Huizen

Huizen

Gemeente in Nederland
Situering
Provincie	Noord-Holland
Algemeen
Oppervlakte	23,28 km²
- land	15,78 km²
- water	7,5 km²
Inwoners (1 november 2012)	41.434? (2626 inw/km²)
Hoofdplaats	Huizen
Belangrijke verkeersaders	A1 A27 (N527)
Politiek
Burgemeester (lijst)	Fons Hertog
Bestuur	VVD, CDA en PvdA
Zetels VVD CDA PvdA Groenlinks D66 Christenunie Leefbaar Huizen Dorpsbelangen Huizen SGP	27 7 4 3 3 3 2 2 2 1
Economie
Gemiddeld inkomen (2006)	€ 14.700 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008)	€ 303.000
WW-uitkeringen (2007)	17 per 1000 inw.
Autobezit (2007)	464 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s)	1270-1277
Netnummer(s)	035
CBS-code	0406
CBS-wijkindeling	zie wijken en buurten
Website	www.huizen.nl
Portaal    Nederland

Huizen ( uitspraak (info·uitleg)) is een plaats en gemeente in de Nederlandse provincie Noord-Holland, in het Gooi. De totale gemeente telt 41.434 inwoners (1 november 2012, bron: CBS) en heeft een oppervlakte van 23,33 km² (waarvan ruim 7,5 km² water). De plaats heeft een relatief jonge bevolking.

Plaatsen binnen de gemeente

Kernen

• Huizen
• Huizerhoogt
• Bikbergen

Wijken

• Bijvanck
• Bovenmaat
• Bovenweg
• Crailo
• De Noord
• De Zuid
• Flevo
• Huizermaat
• Oostermeent
• Sijsjesberg
• Stad en Lande
• Vierde Kwadrant
• Westereng
• Zenderwijk
• Zuidereng

Topografie

Topografisch kaartbeeld van Huizen, 2011-2012. Klik op de kaart voor een vergroting.

Aangrenzende gemeenten

Aangrenzende gemeenten
	Almere
Naarden		Blaricum
Bussum	Hilversum

Geschiedenis

Het dorp Huizen is bekend als voormalig vissersdorp, hoewel pas aan het eind van de 17e eeuw de visserij één van de hoofdmiddelen van het bestaan werd. Daarvoor waren vooral landbouw en huisnijverheid een belangrijke levensbron. Hoewel het gemeentewapen van Huizen, een melkmeisje, wijst naar veeteelt, was er geen sprake van grootschalige veeteelt. De arme zandgronden van het Gooi hadden veel bemesting nodig en vooral de uitwerpselen van het vee, koeien en schapen, werden als mest gebruikt. Er was gemeenschappelijk gebruik van heiden en weiden, de zogenaamde meent-gronden.
Huizen kreeg in de 14e eeuw zijn naam, omdat het - zoals de overlevering wil - het eerste dorp was in het Gooi dat stenen huizen had. Het overwegend protestantse Huizen is de snelstgroeiende gemeente van het Gooi, met ook de snelstgroeiende bedrijvigheid.

Industrie

Kalkovens, industrieel monument

De visserij beleefde zijn bloei in de 19e eeuw, vooral ook nadat in 1854 eindelijk een haven in gebruik kon worden genomen. Ongeveer 190 botters hadden Huizen als thuishaven. De Huizers visten op de Zuiderzee en de Noordzee. De visserij maakte ook een bloeiende visindustrie mogelijk; in het dorp Huizen stonden achttien grote visrokerijen die vooral haring tot bokking verwerkten. Deze bokking werd vooral geëxporteerd naar Duitsland. Door de omvang van de visverwerking, het grote aantal visventers en de aanverwante industrie zoals scheepswerven en mandenmakers, was Huizen in de negentiende eeuw een van de belangrijkste visserijplaatsen rond de Zuiderzee. Aan het begin van de 20e eeuw was de visserij al behoorlijk minder; de aanleg van de Afsluitdijk gaf de genadeklap. Hierna had Huizen het moeilijk en zag toekomst vooral in de kaashandel. Er is nog steeds een groot aantal kaasverwerkende bedrijven te vinden, hoofdzakelijk in de exportsector.

