Afrikaans Nationaal Congres

Het ANC is de afkorting voor het Afrikaans Nationaal Congres in Zuid-Afrika, niet te verwarren met de voormalige Rhodesische ANC (Afrikaanse Nationale Raad). Het Zuid-Afrikaanse ANC is een politieke groepering, die in 1912 in Bloemfontein werd opgericht om de belangen van de zwarten in Zuid-Afrika te behartigen. De basis voor de groepering werd in 1882 gelegd met de formatie van de Native Education Association in de toenmalige Engelse Kaapkolonie.

Opvattingen en historie

Het ANC ziet zichzelf als een nationalistische partij van alle kleuren en voorstander van een non-raciale samenleving. In zijn Handvest van de Vrijheid (1955) worden de grondbeginselen van democratie en mensenrechten beschreven, al mag dit niet worden gezien als een blauwdruk voor socialisme. In 1961 werd het ANC in Zuid-Afrika verboden. In 1964 werd ANC-leider Nelson Mandela, symbool van het verzet tegen de apartheid, verbannen naar Robbeneiland, tot zijn vrijlating in 1990.

Op 2 februari 1990 verklaarde president F.W. de Klerk in zijn traditionele openingstoespraak voor het ZA-parlement de opheffing van het verbod op het ANC, het PAC, de Communistische Partij en 31 andere verboden organisaties. Bij de vrije verkiezingen in 1994 behaalde de partij onder aanvoering van Mandela een grote overwinning en nam sindsdien deel aan de nationale eenheidsregering. Het ANC werkte nauw samen met de Afrikaanse Nuwe Nasionale Party, opvolger van de Nasionale Party. Na 2005 stapten een aantal NNP-leden zelf over naar het ANC.

Mandela werd de eerste zwarte president van Zuid-Afrika. Hij werd in die functie opgevolgd door Thabo Mbeki.

Het ANC werkte in zijn strijd tegen de apartheid samen met de Communistische Partij van Zuid-Afrika en andere lokale anti-racistische partijen, zoals het PAC. Tot 1994 werd de strijd tegen apartheid gebaseerd op actie voor gelijke rechten voor zowel blanken als zwarten. Zij liepen daarmee gelijk op met het marxisme-leninisme (communisme). De einddoelen van het ANC en de Communistische Partij liepen echter uiteen. Tegenwoordig is de partij ANC officieel lid van de Socialistische Internationale en voorstander van democratisch socialisme. ANC-prominent Jacob Zuma werd aangeklaagd wegens corruptie, en geldt als populist. De anglicaanse ex-bisschop Desmond Tutu kritiseert het ANC fel vanwege de 'stille diplomatie' tegen het Zimbabwaanse regime van Robert Mugabe en de toename van de tegenstellingen tussen arm en rijk in Zuid-Afrika.

Ook in de Westerse wereld is soms kritiek op het ANC te horen; niet alleen vanwege het ineffectieve, inmiddels aangepaste, aidsbeleid van de toenmalige regering Mbeki, maar de partij zou slechts lippendienst bewijzen aan het ideaal van de non-raciale democratie, haat tegen blanken niet voldoende bestrijden en overvallen op blanke Afrikaner boeren op hun boerderijen en in dorpen niet voldoende veroordelen (zie Plaasmoorde).

Kritiek

• Het optreden van Jacob Zuma met een lied Geef mij mijn machinegeweer terug veroorzaakte in 2009 beroering, omdat het optreden aan zou zetten tot bendegeweld van zwarten tegen blanken en met name tegen de Afrikaanstalige boeren onder hen. De Zuid-Afrikaanse partij ANC staat het zingen van liederen waarin de zwarte Afrikanen wordt opgedragen de blanke boeren te doden toe (Kill the Boer). Dit op de vooravond van de moord op de blanke AWB-leider en boer Eugene Terre'Blanche.
• Jeugdleider Julius Malema wordt internationaal bekritiseerd wegens zijn eisen tot afnemen van land en bezittingen van Afrikaners en andere Europese boeren.
• Tot 1988 werd het ANC door het Amerikaans Congres van de Verenigde Staten officieel beschouwd als terroristische organisatie. Tot 27 juli 2008 werden Nelson Mandela en andere ANC-politici nog opgevoerd op de officiële lijst van degenen die door het Congres van de VS als terroristen beschouwd worden. Na bekendwording, verdwenen hun namen van de terroristenlijst.

Sleutelfiguren binnen het ANC

• Voor 1948: John Dube, Sol Plaatje, Pixley ka Isaka Seme
• 1948 tot 1994: Chris Hani, Ahmed Kathrada, Albert Luthuli, Nelson Mandela, Govan Mbeki, Thabo Mbeki, Raymond Mhlaba, Cyril Ramaphosa, Walter Sisulu, Joe Slovo, Robert Sobukwe, Oliver Tambo, Dulcie September
• Na 1994: Nelson Mandela, Sydney Mufamadi, Thabo Mbeki, Phumzile Mlambo-Ngcuka, Tokyo Sexwale, Jacob Zuma

Verkiezingsuitslagen sinds 1994

Jaar	stemmen	%	zetels
2009	11.650.748	65.90%	264
2004	10.880.915	69.69%	279
1999	10.601.330	66.35%	266
1994	12.237.655	62.65%	252

Zie ook

• Duma Nokwe

Externe link

• www.anc.org.za De officiële website van het ANC

Noot

Mediabestanden

Zie de categorie African National Congress van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.