Overijssel

Overijssel

Provincie van Nederland
(Details) (Details)
Geografie
Hoofdstad	Zwolle
Oppervlakte - Land - Water	3.420,86 km² 3.325,62 km² 95,24 km²
Geografische ligging	52°30′ NB 6°30′ OL
Bevolking
Inwoners (30 september 2012)	1.138.571
– Bevolkingsdichtheid	342 inw./km²
– Aantal gemeenten	25
Politiek
Commissaris van de Koning (lijst)	Ank Bijleveld (CDA)
Overige informatie
Volkslied	Aan de rand van Hollands gouwen
Religie (2006)	Onkerkelijk 37 %, Protestant 29% Katholiek 26%, moslims 2%, andere 6%
ISO 3166	NL-OV
Website	www.overijssel.nl
Detailkaart
Portaal    Nederland

Overijssel ( uitspraak (info·uitleg)) (Nedersaksisch: Oaveriessel) is een provincie in het oosten van Nederland. De rivier de IJssel vormt in het zuidwesten grotendeels de natuurlijke grens met Gelderland. Overijssel grenst in het noorden aan Drenthe, in het noordoosten aan Nedersaksen, in het zuidoosten aan Noordrijn-Westfalen, in het zuiden en zuidwesten aan de provincie Gelderland, in het uiterste westen aan Flevoland en in het noordwesten aan Friesland. De hoofdstad van Overijssel is Zwolle. De dialecten die in Overijssel worden gesproken, vallen onder het Nedersaksisch.

Geografie

De provincie bestaat uit een met riviertjes en beken doorsneden zandgrondgebied, behalve in het noordwesten, waar polders en meertjes overheersen. Overijssel bestaat uit drie landstreken: de Kop van Overijssel, Salland en Twente.

In Overijssel liggen onder andere de volgende grotere steden: Almelo, Deventer, Enschede, Hengelo, Kampen, Oldenzaal en Zwolle.

Enschede is de grootste stad. Hengelo is de enige stad die vroeger geen stadsrechten had.

Belangrijke rivieren: IJssel, Zwarte Water, Overijsselse Vecht, Dinkel, Regge en Reest.

Belangrijke kanalen: Twentekanaal (Zutphen-Almelo / Hengelo-Enschede), Overijssels Kanaal, Kanaal Almelo-De Haandrik, Kanaal Almelo-Nordhorn (buiten dienst) en de Dedemsvaart (grotendeels gedempt).

Topografie

Topografische kaart van provincie Overijssel (10042 pix breed). Klik op de kaart voor een vergroting.

Geschiedenis

Zie Geschiedenis van Overijssel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In 1528 werd de naam Overijssel voor het eerst gebruikt voor het gebied van de huidige provincie Overijssel. Voor die tijd sprak men van Oversticht, dat echter al in 1233 in het Latijn met Transysla/Transisalania (letterlijk: Over-IJssel) werd aangeduid. Dit gebied werd bestuurd door de bisschop van Utrecht.

Het Oversticht bestond uit het land van Vollenhove, Salland, Twente en Drenthe. Verscheidene plaatsen verwierven in de middeleeuwen stadsrechten: Almelo, Delden, Deventer, Diepenheim, Enschede, Genemuiden, Goor, Gramsbergen, Hardenberg, Hasselt, Kampen, Oldenzaal, Ommen, Ootmarsum, Rijssen, Steenwijk, Vollenhove, Wilsum en Zwolle.

De bisschop van Utrecht stond in 1528 het Sticht (Utrecht) en het Oversticht af aan keizer Karel V. De keizer werd, naast keizer, ook heer van Overijssel. Zo kwam de naam heerlijkheid Overijssel in gebruik.
De staten van Overijssel werden gevormd door de Hanzesteden Deventer, Kampen en Zwolle en de ridderschappen van Salland, Twente en Vollenhove.

Het gewest, dat sinds de opstand tegen Philips II deel uitmaakte van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, werd bestuurd door de burgemeesters van de grote steden en de leden van de ridderschappen. De stadhouders kregen meer macht na de korte bezetting (1672-1674) door de bisschop van Münster. Bij de oprichting van de Bataafse Republiek in 1795 werd Overijssel samen met delen van Gelderland, Drenthe en Friesland het Departement der Oude IJssel. De oude provinciegrenzen werden in 1801 na de oprichting van het Bataafs Gemenebest hersteld.

Politiek

Zetelverdeling Provinciale Staten 2007

Zie Politiek in Overijssel voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Provinciale Staten, het algemeen bestuur van de provincie, bestaat uit 47 leden die om de vier jaar worden gekozen. Tot aan de Statenverkiezingen van maart 2007 telde Overijssel 63 Statenleden. Een wijziging van de Provinciewet leidde ertoe dat het totale aantal Statenleden in Nederland is verlaagd van 764 naar de huidige 564.

