Huizen

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Zie het artikel Deze pagina gaat over de plaats Huizen. Voor de astrologische betekenis zie: Huizen in de astrologie
Huizen
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Huizen Wapen van de gemeente Huizen
Locatie van de gemeente Huizen
Situering
Provincie Noord-Holland
Algemeen
Oppervlakte 23,32 km²
- land 15,82 km²
- water 7,5 km²
Inwoners (1 mei 2014) 41.236? (2607 inw/km²)
Hoofdplaats Huizen
Belangrijke verkeersaders A1 A27 (N527)
Politiek
Burgemeester (lijst) Fons Hertog
Bestuur CDA, D66, Dorpsbelangen Huizen, GroenLinks, ChristenUnie en SGP
Zetels
VVD
CDA
PvdA
Groenlinks
D66
Christenunie
Leefbaar Huizen
Dorpsbelangen Huizen
SGP
27
5
5
3
2
4
2
2
3
1
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 14.700 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 303.000
WW-uitkeringen (2007) 17 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 1270-1277
Netnummer(s) 035
CBS-code 0406
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.huizen.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Huizen
Bevolkingspiramide (2008)
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografische gemeentekaart van Huizen, september 2014

Huizen (Geluidsfragment uitspraak (info / uitleg)) is een plaats en gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in het Gooi. De totale gemeente telt 41.236 inwoners (1 mei 2014, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 23,33 km² (waarvan ruim 7,5 km² water). De plaats heeft een relatief jonge bevolking.

Buurtschappen en wijken binnen de gemeente[bewerken]

Wijken

Aangrenzende gemeenten[bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
    Almere    
 Naarden  Brosen windrose nl.svg  Blaricum 
 Bussum   Hilversum    

Geschiedenis[bewerken]

Het dorp Huizen is bekend als voormalig vissersdorp, hoewel pas aan het eind van de 17e eeuw de visserij één van de hoofdmiddelen van het bestaan werd. Daarvoor waren vooral landbouw en huisnijverheid belangrijke levensbronnen. Hoewel het gemeentewapen van Huizen, een melkmeisje, verwijst naar veeteelt, was er geen sprake van grootschalige veeteelt. De arme zandgronden van het Gooi hadden veel bemesting nodig en vooral de uitwerpselen van het vee, koeien en schapen, werden als mest gebruikt. Er was gemeenschappelijk gebruik van heiden en weiden, de zogenaamde meentgronden.
Huizen kreeg in de 14e eeuw zijn naam, omdat het - zoals de overlevering wil - het eerste dorp was in het Gooi dat stenen huizen had. Het overwegend protestantse Huizen is de snelstgroeiende gemeente van het Gooi, met ook de snelstgroeiende bedrijvigheid.

Industrie[bewerken]

restaurant, met daarachter de vier Kalkovens, industrieel monument

De visserij beleefde zijn bloei in de 19e eeuw, vooral ook nadat in 1854 eindelijk een haven in gebruik kon worden genomen. Ongeveer 190 botters hadden Huizen als thuishaven. De Huizers visten op de Zuiderzee en in beperkte mate op de Noordzee. De visserij maakte ook een bloeiende visindustrie mogelijk; in het dorp Huizen stonden achttien grote visrokerijen die vooral haring tot bokking verwerkten. Deze bokking werd veelal geëxporteerd naar Duitsland. Door de omvang van de visverwerking, het grote aantal visventers en de aanverwante industrie zoals scheepswerven en mandenmakers, was Huizen in de negentiende eeuw een van de belangrijkste visserijplaatsen rond de Zuiderzee. Aan het begin van de 20e eeuw was de visserij al behoorlijk minder, de oorzaak was het feit dat Duitsland de import van Hollandse bokking verbood in haar streven naar autarkie, een vroegere vorm van autonomie. De aanleg van de Afsluitdijk gaf de genadeklap. Hierna had Huizen het moeilijk en zag toekomst vooral in de kaashandel. Er is nog steeds een groot aantal kaasverwerkende bedrijven te vinden, hoofdzakelijk in de exportsector.

