Al Qaida

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Al Qaida
القاعدة
De tekst in de vlag is de lange versie van de sjahada.
De tekst in de vlag is de lange versie van de sjahada.
Oprichting 1988
Hoofdkantoor Tot en met 2001: Afghanistan, sindsdien onbekend, waarschijnlijk Pakistan. Cellen van Al Qaida zijn aanwezig in meer dan 100 landen[1]
Actief in gebieden Wereldwijd
Leider Ayman al-Zawahiri
Ideologie Moslimfundamentalisme
Doelstelling Het vestigen van een islamitisch wereldrijk, gebaseerd op het vroegere kalifaat[2]
Status In veel westerse landen en India wordt Al Qaida als terroristische organisatie bestempeld. De Europese Unie heeft Al Qaida niet als zodanig gekwalificeerd, in individuele Europese landen staat Al Qaida wel op de lijst van terroristische organisaties[3][4]
Methoden Terreur, bomaanslagen, zelfmoordaanslagen, guerrillastrijd, moord[5]
Financiering Fondsenwerving via bedrijven en aan Al Qaida verbonden charitatieve instellingen, de belangrijkste financiers komen uit Saoedi-Arabië[6][7][8]
Website Geen

Al Qaida, vaak ook getranscribeerd als Al-Kaida of Al Qaeda (القاعدة in het Arabisch (al-Qā‘idah), letterlijk de basis), is een Moslimfundamentalistische paramilitaire beweging die door velen wordt beschouwd als een terroristische organisatie. Al Qaida opereert meer als een netwerk dan als een organisatie, de organisatie voert zelf terroristische aanslagen uit, maar verleent ook diensten (zoals logistieke ondersteuning en training) aan andere terreurorganisaties. Sinds de aanslagen op 11 september 2001 in onder andere New York wordt de organisatie in de meeste westerse landen en in India door de verschillende overheden als terroristische organisatie bestempeld. De Europese Commissie heeft Al Qaida niet als terroristische organisatie gekwalificeerd, individuele Europese landen hebben Al Qaida daarentegen wel op de lijst van terroristische organisaties gezet - ook Nederland.[3][9][10]

Doel[bewerken]

Het ultieme doel van Al Qaida is het stichten van een Verenigd volk naar het model van het voormalige kalifaat. [2] Al Qaida richt zich daarbij naar eigen zeggen in eerste instantie op islamitische landen die in de ogen van Al Qaida onvoldoende volgens de regels van de islam geleid worden. In deze landen wil Al Qaida het regime vervangen door een op moslimfundamentalisme gebaseerd regime, wat onder andere de invoering van de sharia inhoudt. De organisatie ziet de invloed van het Westen, vooral de Verenigde Staten en Israël, als strijdig met dit doel; Al Qaida wil daarom alle westerse invloed uit moslimlanden verbannen. In een fatwa uit 1998 roept Al Qaida elke moslim op om Amerikanen en hun bondgenoten te doden, volgens de fatwa is dat de wil van Allah en een individuele plicht van elke moslim. Volgens Al Qaida worden moslims onderdrukt door het Westen, de aanstichters van die onderdrukking zijn in de ogen van Al Qaida zionisten die gesteund worden door het Westen. Daarmee hebben Israël en het Westen de oorlog verklaard aan Allah en alle moslims, aldus de fatwa. De fatwa is ondertekend door Osama bin Laden, de ex-leider van Al Qaida, en door Ayman al-Zawahiri, de toenmalige leider van de Egyptische Islamitische Jihad en tegenwoordig de tweede man van Al Qaida en andere islamitische terreurorganisaties. [2] [11]

Omdat over Al Qaida veel onbekend is, is ook niet iedereen het eens over de reikwijdte van het doel van Al Qaida. In zijn boek "Het zijn net mensen" stelt journalist Joris Luyendijk over het doel van Al Qaida: Er is ook een langere versie van Bin Ladens verhaal en dat ging ongeveer zo: wij moslims zijn arm en zwak omdat we worden onderdrukt en uitgebuit door onze eigen dictators. De westerlingen steunen die dictators. Als we jullie aanvallen, drijven we een wig tussen de dictators en jullie. In ieder geval vestigen we de aandacht van gewone moslims op de steun die de onderdrukkers vanuit het Westen krijgen. Dan komen de dictators ten val en kunnen wij beginnen aan de wederopbouw van ons gebied.
(...) Al Qaida's pijlen zijn gericht op het Saudische koningshuis, het regime in Caïro en de andere Arabische dictators. Volgens Bin Laden speelt in de islamitische wereld een burgeroorlog, Amerika steunt in die oorlog Osama's tegenstander en daarom kreeg Amerika een klap. Al Qaida wil echter niet de baas worden in New York of in Londen; Mekka, dat is de hoofdprijs.
[12]

