Markerwaard

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Markerwaard, in het Plan-Lely aangegeven als Z.W.Polder

Markerwaard is de naam van een gedurende de hele 20e eeuw geplande en door de Nederlandse regering in portefeuille gehouden IJsselmeerpolder, die echter nooit is aangelegd.

Naam[bewerken]

Het Plan-Lely voorzag onder meer in een polder in het zuidwestelijke deel van de Zuiderzee. Hij hanteerde daarvoor de naam 'Zuidwestpolder' (Z.W.Polder). In 1941 werd de polder aangeduid als 'Westerpolder'.[1] Na 1957, toen de dijk van Noord-Holland naar het eiland Marken was voltooid, raakte zij bekend onder de naam Markerwaard. De voltooiing in 1976 van de Houtribdijk of Markerwaarddijk tussen Enkhuizen en de toekomstige nieuwe provinciehoofdstad Lelystad, gaf aanleiding tot een nieuwe naam voor het aldus afgescheiden deel van het IJsselmeer ten zuidwesten van de dijk, namelijk het Markermeer. Aansluitend zou daar dan de Markerwaard moeten komen.

Een afgebroken begin[bewerken]

In 1941 was al begonnen met de eerste dijk van de toekomstige Markerwaard: het nog steeds bestaande stukje dijk van Marken naar het noorden herinnert hier nog aan. In 1950 gaf het kabinet-Drees-Van Schaik voorrang aan de 'Oosterpolder', te beginnen met het latere Oostelijk Flevoland, het deel van Flevoland ten noordoosten van de Knardijk. Na de watersnoodramp van 1953 waren de Deltawerken belangrijker. In 1959 werd vervolgens besloten eerst Zuidelijk Flevoland aan te leggen, wat goedkoper was. Was dit toen niet besloten, dan had de Markerwaard nu hoogstwaarschijnlijk bestaan.

Gewijzigde visie[bewerken]

De Markerwaard moest oorspronkelijk, voortbordurend op de plannen van Lely, de op één na grootste Zuiderzeepolder worden, maar zou in laatste instantie (beleidsvoornemen van het kabinet-Van Agt I in 1980) een polder van nog slechts 410 km² groot worden, met grote randmeren, en daarmee de kleinste Zuiderzeepolder op de Wieringermeer na. Inmiddels was het denken over de bestemming van deze toekomstige laatste polder gaan veranderen. De stichting 'Markerwaard van de kaart' en de 'Vereniging tot Behoud van het IJsselmeer' kregen de opkomende milieubeweging mee. In de jaren zeventig was sprake van een Tweede Nationale Luchthaven naast Schiphol in de Markerwaard. Ook was er ruimte voor militair oefenterrein voorzien. Deze plannen kwamen nooit tot uitvoering. Het kabinet-Lubbers II besliste in september 1986 om de Markerwaard voorlopig niet aan te leggen. In 2003 werd definitief besloten deze polder niet meer aan te leggen.[2]

Lelystad[bewerken]

Het niet inpolderen van de Markerwaard heeft ook grote gevolgen gehad voor Lelystad. Deze provinciehoofdstad was centraal in de drie polders geprojecteerd, maar heeft nu een plek aan de zijkant van de twee wel aangelegde polders.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Ir. J.F.R. van de Wall (1952): 'De groei van het ontwerp voor de Oosterpolder', Ts. v.h. Kon. Ned. Aardr. Gen., 69:3, p.17.
  2. In de Nota Ruimte Ruimte voor ontwikkeling, Deel 4 Definitieve versie, Hoofdstuk 4 Gebieden en thema's, Paragraaf 6 IJsselmeergebied, Sub-paragraaf 4 Specifieke beleidskeuzen, Kop 3 Buitendijkse ontwikkelingen staat: "De ruimtelijke reservering voor een Markerwaard vervalt."
Werken: Amsteldiepdijk (1920-1925) · Proefpolder Andijk (1927) · Wieringermeerpolder (1927-1930) · Afsluitdijk (1927-1932) · Noordoostpolder (1937-1942) · Knardijk · Oostelijk Flevoland (1950-1957) · Zuidelijk Flevoland (1959-1968) · Houtribdijk (1963-1976) · Markerwaard
Sluizen: Lorentz · Stevin · Houtrib
Wateren: Zuiderzee · Waddenzee · IJsselmeer · Markermeer · Randmeren
Eilanden: Wieringen · Urk · Schokland · Marken
Personen: Hendrik Stevin (1614-1668) · W.F. Leemans (1841-1929) · Cornelis Lely (1854-1929) · Gerard Vissering (1865-1937) · Hendrik Lorentz (1853-1928) · Victor de Blocq van Kuffeler (1878-1963) · Hendrik Wortman (1859-1939) · Sikke Smeding (1889-1967) · W.M. Otto (1919-2008)
Organisaties: Zuiderzeevereeniging · Zuiderzeeraad · Commissie Wortman · Rijksdienst voor de IJsselmeerpolders · Openbaar Lichaam Zuidelijke IJsselmeerpolders · Openbaar Lichaam De Noordoostelijke Polder
Gemalen: Buma · Colijn · De Blocq van Kuffeler · Leemans · Lely · Lovink · Smeenge · Vissering · Wortman