Al Jazeera
| Al Jazeera الجزيرة al-Ǧazīrä |
||||
 |
||||
| Studio van Al Jazeera English | ||||
| Doelgroep | Internationaal | |||
| Land | Qatar (wereldwijd) | |||
| Eerste uitzending | 1996 | |||
| Officiële website | ||||
|
||||
Al Jazeera (الجزيرة (al-Ǧazīrä); Arabisch: "het schiereiland"); Ook wel Aljazeera of JSC Jazeera Satellite Channel is een onafhankelijk televisienetwerk, gevestigd in Qatar. Het wordt gefinancierd door de emir van Qatar.[1] Oorspronkelijk gestart als een Arabisch nieuws- en actualiteitenzender is Al Jazeera sindsdien uitgegroeid tot een netwerk van meerdere zenders, internet en specialistische tv-kanalen in meerdere talen. Al Jazeera is beschikbaar in meerdere regio's ter wereld.
De bereidwilligheid van het originele Al Jazeerakanaal om afwijkende meningen uit te zenden zorgde voor meerdere controverses in de Arabische en Perzische wereld. Het station vergaarde wereldwijde aandacht na het uitbreken van de oorlog in Afghanistan in 2001, toen het het enige kanaal was dat de oorlog live uitzond.[2]
Sinds de millenniumwisseling is het netwerk geprezen door de Index on Censorship vanwege het omzeilen van censuur en het meewerken aan vrije overdracht van informatie in de Arabische wereld, en door de Webby Awards die haar nomineerde als een van de vijf beste nieuws websites, samen met BBC News, National Geographic en The Smoking Gun. Ook werd het in 2004 door de lezers van Brandchannel gekozen als het vijfde grootste internationale merk na Apple, Google, Ikea en Starbucks.[3]
Inhoud |
Historie [bewerken]
Oprichting [bewerken]
Al Jazeera werd gestart op 1 november 1996, na de sluiting van het Arabische televisiestation van de BBC. Dat station was een joint venture met Orbit Communications Company, eigendom van Khalid bin Faisal Al Saud, een neef van de Saoedische koning Fahd. Die samenwerking eindigde toen de Saoedische regering probeerde de uitzending van een documentaire over executies onder de Sharia-wetgeving tegen te houden.
De emir van Qatar, sjeik Hamad bin Khalifa Al Thani, gaf een lening van 500 miljoen Qatarese rial (ruim 100 miljoen euro) om Al Jazeera de eerste vijf jaar van haar bestaan te financieren.[1] Onder de aandeelhouders bevonden zich private investeerders en de regering van Qatar.
Aanvankelijk zond Al Jazeera 6 uur per dag uit, wat eind 1997 verhoogd werd naar 12 uur. De zender was in de directe omgeving beschikbaar via zendmasten, kabel en satelliet. Het gebruik was gratis, hoewel het bezit van een eigen satellietschotel in Qatar (tot 2001) en de meeste Arabische landen verboden was.
Ten tijde van de lancering van Al Jazeera was Arabsat de enige satellietexploitant in het Midden-Oosten, en het eerste jaar kon deze de zender alleen een zwakke Ku-band-transponder aanbieden die een grote satellietschotel nodig had om ontvangen te kunnen worden. Een krachtiger C-band-transponder kwam beschikbaar nadat de vorige eigenaar ervan, Canal France International, per ongeluk 30 minuten pornografisch materiaal uitzond in het ultraconservatieve Saoedi-Arabië.
Al Jazeera was niet de eerste zender van haar soort in het Midden-Oosten; een aantal andere waren verschenen sinds de Arabsat-satelliet, een Saoedische samenwerking van 21 Arabische regeringen, in 1985 gelanceerd werd. De ontwikkelingen tijdens Golfoorlog van 1990-1991 op CNN International toonde de kracht van live-televisie bij actuele gebeurtenissen.
