14 december

14 december is de 348ste dag van het jaar (349ste dag in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 17 dagen tot het einde van het jaar.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 1287 - Als gevolg van een zware storm treden overstromingen op rond de Zuiderzee en in East Anglia. Vijftigduizend mensen komen om het leven.
  • 1856 - Het casino in Monte Carlo wordt geopend.
  • 1911 - In Amsterdam gaat het Bureau voor Muziekauteursrecht (BUMA) van start.
  • 1911 - (Antarctica) - De Noorse poolvorser Roald Amundsen bereikt met zijn mannen als eerste de Zuidpool.
  • 1963 - De inwoners van Hoogezand-Sappemeer schakelen als eerste** gasverbruikers van Nederland over op aardgas uit Slochteren.
  • 1985 - Dorfbahn Serfaus geopend.
  • 1991 - Een uitbarsting van de vulkaan Etna begint op Sicilië en die zou nog jaren duren.
  • 2001 - Er ontstaat in Nederland een stormloop op de gratis eurokits die opgehaald kunnen worden.
  • 2012 - Bij een schietpartij op de Sandy Hook basisschool in het Amerikaanse Newtown zijn 28 mensen om het leven gekomen waaronder de schutter. Onder de dodelijke slachtoffers zijn 20 kinderen.

•  Kunst
  • 1969 - De Dead Parrot-sketch van Monty Python wordt voor het eerst uitgezonden.
  • 1972 - De Barend Servet Show zorgt voor opschudding door een spruitjesschillende dame die op koningin Juliana leek.
  • 1977 - Première van de film Saturday Night Fever.
  • 2003 - Teatro La Fenice, het operagebouw van Venetië wordt heropend. Het gebouw was in 1996 in brand gestoken door bouwvakkers.

•  Media
  • 2012 - Leona Philippo wint seizoen 3 van het populaire televisieprogramma The voice of Holland.

•  Oorlog
  • 1877 - Servië wordt bondgenoot van Rusland in de oorlog tegen Turkije.
  • 1995 - In Parijs wordt een vredesakkoord getekend tussen de presidenten Alija Izetbegović (Bosnië), Slobodan Milošević (Servië) en Franjo Tudjman (Kroatië).

•  Politiek
  • 1819 - Alabama wordt de 22ste staat van de Verenigde Staten van Amerika.
  • 1913 - Kreta wordt officieel geannexeerd door Griekenland.
  • 1927 - Irak wordt onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk.
  • 1931 - In Utrecht wordt de Nationaal-Socialistische Beweging opgericht door Anton Mussert en Cees van Geelkerken.
  • 1939 - De Sovjet-Unie wordt uit de Volkerenbond gezet.
  • 1960 - De Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling (OESO) wordt opgericht in Parijs.
  • 1967 - Koning Constantijn II van Griekenland vlucht naar Italië.
  • 1981 - Israël annexeert de Golanhoogten van Syrië.
  • 1998 - De PLO schrapt de 'vernietiging van de staat Israël' uit zijn handvest.
  • 2003 - Verkiezingen in de Turkse Republiek Noord-Cyprus.
  • 2010 - De Italiaanse regering van Silvio Berlusconi overleeft met 314 stemmen tegen 311 een vertrouwensstemming in de Camera dei deputati. Meteen daarop breken in Rome zware rellen uit waarbij negentig gewonden vallen, waaronder vijftig politieagenten.

•  Religie
  • 867 - Adrianus II wordt paus.
  • 872 - Johannes VIII wordt paus.

•  Sport
  • 1948 - Oprichting van de Poolse voetbalclub Górnik Zabrze.
  • 1984 - In Karachi eindigt de Nederlandse hockeyploeg als vierde bij het toernooi om de Champions Trophy.
  • 1998 - James Hickman verbetert bij de EK kortebaan (25 meter) in Sheffield het wereldrecord op de 100 meter vlinderslag tot 51,02.
  • 2001 - Zwemmer Pieter van den Hoogenband brengt bij de EK kortebaan (25 meter) in Antwerpen het Europese record op de 200 meter vrije slag kortebaan (25 meter) op 1.42,46. Bij datzelfde toernooi verbetert Thomas Rupprath het wereldrecord op de 100 meter vlinderslag kortebaan: 50,26.
  • 2003 - Pieter van den Hoogenband scherpt bij de Europese kampioenschappen kortebaan (25 meter) in Dublin zijn eigen Europese record op de 200 meter vrije slag kortebaan (25 meter) aan tot 1.41,89.
  • 2010 - Oud-international Gary Speed wordt aangesteld als bondscoach van de nationale voetbalploeg van Wales. Hij volgt John Toshack op.