Ontstaan[bewerken]

De groep werd in 1988 opgericht door Osama bin Laden. De groep is fundamentalistisch-islamitisch van aard en verzet zich vooral tegen de invloed van de westerse wereld, in het bijzonder de Verenigde Staten, in de islamitische wereld. Aanhangers van de beweging stellen dat het geen terroristische organisatie is, maar dat deze handelt in overeenstemming met de islamitische wet. Deze niet-geestelijken passen echter die islamitische wetten toe zonder de islamitische leermeesters te consulteren. Zij erkennen de tafsir die in de loop van de eeuwen door islamitische juristen werden gemaakt, niet.[13]

Al Qaida is ontstaan uit een verzetsgroep tijdens de Afghaanse Oorlog (1979-1989). In die tijd verenigden alle islamitisch-fundamentalistische groeperingen in Afghanistan zich tot de "moedjahedien" wat "heilige strijders" betekent. De Verenigde Staten steunden hen financieel via de Inter-Services Intelligence (ISI), de veiligheidsdienst van Pakistan. Het betreffende programma van de CIA heette Operation Cyclone.

De moedjahedien hadden tijdens deze oorlog als gemeenschappelijk doel de Sovjettroepen en de communistische regering te verdrijven. Toch verschilden deze groeperingen sterk van elkaar. Ze baseerden zich op de Koran en Hadith maar in hun interpretatie zaten grote verschillen. Toen de oorlog eindigde begonnen deze groeperingen elkaar te bestrijden. De overwinning in Afghanistan van de moedjahedien op de Sovjet-Unie in 1989 gaf Osama Bin Laden de inspiratie tot de oprichting van Al Qaida omdat grote westerse landen blijkbaar overwonnen konden worden[14]. Daardoor werden ze gemotiveerd om de Verenigde Staten en het Westen zelf aan te vallen, dit mede omdat deze gewenste/verplichte strijd (zie het werk Mijlpalen van Said Qutb) door de islamitische landen en leiders uitbleef.

De situatie in Afghanistan bleef onrustig tot 1994. Toen grepen de Taliban de macht in Afghanistan. Zij boden een veilige haven voor Al Qaida. Osama bin Laden had vanaf 2005 al niets meer van zich laten horen toen hij op 2 mei 2011 werd gedood tijdens een gerichte Amerikaanse actie. Zijn dood betekende niet het einde, maar toch een pijnlijke nederlaag voor Al Qaida.

Al Qaida als organisatie[bewerken]

Er bestaat twijfel over het werkelijk bestaan van een wereldwijd gecompliceerde en vertakte organisatie, zoals Al Qaida vaak wordt genoemd. Een groeiend aantal analisten stelt dat het bestaan van een centraal (door Osama bin Laden) geleide organisatie een simplistische fantasie is. In deze visie had Osama bin Laden geen formele organisatie voor het voeren van een internationale jihad totdat de Amerikanen ten behoeve van het strafproces tegen de organisatoren van de bomaanslag op de Amerikaanse ambassade in Nairobi in 1998 er een vóór hem verzonnen. Zo is bijvoorbeeld het vermeende hypermoderne Al Qaida-hoofdkwartier in Tora Bora nooit gevonden.

Degenen die het beeld van de Al Qaida-organisatie in twijfel trekken, beweren overigens geenszins dat er geen islamitische extremisten bestaan die bereid zijn terreurdaden te plegen om hun idealen te verwezenlijken. Zij stellen echter dat er geen sprake is van een centraal geleide organisatie, maar meer van een netwerk van onafhankelijke groepen met min of meer dezelfde islamitische ideologie. Deze groepen hebben mogelijk wel onderling contact en kunnen in voorkomende gevallen met elkaar samenwerken. In deze situatie valt er geen organisatie op te rollen omdat de terreur blijkbaar voortkomt uit de opvattingen binnen (delen van) de gehele gemeenschap van fundamentalistische moslims zoals wordt verwoord in de oproep tot de verplichte jihad in het in die kringen invloedrijke werk van de islamist Said Qutb zoals zijn bekendste boek Mijlpalen.

De BBC-documentairereeks The Power of Nightmares is sterk gericht op deze twijfel.

