Arameeërs

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vlag gebruikt door verschillende Aramese gemeenschappen

De Arameeërs zijn een Semitisch volk uit het Midden-Oosten. Zij menen dat hun ontstaansgeschiedenis teruggaat tot het oude Mesopotamië en beschouwen zich daarmee als één van de oudste volkeren. Arameeërs hebben een eigen taal, het Aramees. Ooit was het een wereldtaal. De Arameeërs bekeerden zich al heel vroeg tot het christendom. De komst van de islam betekende de teloorgang van de Aramese beschaving, hoewel het Grieks de Aramese taal eerder al in veel streken had verdrongen. Tegenwoordig leven de Arameeërs in diaspora vooral in West-Europa, Amerika en India.

Geschiedenis[bewerken]

Vanaf het derde millennium v. Chr (ca 2400-2000 v Chr) infiltreerden semi-nomadische stammen, de Amuru (Sumerisch voor westerlingen) in Syrië en Mesopotamië. Ze vestigden zich in het gebied waar de Hurrieten woonden, vermengden zich met hen en vormden zo de Arameeërs. De Arameeërs waren Semitische stammen, die verspreid woonden in Mesopotamië, Syrië en het land ten oosten van de Jordaan. Zij vormden nooit een staatkundige eenheid.

  • Aram der twee stromen was een gebied tussen twee takken van de Eufraat. Volgens de Bijbel werkte aartsvader Jakob daar voor zijn schoonvader Laban (Padan Aram).
  • De Chaldeeën, die zich in 1200 v. Chr in de oude Sumerische steden vestigden, zijn oorspronkelijk ook van Aramese afkomst.
  • Aram-Maäka was een gebied in de Golan, dat in het Bijbelboek Jozua wordt genoemd. In het begin van Davids regering was het kennelijk nog een zelfstandig staatje, later is het een onderdeel van Israël (vergelijk 2 Samuel 10:6 met 2 Samuel 20: 19).
  • Soba lag tussen het Libanongebergte en het anti-Libanongebergte, in Syrië. De Bijbel vertelt dat ze verslagen werden door Israëlische koningen Saul, David en Salomo. Aantekeningen in spijkerschrift vermelden deze Arameeërs al in 1200 v.Chr.

De bekendste van de Aramese rijken was de staat met de stad Damascus als centrum. Deze staat, meestal kortweg aangeduid als Aram, was voortdurend in oorlog met de koningen van het Noordelijke rijk Israël (tienstammenrijk), totdat de dreiging van grootmacht Assyrië zo groot werd,dat de twee kleine staatjes een bondgenootschap sloten. In 773 v.Chr. hield Salmanassar IV een strafexpeditie. In 732 v. Chr liep Tiglat-Pileser III Damascus onder de voet. De oppergod van de Arameeërs van Damascus heette Rimmon of Hadad-Rimmon.

Na de Assyrische expansie zijn de Arameeërs opgegaan in de andere volken, maar hun taal werd door anderen overgenomen en werd de lingua franca van het Nabije Oosten.[1]

Visie van de hedendaagse Arameeërs[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Naamconflict Syrische christenen voor nadere informatie over dit onderwerp.

In een van de vuurhaarden van de wereld leeft nog een volk dat zich vanouds Arameeër ("Syriër", niet te verwarren met het Arabische Syrië) noemt, de Aramese taal spreekt en één van de oudste Semitische volkeren is. De Arameeërs vormen een overwegend christelijke bevolkingsgroep die al zo'n 4500 jaar woont in hetzelfde gebied van Beth Nahrin (Mesopotamië), het land tussen en langs de rivieren de Eufraat en de Tigris, tegenwoordig in Zuidoost-Turkije, Syrië, Noord-Irak, Jordanië en Libanon.

Het is maar de vraag of dit volk gelijk te stellen is aan de Arameeërs die in Bijbelse tijden de stadstaat Damascus bewoonden. Dat volk is onder de voet gelopen door de Assyriërs (Tiglat-Pileser III en ging op in de smeltkroes die de Assyrische deportaties er van maakten. Wel bleef de taal, het Aramees bestaan, en werd de lingua franca van het Perzische rijk.