•  Wetenschap en technologie
  • 1900 - Max Planck publiceert zijn studie over de kwantummechanica.
  • 1902 - Eerste telegraafkabel gelegd onder de Stille Oceaan.
  • 1911 - Roald Amundsen bereikt als eerste mens de Zuidpool.
  • 1967 - Arthur Kornberg stelt als eerste een kunstmatig virus (PhiX 174) samen.
  • 1972 - Eugene Cernan verlaat als (tot nu toe) laatste bezoeker de maan om met de Apollo 17 naar de aarde terug te keren.
  • 2004 - De Franse president Jacques Chirac opent het Viaduct van Millau over de rivier de Tarn in Zuid-Frankrijk, het hoogste viaduct ter wereld.

Geboren

• 1503 - Nostradamus, Frans astroloog en lijfarts (overleden 1566)
• 1546 - Tycho Brahe, Deens astronoom (overleden 1601)
• 1649 - Rombout Faydherbe, Belgisch schilder (overleden ±1674)
• 1749 - Pieter Pijpers, Nederlands dichter en toneelschrijver (overleden 1805)
• 1791 - Charles Wolfe, Iers dichter (overleden 1823)
• 1812 - Hendrik Jan Aeyelts Averink, Nederlands burgemeester (overleden 1850)
• 1870 - Jonkheer D. J. de Geer, Nederlands premier (overleden 1960)
• 1870 - Karl Renner, Oostenrijks politicus (overleden 1950)
• 1873 - Joseph Jongen, Belgisch componist (overleden 1953)
• 1883 - Morihei Ueshiba, Japans grondlegger van de vechtsport aikido (overleden 1969)
• 1889 - Bernard Bijvoet, Nederlands architect (overleden 1979)
• 1895 - Paul Éluard, Frans dichter (overleden 1952)
• 1895 - George VI, Brits koning (overleden 1952)
• 1897 - Kurt Schuschnigg, Oostenrijks politicus (overleden 1992)
• 1899 - Jan van Kampen, Nederlands atleet (overleden 1969)
• 1901 - Paul I van Griekenland (overleden 1964)
• 1907 - Aart Anne de Jong, Nederlands accountant en hoogleraar (overleden 1992)
• 1911 - Han König, Nederlands (hoorspel)acteur (overleden 1969)
• 1914 - Karl Carstens, West-Duits president (overleden 1992)
• 1917 - Tove Ditlevsen, Deens schrijfster (overleden 1976)
• 1919 - Bob Drake, Amerikaans autocoureur (overleden 1990)
• 1919 - Shirley Jackson, Amerikaans schrijfster (overleden 1965)
• 1919 - Edouard Longerstaey, Belgisch diplomaat (overleden 1986)
• 1922 - Nikolaj Basov, Russisch natuurkundige en Nobelprijswinnaar (overleden 2001)
• 1922 - Firmin Van Kerrebroeck, Belgisch veldrijder (overleden 2011)
• 1923 - Gerard (van het) Reve, Nederlands schrijver en dichter (overleden 2006)
• 1927 - Koos Rietkerk, Nederlands politicus (overleden 1986)
• 1929 - Jan Rem, Nederlands atleet
• 1931 - Vic Anciaux, Vlaams arts en politicus
• 1931 - Arsenio Laurel, Filipijns autocoureur (overleden 1967)
• 1932 - Gheorghe Constantin, Roemeens voetballer en voetbalcoach (overleden 2010)
• 1932 - Dejandir Dalpasquale, Braziliaans politicus (overleden 2011)