Vanwege de goede ligging van Huizen aan de voormalige Zuiderzee werd er in de 19e eeuw een grote kalkfabriek gebouwd. Er werden schelpen volgens een bepaald procedé tot (ongebluste) kalk verbrand in grote ovens. Ook bleek er grote voorraden van kwalitatief goed zand in de bodem te zitten ten zuiden van het dorp nabij Huizerhoogt. Huizen ligt aan het eind van de Utrechtse Heuvelrug (stuwwal) en door grote voorraden van dit zand was er reden voor het ontstaan industrie voor de fabricage van kalkzandsteen. De firma Rijsbergen (nu: Xella) bouwde daar een kalkzandsteenfabriek. Vanaf 1925 had men toestemming om grootscheeps zand af te graven voor de kalkzandsteenproductie. De kalk verkreeg men van de eerder genoemde kalkovens. Het vlakke gebied aan de noordkant ervan (stadspark/woonwijk) is door afgraving ontstaan. Vanaf 1972 is geen vergunning tot afgraving meer gegeven. Het laatste zand is gebruikt voor de inrichting van het stadspark. De kalkfabriek verdween in het begin van de jaren tachtig uit het havenbeeld. De karakteristieke ovenschoorstenen zijn allen in 1989 afgebroken; enkele ervan zijn nog terug te vinden in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen. Op het oude landhoofd van de oude Huizer haven is er in 1997 een restaurant ('De kalkovens') gebouwd met de originele stenen van vier kalkovens die voorheen enkele honderden meters verder hun dienst hebben gedaan. Zo is een uniek stukje havenbeeld bewaard. Ook is het achterliggende fabrieksterrein naast de oude haven grotendeels verdwenen en heeft plaatst gemaakt voor woningbouw.

2 Replica's van PHOHI-antennes op schaal 1 op 5

In de jaren '50 vestigde Philips zich in Huizen met een grote fabriek in telecommunicatieapparatuur, maar deze werd in de jaren '80 overgenomen door AT&T en Holland Signaal. Het militaire deel ging naar Holland Signaal en het civiele deel ging naar AT&T. Holland Signaal heet inmiddels Thales Groep. Holland Signaal werkte in het verleden samen met de NSF aan communicatie- en radarapparatuur voor de Nederlandse marine. De NSF in Hilversum kon niet meer uitbreiden en vestigde zich daarom in Huizen. De keuze viel toen op Huizen vanwege het gunstige vestigingsklimaat en de aanwezigheid van soortgelijke bedrijven.

Tijdens de jaren '20 bouwde de NSF diverse zenders en zendantennes in Huizen. Vanaf 1928 vonden vanuit Huizen de uitzendingen plaats door de voorloper van de Wereldomroep. Dit was de PHOHI (Philips Omroep Holland-Indië) die met behulp van voor die tijd zeer krachtige kortegolfzenders contact onderhielden met Nederlands-Indië, dat 12.000 km verderop lag. PHOHI begon met uitzendingen in 1928. In 1937 verrees op de plek van de huidige 'Phohi-flat' naast de al bestaande mast een dubbele antennemast met een unieke draaibare constructie.[noten 1] De eerste twee zenders werden tijdens de eerste meidagen van 1940 door de genie opgeblazen. De derde en laatste lukte niet echt en werd door de Duitsers hersteld en beschikbaar gesteld aan de Nederlandse omroepverenigingen. Maar hieraan kwam in augustus 1941 een einde toen deze verenigingen door de bezetter werden opgeheven. In 1947 ging de PHOHI over in Radio Nederland Wereldomroep en de laatste zender werd ontmanteld in 1957. De in dit gebied later ontstane 'zenderwijk' herinnert qua straatnamen en ligging nog sterk aan deze periode. Inmiddels zijn de meeste telecomfabrikanten verdwenen door fusies, overnames en reorganisaties.