Leden en vermeende leden[bewerken]

Omdat er twijfel is over Al Qaida als organisatie, kan men moeilijk over "leden" spreken. Het nieuws over de "strijd tegen terrorisme" duidt echter veel met elkaar samenwerkende personen als zodanig aan. Dat betreft onder meer:

  1. Osama bin Laden (2 mei 2011 in Abbottabad, Pakistan, gedood door een speciale eenheid van de Amerikaanse strijdkrachten. [15])
  2. Ayman al-Zawahiri
  3. Abu Hamza Rabia (3 december 2005 in Noord-Waziristan gedood bij een helikopteraanval door Pakistaanse strijdkrachten)
  4. Abu Faraj al-Libbi (2 mei 2005 gearresteerd door de Pakistaanse geheime dienst ISI)
  5. Amjad Farooqi (25 september 2004 omgekomen tijdens een vuurgevecht met Pakistaanse veiligheidstroepen in Nawabshah (Pakistan)
  6. Abu Musab al-Zarqawi (7 juni 2006 gedood bij een luchtaanval in Irak)
  7. Mustafa Setmariam Nasar
  8. Mustafa Abu al-Yazid (in mei 2010 gedood bij raketaanval in Pakistan[16] Hij beheerde de Al Qaida-fondsen bij de Bayt al-Mal-bank in Jani Khel.[17])
  9. Abu Hamza al-Muhajir (18 april 2010 gedood door Amerikaanse en Iraakse troepen in de buurt van Tikrit)
  10. Anwar al-Awlaki (30 september 2011, gedood door Amerikaanse MQ-1 Predator-drones[18])

De Jemenitische president Abd Rabbuh Mansur Al-Hadi verklaarde dat 70% van alle al-Qaedastrijders in Jemen uit andere landen komt, hij noemde hierbij Nederland, Brazilië, Australië en Frankrijk. De Nederlandse mininster Plasterk van Binnenlandse Zaken kon niet zeggen om hoeveel jihadstrijders het ging.

Terroristische acties[bewerken]

Deze zijn vaak (gelijktijdige) zelfmoordaanslagen met bommen, die niet veel geld maar wel een precieze organisatie vergen. Acties die door Al Qaida zijn opgeëist of door anderen aan de groepering worden toegeschreven zijn onder meer:

1992-2000[bewerken]

2001-2011[bewerken]

Foto van na de aanslagen op 11 september
Terroristische aanslagen van Al Qaida in de wereld
Terroristische aanslagen van Al Qaida in de wereld

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Al Qaeda, location/area of Operation, Global Security Org.
  2. a b c CRS Report for Congress, Foreign Terrorist Organizations, Rapport Congres VS, 2004, pagina 83
  3. a b Foreign Terrorist Organizations List, US State Department, 2008
  4. Lijst met terroristische organisaties EU, Europese Commissie, 2007
  5. CRS Report for Congress, Foreign Terrorist Organizations, Rapport Congres VS, 2004, pagina 85
  6. Al Qaeda Finances and Funding to Affiliated Groups, Centre for Comtemporary Conflict, Strategic Insights, Volume IV, Issue 1, januari 2005
  7. Funding in Afghanistan, Global Security Org
  8. CRS Report for Congress, Foreign Terrorist Organizations, Rapport Congres VS, 2004, pagina 86
  9. The Al Qaeda Terrorist Organization
  10. Lijst van terroristische organisaties, Kennisbank NCTb
  11. Tekst van Al-Qaeda's second fatwa, 23 february 1998
  12. Het zijn net mensen, Joris Luyendijk, hoofdstuk 6, pagina 103, Uitgeverij Podium, Amsterdam 2006; ISBN 978 90 5759 316 1
  13. De Arabische cultuur leren kennen en begrijpen, Margaret K. (Omar) Nydell, Uitgeverij Delta, 2001, ISBN 90-243-8253-X
  14. "In naam van Osama Bin Laden" geschreven vóór 9/11/2001, Roland Jacquard, Hoofdstuk 4, pag. 53, uitg. Van Gennep 2002 - Amsterdam, ISBN 90-5515-325-7
  15. 'Amerika liquideert Osama Bin Laden' NOS, 1 mei 2011
  16. 'Topman al-Qaida gedood door raket' NOS, 1 juni 2010
  17. Ronald Sandee, The case of the German-Pakistani Aleem Nasir june 2009, pag.3
  18. E. Solomon & M. Ghobari, 'CIA drone kills U.S.-born al Qaeda cleric in Yemen', Reuters 30 september 2011, laatst geraadpleegd op 27 juni 2013.
  19. (en) Phillips, James. 'Somalia and al-Qaeda: Implications for the War on Terrorism. heritage.org (5 april 2002)
  20. historycommons.org
  21. :https://www.cia.gov/news-information/speeches-testimony/2002/dci_testimony_10172002.html
  22. "In naam van Osama Bin Laden" Roland Jacquard, Hoofdstuk 1, pag. 15, uitg. Van Gennep 2002 - Amsterdam, ISBN 90-5515-325-7