Het dagelijks bestuur is het college van Gedeputeerde Staten (GS). De Commissaris van de Koningin, Ank Bijleveld (CDA), is door de Nederlandse regering benoemd. De coalitie wordt gevormd door CDA, VVD, CU en SGP. De coalitiepartijen hebben samen 24 van de 47 zetels, een nipte meerderheid. De provincie Overijssel heeft vijf gedeputeerden: twee van het CDA (Theo Rietkerk en Hester Maij), twee van de VVD en een van de CU/SGP. Het college wordt bijgestaan door een Provinciesecretaris.

Zie ook

• Lijst van gouverneurs en Commissarissen van de Koning(in) van Overijssel

Gemeenten

Overijssel telt 25 gemeenten. Tot 1 januari 2001 waren dit er nog 44, maar nadat een gemeentelijke herindeling van kracht werd, daalde het aantal naar 26. Op 1 januari 2005 werden de gemeenten Deventer en Bathmen samengevoegd (onder de naam Deventer), waardoor het aantal gemeenten daalde naar 25.

Almelo Borne Dalfsen Dinkelland Deventer Enschede Haaksbergen Hardenberg Hellendoorn Hengelo Hof van Twente Kampen Losser

Oldenzaal Olst-Wijhe Ommen Raalte Rijssen-Holten Staphorst Steenwijkerland Tubbergen Twenterand Wierden Zwartewaterland Zwolle

Zie ook

• Lijst van voormalige gemeenten in Overijssel

Naar oppervlakte en inwoneraantal

Gemeente	Oppervlakte	Land	Water	Inwoners	Bevolkingsdichtheid
Almelo	69,40	67,43	1,97	72.103	1.069
Borne	26,15	26,00	0,15	20.559	791
Dalfsen	166,50	165,18	1,32	26.558	161
Dinkelland	176,81	175,78	1,03	26.065	148
Deventer	134,37	131,31	3,06	96.596	736
Enschede	142,75	141,09	1,66	157.943	1.096
Haaksbergen	105,48	104,95	0,56	24.339	232
Hardenberg	317,24	312,87	4,37	58.071	186
Hellendoorn	139,03	138,15	0,88	36.052	261
Hengelo	61,78	61,06	0,72	81.431	1.334
Hof van Twente	215,44	213,18	2,26	35.140	165
Kampen	161,84	141,34	20,50	49.345	349
Losser	99,64	98,95	0,69	22.479	227
Oldenzaal	21,98	21,59	0,39	32.161	1.466
Olst-Wijhe	118,38	114,16	4,22	17.330	152
Ommen	181,98	179,99	1,99	17.297	96
Raalte	172,31	171,28	1,03	37.333	218
Rijssen-Holten	97,40	94,18	0,22	36.577	388
Staphorst	135,70	134,29	1,41	15.903	118
Steenwijkerland	321,69	291,12	30,57	43.328	148
Tubbergen	147,40	146,98	0,42	20.722	141
Twenterand	108,17	106,31	1,86	33.457	315
Wierden	95,24	94,68	0,56	23.417	247
Zwartewaterland	87,91	82,76	5,15	21.905	265
Zwolle	119,28	112,11	8,17	117.109	1.045

Grootste gemeenten van Overijssel qua inwonertal

1.Enschede 156.109 inw, 2.Zwolle 118.192 inw, 3.Deventer 98.660 inw, 4.Hengelo 80.914 inw, 5.Almelo 72.645 inw, 6.Hardenberg 58.794 inw, 7.Kampen 50.030 inw, 8.Steenwijkerland 43.161 inw, 9.Rijssen-Holten 36.885 inw, 10.Raalte 36.848 inw.

Transport

Provincie Overijssel, impressie van het landschap en indeling van gemeenten (2013)

Wegverkeer

Overijssel is een belangrijke doorvoerprovincie naar Duitsland en Noordoost Nederland. De belangrijkste doorvoerwegen zijn de A1, A28 en N35. De A1 komt bij Deventer de provincie binnen en loopt via Hengelo en Oldenzaal naar de Duitse grens, waar hij aansluit op de Duitse A30. De A28 loopt voor ongeveer 20 kilometer in de provincie, maar is wel de drukste weg in Overijssel, met 115.000 voertuigen dagelijks over de IJsselbrug. De A28 was zeer filegevoelig, echter in 2010/2011 is de A28 vanaf knooppunt Hattemerbroek tot aan knooppunt Lankhorst (excl. trace door zwolle) verbreed van 2x2 naar 2x3 rijstroken.

De A32 loopt van Meppel tot Leeuwarden, wel loopt deze rijksweg voor een gedeelte door de Kop van Overijssel langs o.a Steenwijk. De A32 komt bij Staphorst samen met de A28. De A32 is dus een belangrijke verkeersader voor het noordwesten van de provincie.

De N35 is de belangrijkste transportas door Midden-Overijssel. De weg loopt vanaf de A28 in Zwolle via Raalte en Nijverdal naar Wierden, waar de weg overgaat in de A35 langs Hengelo en Enschede naar de Duitse grens. De N35 is de belangrijkste verbinding tussen de Twentse steden en het Ruhrgebied en Münster.