Religie[bewerken]

De inwoners van Huizen waren en zijn nog steeds van overwegend protestantse gezindte. In Huizen is de PKN (Protestantse Kerk in Nederland) van grote omvang. Daarnaast zijn er zo'n tien andere protestante kerkgenootschappen. Maar deze tien zijn van latere datum. In tegenstelling tot andere gemeentes heeft er in Huizen nooit een afscheiding plaatsgevonden. De enkele katholieken die er waren moesten in een naburige gemeente ter kerke. Maar sinds 1949 is er een rooms-katholieke kerkgemeenschap. De eerste kerk, de Vituskerk werd aan de Hooghuizenweg gebouwd. De tweede kerk, de Thomaskerk, staat aan de Huizermaatweg.

Klederdracht en Dialect[bewerken]

Huizen had een zeer kenmerkende klederdracht met een grote witte oorijzer-staartmuts, die op zondag werd gedragen en vroeger ook op uitgaansdagen. De z.g. daagse muts - zonder staart en oorijzer - werd isabee genoemd. Vanaf ca. 1930 is het dragen van de Huizer klederdracht sterk verminderd, om te beginnen bij de jeugd. Tot in de jaren '90 van de 20e eeuw werd er echter nog door de alleroudste vrouwen klederdracht gedragen.[noten 2] Huizen kent ook een dialect, alhoewel dit niet veel meer wordt gesproken. Het wordt nog wel gebruikt door ouderen en soms bij toneelstukken van de Huizer toneelvereniging Ontwaakt. Een andere Huizer met de bijnaam 'Haindruk van 't Noorderainde', streefde ook voor het Huizer dialect. Zowel in schrift als taal. Zo werkte hij mee aan het boek 'de aawud vur kursaawud'. (De avond voor kerstavond). Enkele Huizerse woorden zijn o.a.

  • Taatje = aanspreektitel voor een mannelijke inwoner
  • Kaint = aanspreektitel voor een vrouwelijke inwoonster

Stoomtram[bewerken]

1rightarrow blue.svg Zie Gooische Stoomtram voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Gooische Tramloc nr. 18 bij de Museumstoomtram Hoorn-Medemblik.

Tussen 1882 en 1958 was er in Huizen een tramstation van de Stoomtramweg Maatschappij Bussum - Huizen, sinds 1917 onderdeel van de Gooische Stoomtram (in de volksmond bekend als: De Gooische Moordenaar). Ook was er en verbinding van Huizen via Blaricum en Laren naar Hilversum. Van 1925 tot 1940 was er ook motortractie. De dienst naar Hilversum werd opgeheven in 1947. Tot 1958 vond er alleen nog goederenverkeer naar Bussum plaats met dieseltractie.

Bebouwing[bewerken]

Door de jaren heen heeft Huizen enorme veranderingen ondergaan. Waar het in begin alleen bekendstond als een vissers- en boerendorp, werd sinds het einde van de 19e eeuw Huizen langzaam gevormd tot wat het nu is.

In het begin waren het vooral villawijken die in de bosrijke omgeving van Huizen werden gebouwd voor de forenzen uit Amsterdam. Na de oorlog begint de uitbreiding grote vormen aan te nemen, zo werd Huizen in 1967 aangewezen als Gooise groeikern en werd de Oostermeent bebouwd. In 1995 werd het laatste bouwproject gestart: het 'Vierde Kwadrant'. Opvallend zijn de 'Piramide' woningen en de 'Sfinxwoningen' langs het Gooimeer.

Bezienswaardigheden[bewerken]

In de gemeente bevinden zich onder andere de volgende bezienswaardigheden.

  • Tafelberg
  • Nederlands Hervormde kerk
  • Dutch Mountain, een ultra zuinige villa ontworpen door architecten bureau 'denieuwegeneratie' uit Amsterdam
  • tolhuisje, aan de Naarderstraat is nog een huisje te vinden dat daarvoor gebruikt werd. het ligt op de gemeentegrens met die van de gemeente Naarden.

