Hengelo (Overijssel)

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Hengelo
Gemeente in Nederland Vlag van Nederland
Vlag van de gemeente Hengelo Wapen van de gemeente Hengelo
Locatie van de gemeente Hengelo
Situering
Provincie Overijssel
Coördinaten 52°15' NB 6°47' OL
Algemeen
Oppervlakte 61,78 km²
- land 61,03 km²
- water 0,75 km²
Inwoners (1 november 2012) 80.896? (1326 inw/km²)
Hoofdplaats Hengelo
Naam inwoners Hengeloërs
Bijnaam Weendbuuln
Belangrijke verkeersaders A1 A35 N346 N738 N739 N743; Spoorlijnen naar Enschede, Zutphen, Oldenzaal en Almelo
Politiek
Burgemeester (lijst) Sander Schelberg (VVD)
Economie
Gemiddeld inkomen (2006) € 12.600 per inw.
Gem. WOZ-waarde (2008) € 189.000
WW-uitkeringen (2007) 22 per 1000 inw.
Autobezit (2007) 453 per 1000 inw.
Overig
Postcode(s) 7550-7559
Netnummer(s) 074
CBS-code 0164
CBS-wijkindeling zie wijken en buurten
Website www.hengelo.nl
Bevolkingspiramide van de gemeente Hengelo
Portaal  Portaalicoon   Nederland
Topografisch kaartbeeld van Hengelo en Borne, 2011-2012. Klik op de kaart voor een vergroting.

Hengelo (Sound uitspraak (info·uitleg)) (Nedersaksisch: Hengel) is een gemeente in de Nederlandse provincie Overijssel in de landstreek Twente.

De gemeente telt 80.896 inwoners (1 november 2012, bron: CBS) op een oppervlakte van 61,78 km². Naast de stad Hengelo omvat de gemeente ook de kernen Beckum en Oele. Ook de buurtschap Woolde, die grenst aan de bebouwde kom van Hengelo, valt onder de gemeente. De gemeente Hengelo maakt deel uit van het kaderwetgebied Regio Twente. Hengelo is na Enschede, Zwolle en Deventer de vierde stad van Overijssel. Na Enschede is Hengelo de grootste plaats in Twente. Hengelo is een Millennium Gemeente.

Inhoud

Geschiedenis [bewerken]

Het dorp Hengelo ontstond in het kerspel Delden in de buurschap Woolde rond de Hof (te) Hengelo en de daarbij behorende kapel. De naam Hengelo komt van de Germaanse woorden hangi- (helling) en -lauha, (bosje op hoge zandgrond)[1]. Tussen circa 1525-1530 bouwde Fredrik van Twickelo op zijn Hof Hengelo het Huis Hengelo. Dit werd gesloopt in 1821. Momenteel zijn alleen de fundamenten nog zichtbaar.

Hoewel uit archeologisch onderzoek is gebleken dat er op de plaats waar de gemeente zich nu bevindt al een paar duizend jaar bewoning is geweest, is de gemeente Hengelo pas ontstaan in 1811, hoewel het dorp al in 1802 een eigen dorpsbestuur kreeg. Op dat moment bestond het dorp uit niet meer dan een honderdtal boerderijen en kleine landarbeidershuisjes. De gemeente begon pas te groeien tijdens de Industriële revolutie van de negentiende eeuw. Aanvankelijk is er ook in Hengelo nog redelijk wat textielindustrie, maar waar deze zich in de loop van de eeuw steeds meer gaat concentreren in Enschede, komt in het Hengelose economisch leven de nadruk steeds meer te liggen op de technische industrie. Bij dit laatste speelde de familie Stork een grote rol. In 1859 vestigde C.T. Stork een fabriek voor machineonderdelen in Hengelo (Gebr. Stork & co). Na de komst van dit bedrijf volgden andere grote fabrieken als Hazemeyer, Heemaf, Koninklijke Nederlandse Zoutindustrie en Hollandse Signaalapparaten. Door deze ontwikkelingen groeide Hengelo bijzonder snel. Het vroegere dorp kreeg zelfs een stedelijk aanzien. In de Tweede Wereldoorlog werd Hengelo, vooral vanwege de strategische industrie die er gevestigd was, regelmatig gebombardeerd. Daarbij werd het centrum van de stad op 6 en 7 oktober 1944 zo goed als geheel vernietigd. Na de oorlog kreeg Hengelo het aanzien van een typische wederopbouwgemeente. Veel van de nog aanwezige oude gebouwen werden niet gespaard in de jaren zestig. Zo verdween het karakteristieke witte gemeentehuis om plaats te maken voor een modern ontwerp met een toren die lijkt op die van Siena en Florence. Een van de opvallendste bouwwerken die de tand des tijds overleefde is de rooms-katholieke Sint-Lambertusbasiliek uit 1890. Op 11 februari 1992 stortte een F-16 op weg naar vliegbasis Twente neer op de Hengelose wijk Hasseler Es. Hierbij vielen geen slachtoffers.

