1918

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Eeuwen:	19e eeuw · 20e eeuw · 21e eeuw
Decennia:	1900-1909 · 1910-1919 · 1920-1929
Jaren:	< · 1916 · 1917 · 1918 · 1919 · 1920 · >

Kalenders

Gregoriaanse kalender	1918 MCMXVIII
Ab urbe condita	2671
Armeense kalender	1367 ԹՎ ՌՅԿԷ
Chinese kalender	4614 – 4615 甲巳 – 乙午
Ethiopische kalender	1910 –1911
Hebreeuwse kalender	5678 – 5679
Hindoekalenders
- Vikram Samvat	1973 – 1974
- Shaka Samvat	1840 – 1841
- Kali Yuga	5019 – 5020
Iraanse kalender	1296 –1297
Islamitische kalender	1337 –1337

Dit jaar naar onderwerp

[bewerken] Gebeurtenissen

Er heerst een griepepidemie, de Spaanse griep, die miljoenen mensenlevens eist.

januari

8 - (VS) - President Woodrow Wilson presenteert in het congres zijn 14-punten programma voor de vrede.
10 - (Duitsland) - Vliegtuigconstructeur Hugo Junkers vraagt patent aan voor zijn laagdekker-vliegtuig.
17 - Nederland - In de stad Groningen breekt het sneeuwoproer uit; een menigte boze werklozen belaagt wethouder H.J. Sissingh van gemeentewerken omdat die 'slechts' 300 sneeuwruimers wil inhuren voor het schoonmaken van de stad. Bij gemeentewerken hadden zich zeker duizend werkzoekenden met sneeuwschoppen gemeld. Door de voortwoedende Eerste Wereldoorlog is er veel werkloosheid. Wethouder Sissingh komt er met wat builen en een kapotte hoed vanaf.
31 - (Duitsland) - De Pruisisch-Hessische staatsspoorwegen voeren als eerste spoorwegmaatschappij van Europa een doorlopend, automatisch remsysteem in.

februari

14 - (Sovjet-Rusland) - De Juliaanse kalender wordt vervangen door de Gregoriaanse, die ook in de westerse landen geldig is. De datum in Rusland springt daarmee 13 dagen naar voren.
16 - In Vilnius wordt de republiek Litouwen uitgeroepen. De nationalisten maken hierbij gebruik van de verwarring in Rusland na de Bolsjewistische revolutie.
23 - Leon Trotski richt het Rode leger op.
27 - De bijbeltragedie Jeremias van Stefan Zweig gaat in Zürich in première.
27 - Oprichting van de Nederlandsche Seintoestellen Fabriek in Hilversum, die moet voorzien in de behoefte van onder meer het leger tot elektronische communicatie met overzeese rijksdelen en de marine.

maart

3 - In het fort van Brest-Litovsk sluiten de Centrale Mogendheden de vrede met Sovjet-Rusland.
21 - Begin van het Duitse offensief Kaiserschlacht.

april

1 - (Oostenrijk-Hongarije) - Op het traject Wenen-Olmütz-Kraków-Lemberg-Kiev wordt de eerste internationale luchtpostlijn ter wereld geopend.
18 - De Pruisische regering verordent dat voetbalvelden moeten worden gebruikt voor het verbouwen van aardappels en koolrapen ten behoeve van de voedselvoorziening.
21 - De beroemdste vliegenier uit de oorlog, Manfred von Richthofen ofwel de Rode Baron, wordt neergeschoten.

mei

1 - Een groep jonge Groninger kunstenaars richt de kunstkring De Ploeg op.
1 - Een aantal jonge Groninger kunstenaars richt de kunstkring De Ploeg op.
15 - (VS) - Er komt een regelmatige luchtpostdienst tussen New York en Washington D.C..
15 - (Finland) - De burgeroorlog eindigt.
18 - (Nederlands-Indië) - De Volksraad wordt opgericht om de Indonesiërs inspraak te geven in het bestuur van de kolonie.