Tevens bevinden zich in Huizen diverse rijksmonumenten, gemeentelijke monumenten, en oorlogsmonumenten, zie:

Bestuur[bewerken]

Haven

Na een periode van bijna twee jaar als waarnemer is Fons Hertog in januari 2012 definitief tot burgemeester benoemd. Hij is (naast de wettelijke taken) belast met het volgende: Integrale veiligheid, Bestuurlijke ontwikkeling (samenwerking / herindeling / dienstverlening), Doorontwikkeling dualisme / bestuurlijke vernieuwing, Informatie en automatisering.

Het college van B&W bestaat naast de burgemeester uit vier wethouders:

  • mw. mr. drs. J. Bakker-Klein (CDA): Eerste Loco Burgemeester, Algehele coördinatie sociaal domein, Inclusieve samenleving, Sociale infrastructuur in buurten en wijken, Gezondheidsbevordering en ziektepreventie, Sociale en economische zelfredzaamheid volwassenen, Dierenwelzijn, Financiën / Lokale lasten (inclusief belastingen, WOZ, verzekeringen) en Personeel en organisatie.
  • mw. drs. M.L.C. Verbeek-Nooijens (D66): Tweede Loco Burgemeester, Ruimtelijke ordening en projecten, Toerisme en evenementen, Grondzaken, grondexploitaties, eigendommen, Vergunningen en Economie.
  • mw. mr. M. Verhage-van Kooten (CU/SGP): Derde Loco Burgemeester, Zelfredzaamheid en participatie jeugd, Passend onderwijs, Onderwijshuisvesting, Leerlingenvervoer, Jeugdzorg, Wonen en woonruimteverdeling, Sport en recreatie, Algemene communicatie en dienstverlening, Informatie en automatisering en Facilitaire zaken.
  • dhr. G. Pas (GroenLinks): Vierde Loco Burgemeester, Natuur en landschap, Water, wegen en openbaar groen, Verkeer en vervoer, Parkeren, Toezicht en handhaving (o.a. WABO), Gebouwenbeheer, Duurzaamheid en milieu en Kunst en cultuur.

Dorpsbelangen Huizen maakt ook onderdeel uit van het college, maar doet dit zonder een wethouder te leveren.

Gemeenteraad[bewerken]

De gemeenteraad van Huizen bestaat uit 27 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad vanaf 1994:

Zetelverdeling sinds:
Partij 1994 1998 2002 2006 2010 2014
VVD 7 7 6 6 7 5
CDA 5 5 5 5 4 5
PvdA 3 4 3 5 3 3
GroenLinks 3 3 3 3 3 2
D66 5 3 2 1 3 4
ChristenUnie* 3 3 2 2 2 2
SGP 1 1 1 1 1 1
Leefbaar Huizen** - 1 4 2 2 2
Dorpsbelangen Huizen - - 1 2 2 3
Totaal 27 27 27 27 27 27

* De ChristenUnie werd in 1994 en 1998 vertegenwoordigd door haar voorgangers het GPV en de RPF.

** Leefbaar Huizen deed in 1998 mee onder de naam Huizen2000

Media[bewerken]

Radio en televisie[bewerken]

De gemeente Huizen heeft zelf een lokale omroep, 6FM. Voorheen heette deze lokale omroep Radio Phohi. Voor meer informatie over Phohi zie de sectie #Industrie.

Dag- en weekbladen[bewerken]

Het regionale dagblad in Huizen is De Gooi- en Eemlander. Huizen kent ook zijn eigen weekblad, te weten: Huizer Courant. Dan zijn er nog drie gratis wekelijkse huis-aan-huisbladen: Het Nieuwsblad voor Huizen, de Woonbode en HuizerNieuws.

Verkeer en vervoer[bewerken]

Huizen is met de auto bereikbaar via de afrit "Blaricum/Huizen" op de A1, vanaf de A1 loopt de provinciale weg 527 naar Huizen. En via de afrit "Huizen" op de A27.