Terwijl andere zenders in de regio materiaal dat hun thuisregeringen in verlegenheid zou kunnen brengen ontweken (Qatar had ook zijn eigen televisiestation), werd Al Jazeera neergezet als een onafhankelijke nieuwsbron en discussieplatform voor onderwerpen met betrekking tot de Arabische wereld.
Aanvallen op en censuur van Al Jazeera [bewerken]
- Oorlog in Afghanistan (2002)
In november 2002 werd tijdens de oorlog in Afghanistan het kantoor van Al Jazeera getroffen door een Amerikaanse raket. De Amerikanen verklaarden dat zij niet wisten dat dit gebouw het kantoor van de zender was.
- Oorlog in Irak (2003)
Op 8 april 2003 werd tijdens de Irakoorlog het kantoor van Al Jazeera in Bagdad getroffen tijdens een bombardement. Hierbij kwam de journalist Tareq Ayyoub om het leven en werd een andere verwond. Al Jazeera rapporteerde dat het de coördinaten van haar kantoor zes weken eerder had ge-e-maild naar de Amerikanen en dat de identiteit van het gebouw duidelijk had moeten zijn.
- Egyptische Revolutie (2011)
Tijdens de Egyptische Revolutie beval de Egyptische regering op 30 januari 2011 om de kantoren in het land te sluiten. Een dag later arresteerden de Egyptische autoriteiten zes Al Jazeera-journalisten voor meerdere uren en nam hun uitrusting in beslag. Ook waren er berichten dat de uitzending van Al Jazeera Mubasher werd bemoeilijkt.[4][5][6]
- Opstand in Libië (2011)
In maart 2011 werd Ali Hassan al-Jaber, een cameraman van Al Jazeera, vermoord door pro-Qadhafi-militanten, terwijl hij in Benghazi verslag deed van de opstand in Libië.[7]
- Sluiting kantoor in China (2012)
In mei 2012 weigerden de Chinese autoriteiten om het persvisum van een Al Jazeera-correspondent te verlengen. De journalist mocht ook niet worden vervangen. Als gevolg daarvan moest Al Jazeera haar kantoor in Peking sluiten.[8]
Kritiek en controverses [bewerken]
Hoewel Al Jazeera een groot publiek heeft in het Midden-Oosten, maakte het Arabische kanaal ook deel uit van controverses. Zo sloot Jordanië het kantoor van Al Jazeera na kritiek op het koningshuis.
In de westerse pers kreeg Al Jazeera ongefundeerd de beschuldiging toegeworpen dat het video's liet zien van gemaskerde militanten die westerse gijzelaars onthoofden in Irak. Toen dit werd gemeld in andere media, oefende Al Jazeera druk uit om deze meldingen terug te trekken. Deze beschuldiging werd op 15 november 2006 door concurrent Fox News herhaald toen Al Jazeera English. Het Britse The Guardian bood later haar excuses aan.
Al Jazeera heeft meerdere videoboodschappen van Osama bin Laden uitgezonden, onder andere de boodschap dat de aanslagen op 11 september 2001 "nog succesvoller waren, dan hij vooraf dacht". Het uitzenden van de verschillende boodschappen leidde meermaals tot kritiek van de Amerikaanse regering.
De voor Al Jazeera werkende Syrisch-Spaanse journalist Tayssir Alouni is in Spanje tot zeven jaar cel veroordeeld, omdat hij voor geld in opdracht van Al Qaida zaken vervoerd zou hebben. Alouni interviewde Bin Laden diverse keren voor de televisiezender. Alouni zelf ontkent de beschuldigingen en zegt dat hij onschuldig is.
