Kalifaat

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken

Een kalifaat (Arabisch: خلافة khilāfa, Turks: Hilafet) is een staat die geregeerd wordt door een kalief, dat wil zeggen een opvolger van de islamitische profeet Mohammed. Met de benaming kalifaat (derhalve te vertalen als "opvolgerschap") eist een staat zodoende rechtstreeks de politieke erfenis van Mohammed op, en staat daarmee in rang boven een sultanaat en een emiraat. Vrijwel altijd beweert de heersende dynastie van een kalifaat dan ook af te stammen van Mohammed, in het bijzonder van zijn dochter Fatima Zahra. Ook symboliseert een kalifaat de eenheid van de Oemma, al is dit sinds de val van Damascus in 750 al niet meer feitelijk het geval geweest.

Indeling[bewerken]

In de geschiedschrijving wordt onderscheid gemaakt tussen de zogeheten hoofdkalifaten, die rechtmatige opvolgers zouden zijn, en de tegenkalifaten,[1] die onrechtmatig tegen een hoofdkalifaat in opstand zouden zijn gekomen. Deze indeling is arbitrair omdat zij in grote mate afhankelijk is van de – mogelijk subjectief gedreven – geschiedschrijver, maar over het algemeen is deze als volgt:

Hoofdkalifaten[bewerken]

Tegenkalifaten[bewerken]

Einde en herstelpogingen[bewerken]

De Turkse Nationale Vergadering schafte op 3 maart 1924 het kalifaat af,[3] op instigatie van Mustafa Kemal Atatürk in het kader van diens hervormingen, die op modernisering en scheiding van kerk en staat in de nieuwe Turkse republiek waren gericht. Dit heeft veel moslims teleurgesteld, en met de opkomst van religieus fundamentalisme vanaf de tweede helft van de 20e eeuw zijn er door islamisten verscheidene pogingen gedaan om weer een kalifaat op te richten dan wel het oude kalifaat in ere te herstellen, zoals Al Qaida en Kalifaatstaat.

Islamitische Staat[bewerken]

De Iraaks-Syrische soennitische rebellengroep ISIS die ontstond tijdens de Syrische Burgeroorlog (2011–heden) en in juni 2014 een offensief in Noord-Irak begon, proclameerde op 29 juni 2014 een kalifaat onder de naam "Islamitische Staat" met hun leider Abu Bakr al-Baghdadi als kalief. De Islamitische Staat claimt een territorium van het Iraakse gouvernement Diyala tot en met het Syrische gouvernement Aleppo. Dit gebeurde tijdens een offensief van het Iraakse regeringsleger om de groepering uit Tikrit te verdrijven.[4][5]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Encarta-encyclopedie Winkler Prins (1993-2002) s.v. "tiende eeuw. §4.2 Het tegenkalifaat van de Fatimiden." Microsoft Corporation/Het Spectrum.
  2. De Mamelukken van Caïro lieten pro forma nog de Abbasidische kaliefendynastie in stand, maar in feite had de Mamelukkensultan alles voor het zeggen. Geschiedschrijvers rekenen deze periode soms wel, soms niet als een echt kalifaat. In ieder geval meenden de Ottomanen in 1517 dat zij door het veroveren van Egypte ook het kalifaat overnamen.
  3. Encarta (1993–2002) s.v. "Osmanen. §1. Geschiedenis".
  4. "ISIS: kalifaat van Irak tot Syrië", NOS, 29 juni 2014. Geraadpleegd op 30 juni 2014.
  5. (en) "Sunni rebels declare new 'Islamic caliphate'", Aljazeera, 30 juni 2014. Geraadpleegd op 30 juni 2014.