Busvervoer[bewerken]

In Huizen rijden diverse buslijnen, die Huizen verbinden met de diverse treinstations in de omgeving. Zo loopt er een verbinding van Hilversum (via Huizen) naar Bussum en is Huizen via aparte lijnen met deze plaatsen verbonden. Al deze lijnen worden door busbedrijf Connexxion verzorgd.

Overzicht buslijnen:

  • 100: Bussum NS - Huizen - Blaricum Bijvanck
  • 101: Bussum NS - Huizen - Blaricum Bijvanck
  • 107: Huizen - Bussum Zuid NS - Hilversum NS
  • 108: Huizen - Blaricum Dorp - Laren - Hilversum NS
  • 320: Amsterdam Amstel NS - Huizen - Hilversum NS
  • N32: Hilversum NS → Blaricum → Huizen
  • 150: Almere → Blaricum Carpool → Utrecht en terug

OV te water-verbinding[bewerken]

Huizen beschikte voorheen ook nog over een OV te water-verbinding tussen Almere Haven en Huizen, genaamd Aqualiner, maar deze is eind september 2006 opgeheven.

Sport en recreatie[bewerken]

Gooimeerstrand

Binnen de gemeente zijn er diverse mogelijkheden voor sport en recreatie. Zo biedt het sportpark De Wolfskamer plaats aan de voetbalclubs SV Huizen en HSV De Zuidvogels. SV Huizen speelt momenteel (2013-'14) in de zaterdag Hoofdklasse A, terwijl HSV De Zuidvogels actief is in de zaterdag eerste klasse A van district West 1. Deze twee voetbalclubs kennen veel rivaliteit, tijdens de derby's tussen de clubs zijn de tribunes en alles om het veld bomvol en gaat het op het veld er niet zonder slag of stoot aan toe. Verder is de skiclub Wolfskamer sinds 1976 op het sportpark gevestigd, waar op een eigen borstelbaan het skiën kan worden beoefend. Deze is de grootste van Nederland.

Op het gebied van overige recreatie zijn er diverse mogelijkheden in de bossen en heide rondom Huizen. In de bossen is één van de oudste openluchtzwembaden van 't Gooi gevestigd, te weten: 'Zwembad de Sijsjesberg'. Het zwembad is opgericht in 1953 en beschikt over een officieel 50 meterbad.

Aangezien Huizen aan het Gooimeer ligt heeft het meerdere jachthavens waar kan worden aangemeerd. Rond het Gooimeer biedt Huizen de meeste ligplaatsen aan. Ook heeft de gemeente Huizen een eigen strand aan het Gooimeer van waaruit o.a. gesurft kan worden. Dit strand was al aanwezig voordat de hele wijk, de Oostermeent eromheen was gebouwd; en was erg populair onder surfers vanwege de vergaande ondiepte van het water. Daarom heet dit strand in de volksmond het 'surfstrandje'. Het strand en het Gooimeer worden beveiligd door de Huizer Reddingsbrigade en de KNRM, station Huizen.

Geboren in Huizen[bewerken]

Bekende (oud-) inwoners van Huizen[bewerken]

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Van deze masten staan nu nog 2 metalen replica's op schaal van 1 op 5, als monument op de rotonde Randweg/Randweg-midden met de Gooilandweg.
  2. In 2003 waren er nog vijf klederdracht dragende vrouwen in het zorgcentrum aanwezig, waarvan de jongste 88 jaar was en de oudste 101. Deze vrouwen droegen allen wel de 'rouwversie' van de klederdracht. De mannelijke klederdracht was al rond 1930 uitgestorven. De laatste Huizer man die in klederdracht liep was Driekus Westland. De laatste vrouw met Huizer klederdracht - Evertje Horst-Wouda - overleed op 31-10-2006. Zij werd 104 jaar oud.

Externe link[bewerken]