Al Jazeera

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Al Jazeera
الجزيرة
al-Ǧazīrä
Studio van Al Jazeera English
Studio van Al Jazeera English
Doelgroep Internationaal
Land Qatar (wereldwijd)
Eerste uitzending 1996
Officiële website
Portaal  Portaalicoon   Media

Al Jazeera (الجزيرة (al-Ǧazīrä); Arabisch: "het schiereiland", Jazeera Satellite Channel) is een televisienetwerk, gevestigd in Qatar. Oorspronkelijk gestart als een Arabisch nieuws- en actualiteitenzender is Al Jazeera sindsdien uitgegroeid tot een netwerk van meerdere zenders, internet en specialistische tv-kanalen in meerdere talen en meerdere regio's ter wereld. De bereidwilligheid van het originele Al Jazeera kanaal om afwijkende meningen uit te zenden zorgde voor meerdere controverses in de Arabische en Perzische wereld. Het station vergaarde wereldwijde aandacht na het uitbreken van de oorlog in Afghanistan in 2001, toen het het enige kanaal was dat de oorlog live uitzond.[1]

De zender wordt gefinancierd door de emir[2] van Qatar.[3] Hoewel Al Jazeera managers hebben verklaard dat ze redactioneel onafhankelijk zijn van Qatar wordt deze stelling betwist.[4] Volgens een intern bericht van het United States Department of State, gelekt door WikiLeaks, zou Al Jazeera de waarheid manipuleren om het aan te passen aan haar politieke standpunten.[5]

In 2003 is het netwerk geprezen door de Index on Censorship vanwege "het omzeilen van censuur en het meewerken aan vrije overdracht van informatie in de Arabische wereld",[6] en door de Webby Awards die haar nomineerde als een van de vijf beste nieuwswebsites, samen met BBC News, National Geographic en The Smoking Gun.[7]

Historie[bewerken]

Oprichting[bewerken]

Al Jazeera werd gestart op 1 november 1996, na de sluiting van het Arabische televisiestation van de BBC. Dat station was een joint venture met Orbit Communications Company, eigendom van Khalid bin Faisal Al Saud, een neef van de Saoedische koning Fahd. Die samenwerking eindigde toen de Saoedische regering probeerde de uitzending van een documentaire over executies onder de Sharia-wetgeving tegen te houden.

De emir van Qatar, sjeik Hamad bin Khalifa Al Thani, gaf een lening van 500 miljoen Qatarese rial (ruim 100 miljoen euro) om Al Jazeera de eerste vijf jaar van haar bestaan te financieren.[3] Onder de aandeelhouders bevonden zich private investeerders en de regering van Qatar.

Aanvankelijk zond Al Jazeera 6 uur per dag uit, wat eind 1997 verhoogd werd naar 12 uur. De zender was in de directe omgeving beschikbaar via zendmasten, kabel en satelliet. Het gebruik was gratis, hoewel het bezit van een eigen satellietschotel in Qatar (tot 2001) en de meeste Arabische landen verboden was.

Ten tijde van de lancering van Al Jazeera was Arabsat de enige satellietexploitant in het Midden-Oosten, en het eerste jaar kon deze de zender alleen een zwakke Ku-band-transponder aanbieden die een grote satellietschotel nodig had om ontvangen te kunnen worden. Een krachtiger C-band-transponder kwam beschikbaar nadat de vorige eigenaar ervan, Canal France International, per ongeluk 30 minuten pornografisch materiaal uitzond in het ultraconservatieve Saoedi-Arabië.

Al Jazeera was niet de eerste zender van haar soort in het Midden-Oosten; een aantal andere waren verschenen sinds de Arabsat-satelliet, een Saoedische samenwerking van 21 Arabische regeringen, in 1985 gelanceerd werd. De ontwikkelingen tijdens Golfoorlog van 1990-1991 op CNN International toonde de kracht van live-televisie bij actuele gebeurtenissen.

Terwijl andere zenders in de regio materiaal dat hun thuisregeringen in verlegenheid zou kunnen brengen ontweken (Qatar had ook zijn eigen televisiestation), werd Al Jazeera neergezet als een onafhankelijke nieuwsbron en discussieplatform voor onderwerpen met betrekking tot de Arabische wereld.