juni

24 - (Oostenrijk-Hongarije) - De opera Het kasteel van hertog Blauwbaard van Béla Bartók beleeft haar eerste uitvoering in Boedapest.
29 - (Oostenrijk-Hongarije) - In Wenen loopt de Oostenrijkse Adi Bierbrauer in 1'10,0" een nieuw wereldrecord op de 400 meter.

juli

3 - In Nederland worden parlementsverkiezingen gehouden, voor het eerst met algemeen mannenkiesrecht. Door het nieuwe stelsel van evenredige vertegenwoordiging komt in plaats van een parlement met twee blokken een volksvertegenwoordiging in bont palet van grote en kleine partijen tot stand. De Staatkundig Gereformeerde Partij doet haar intrede. De Rooms-Katholieke lijst wordt voor het eerst de grootste fractie, en haar leider Mgr. Nolens mag het voortouw nemen bij de kabinetsformatie.
16 - De Russische Tsaar Nicolaas II en zijn gezin worden, na anderhalf jaar verbanning, op last van de nieuwe plaatselijke Sovjetleiders gefusilleerd in Jekaterinenburg.
17 - (Italië) - Blijkens onderzoek van de arts Lo Monaco is tuberculose te genezen door injecties met sacharose.

augustus

7 - (Zweden) - John Zander loopt in Stockholm met 8'33,2" een wereldrecord op de 3000 meter.
8 - (Frankrijk) - Bij een stormaanval door de Entente stort het Duitse westfront ineen.
9 - (VS) - Duke Kahanamoku scherpt in New York zijn eigen wereld op de 100 meter vrije slag aan tot 1.01,4. Het oude record (1.01,6) stond sinds 20 juli 1912 op naam van de Amerikaanse zwemmer.
25 - (Duitsland) - Erna Murray zet in Berlijn met 1.35,2 een wereldrecord neer op de 100 meter rugslag.

september

13 - Bij Weesp ontspoort een trein. 41 mensen komen om, 42 raken gewond.
15 - Vanuit hun bruggenhoofd in Thessaloniki zetten Franse, Britse en Servische troepen een offensief in op Oostenrijkse posities in Macedonië. Daarmee wordt het einde ingeluid van de Eerste Wereldoorlog.
20 - Stichting van de Hoogovens te Ijmuiden.
22 - (Zweden) - De Zweed Anatole Bolin loopt in Stockholm met 2.29,1 een wereldrecord op de 1000 meter.
27 - (België) - In Vlaanderen zetten de Belgische troepen het offensief in.
28 - (Zwitserland) - In Lausanne gaat het muziektheaterstuk Die Geschichte vom Soldaten van Igor Stravinsky in première.
29 - (Bulgarije) - De regering in Sofia ondertekent als eerste van de Centrale mogendheden een wapenstilstand met de geallieerden.

oktober

9 - Finland wordt tot koninkrijk uitgeroepen onder Väinö I.
25 - In het militaire kampement De Harskamp op de Veluwe breken ernstige onlusten uit. Door alle onrust in Europa breekt nu ook in Nederland de angst uit voor een revolutie.
28 - (Oostenrijk-Hongarije) - De Tsjechische nationale raad roept de Tsjecho-Slowaakse republiek uit.