De bekendste steden van de Arameeërs waren onder andere Damascus, Urhoy (Urfa), Antiochië (Antakya) (gesticht 300 v Chr door de Griekse koning van Syrië, Seleucus I; , Amid (Diyarbakir), Merde (Mardin), Midyat, Nsibin (Nusaybin), Gozrto d-Qardu (Cizre), Siirt, Bitlis, Kharput (Elazig), Malatya, Mara’ash (Maras) en Beth Zebday (İdil). Deze steden liggen tegenwoordig in Turkije en Syrië. Het centrum van de Arameeërs was Syrië (Aram) met als hoofdstad Damascus. De namen Aram en Arameeërs zijn inheemse benamingen voor Syrië en Syriërs.

De hedendaagse Arameeërs beschouwen zich als een volk dat met zijn kennis, taal en handel veel bijgedragen aan de wereldbeschaving, maar dat gedurende de geschiedenis zwaar onderdrukt en vervolgd is geweest en tot op de dag van vandaag nog steeds onderdrukt wordt. De reden voor de afname van het aantal Arameeërs moet gezocht worden in de tweederangsstatus die de christelijke Arameeërs hadden in de verschillende islamitische regimes in het Midden-Oosten.

Arameeërs in Tur Abdin[bewerken]

Warning icon.svg De neutraliteit van dit gedeelte wordt betwist.
Zie de bijbehorende overlegpagina voor meer informatie.

Tur Abdin (Zuidoost-Turkije) kent een oude cultuurgeschiedenis die dateert van eeuwen voor Christus. De Arameeërs maken een belangrijk deel uit van de geschiedenis van de regio. Ook had deze regio grote betekenis in de begintijd van het christendom. Tur Abdin ("Berg van de Dienaren Gods" in het Aramees) ligt in een geografisch gezien zeer kleine regio van Zuidoost-Turkije, in de Mardin - Midyat regio. Het christendom is wijdverspreid binnen de grenzen van het gebied: in het westen Mardin, in het noorden het oude Hasankeyf, in het oosten Cizre en Nusaybin in het zuiden. 50% van de bevolking van de regio woont op het platteland en houdt zich bezig met landbouw en veeteelt.

In 1974 woonden er nog ± 100.000 christenen in Tur Abdin Tegenwoordig wonen er nog maar 1800 personen, grotendeels oudere mensen. De voornaamste nog functionerende kloosters zijn Deirulzafaran (bij Mardin), Mor Gabriel (ten oosten van Midyat), Mor Melke (richting Nisibis-Nusaybin aan de Syrische grens). De Mariakerk van het dorp Hah ten noordoosten van Midyat dateert uit de 6e eeuw. De Britse reizigster Gertrude Bell bezocht de regio in 1909. "The Thousand and One Churches" is de titel van haar reisverslag over Tur Abdin.

Aramese taal[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Aramees voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De taal die de Arameeërs spreken is de Aramese taal (het Neo-Aramees). Aramees was zeer waarschijnlijk ook de taal van Jezus Christus en de apostelen. Het Aramees behoort tot de Semitische talen en was sinds 700 voor Christus tot 3e eeuw na Christus een verkeerstaal in het Nabije Oosten, zozeer dat andere Semitisch talen er door verdrongen werden. Het Aramees verspreidde zich over Assyrië, Babylonië en het Perzische Rijk, als diplomaten- en handelstaal. In de Perzische tijd (600-332 voor Christus) brak het Aramees als taal door en de Aramese taal nam dezelfde positie in als thans het Engels en het Spaans, het was de 'lingua franca', de handelstaal in de Oude Wereld. Reeds in de Assyrische tijd was het Aramees een internationaal gebruikte verkeerstaal geworden en als zodanig was het door de Perzen overgenomen. Vijf eeuwen voor onze jaartelling werd het Aramees ook wel Rijks-Aramees genoemd. Ook in het Babylonische rijk werd dit Rijksaramees gebruikt, maar zijn hoogtepunt bereikte het tijdens zesde eeuw voor Christus tot 330 na Christus. Trouwens lang nadien deed het nog zijn invloed gelden.