Aanvallen op Al Jazeera[bewerken]

Oorlog in Afghanistan (2002)

In november 2002 werd tijdens de oorlog in Afghanistan het kantoor van Al Jazeera getroffen door een Amerikaanse raket. De Amerikanen verklaarden dat zij niet wisten dat dit gebouw het kantoor van de zender was.

Oorlog in Irak (2003)

Op 8 april 2003 werd tijdens de Irakoorlog het kantoor van Al Jazeera in Bagdad getroffen tijdens een bombardement. Hierbij kwam de journalist Tareq Ayyoub om het leven en werd een andere verwond. Al Jazeera rapporteerde dat het de coördinaten van haar kantoor zes weken eerder had ge-e-maild naar de Amerikanen en dat de identiteit van het gebouw duidelijk had moeten zijn.

Egyptische Revolutie (2011)

Tijdens de Egyptische Revolutie beval de Egyptische regering op 30 januari 2011 om de kantoren in het land te sluiten. Een dag later arresteerden de Egyptische autoriteiten zes Al Jazeera-journalisten voor meerdere uren en nam hun uitrusting in beslag. Ook waren er berichten dat de uitzending van Al Jazeera Mubasher werd bemoeilijkt.[8][9][10]

Opstand in Libië (2011)

In maart 2011 werd Ali Hassan al-Jaber, een cameraman van Al Jazeera, vermoord door pro-Qadhafi-militanten, terwijl hij in Benghazi verslag deed van de opstand in Libië.[11]

Sluiting kantoor in China (2012)

In mei 2012 weigerden de Chinese autoriteiten om het persvisum van een Al Jazeera-correspondent te verlengen. De journalist mocht ook niet worden vervangen. Als gevolg daarvan moest Al Jazeera haar kantoor in Peking sluiten.[12]

Kritiek en controverses[bewerken]

Ali Hashem, correspondent in Beiroet, nam ontslag van Al Jazeera nadat uitgelekte e-mails zijn ontevredenheid lieten zien van de "onprofessionele" en "vooringenomen berichtgeving" over de Syrische Burgeroorlog.[13][14]

Aktham Suliman, correspondent in Berlijn, verliet in het najaar van 2012 de zender omdat hij niet langer zou kunnen werken als onafhankelijke journalist. Al Jazeera zou altijd het standpunt van Ministerie van Buitenlandse Zaken van Qatar laten zien volgens hem, in plaats van om journalistiek zou de zender gaan om politiek.[15][16]

Jordanië sloot het kantoor van Al Jazeera na kritiek op het koningshuis. In de westerse pers kreeg Al Jazeera de beschuldiging toegeworpen dat het video's liet zien van gemaskerde militanten die westerse gijzelaars onthoofden in Irak. Toen dit werd gemeld in andere media, oefende Al Jazeera druk uit om deze meldingen terug te trekken. Deze beschuldiging werd op 15 november 2006 door concurrent Fox News Channel herhaald. Het Britse The Guardian bood later haar excuses aan.

Al Jazeera heeft meerdere videoboodschappen van Osama bin Laden uitgezonden, onder andere de boodschap dat de aanslagen op 11 september 2001 "nog succesvoller waren, dan hij vooraf dacht". Het uitzenden van de verschillende boodschappen leidde meermaals tot kritiek van de Amerikaanse regering.

De voor Al Jazeera werkende Syrisch-Spaanse journalist Tayssir Alouni is in Spanje tot zeven jaar cel veroordeeld, omdat hij voor geld in opdracht van Al Qaida zaken vervoerd zou hebben. Alouni interviewde Bin Laden diverse keren voor de televisiezender. Alouni zelf ontkent de beschuldigingen en zegt dat hij onschuldig is.

Erkenning[bewerken]

Op 4 maart 2011 verklaarde staatssecretaris Hillary Clinton voor de Senate Foreign Relations Committee dat Al Jazeera meer informatief nieuws leverde dan de opinie gedreven Amerikaanse massamedia.[17] Clintons opmerkingen contrasteren met die van Donald Rumsfelds beschuldigingen van partijdigheid enkele jaren eerder.