Begin jaren 1980 werd er aan de rand van het Twentekanaal een vuistbijl gevonden. Deze is nu te bewonderen in het Natuurmuseum Natura Docet te Denekamp. De vuistbijl vormt een bewijs dat er reeds 75.000 jaar geleden bewoners (neanderthalers) waren op de plaats waar nu Hengelo ligt.

Geografie [bewerken]

Auto(snel)wegen rondom Hengelo [bewerken]

A1 Amsterdam - Amersfoort - Hengelo - Osnabrück - Berlijn (E30)
A35 Wierden - Almelo - Hengelo - Enschede
N342 Duitse grens - Denekamp - Oldenzaal - Hengelo
N346 Zutphen - Lochem - Goor - Delden - Hengelo
N738 Weerselo - Deurningen - Hengelo
N739 Haaksbergen - Hengelo
N743 Almelo - Borne - Hengelo

Spoorwegen [bewerken]

1rightarrow.png Zie ook de artikelen Station Hengelo, Station Hengelo Gezondheidspark, Station Hengelo Oost

Hengelo telt drie treinstations en 1 ongebruikt treinstation:

  • Hengelo, hier stoppen zowel internationale-, intercity- en stoptreinen.Het station ligt op de trajecten Enschede-Amersfoort en Zutphen-Oldenzaal. Internationale treinen rijden vanaf Hengelo naar Schiphol en Berlijn. Intercitytreinen uit Hengelo rijden vanaf Hengelo naar Rotterdam, Den Haag, Schiphol en Enschede. Stoptreinen rijden vanaf Hengelo naar Zwolle, Apeldoorn, Zutphen en Oldenzaal.
  • Hengelo Gezondheidspark, het derde treinstation van Hengelo is geopend op 9 december 2012 ter hoogte van het ziekenhuis bij het nieuwe Gezondheidspark.
Hoofdingang van het station Hengelo

Bussen [bewerken]

Het stads- en streekvervoer in en om Hengelo maakt onderdeel van het openbaar Vervoer-concessiegebied Twente.

1rightarrow.png Zie het artikel Station Hengelo onder het kopje Busverbindingen.

Het busstation ligt aan de voorzijde van het station.

Voor 65+ loopt een experiment voor gratis openbaar vervoer.

Twee van de drie grote steden in Oost-Overijssel: Almelo en Hengelo
De rooms-katholieke Onze Lieve Vrouwekerk aan de O.L. Vrouwestraat.

Water [bewerken]

Het Twentekanaal loopt ten zuiden van Hengelo. Aan het Twentekanaal ligt een haven waar verschillende bedrijven gebruik van maken. Na de haven is er een sluis. Zie: Schutsluis Hengelo.