De N50 is een belangrijke west verbinding tussen Zwolle- Kampen en verder naar Flevoland, naar Emmeloord-Heerenveen en door Groningen of naar Lelystad via de N307 vanaf Kampen.

Scheepvaart

De belangrijkste rivier is de IJssel, die grotendeels de grens vormt met Gelderland. Hier vindt veel scheepvaartverkeer plaats. Een andere bevaarbare rivier is het Zwarte Water tussen Zwolle en Genemuiden. Verder zijn er drie belangrijke kanalen;

• het Twentekanaal, dat van Zutphen in Gelderland via Hengelo naar Enschede loopt.
• het Kanaal Almelo-De Haandrik; een kanaal in Oost-Overijssel, met name tussen Hardenberg en Almelo.
• het Zwolle-IJsselkanaal; een kort kanaal tussen het Zwarte Water en de IJssel.

Verder zijn er nog enkele kanalen zoals het Overijssels Kanaal, Almelo-Nordhornkanaal en de Soestwetering, maar deze hebben geen transportfunctie (meer).

Treinverkeer

Twee belangrijke intercityverbindingen (Enschede-Randstad en Groningen/Leeuwarden-Randstad) lopen door Overijssel. Station Zwolle is één van de belangrijkste treinstations in Nederland en heeft een sterke knooppuntfunctie. Het station van Deventer heeft een belangrijke overstapfunctie. Onder meer de internationale trein naar Berlijn stopt in Deventer.

Passagiersspoorlijnen in Overijssel zijn:

• Richting Amsterdam/Schiphol/Den Haag/Rotterdam (over Amersfoort) - Amersfoort - Zwolle - Richting Groningen/Leeuwarden. (Intercity)
• Richting Amsterdam/Schiphol/Den Haag/Rotterdam - Amersfoort - Apeldoorn - Deventer - Almelo - Hengelo - Enschede. (Intercity)
• Zwolle - Heino - Raalte - Nijverdal - Wierden - Almelo - Almelo de Riet - Borne - Hengelo - Enschede Drienerlo - Enschede.
• Zwolle - Wijhe - Olst - Deventer - Richting Nijmegen.
• Zwolle - Dalfsen - Ommen - Mariënberg - Hardenberg - Gramsbergen - Richting Emmen.
• Zwolle - Kampen.
• Zwolle- Steenwijk Richting Leeuwarden
• Almelo - Wierden - Rijssen - Holten - Deventer Colmschate - Deventer - Richting Apeldoorn
• Almelo - Vriezenveen - Daarlerveen - Vroomshoop - Geerdijk - Mariënberg
• Oldenzaal - Hengelo Oost - Hengelo - Delden - Goor - Richting Zutphen
• Richting Lelystad, Almere en Amsterdam Zwolle - Kampen-Zuid -"Richting Lelystad"

Vliegverkeer

Overijssel kent één luchthaven: Enschede Airport Twente. Dit vliegveld ligt in de driehoek Oldenzaal - Hengelo - Enschede, nabij de A1.

Oeververbindingen

Zie ook: Lijst van oeververbindingen over de (Gelderse) IJssel

Vanwege de ligging aan de IJssel kent Overijssel een aantal grote bruggen. De belangrijkste is de IJsselbrug bij Zwolle, maar ook de IJsselbrug bij Deventer is belangrijk. Dit zijn tevens de drukste wegen in de provincie. Bij Kampen gaat de N50 over de IJssel. Verder kent Kampen nog twee bruggen over de IJssel. Andere bruggen over de IJssel zijn bij Zwolle de Oude IJsselbrug en de spoorbrug over de IJssel, en bij Deventer een spoor- en verkeersbrug. De rivier de IJssel kan naast deze bruggen ook op een aantal plekken overgestoken worden door middel van een aantal veerponten.

Buslijnen

Zie Lijst van buslijnen in en door Overijssel.

Fotogalerij

• 

  De Grote Markt in Zwolle, de provinciehoofdstad

• 

  Deventer: de Bergkerk vanuit de Bergstraat

• 

  Kampen: Zicht op de Bovenkerk en de IJsselkade

• 

  De Sallandse Heuvelrug nabij Nijverdal

• 

  De Vecht nabij Hardenberg

• 

  Een kanaal in Giethoorn

• 

  Huis Almelo

• 

  Zicht op het dorp Hellendoorn

• 

  Zicht op het centrum van Steenwijk, vanaf de Sint-Clemenstoren

• 

  De Martinustoren in Losser

• 

  Enschede: De watertoren van Jannink uit 1900

• 

  Heemse: De Sint-Lambertuskerk uit de 13e eeuw

• 

  Ommen:Ommen gezien vanaf de linkeroever van de Overijsselse Vecht

Externe link

• Website van de provincie Overijssel

Mediabestanden

Zie de categorie Overijssel van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.

52° 30′ NB 6° 30′ OL