Televisiekanalen en frequenties[bewerken]

In België en Nederland is de zender via satelliet-tv en digitale kabel te ontvangen. De grootste Nederlandse televisieaanbieders Ziggo en UPC en Caiway bieden deze zender aan. In België is Telenet de aanbieder.

Al Jazeera heeft een aantal speciale kanalen naast haar oorspronkelijke nieuwszender. Sinds 15 november 2006 zendt Al-Jazeera ook in het Engels uit. Sinds begin 2007 heeft Al Jazeera Network de volgende televisiekanalen:

Kanaal Omschrijving Gestart in Website
Al Jazeera De oorspronkelijke Arabische 24uurs-nieuwszender. 1 november 1996 aljazeera.net/channel
Al Jazeera Sports Populaire Arabische sportzender. 2003 aljazeerasport.net
Al Jazeera Sports +1 2004
Al Jazeera Sports +2 2004
Al Jazeera Sports +3 2008
Al Jazeera Sports +4 2008
Al Jazeera Sports +5 Augustus 2009
Al Jazeera Sports +6 Augustus 2009
Al Jazeera Sports +7 Augustus 2009
Al Jazeera Sports +8 Augustus 2009
Al Jazeera Sports HD
beIN Sport 2012 beinsport.tv
Al Jazeera Mubasher (Al Jazeera Live) Een livezender over politiek en actualiteiten (vergelijkbaar met C-SPAN, Houses of the Oireachtas Channel of BBC Parliament), die conferenties toont zonder bewerking of commentaar. 2005 mubasher.aljazeera.net
Al Jazeera Children's Channel Children's interest channel 2005 jcctv.net
Al Jazeera English Een Engelstalige 24uurs-nieuwszender 2006 aljazeera.com
Al Jazeera Documentary Channel Arabische documentairezender. 2007 doc.aljazeera.net
Al Jazeera Training Center Arabisch trainingscentrum training.aljazeera.net
Al Jazeera Mubasher Misr Een versie van Al Jazeera Mubasher met de nadruk op Egypte. 2011 mubasher-misr.aljazeera.net
Al Jazeera Balkans Een versie van Al Jazeera met de nadruk op de Balkan, gestationeerd in Sarajevo. 2011 balkans.aljazeera.com
Al Jazeera America Een Amerikaanse versie van Al Jazeera met de nadruk op nieuws uit de VS. 2013 america.aljazeera.com

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Whitaker, Brian. "Battle station", The Guardian, 7 February 2003. Geraadpleegd op 26 August 2011.
  2. http://www.cbsnews.com/news/the-worlds-enduring-dictators-hamad-bin-khalifa-al-than-qatar/
  3. a b Hugh Miles : 'Al Jazeera: The Inside Story of the Arab News Channel That Is Challenging the West'
  4. http://www.theguardian.com/media/2012/sep/30/al-jazeera-independence-questioned-qatar
  5. http://www.theguardian.com/world/2010/dec/05/wikileaks-cables-al-jazeera-qatari-foreign-policy
  6. (en) Free speaking voices in the wilderness (gearchiveerde pagina)
  7. The Hollywood Reporter, via website van Webby Awards (gearchiveerde pagina)
  8. Live blog 30/1 - Egypt protests - Al Jazeera Blogs. Blogs.aljazeera.com (2011-01-30) Geraadpleegd op 2012-11-20
  9. Al Jazeera camera equipment seized - Middle East. Al Jazeera English Geraadpleegd op 2012-11-20
  10. Media should be able to report freely in Egypt, says al-Jazeera. Manila News Geraadpleegd op 2012-11-20
  11. Ryan Lucas And Sarah El Deeb. Al Jazeera: Cameraman Ali Hassan Al-Jaber Killed In Libya Ambush. Huffingtonpost.com Geraadpleegd op 2012-11-20
  12. "Al Jazeera English to close China bureau", 8 May 2012. Geraadpleegd op 8 May 2012.
  13. http://english.al-akhbar.com/node/4941
  14. http://therealnews.com/t2/index.php?option=com_content&task=view&id=31&Itemid=74&jumival=8106
  15. http://www.spiegel.de/international/world/al-jazeera-criticized-for-lack-of-independence-after-arab-spring-a-883343.html
  16. http://www.dw.de/suliman-al-jazeera-plays-the-piper-but-qatar-calls-the-tune/a-16477490
  17. Hillary Clinton: Al Jazeera ‘Real news… instead of a million commercials’ - TVNewser. Mediabistro.com (2011-03-03) Geraadpleegd op 2012-11-20
  18. Toespraak Prins Claus bij uitreiking Hoofdprijs 1999 Prins Claus Fonds, Amsterdam, 8 december 1999
  19. Ibn Rushd prize 1999. Ibn-rushd.org (24 april 2000) Geraadpleegd op 12 april 2012
  20. Index: Free speaking voices in the wilderness
  21. The Webby Awards. Web.archive.org (29 May 2006) Gearchiveerd van het origineel op 2006-05-29 Geraadpleegd op 12 april 2012
  22. Roosevelt Institute, Franklin and Eleanor Roosevelt Institute, New York prijswinnaars Four Freedoms Award