Vanwege de goede ligging van Huizen aan de voormalige Zuiderzee werd er in de 19e eeuw een grote kalkfabriek gebouwd. Er werden schelpen volgens een bepaald procedé tot (ongebluste) kalk verbrand in grote ovens. Ook bleek er grote voorraden van kwalitatief goed zand in de bodem te zitten ten zuiden van het dorp nabij Huizerhoogt. Huizen ligt aan het eind van de Utrechtse Heuvelrug (stuwwal) en door grote voorraden van dit zand was er reden voor het ontstaan industrie voor de fabricage van kalkzandsteen. De firma Rijsbergen (nu: Xella) bouwde daar een kalkzandsteenfabriek. Vanaf 1925 had men toestemming om grootscheeps zand af te graven voor de kalkzandsteenproductie. De kalk verkreeg men van de eerder genoemde kalkovens. Het vlakke gebied aan de noordkant ervan (stadspark/woonwijk) is door afgraving ontstaan. Vanaf 1972 is geen vergunning tot afgraving meer gegeven. Het laatste zand is gebruikt voor de inrichting van het stadspark. De kalkfabriek verdween in het begin van de jaren tachtig uit het havenbeeld. De karakteristieke ovenschoorstenen zijn allen in 1989 afgebroken; enkele ervan zijn nog terug te vinden in het Zuiderzeemuseum in Enkhuizen. Op het oude landhoofd van de oude Huizer haven is er in 1997 een restaurant ('De kalkovens') gebouwd met de originele stenen van vier kalkovens die voorheen enkele honderden meters verder hun dienst hebben gedaan. Zo is een uniek stukje havenbeeld bewaard. Ook is het achterliggende fabrieksterrein naast de oude haven grotendeels verdwenen en heeft plaatst gemaakt voor woningbouw.

1:5 Replica van PHOHI-antennes

In de jaren 50 vestigde Philips zich in Huizen met een grote fabriek in telecommunicatieapparatuur, maar deze werd in de jaren 80 overgenomen door AT&T en Holland Signaal. Het militaire deel ging naar Holland Signaal en het civiele deel ging naar AT&T. Holland Signaal heet inmiddels Thales Groep. Holland Signaal werkte in het verleden samen met de NSF aan communicatie- en radarapparatuur voor de Nederlandse marine. De NSF in Hilversum kon niet meer uitbreiden en vestigde zich daarom in Huizen. De keuze viel toen op Huizen vanwege het gunstige vestigingsklimaat en de aanwezigheid van soortgelijke bedrijven.

Tijdens de jaren 20 bouwde de NSF diverse zenders en zendantennes in Huizen. Vanaf 1928 vonden vanuit Huizen de uitzendingen plaats door de voorloper van de Wereldomroep. Dit was de PHOHI (Philips Omroep Holland-Indië) die met (voor die tijd) zeer krachtige kortegolf-zenders contact onderhielden met Nederlands-Indië, 12.000 km ver. PHOHI begon met uitzendingen in 1928. In 1937 verrees op de plek van de huidige 'Phohi-flat' naast de al bestaande mast een dubbele antennemast met een unieke draaibare constructie. Van deze mast staat nu nog een 1:5 metalen replica als monument op de Randweg. De eerste 2 zenders werden tijdens de eerste meidagen van 1940 door de genie opgeblazen. De derde en laatste lukte niet echt en werd door de Duitsers hersteld en beschikbaar gesteld aan de Nederlandse omroepverenigingen. Maar hieraan kwam in augustus 1941 een einde toen deze verenigingen door de bezetter werden opgeheven. In 1947 ging de PHOHI over in Radio Nederland Wereldomroep en de laatste zender werd ontmanteld in 1957. De in dit gebied later ontstane 'zenderwijk' herinnert qua straatnamen en ligging nog sterk aan deze periode. Inmiddels zijn de meeste telecomfabrikanten verdwenen door fusies, overnames en reorganisaties.