Om enkele voorbeelden te noemen: In Afghanistan is een tweetalige tekst gevonden Grieks/Aramees, die vertelt van de bekering van de Indische koning Aśoka tot het boeddhisme (± 250 voor Christus). Ook deze tekst is een bewijs van de invloed van het Aramees, een invloed die zelfs buiten de grenzen van het voormalige Perzische rijk reikte. Palmyra, ten Oosten van Damascus in de Syrische woestijn gelegen, was in de eerste twee eeuwen na Christus de hoofdstad van een bloeiende Aramese handelsstaat, die het Aramees als verkeerstaal hanteerde. De inscripties lopen door tot 272 na Christus.

Zoals elke taal kent dus ook het Aramees vele dialecten. Dialecten van de taal die ooit ontwikkeld werden door de oude, voorchristelijke Arameeërs, bestaan vandaag de dag nog steeds en worden hoofdzakelijk door groepen christenen, joden en in mindere mate door moslims gesproken in het Nabije Oosten. Deze Aramese dialecten worden in de wetenschap vaak aangeduid met de vaktermen Neo-Aramese dialecten ofwel Modern Aramese dialecten, die op hun beurt binnen de oostelijke tak van de Aramese taal vallen, waar ook het zogenoemde Turoyo onder verstaan moet worden, dat trouwens eveneens in verschillende dialecten onder te verdelen valt (bijvoorbeeld Midyad en Miden dialect), alhoewel het slechts nuanceverschillen zijn. De eeuwenoude liturgische taal van de meeste Aramese (Syrische) kerken wordt ook wel het ‘(klassiek) Syrisch’ genoemd, wat zich als een Aramees dialect in de regio van Edessa (thans Sanliurfa, Turkije) heeft ontwikkeld.

Sinds de vlucht van de Arameeërs vanaf de 20e eeuw uit hun eeuwenoude woongebieden in het bekende ‘Mesopotamië’ naar de Westerse werelddelen, worden de Aramese dialecten ook elders in de wereld gesproken. Namelijk daar waar de Arameeërs hun toevlucht gezocht hebben.

Organisaties[bewerken]

In de jaren tachtig kwamen er veel Aramese vluchtelingen naar Nederland. Zij hadden hulp nodig met asielprocedures, en wilden ondersteuning bij de integratie (met behoud van de eigen identiteit, taal en cultuur) in de Nederlandse samenleving.

Daartoe werden Aramese verenigingen opgericht, de eerste te Enschede in 1981. Deze Syrisch Orthodoxe Culturele Vereniging vormde in 1989 met andere verenigingen een landelijke koepel, de Syrische Aramese Federatie Nederland (SAFN), die in 1993 na verdere fusies opging in Platform Aram. Deze organisatie is aangesloten bij de internationale koepel World Council of Arameans (Syriacs).

Religie van de Arameeërs[bewerken]

De Arameeërs zijn overwegend een christelijke bevolkingsgroep en behoren tot de volgende christelijke kerken:

De meerderheid van de Aramese (Syrische) minderheid in Europa en in Nederland zijn leden van de Syrisch-orthodoxe Kerk van Antiochië (SOK).

Referenties[bewerken]

  • Hans Hollerweger - Tur Abdin Living Cultural Heritage - Linz, Freunde des Tur Abdin, 1999, 367 p., drietalig (Engels-Duits-Turks) tekst-en fotoboek.
  • August Thiry - De Stem van Tur Abdin - novelle in reisboek Grieks vuur - Leuven, Davidsfonds, 2001.
  • Turkse en Aramese ouderen; Saxion Hogeschool Enschede, juni 2004.
  • Aramese Beweging voor Mensenrechten (ABM), informatiebrochure.
  1. Kok, Bijbelse encyclopedie, 1975, blz. 68-69. 495; New Bible Dictionary ; K.E Kitchen; IVP 1982 (1987); blz. 67-69)

Zie ook[bewerken]