• 1932 - George Furth, Amerikaans acteur (overleden 2008)
• 1937 - Frans De Mulder, Belgisch wielrenner (overleden 2001)
• 1938 - Leonardo Boff, Braziliaans theoloog
• 1940 - Mient Jan Faber, Nederlands vredesactivist
• 1941 - Iván Menczel, Hongaars voetballer (overleden 2011)
• 1945 - Wil van Beveren, Nederlands voetballer
• 1946 - Jane Birkin, Frans actrice en zangeres
• 1946 - Jose Perez, Filipijns hooggerechtshofrechter
• 1946 - Stan Smith, Amerikaans tennisser
• 1948 - Boudewijn Büch, Nederlands schrijver (overleden 2002)
• 1949 - Jan Mastwijk, Nederlands politicus
• 1949 - Cliff Williams, Engels bassist
• 1951 - Jan Timman, Nederlands schaker
• 1953 - Oleksandr Beljavsky, Oekraïens schaker
• 1955 - Dan Immerfall, Amerikaans schaatser
• 1955 - Jan Trøjborg, Deens politicus (overleden 2012)
• 1958 - Jan Fabre, Vlaams kunstenaar
• 1959 - Hubert Meunier, Luxemburgs voetballer
• 1960 - Chris Waddle, Engels voetballer
• 1963 - Kari Laukkanen, Fins voetballer
• 1964 - Ingrid Paul, Nederlands schaatsster en schaatscoach
• 1965 - Helle Helle, Deens schrijfster
• 1965 - Ted Raimi, Amerikaans acteur
• 1966 - Tim Sköld, Zweeds muzikant
• 1967 - James Debbah, Liberiaans voetballer
• 1969 - Arthur Numan, Nederlands voetballer
• 1971 - Viktor Bologan, Moldavisch schaker
• 1971 - Natascha McElhone, Engels actrice
• 1971 - Jun Limpot, Filipijns basketballer
• 1973 - Tomasz Radzinski, Canadees voetballer
• 1974 - Ivan Quaranta, Italiaans wielrenner
• 1975 - Massimiliano Busnelli, Italiaans autocoureur
• 1975 - KaDee Strickland, Amerikaans actrice
• 1975 - Lana Wolf, Nederlands artieste en radiomaakster
• 1975 - Andrés Scotti, Uruguayaans voetballer
• 1976 - Wim Coenen, Belgisch stand-upcomedian, imitator en radiomaker
• 1976 - André Couto, Portugees-Macaus autocoureur
• 1976 - Petter Hansson, Zweeds voetballer
• 1976 - Igor Tomašić, Kroatisch voetballer
• 1978 - Patty Schnyder, Zwitserse tennisster
• 1979 - Jean-Alain Boumsong, Frans voetballer
• 1979 - Michael Owen, Engels voetballer
• 1980 - Marit Bjørgen, Noors langlaufster
• 1980 - Didier Zokora, Ivoriaans voetballer
• 1982 - Mark-Jan Fledderus, Nederlands voetballer
• 1983 - Marko Andić, Servisch voetballer
• 1983 - Linda Mackenzie, Australisch zwemster
• 1984 - Nika Fleiss, Kroatisch alpineskiester
• 1985 - Jakub Błaszczykowski, Pools voetballer
• 1985 - Jevgeni Lagoenov, Russisch zwemmer
• 1987 - Julia Smit, Amerikaans zwemster
• 1988 - Vanessa Hudgens, Amerikaans actrice en zangeres
• 1991 - Ornella Oettl Reyes, Peruviaans alpineskiester
• 1992 - Ryo Miyaichi, Japans voetballer
• 1993 - Antonio Giovinazzi, Italiaans autocoureur
• 1998 - Jurre Otto, Nederlands zanger