Religie

De inwoners van Huizen waren en zijn nog steeds van overwegend protestantse gezindte. In Huizen is de PKN (Protestantse Kerk in Nederland) van grote omvang. Daarnaast zijn er zo'n tien andere protestante kerkgenootschappen. Maar deze tien zijn van latere datum. In tegenstelling tot andere gemeentes heeft er in Huizen nooit een afscheiding plaatsgevonden. De enkele katholieken die er waren moesten in een naburige gemeente ter kerke. Maar sinds 1949 is er een Rooms-Katholieke kerkgemeenschap. De eerste kerk, de Vituskerk werd aan de Hooghuizenweg gebouwd. De tweede kerk, de Thomaskerk, staat aan de Huizermaatweg.

Klederdracht en Dialect

Huizen had een zeer kenmerkende klederdracht met een grote witte oorijzer-staartmuts, die op zondag werd gedragen en vroeger ook op uitgaansdagen. De z.g. daagse muts - zonder staart en oorijzer - werd isabee genoemd. Vanaf ca. 1930 is het dragen van de Huizer klederdracht sterk verminderd, om te beginnen bij de jeugd. Tot in de jaren '90 van de 20e eeuw werd er echter nog door de alleroudste vrouwen klederdracht gedragen. In 2003 waren er nog 5 klederdracht dragende vrouwen in het zorgcentrum aanwezig, waarvan de jongste 88 jaar was en de oudste 101. Deze vrouwen droegen allen wel de 'rouwversie' van de klederdracht. De mannelijke klederdracht was al rond 1930 uitgestorven. De laatste Huizer man die in klederdracht liep was Driekus Westland. De laatste vrouw met Huizer klederdracht - Evertje Horst-Wouda - overleed op 31-10-2006. Zij was 104 jaar oud. Huizen kent ook een dialect, alhoewel dit niet veel meer wordt gesproken. Het wordt nog wel gebruikt door ouderen en soms bij toneelstukken van de Huizer toneelvereniging Ontwaakt.

Stoomtram

Zie Gooische Stoomtram voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Tussen 1882 en 1958 was er in Huizen ook een tramhalte voor de Gooische Stoomtram (in de volksmond bekend als: De Gooische Moordenaar). Dit was een tramdienst die van het Weesperpoortstation in Amsterdam naar Hilversum liep. In de laatste jaren (tussen 1947 en 1959) werd er alleen maar goederenvervoer met deze dienst bedreven. Op de Naarderstraat is nog een huisje te vinden dat gebruikt werd als 'grenspost' op de gemeentegrens.

Bebouwing

Door de jaren heen heeft Huizen enorme veranderingen ondergaan. Waar het in begin alleen bekendstond als een vissers- en boerendorp, werd sinds het einde van de 19e eeuw Huizen langzaam gevormd tot wat het nu is.

In het begin waren het vooral villawijken die in de bosrijke omgeving van Huizen werden gebouwd voor de forenzen uit Amsterdam. Na de oorlog begint de uitbreiding grote vormen aan te nemen, zo werd Huizen in 1967 aangewezen als Gooise groeikern en werd de Oostermeent bebouwd. In 1995 werd het laatste bouwproject gestart: het 'Vierde Kwadrant'. Opvallend zijn de 'Piramide' woningen en de 'Sfinxwoningen' langs het Gooimeer.

Bezienswaardigheden

In de gemeente bevinden zich onder andere de volgende bezienswaardigheden.

• Tafelberg
• Nederlands Hervormde kerk

Tevens bevinden zich in Huizen diverse rijksmonumenten en oorlogsmonumenten, zie:

• Lijst van rijksmonumenten in Huizen
• Lijst van oorlogsmonumenten in Huizen

Bestuur

Haven

Na een periode van bijna twee jaar als waarnemer is Fons Hertog in januari 2012 definitief tot burgemeester benoemd. Hij is (naast de wettelijke taken) belast met het volgende: Integrale veiligheid, Bestuurlijke ontwikkeling (samenwerking / herindeling / dienstverlening), Doorontwikkeling dualisme / bestuurlijke vernieuwing, Informatie en automatisering.

