. Syngenta (voorheen Sluis & Groot), Seminis (voorheen Royal Sluis) en Enza zijn de bekendste ondernemingen in dit verband. Sinds enkele decennia bezit Enkhuizen ook een cluster van kunststofproductie, voornamelijk bestaand uit de productiefaciliteiten van Pipelife Nederland en Alkor-Draka. Deze zijn gevestigd aan de zuidkant van de binnenstad op het bedrijventerrein Ketenwaal. Met name het vrij recent ontwikkelde bedrijventerrein Schepenwijk is van belang voor lokale en regionale ondernemingen, veelal in het midden- en kleinbedrijf. Enkhuizer bedrijven met een bovenregionale betekenis zijn verder onder meer Peijnenburg bakkerijen (voorheen de Enkhuizer koekfabriek, bekend van de Jodenkoeken) en uitvaartkistenproducent Bogra.

Tenslotte dient te worden vermeld dat een aanzienlijk deel van de werkzame beroepsbevolking van Enhuizen als forens buiten de gemeente werkt, met name in de grotere steden van Noord-Holland en in Amsterdam.

[bewerk] Winkelen

[bewerk] Markten

In de Westerstraat is er op woensdag markt van 09.00 - 16.00 uur. De koopavond is in Enkhuizen op vrijdag.

[bewerk] Zetelverdeling gemeenteraad


Het college van B&W bestaat uit de burgemeester (PvdA) en 3 wethouders: 1 van Nieuw Enkhuizen, 1 van de PvdA, 1 van de Christenunie.

[bewerk] Bekende inwoners van Enkhuizen

[bewerk] Geboren in Enkhuizen

[bewerk] Elders afkomstig

[bewerk] Wetenswaardigheden

  • In 1602 had Enkhuizen zijn eigen Kamer in de VOC.
  • Hiernaast had Enkhuizen ook nog een belangrijk aandeel in de Admiraliteit van het Noorderkwartier.
  • De term Nieuwsgierig Aagje is gebaseerd op een 17e eeuws blijspel. Aagje zou afkomstig zijn uit Enkhuizen.
  • De jodenkoek zou afkomstig zijn van een Joodse bakker uit Enkhuizen. Deze wordt nog steeds geproduceerd in Enkhuizen.
  • De Enkhuizer Almanak bestaat al vele eeuwen maar wordt pas sinds 1992 voor het eerst in Enkhuizen uitgegeven.
  • Het Enkhuizer dialect, het Enkhuizens, wijkt op veel punten sterk af van de andere dialecten in de regio en is daardoor voor dialectonderzoekers zeer interessant.

[bewerk] Zie ook

[bewerk] Externe links

Wikimedia Commons
Meer afbeeldingen die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Enkhuizen op Wikimedia Commons.
Gemeente Enkhuizen

Stad: Enkhuizen      Dorp: Oosterdijk      Buurtschap: Westeinde
West-Friesland

Alkmaar · Andijk · Drechterland · Enkhuizen · Harenkarspel · Heerhugowaard · Hoorn · Koggenland · Langedijk · Medemblik · Niedorp · Opmeer · Schagen · Stede Broec · Wervershoof
Gemeenten in de provincie Noord-Holland

Aalsmeer · Alkmaar · Amstelveen · Amsterdam · Andijk · Anna Paulowna · Beemster · Bennebroek · Bergen · Beverwijk · Blaricum · Bloemendaal · Bussum · Castricum · Den Helder · Diemen · Drechterland · Edam-Volendam · Enkhuizen · Graft-De Rijp · Haarlem · Haarlemmerliede en Spaarnwoude · Haarlemmermeer · Harenkarspel · Heemskerk · Heemstede · Heerhugowaard · Heiloo · Hilversum · Hoorn · Huizen · Koggenland · Landsmeer · Langedijk · Laren · Medemblik · Muiden · Naarden · Niedorp · Oostzaan · Opmeer · Ouder-Amstel · Purmerend · Schagen · Schermer · Stede Broec · Texel · Uitgeest · Uithoorn · Velsen · Waterland · Weesp · Wervershoof · Wieringen · Wieringermeer · Wijdemeren · Wormerland · Zaanstad · Zandvoort · Zeevang · Zijpe

Nederland · Provincies · Gemeenten
 
Persoonlijke instellingen