Overleden

• 872 - Paus Adrianus II (80)
• 1503 - Sten Sture de Oudere (63), Zweeds staatsman
• 1591 - Johannes van het Kruis (49), Spaans heilige
• 1788 - Carl Philipp Emanuel Bach (74), Duits componist
• 1788 - Karel III (72), Koning van Spanje
• 1799 - George Washington (67), eerste president van de Verenigde Staten van Amerika
• 1861 - Albert van Saksen-Coburg en Gotha (42), echtgenoot van koningin Victoria van het Verenigd Koninkrijk
• 1863 - Ignacio Comonfort (41), Mexicaans staatsman, gesneuveld op het slagveld
• 1873 - Louis Agassiz (64), Zwitsers-Amerikaans bioloog en geoloog
• 1878 - Prinses Alice van het Verenigd Koninkrijk (35), sinds 1877 de groothertogin van Hessen-Darmstadt
• 1885 - Ernst Falkbeer (66), Oostenrijks schaker
• 1926 - Théo van Rysselberghe (64), Belgisch schilder
• 1928 - Pierre Ruffey (77), Frans militair
• 1932 - Edgard Poelmans (46), Belgisch voetballer
• 1952 - Jan Terpstra (64), Nederlands politicus
• 1957 - Josef Lada (69), Tsjechisch kunstschilder en illustrator
• 1960 - Remi Parmentier (65), Belgisch archivaris en historicus
• 1963 - Kid Dynamite (52), Surinaams jazzmuzikant
• 1984 - Alberto Fernández (29), Spaans wielrenner
• 1989 - Andrej Sacharov (68), Russisch natuurkundige en dissident
• 1990 - Friedrich Dürrenmatt (69), Zwitsers schrijver
• 1990 - Johannes von Thurn und Taxis (64), prins von Thurn und Taxis
• 1999 - Gré Brouwenstijn (84), Nederlands operazangeres (sopraan)
• 2000 - Myroslav Ivan Lubachivsky (86), Oekraïens kardinaal-grootaartsbisschop van Lviv
• 2001 - W.G. Sebald (57), Duits schrijver
• 2005 - Rudi Oxenaar (80), Nederlands museumdirecteur
• 2005 - Leopold Vermeiren (91), Vlaams jeugdboekenschrijver
• 2006 - Ahmet Ertegün (83), Amerikaans ondernemer
• 2008 - Ramon Barce (80), Spaans componist
• 2008 - Claude Olievenstein (75), Frans psychiater
• 2008 - Kathy Staff (80), Engels actrice
• 2009 - Krikor Azarian (75), Bulgaars theaterregisseur
• 2009 - Heiner Schober (82), Duits voetballer
• 2011 - Luigi Carpaneda (86), Italiaans schermer
• 2011 - Olga Madsen (64), Nederlands cineaste en televisieproducente
• 2011 - Billie Jo Spears (74), Amerikaanse country zangeres
• 2012 - Maurice Herzog (93), Frans alpinist

Viering/herdenking

• Rooms-katholieke kalender:
  • Heilige Abundius († 283)
  • Heilige Pompeius van Pavia († 290)
  • Heilige Viator van Bergamo († 378)
  • Heilige Jucundus († 451)
  • Heilige Arseen († 250)
  • Heilige Nicasius (van Reims) († c. 451)
  • Heilige Phiala († 5e eeuw)
  • Heilige Venantius Fortunatus († c.605/10)
  • Heilige Folkwin († 855)
  • Heilige Johannes van het Kruis († 1591) - Gedachtenis
  • Heilige Nimatullah Youssef Kassab Al-Hardini († 1858)

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1933 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -9,5 °C
• 1912 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 11,1 °C
• 1933 - Laagste minimumtemperatuur -13,1 °C
• 1941 - Hoogste maximumtemperatuur 13,5 °C
• 1907 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 15,9 m/s
• 1975 - Langste zonneschijnduur 7,3 uur
• 1957 - Langste neerslagduur 15,1 uur
• 1978 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 25,4 mm
• 1935 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 61 %

België

Dagrecords

• 1933 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -9,6 °C
• 1918 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 11,8 °C
• 1899 - Laagste minimumtemperatuur -15,3 °C
• 1989 - Hoogste maximumtemperatuur 13,6 °C
• 1962 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 14 mm

Uitzonderlijke gebeurtenissen

• 1933 - Maximumtemperatuur tot –3,2 °C in Oostende en –7,1 °C in Wardin (Bastogne).

Bronnen, noten en/of referenties