Het college van B&W bestaat naast de burgemeester uit drie wethouders:

• mw. mr. P.J. van Hartskamp-de Jong (VVD): Eerste Loco burgemeester, Ruimtelijke ordening en stadsontwikkeling (incl. projecten Keuchenius, Oude Haven, Vista), Openbare werken en groen, Milieu, Verkeer en vervoer, Lokale en regionale economie / acquisitie bedrijven.
• mw. mr. drs. J. Bakker-Klein (CDA): Tweede Loco Burgemeester, Financiële en financieel-economische zaken, Belastingen en verzekeringen, Comptabiliteit en financieel beheer, Grondzaken, eigendommen en bedrijven, Volksgezondheid en maatschappelijke dienstverlening (invoering Wmo), Wonen, welzijn en zorg voor ouderen, Sport, recreatie en toerisme, Dierenwelzijnsbeleid.
• mw. L. Tijhaar (PvdA): Derde Loco Burgemeester, Volkshuisvesting en woonruimtezaken, Sociale zaken en arbeidsvoorziening, Onderwijs, educatie en jeugdbeleid, Sociaal-culturele en samenlevingszaken, Kunst en cultuur, Personeel en organisatie.

Leefbaar Huizen maakt ook onderdeel uit van het college, maar doet dit zonder een wethouder te leveren.

Gemeenteraad

De gemeenteraad van Huizen bestaat uit 27 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij	1994	1998	2002	2006	2010
VVD	7	7	6	6	7
CDA	5	5	5	5	4
PvdA	3	4	3	5	3
GroenLinks	3	3	3	3	3
D66	5	3	2	1	3
ChristenUnie*	3	3	2	2	2
SGP	1	1	1	1	1
Leefbaar Huizen*	-	1	4	2	2
Dorpsbelangen Huizen	-	-	1	2	2
Totaal	27	27	27	27	27

• De ChristenUnie werd in 1994 en 1998 vertegenwoordigd door haar voorgangers het GPV en de RPF.
• Leefbaar Huizen deed in 1998 mee onder de naam Huizen.2000

Media

Radio en televisie

De gemeente Huizen heeft zelf een lokale omroep, 6FM. Voorheen heette deze lokale omroep Radio Phohi. Voor meer informatie over Phohi zie de sectie #Industrie.

Dag- en weekbladen

Het regionale dagblad in Huizen is De Gooi- en Eemlander. Huizen kent ook zijn eigen weekblad, te weten: Huizer Courant. Dan zijn er nog drie gratis wekelijkse huis-aan-huisbladen: Het Nieuwsblad voor Huizen, de Woonbode en Het Gooise Leven.

Verkeer en vervoer

Huizen is met de auto bereikbaar via de afrit "Blaricum/Huizen" op de A1 en via de afrit "Huizen" op de A27. Vanaf de A1 loopt de provinciale weg 527 naar Huizen.

Busvervoer

In Huizen rijden diverse buslijnen, die Huizen verbinden met de diverse treinstations in de omgeving. Zo loopt er een verbinding van Hilversum (via Huizen) naar Bussum en is Huizen via aparte lijnen met deze plaatsen verbonden. Al deze lijnen worden door busbedrijf Connexxion verzorgd.

Overzicht buslijnen: 100: Bussum NS - Huizen - Blaricum Bijvanck 101: Bussum NS - Huizen - Blaricum Bijvanck 107: Huizen - Bussum Zuid NS - Hilversum NS 108: Huizen - Blaricum Dorp - Laren - Hilversum NS 320: Amsterdam Amstel NS - Huizen - Hilversum NS

OV te water-verbinding

Huizen beschikte voorheen ook nog over een OV te water-verbinding tussen Almere Haven en Huizen, genaamd Aqualiner, maar deze is eind september 2006 opgeheven.

