Personele unie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De personele unie van keizer Karel V

Een personele unie is een constructie waarbij twee of meer staten hetzelfde staatshoofd hebben maar ieder van deze ten minste de jure onafhankelijk zijn. Een personele unie dient niet te worden verward met een federatie zoals de Verenigde Staten, die als één enkele staat wordt beschouwd.

Personele unies kunnen ontstaan door toeval (de dochter/zus van een koning wordt door de dood van haar vader/broer koningin van haar land van herkomst en haar kind erft dus beide landen) maar ook een verkapte vorm van annexatie zijn. Personele unies kunnen al dan niet in de wet worden opgenomen. In het laatste geval kunnen ze vrij gemakkelijk ontbonden worden als er verschillen in de erfopvolging zijn tussen de beide landen. Toen bijvoorbeeld de Nederlandse koning Willem III stierf zonder een zoon na te laten raakte het huis van Oranje-Nassau Luxemburg kwijt (Nederland en Luxemburg waren van 1815 tot 1890 door personele unie verbonden) aangezien in Luxemburg een vrouw geen troonopvolger kon zijn en in Nederland wel. Luxemburg beriep zich op de Salische Wet om een mannelijke opvolger te eisen.

Personele unies komen voornamelijk voor in monarchieën en zijn tegenwoordig dus vrij zeldzaam. Een bekend voorbeeld is het Brits Gemenebest.

Ook in het bedrijfsleven wordt de term "personele unie" wel gebruikt voor een belangengemeenschap, waarbij twee of meer bedrijven onder dezelfde leiding worden gesteld.

Voorbeelden[bewerken]

Andorra[bewerken]

  • Deels personele unie met Frankrijk sinds 1607 (de Franse president is één van de staatshoofden van Andorra).

België[bewerken]

Personele unie met Kongo-Vrijstaat van 1877 tot 1908 onder Leopold II, daarna als Belgisch-Congo ingelijfd bij België tot 1960.

De Bourgondische en Habsburgse Nederlanden[bewerken]

De hertogen van Bourgondië waren in hun talloze landen graaf, heer of hertog. Hun erfgenaam keizer Karel V was in zijn gebieden, die heel Europa omspanden, Karel I, II, III, IV of V.

Denemarken[bewerken]

Engeland[bewerken]

Frankrijk[bewerken]

  • Deels personele unie met Andorra sinds 1607 (de Franse president is één van de staatshoofden van Andorra).
  • Onder keizer Napoleon de eerste bestond er een personele unie met Polen en Italië.

Napoleon I was Koning van Italië en ook Groothertog van Warschau.

Groot-Brittannië[bewerken]

De koning(in) van het Verenigd Koninkrijk van Groot-Brittannië en Noord-Ierland is ook het staatshoofd van Australië, Canada, Nieuw-Zeeland en diverse andere onafhankelijke staten die ooit Britse koloniën waren. De Britse koning(in) is ook hoofd van het Gemenebest, een statenbond die een groot aantal landen, op een na alle voormalige koloniën van Groot-Brittannië, verenigt.

Hannover[bewerken]

Heilige Roomse Rijk[bewerken]

De keizer van het Heilige Roomse Rijk der Duitse Natie was steeds een gekozen vorst die ook andere, geërfde, gebieden bestuurde. De keizers waren dus ook, afhankelijk van de keizerkeuze, keurvorsten in Duitsland of hertogen van Beieren, koningen van Bohemen en Hongarije of koningen van Spanje en Napels.

Hongarije[bewerken]

IJsland[bewerken]

  • Personele unie met Denemarken van 1918 tot 1944.

Ierland[bewerken]

  • Personele unie met Engeland van 1541 tot 1707.
  • Personele unie met Schotland van 1603 tot 1707.
  • Personele unie met Groot-Brittannië van 1707 tot 1801 (daarna samengevoegd tot het Verenigd Koninkrijk).
  • Personele unie met Hannover van 1714 tot 1801.
  • Personele unie met het Verenigd Koninkrijk van 1922 tot 1949.


Kongo-Vrijstaat[bewerken]

  • Personele unie met België van 1877 tot 1908 onder Leopold II (daarna als Belgisch Kongo tot 1960 ingelijfd bij België).

Litouwen[bewerken]

Luxemburg[bewerken]

  • Personele unie met Nederland van 1815 tot 1890.

Nederland[bewerken]

Noorwegen[bewerken]

  • Personele unie met Zweden van 1319 tot 1343.
  • Personele unie met Denemarken van 1380 tot 1536 (daarna ingelijfd bij Denemarken).
  • De Kalmarunie met Denemarken en Zweden van 1389 tot 1521.
  • Personele unie met Zweden van 1814 tot 1905.

Oostenrijk[bewerken]

  • Personele unie met Hongarije van 1867 tot 1918 (de Oostenrijks-Hongaarse Dubbelmonarchie).

Polen[bewerken]

  • Personele unie met Litouwen van 1386 tot 1569 (daarna samengevoegd tot het Pools-Litouwse Gemenebest).
  • Personele unie met het keurvorstendom Saksen.
  • Onder keizer Napoleon de eerste bestond er een personele unie met Polen en Italië.

Portugal[bewerken]

  • Personele unie met Spanje van 1580 tot 1640.

Rusland[bewerken]

Schotland[bewerken]

  • Personele unie met Engeland en Ierland van 1603 tot 1707 (daarna samengevoegd tot Groot-Brittannië).

Spanje[bewerken]

  • Personele unie binnen Iberisch Schiereiland tussen Aragon en Castilië (1469-1659)
  • Personele unie met het Heilige Roomse Rijk van 1519 tot 1556.
  • Personele unie met Portugal van 1580 tot 1640.
  • Personele unie met Napels in de 17e en 18e eeuw.

Sleeswijk en Holstein[bewerken]

  • Personele unie met Denemarken van 1460 tot 1864.

Verenigd Koninkrijk[bewerken]

  • Personele unie met Hannover van 1801 tot 1837.
  • Personele unie met Ierland van 1922 tot 1949.
  • Deel van het Gemenebest sinds 1927.

Zweden[bewerken]

  • Personele unie met Noorwegen van 1319 tot 1343.
  • De Kalmarunie met Denemarken en Noorwegen van 1389 tot 1521.
  • Personele unie met het Pools-Litouwse Gemenebest van 1592 tot 1599.
  • Personele unie met Noorwegen van 1814 tot 1905.