Ook lopen er verschillende beken door de stad en omgeving. Onder andere:

  • Schoolbeek
  • Slangenbeek
  • Strootbeek
  • Tijertsbeek

Aangrenzende gemeenten [bewerken]

   Aangrenzende gemeenten   
 Borne      Dinkelland 
 

Hof van Twente 		 Brosen windrose nl.svg   
    Haaksbergen   Enschede 

Klimaat [bewerken]

Weergemiddelden voor Hengelo (Vliegbasis Twenthe)
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Jaar
hoogste maximum (°C) 14,5 16,8 22,5 26,7 31,3 33,4 34,0 34,6 30,1 25,4 18,5 15,0 34,6
gemiddeld maximum (°C) 4,4 5,3 9,0 12,7 17,4 19,8 21,9 22,1 18,3 13,6 8,3 5,5 13,4
gemiddelde temperatuur (°C) 2,1 2,4 5,3 8,0 12,5 14,9 17,0 16,8 13,6 9,8 5,5 3,3 9,3
gemiddeld minimum (°C) -0,6 -0,7 1,5 2,9 6,9 9,5 11,7 11,2 9,0 5,9 2,6 0,8 6,1
laagste minimum (°C) -21,8 -21,0 -15,4 -8,8 -3,9 -0,6 3,0 1,3 -0,9 -7,5 -11,4 -15,7 -21,8
neerslag (mm) 70,6 42,9 65,6 46,3 55,8 73,8 68,8 59,8 66,3 64,2 67,4 76,7 758,2
bron: KNMI: [1](1971-2000)

Ruimtelijke ontwikkelingen [bewerken]

Momenteel is de gemeente Hengelo bezig met de herontwikkeling van het oude industrieterrein van 50 hectare van Stork en Dikkers dat aan de zuidkant van het station ligt, tegen de binnenstad aan. In een masterplan werd vastgelegd welke functies in het nieuwe gebied komen waarbij het behoud van het industrieel erfgoed een belangrijke rol speelt. Het gebied heeft de naam Hart van Zuid gekregen en is een van de grootste binnenstedelijke herstructureringsgebieden in Nederland.

Hengelo vormt ruimtelijk gezien met Enschede, Borne en het Duitse Gronau (Westfalen) een agglomeratie met bijna 400.000 inwoners. In de jaren 90 werden er plannen ontwikkeld om de gemeenten Enschede, Hengelo en Borne samen te voegen tot één gemeente Twentestad. In 2000 werd van dat plan afgezien, vooral omdat een in Hengelo gehouden referendum had uitgewezen dat er zo goed als geen draagvlak onder de plaatselijke bevolking bestond. Sinds 2001 werd intensiever samengewerkt tussen de gemeenten Enschede, Hengelo, Borne en Almelo, als Netwerkstad Twente. De Netwerkstad werkt samen met Münster en Osnabrück in de Stedendriehoek MONT (Münster, Osnabrück, Netwerkstad Twente).

Voorzieningen [bewerken]

Scholen [bewerken]

Basisonderwijs [bewerken]

In Hengelo zijn diverse scholen voor basisonderwijs, middelbaar onderwijs en beroepsonderwijs gevestigd. In Hengelo bevinden zich de volgende basisscholen:

Wijk Openbaar Onderwijs Katholiek Onderwijs Christelijk Primair Onderwijs Gereformeerd Onderwijs Algemeen Bijzonder Onderwijs
Binnenstad De Piramide/Willemschool R.K. Onderwijsgemeenschap Titus Brandsma
Hengelose Es De Waarbeekschool/Locatie Annie M.G. Schmidt, De piramide/Wilbertschool J De Hunenborg, Sint Plechelmus D Dr. A Kuyperschool Het Mozaik SO, 't Lemenschoer VSO
Noord Anninksschool St. Jan, Scholengemeenschap Beyaert / locatie Schutzstraat, Scholengemeenschap Beyaert / locatie Elsbeekweg De Triangel 't Korhoen VSO
Hasseler Es De Meent, 't Schoppert D, De Timp De Borgh, 't Eimink, De Schothorst De Bron
Groot Driene De Drienermarke, De Stiepel SO Titus Brandsma/De Akker Het Kompas/Jacques Perkstraat 't Heem M, Hengelose Scholen Vereniging, De Zevensprong SO, Het mozaik VSO.
Berflo Es De Waarbeekschool Paus Johannes XXIII De Wingerd/Marnixstraat
Wilderinkshoek Vockerschool D, Breemarsschool D Esreinschool, Don Bosco school De Wingerd/Beckumerstraat 't Korhoen/Wilderinksschool VSO, Onder de Kap SO
Woolde De piramide/Woolderschool Titus Brandsma/Kardinaal Alfrink school
Slangenbeek Europaschool/Elritsplein, Europaschool/locatie Europaschool De Telgenkamp De Rank D
Beckum De Bleek