Sport en recreatie

Binnen de gemeente zijn er diverse mogelijkheden voor sport en recreatie. Zo biedt het sportpark De Wolfskamer plaats aan de voetbalclubs SV Huizen en HSV De Zuidvogels. SV Huizen speelt momenteel (2010/11) in de zaterdag hoofdklasse A, terwijl HSV De Zuidvogels actief is in de zaterdag eerste klasse A van district West 1. Deze twee voetbalclubs kennen veel rivaliteit, tijdens de derby's tussen de clubs zijn de tribunes en alles om het veld bomvol en gaat het op het veld er niet zonder slag of stoot aan toe. Verder is de skiclub Wolfskamer sinds 1976 op het sportpark gevestigd, waar op een eigen borstelbaan het skiën kan worden beoefend. Deze is de grootste van Nederland.

De volgende sportverenigingen zijn actief in Huizen:

• Atletiekvereniging 'Zuidwal'
• Biljartvereniging 'De Bun'
• Base- en softballvereniging 'De Zuidvogels'
• Basketbalvereniging Quickrunners
• Badmintonvereniging Huizen '96
• Bowling vereniging Huizen Bowling
• Dansvereniging 'Dance-Point Dancemasters'
• HSV De Zuidvogels (Voetbal)
• Huizer Hockey Club (HHC)
• Korfbalvereniging KV Huizen
• Modelbouwclub Huizen MCH
• Schaakvereniging Huizen
• SV Huizen (Voetbal)
• Skiclub Wolfskamer 'Skiclub'
• Scouting 'Montgomery'
• Scouting 'Flevo'
• Scouting 'Vasanta'
• Sportinstituut Rebel
• Tennisvereniging HLTC 'de Kuil'
• Turnvereniging 'Turnlust Huizen'
• Tafeltennisvereniging
• Volleybalvereniging Huizen
• Wintergeard The Pride
• Watersportvereniging AVOH
• Watersportvereniging 'Gooierhaven'
• Zwem- en Waterpolovereniging 'IJsselmeer'

Op het gebied van overige recreatie zijn er diverse mogelijkheden in de bossen en heide rondom Huizen. In de bossen is één van de oudste openluchtzwembaden van 't Gooi gevestigd, te weten: 'Zwembad de Sijsjesberg'. Het zwembad is opgericht in 1953 en beschikt over een officieel 50 meterbad.

Gooimeerstrand

Aangezien Huizen aan het Gooimeer ligt heeft Huizen meerdere jachthavens waar kan worden aangemeerd. Rond het Gooimeer biedt Huizen de meeste ligplaatsen aan. Ook heeft de gemeente Huizen een eigen strand aan het Gooimeer van waaruit o.a. gesurft kan worden. Dit strand was al aanwezig voordat de hele wijk eromheen ("Oostermeent") was gebouwd; en was erg populair onder surfers vanwege de vergaande ondiepte van het water. Daarom heet dit strand in de volksmond het 'surfstrand'. Het strand en het Gooimeer worden beveiligd door de Huizer Reddingsbrigade en de KNRM, station Huizen.

Geboren in Huizen

• Jan Rebel (24 augustus 1885 - 8 september 1961) Bekende architect van villa's en landhuizen
• Willem Oltmans (10 juni 1925 - 30 september 2004), Nederlands journalist en schrijver
• Aart Zeeman (17 november 1956), Nederlands journalist en presentator
• Henry Meijdam (24 juli 1961), Nederlands politicus
• Pieter van Ede (30 november 1965), Nederlands hockeyer
• Janne Schra (21 december 1981), Nederlands jazz-zangeres
• Dolf van der Wal (21 juli 1987), Nederlandse snowboarder

Zie ook

• Lijst van plaatsen aan of in de voormalige Zuiderzee

Externe link

• Gemeentelijke website
• De P.H.O.H.I. omroep

Mediabestanden

Zie de categorie Huizen van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

	Plaatsen en wijken in de gemeente Huizen
Dorp: Huizen      Buurtschappen: Bikbergen · Crailo · Huizerhoogt · Valkeveen Wijken: Bijvanck · Bovenweg · Huizermaat · Oostermeent · Oude dorp · Stad en Lande · Vierde Kwadrant · Zenderwijk Noord-Holland: Steden en dorpen      Nederland: Provincies · Gemeenten

52° 17' NB, 5° 15' OL