november

3 - Oostenrijk-Hongarije verkrijgt een wapenstilstand. De Duitse zuidgrens is niet langer beschermd.
7 - (Sovjet-Unie) - Op de eerste verjaardag van de revolutie wordt in Petrograd het eerste Sovjetdrama opgevoerd: 'Mysterium buffo van Vladimir Majakovski.
9 - (Duitsland) - Keizer Wilhelm II treedt af. Philipp Scheidemann roept in Berlijn de republiek uit.
10 - De Duitse keizer komt per trein uit zijn hoofdkwartier in Spa naar Eijsden bij Maastricht. Hij vraagt en krijgt - tot woede van vooral Frankrijk en Groot-Brittannië - asiel in Nederland.
10 - In Nederland richt A.H. Haentjes, geneesheer-directeur van een herstellingsoord voor tuberculosepatiënten, een Republikeinse Partij op. Doelstellingen zijn de afschaffing van het koningshuis, het leger, de vloot en de diplomatieke dienst.
11 - Formeel einde van de Eerste Wereldoorlog met de ondertekening van de wapenstilstand in een treinwagon in het bos van Compiègne, ten noorden van Parijs.
12 - (Nederland) - Geïnspireerd door de omwentelingen in Duitsland en Rusland roept de socialistische leider Pieter Jelles Troelstra op tot revolutie. Hij veroorzaakt paniek, maar krijgt geen bijval.
16 - (Oostenrijk-Hongarije) - Minister-president Mihály graaf Károlyi roept in Boedapest de Hongaarse republiek uit.
20 - Een linkse novemberrevolutie in Duitsland resulteert in verdrijving van keizer Wilhelm II. Dit maakt de weg vrij voor de oprichting van de Weimarrepubliek in 1919.
21 - De Duitse Kriegsmarine brengt voor de haven van Scapa Flow de overgebleven schepen van de Hochseeflotte tot zinken.
25 - (België) - Bij Koninklijk Besluit wordt het Kabinet van de Eerste Minister opgericht.
30 - (Duitsland) - De onder het keizerrijk verboden roman Der Untertan van Heinrich Mann verschijnt in Duitsland.

december

1 - (Joegoslavië) - Het Koninkrijk der Serven, Kroaten en Slovenen wordt gesticht.
3 - (Duitsland) - Enkele kunstenaars, onder wie Lyonel Feiniger en Paul Klee, sluiten zich aaneen tot de Novembergroep, ter ondersteuning van de republiek.
10 - (Zweden) - De Duitser Max Planck krijgt de Nobelprijs voor natuurkunde. De Nobelprijs voor scheikunde gaat naar zijn landgenoot Fritz Haber.
14 - (VS) - De sombere opera Il Tabarro ('De mantel') van Giacomo Puccini wordt in New York voor het eerst uitgevoerd.
14 - Koning Väinö I treedt weer af en Finland wordt een republiek.
24 - Koning Ferdinand I van Roemenië bekrachtigt het besluit tot inlijving van Zevenburgen.

zonder datum

(VS) - Edwin Howard Armstrong ontwikkelt de eerste bruikbare ontvanger voor radio.
(VS) - Henry Ellis Warren zet de eerste betrouwbare elektrische uurwerken in elkaar.
1918-1920: Russische burgeroorlog tussen de bolsjewieken en hun supporters aan de ene zijde, en monarchisten, mensjewieken, nationalisten en buitenlandse steungroepen aan de andere zijde. De anarchisten tegen beide groepen.

[bewerken] Literatuur

(Duitsland) - De cultuur- en geschiedsfilosoof Oswald Spengler publiceert het eerste deel van zijn belangrijkste werk Der Untergang des Abendlandes.
(Nederland) - De verhalenbundel Dichtertje, De uitvreter, Titaantjes van Nescio verschijnt. Nescio's thema is de tegenstelling tussen de zelfvoldane bourgeois en de onmaatschappelijke, onpraktische artiest - die zelf uiteindelijk ook bourgeois wordt.