Verder leeswerk

  • Abdul-Mageed, M. M. (2008). Online News Sites and Journalism 2.0: Reader Comments on Al Jazeera Arabic. TripleC: Cognition, Communication, Co-operation, 6(2), 59–76. Abstract and full article: Blogspot.com
  • Abdul-Mageed, M. M., and Herring, S. C. (2008). Arabic and English news coverage on aljazeera.net. In: F. Sudweeks, H. Hrachovec, and C. Ess (Eds.), Proceedings of Cultural Attitudes Towards Technology and Communication 2008 (CATaC'08), Nîmes, France, 24 June-27. Abstract and full article: Blogspot.com
  • M. Arafa, P.J. Auter, & K. Al-Jaber (2005), Hungry for news and information: Instrumental use of Al-Jazeera TV among viewers in the Arab World and Arab Diaspora, Journal of Middle East Media, 1(1), 21–50
  • Marc Lynch (2005), Voices of the New Arab Public: Iraq, al-Jazeera, and Middle East Politics Today, Columbia University Press
  • N. Miladi (2004), Al-Jazeera, ISBN 1-86020-593-3
  • Hugh Miles (2004), Al Jazeera: How Arab TV news challenged the world, Abacus, ISBN 0-349-11807-8,
    • aka Al Jazeera: How Arab TV News challenges America, Grove Press, ISBN 0-8021-1789-9 (2005 reprint),
    • aka Al Jazeera: The inside story of the Arab news channel that is challenging the West, Grove Press, ISBN 0-8021-4235-4 (2006 reprint)
  • Mohammed el-Nawawy and Adel Iskandar (2002), Al-Jazeera: How the Free Arab News Network Scooped the World and Changed the Middle East, Westview Press, ISBN 0-8133-4017-9,
    • aka Al-Jazeera: The story of the network that is rattling governments and redefining modern journalism, aka Al-Jazeera: Ambassador of the Arab World, Westview Press/Basic Books/Perseus Books, ISBN 0-8133-4149-3 (2003 reprint)
  • Erik C. Nisbet, Matthew C. Nisbet, Dietram Scheufele, and James Shanahan (2004), Public diplomacy, television news, and Muslim opinionPDF (187 KiB), Harvard International Journal of Press/Politics 9 (2), 11–37
  • (it) Donatella Della Ratta (2005), Al Jazeera. Media e società arabe nel nuovo millennio, Bruno Mondadori, ISBN 8-8424-9282-5
  • Naomi Sakr (2002), Satellite Realms: Transnational Television, Globalization and the Middle East, I.B. Tauris, ISBN 1-86064-689-1
  • Tatham, Steve (2006), Losing Arab Hearts & Minds: The Coalition, Al-Jazeera & Muslim Public Opinion, Hurst & Co (London), Published 1 January 2006, ISBN 0-9725572-3-7
  • Mohamed Zayani (2005), The Al Jazeera Phenomenon: Critical Perspectives On New Arab Media, Paradigm Publishers, ISBN 1-59451-126-8
  • Augusto Valeriani (2005), Il giornalismo arabo, (Italian) Roma, Carocci ISBN 88-430-3280-1