Ook Israël heeft kritiek op Al Jazeera. Kern van de Israëlische kritiek is dat de zender tijdens de uitbraken van geweld tussen Palestijnen en het Israëlische leger in de Gazastrook in 2008 en 2012 vooral de Palestijnse slachtoffers belichtte. De schade die Israël opliep door de raketaanvallen vanuit Gaza kreeg bijna geen aandacht. Ook de regering van de Palestijnse president Mahmoud Abbas op de Westoever heeft kritiek op Al-Jazeera. De regering vindt dat gematigde Palestijnen er op de zender bekaaid van afkomen. De zender 'verspreidt de gedachten van de radicale islam over de wereld', zei een parlementariër van Fatah, Majat Abu Baker.[9]
Erkenning [bewerken]
Op 4 maart 2011 verklaarde staatssecretaris Hillary Clinton voor de Senate Foreign Relations Committee dat Al Jazeera meer informatief nieuws leverde dan de opinie gedreven Amerikaanse massamedia.[10] Clintons opmerkingen contrasteren met die van Donald Rumsfelds beschuldigingen van partijdigheid enkele jaren eerder.
- 1999: Prins Claus Prijs, in het thema Creëren van ruimtes van vrijheid, Amsterdam[11]
- 1999: Ibn Ruschd-prijs voor Vrijheid van Denken, Berlijn[12]
- 2003: Index on Censorship-prijs voor Vrijheid van meningsuiting[13]
- 2004: Webby Award, een van de Beste Vijf Websites, Londen[14]
- 2012: Four Freedoms Award, in de categorie Vrijheid van meningsuiting, Middelburg[15]
Televisiekanalen en frequenties [bewerken]
In België en Nederland is de zender via satelliet-tv en digitale kabel te ontvangen. De grootste Nederlandse televisieaanbieders Ziggo en UPC en Caiway bieden deze zender aan. In België is Telenet de aanbieder.
Al Jazeera heeft een aantal speciale kanalen naast haar oorspronkelijke nieuwszender. Sinds 15 november 2006 zendt Al-Jazeera ook in het Engels uit. Sinds begin 2007 heeft Al Jazeera Network de volgende televisiekanalen:
| Gestart in | Website | ||
|---|---|---|---|
| Al Jazeera | De oorspronkelijke Arabische 24uurs-nieuwszender | 1 november 1996 | aljazeera.net/channel |
| Al Jazeera Sports | Populaire Arabische sportzender | 2003 | aljazeerasport.net |
| Al Jazeera Sports +1 | 2004 | ||
| Al Jazeera Sports +2 | 2004 | ||
| Al Jazeera Sports +3 | 2008 | ||
| Al Jazeera Sports +4 | 2008 | ||
| Al Jazeera Sports +5 | August 2009 | ||
| Al Jazeera Sports +6 | August 2009 | ||
| Al Jazeera Sports +7 | August 2009 | ||
| Al Jazeera Sports +8 | August 2009 | ||
| Al Jazeera Sports HD | |||
| beIN Sport | 2012 | http://www.beinsport.fr, http://www.beinsport.tv | |
| Al Jazeera Mubasher (Al Jazeera Live) | een livezender over politiek en actualiteiten (vergelijkbaar met C-SPAN, Houses of the Oireachtas Channel of BBC Parliament), die conferenties toont zonder bewerking of commentaar. | 2005 | mubasher.aljazeera.net |
| Al Jazeera Children's Channel | Children's interest channel | 2005 | jcctv.net |
| Al Jazeera English | Een Engelstalige 24uurs-nieuwszender | 2006 | aljazeera.com |
| Al Jazeera Documentary Channel | Arabische documentairezender. | 2007 | doc.aljazeera.net |
| Al Jazeera Training Center | Arabisch trainingscentrum | training.aljazeera.net | |
| Al Jazeera Mubasher Misr | Een versie van Al Jazeera Mubasher met focus op Egypte | 2011 | mubasher-misr.aljazeera.net |
| Al Jazeera Balkans | Een versie van Al Jazeera met focus op de Balkan, gestationeerd in Sarajevo. | 2011 | balkans.aljazeera.com |
Externe links [bewerken]
- (ar) Al Jazeera website
- (en) Al Jazeera website
Bronnen, noten en/of referenties
Verder leeswerk
|
 |
Zie de categorie Al Jazeera van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