[bewerken] Geboren

januari

1 - Willy den Ouden, Nederlands zwemster (overleden 1997)
4 - Jan Potharst, Nederlands voetballer en sportbestuurder (erelid van Ajax) (overleden 2008)
15 - Gamal Abdel Nasser, president van Egypte (overleden 1970)
16 - Nel Benschop, Nederlands dichteres (overleden 2005)
21 - Richard Winters, Amerikaans militair
26 - Nicolae Ceauşescu, Roemeens dictator (overleden 1989)
26 - Philip José Farmer, Amerikaans schrijver (overleden 2009)
29 - John Forsythe, Amerikaans acteur

februari

2 - Hella Haasse, Nederlands schrijfster
6 - Lothar-Günther Buchheim, Duits kunstschilder, kunstverzamelaar en schrijver (overleden 2007)
15 - Hank Locklin, Amerikaans countryzanger (overleden 2009)
19 - Edzo Toxopeus, Nederlands politicus
24 - Jan Retèl, Nederlands acteur (overleden 1984)
25 - Bobby Riggs, Amerikaanse tennisser (overleden 1995)

maart

3 - Arthur Kornberg, Amerikaanse biochemicus (overleden 2007)
3 - Arnold Newman, Amerikaans fotograaf (overleden 2006)
3 - Frans Poptie, Nederlands jazzviolist
4 - José Maria Larrauri Lafuente, Spaans bisschop (overleden 2008)
5 - James Tobin, econoom (overleden 2002)
6 - Joanne Klink, Nederlands theologe en schrijfster van kinderbijbels (overleden 2008)
9 - Mickey Spillane, Amerikaans acteur en schrijver (overleden 2006)
16 - Aldo van Eyck, Nederlands architect (overleden 1999)
18 - Terry Spencer, Brits oorlogsfotograaf (overleden 2009)
20 - Bernd Alois Zimmermann, Duits componist (overleden 1970)
28 - Anselmo Colzani, Italiaans operazanger (overleden 2006)

april

4 - Sacco van der Made, Nederlands acteur (overleden 1997)
8 - Betty Ford, echtgenote van Amerikaans president Gerald Ford
9 - Jørn Utzon, Deense architect (bekend van Sydney Opera House) (overleden 2008)
11 - Jaap Penraat, Amerikaans-Nederlands verzetsstrijder, binnenhuisarchitect en industrieel designer (overleden 2006)
18 - Claudio Teehankee sr., opperrechter Filipijns hooggerechtshof (1986-1988) (overleden in 1989)
19 - Georges Heisbourg, Luxemburgs diplomaat
19 - Luis María de Larrea y Legarreta, Spaans rooms-katholiek bisschop (overleden 2009)
21 - Eddy Christiani, Nederlands gitarist en zanger
26 - Fanny Blankers-Koen, Nederlands atlete en olympisch kampioene (overleden 2004)
27 - Sten Rudholm, Zweeds rechtskundige (overleden 2008)

mei

2 - Georges Debunne, Belgisch socialistisch vakbondsleider (overleden 2008)
11 - Richard Feynman, natuurkundige, didacticus en winnaar van de Nobelprijs voor de Natuurkunde (overleden 1988)
14 - Marie Smith Jones, laatste moedertaalspreker van het Eyak (overleden 2008)

juni

8 - Robert Preston, Amerikaans acteur (overleden 1987)
8 - Jacques Reuland, Nederlands componist, dirigent en pedagoog (overleden 2008)
15 - François Tombalbaye, Tsjadisch president (overleden 1975)
18 - Reinaldo Gorno, Argentijns atleet (overleden 1994)
18 - Bert Schierbeek, Nederlands schrijver (overleden 1996)
18 - Anton van Wilderode, Vlaams dichter en schrijver (overleden 1998)
24 - António dos Reis Rodrigues, Portugees hulpbisschop (overleden 2009)
25 - Charles Arnold-Baker, Engels pleiter en historicus (overleden 2009)
25 - Philip Bloemendal, Nederlands nieuwslezer (overleden 1999)