Voortgezet Onderwijs [bewerken]

Het voortgezet onderwijs is in Hengelo breed en flexibel opgezet. Er zijn drie grote scholengemeenschappen:

Beroepsonderwijs [bewerken]

Hoger Beroeps Onderwijs [bewerken]

Winkelcentra [bewerken]

In Hengelo bevinden zich meerdere winkelcentra. Daarnaast kent Hengelo nog een aantal grotere en kleinere wijk- en buurtcentra en winkelconcentraties, namelijk :

  • winkelcentrum Thiemsbrug
  • winkelcentrum Lambertushof
  • winkelcentrum De Brink
  • winkelcentrum Esrein
  • winkelcentrum Slangenbeek
  • winkelcentrum Hasseler Es
  • winkelcentrum Groot Driene
  • winkelcentrum Klein Driene
  • winkelcentrum Hengelose Es
  • Het Plein

Markt [bewerken]

  • Woensdag van 08.30 - 17.00
  • Zaterdag van 08.30 - 17.00 (groter dan woensdag)

Bestuur [bewerken]

Gemeenteraad [bewerken]

De gemeenteraad van Hengelo bestaat uit 37 zetels. Hieronder staat de samenstelling van de gemeenteraad sinds 1994:

Gemeenteraadszetels
Partij 1994 1998 2002 2006 2010
CDA 8 8 10 8 6
PvdA 6 9 7 11 6
Burger Belangen 5 4 6 3 4
VVD 3 5 5 4 5
SP 2 3 3 5 4
GroenLinks 3 3 4 3 3
D66 4 1 1 - 3
Pro Hengelo - - - 2 5
ChristenUnie* 1 1 1 1 1
Unie55+/AOV 3 1 - - -
Totaal 35 35 37 37 37

* Deed in 1994 1998 mee als combinatie van de RPF en het GPV, de voorgangers van de ChristenUnie.

College van B&W [bewerken]

Het College van Burgemeester en Wethouders bestaat uit PvdA, Burger Belangen, SP, D66 en GroenLinks.

Burgemeester Sander Schelberg (VVD) Wethouder Jan Bron (PvdA) Wethouder Wieger Mulder (Burger Belangen) Wethouder Mariska ten Heuw (SP) Wethouder Erik Lievers (D66) Wethouder Janneke Oude Alink (GroenLinks)

Bestuurlijke indeling [bewerken]

De gemeente Hengelo is opgedeeld in drie stadsdelen. Stadsdeel midden is het gebied grofweg tussen de A1, het westen van de Deurningerstraat en de spoorlijn Hengelo - Zutphen. Stadsdeel zuid ligt ten zuiden van de spoorlijnen Hengelo - Zutphen en Hengelo - Oldenzaal. Het gebied ten westen van de Deurningerstraat, ten noorden van de A1 en ten noorden van de spoorlijn Hengelo - Oldenzaal valt onder stadsdeel noord.[3]

Cultuur [bewerken]

Poppodium Metropool

Er zijn onder andere een theater (het Rabotheater), een bioscoop (Cinema Hengelo), een poppodium (Poppodium Metropool) en een kunstsociëteit (Lambooijhuis)

Er zijn ook diverse expositieruimtes voor beeldende kunst, zoals het Kunstcentrum Hengelo, Galerie de Pook, Galerie Lans-Uylen, Gallery Signaal en Kunstsociëteit Lambooijhuis. Ook is er een vestiging van de landelijke kunstuitleenorganisatie SBK. De voormalige Hazemeyerfabriek is in ontwikkeling als cultuur- en mediacentrum met in 2009 de Twente Biënnale als startpunt voor internationale ontwikkeling.