juli

2 - Wim Boost, Nederlands cartoonist (overleden 2005)
2 - Franz Marischka, Oostenrijks regisseur (overleden 2009)
4 - Taufa'ahau Tupou IV, koning van Tonga (overleden 2006)
6 - Silvia de Groot, Nederlands wetenschapper en Surinamist (overleden 2009)
8 - Cor Hilbrink, Nederlands ondernemer, verzetsstrijder en sportbestuurder (overleden 1973)
14 - Ingmar Bergman, Zweeds filmregisseur (overleden 2007)
18 - Jo Cals, Nederlands minister-president (overleden 1971)
18 - Lia Dorana, Nederlands cabaretière en actrice
18 - Nelson Mandela, Zuid-Afrikaans dissident en president van Zuid-Afrika
22 - Pim Lier, halfbroer van koningin Juliana en politiek leider Centrumpartij
23 - Abraham Bueno de Mesquita, Nederlands acteur en komiek (overleden 2005)
25 - Frans Wanders, Nederlands zanger en bassist (overleden 2006)

augustus

7 - Kees Buddingh', Nederlands dichter (overleden 1985)
12 - Guy Gibson, Brits bombardementspiloot (overleden 1944)
13 - Frederick Sanger, Brits moleculair bioloog
18 - Piet Keijzer, Nederlands langebaan- en marathonschaatser (medewinnaar zesde Elfstedentocht) (overleden 2008)
24 - Avery Dulles, Amerikaans kardinaal en theoloog (overleden 2008)
25 - Leonard Bernstein, Amerikaanse componist, dirigent en pianist (overleden 1990)
26 - Louis Stotijn, Nederlands fagottist en dirigent
27 - Jelle Zijlstra, Nederlands minister-president (overleden 2001)
28 - Václav Bedřich, Tsjechisch regisseur van animatiefilms (overleden 2009)
28 - Eva Früh Langraf, Oostenrijks actrice (overleden 2009)

september

14 - Cachao López, Cubaans mambomuzikant (overleden 2008)
23 - Salvatore Pappalardo, Italiaans kardinaal-aartsbisschop van Palermo (overleden 2006)

oktober

4 - Giovanni Cheli, Italiaans kardinaal
9 - E. Howard Hunt, Amerikaans schrijver, geheime dienstmedewerker en crimineel (betrokken bij Watergateschandaal) (overleden 2007)
10 - Bobby Byrne, Amerikaanse trombonist en bigbandleider (overleden 2006)
10 - Werner Dollinger, Duits politicus (overleden 2008)
16 - Tony Rolt, Brits Formule 1-coureur (overleden 2008)
24 - James Peters, Brits langeafstandsloper (overleden 1999)
26 - Eric Ericson, Zweeds koordirigent
26 - Marc Hodler, Zwitsers voormalig IOC-lid (overleden 2006)
31 - Griffin Bell, Amerikaans jurist en politicus (overleden 2009)

november

1 - Ken Miles, Brits Formule 1-coureur
7 - Billy Graham, Amerikaans evangelist
9 - Manuel Castro Ruiz, Mexicaans aartsbisschop (overleden 2008)
19 - Eugenio Echeverría Castellot, Mexicaans politicus (overleden 1999)
22 - Nicolaas Wijnberg, Nederlands kunstenaar, kunstschilder en choreograaf (overleden 2006)

december

3 - Viking Björk, Zweeds hartchirurg (overleden 2009)
7 - Max Merkel, Oostenrijks voetballer en voetbalcoach (overleden 2006)
8 - Gérard Souzay, Frans zanger (bariton) (overleden 2004)
11 - Aleksandr Solzjenitsyn, Russisch schrijver, onder meer van het boek de Goelag Archipel (overleden 2008)
16 - Pierre Delanoë, Frans tekstschrijver (overleden 2006)
19 - Herman Sandberg, Nederlands journalist (oud-hoofdredacteur van Het Parool) (overleden 2008)
21 - Kurt Waldheim, Oostenrijks diplomaat en politicus (secretaris-generaal van de Verenigde Naties en bondspresident) (overleden 2007)
23 - Helmut Schmidt, bondskanselier van Duitsland
26 - Ntsu Mokhehle, Lesothaans politicus (oud-minister-president) (overleden 1999)
26 - Georgios Rallis, Grieks politicus (oud-premier) (overleden 2006)