Musea [bewerken]

Monumenten [bewerken]

De wijk Tuindorp 't Lansink van Hengelo is een beschermd dorpsgezicht. Verder zijn er in Hengelo tientallen rijksmonumenten en oorlogsmonumenten. In maart 2013 heeft de minister van Cultuur het stadhuis aangewezen als mogelijk rijksmonument.

Sport [bewerken]

Ieder jaar worden meestal in mei de Fanny Blankers-Koen Games gehouden. Dit toernooi is vernoemd naar Fanny Blankers-Koen die door winst op Olympische Spelen van 1948 bekend werd als 'De vliegende huisvrouw' en 'The Flying Dutchmam'. Het Fanny Blankers-Koen Stadion in Hengelo is naar haar vernoemd, hier worden de FBK Games gehouden. Daarnaast is Hengelo thuishaven van het trainingscomplex van de Enschedese voetbalclub FC Twente. Het FC Twente-trainingscentrum bevindt zich pal naast het Fanny Blankers-Koen Stadion.

In Hengelo ligt accommodatie De Bijenkorf, thuisbasis van voetbalvereniging HVV Tubantia. HVV Tubantia speelde van 1955 tot 1967 betaald voetbal in het wat het huidige FBK stadion is geworden. Ook ligt hier het gemeentelijk bezit Sportpark Slangenbeek, waar ATC' 65 gevestigd is.

Gezondheidszorg [bewerken]

Hengelo heeft een eigen ziekenhuis. De ZGT Hengelo (het vroegere Streekziekenhuis Midden Twente), behorend bij de Ziekenhuis Groep Twente. Het is gesitueerd aan de Geerdinksweg.

Geboren in Hengelo [bewerken]

Opmerkelijke verwijzing [bewerken]

De Canadese rockband The Tragically Hip vermeldt Hengelo in hun lied "At the Hundredth Meridian", waar ze verwijzen naar een optreden in Metropool (concertzaal in Hengelo).

Externe link [bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Wijken in Hengelo (Ov) Vlag van Hengelo
Berflo Es: Berflo Es Noord · Berflo Es Zuid · Veldwijk Noord · Veldwijk Zuid
Binnenstad: Binnenstad Centrum · West · Oost
Groot Driene: Zwavertshoek · Anninkshoek · Nijhofshoek · Groot Driene Zuid · Groot Driene Noord
Hasseler Es: Bovenhoek · Schorthorsthoek · Bartelinkshoek · Tijertshoek · Sogtoenhoek · Bruninkshoek · Middelhoek · Molendijkhoek · Weijinkshoek · Oosterveld
Hengelose Es: Hengelose Es Noord · Tichelwerk · 't Wilbert
Noord: Elsbeek · De Noork · Klein Driene · 't Rot
Slangenbeek: Roershoek · Vossenbelt Zuid · Vossenbelt Noord · Het Broek · Kristenbos · Dalmeden · Veldwijk
Wilderinkshoek: Tuindorp 't Lansink · Tuindorp Zuid · De Nijverheid · Vikkerhoek
Woolde: Woolde · Woolderes · Weidedorp
Vlag van Overijssel Plaatsen in de gemeente Hengelo Vlag van Hengelo

Stad: Hengelo      Dorp: Beckum      Buurtschappen: Hasselo · Oele · Woolde
Overijssel · Steden en dorpen in Overijssel      Nederland · Provincies · Gemeenten
Vlag van Nederland Gemeenten in de provincie Overijssel Vlag van Overijssel

Almelo · Borne · Dalfsen · Deventer · Dinkelland · Enschede · Haaksbergen · Hardenberg · Hellendoorn · Hengelo · Hof van Twente · Kampen · Losser · Oldenzaal · Olst-Wijhe · Ommen · Raalte · Rijssen-Holten · Staphorst · Steenwijkerland · Tubbergen · Twenterand · Wierden · Zwartewaterland · Zwolle
Steden en dorpen · Voormalige gemeenten · Nederland: Provincies · Gemeenten
Wikimedia Commons
Overgenomen van "http://nl.wikipedia.org/w/index.php?title=Hengelo_(Overijssel)&oldid=37573895"