9 november

9 november is de 313de dag van het jaar (314de dag in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 52 dagen tot het einde van het jaar.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 1983 - Biermagnaat Freddy Heineken en zijn chauffeur worden ontvoerd.

•  Infrastructuur
  • 1961 - Opheffing tram in Leiden. (NZH)
  • 1965 - Groningen stopt met de Trolleybus.

•  Muziek
  • 1961 - Ontdekking van The Beatles door Brian Epstein in de Cavern Club in Liverpool.

•  Politiek
  • 1799 - Staatsgreep van 18 Brumaire in Parijs, waarbij Napoleon in Frankrijk aan de macht komt.
  • 1848 - Executie Robert Blum, luidde het einde van de Märzrevolution in.
  • 1918 - Novemberrevolution, de Duitse keizer Wilhelm II treedt gedwongen af, einde van het Duitse Keizerrijk; zowel de Duitse Republiek als de Radenrepubliek worden uitgeroepen.
  • 1923 - Bierkellerputsch / Hitlerputsch in München, eerste en mislukte poging van Adolf Hitler en zijn nazi's om de macht in Duitsland te grijpen (in de nacht van 8 op 9 november).
  • 1938 - (Reichs)kristallnacht, de eerste massale geweldpleging tegen Joden en hun eigendommen in nazi-Duitsland (in de nacht van 9 op 10 november).
  • 1939 - Venlo-incident, Twee Engelse spionnen werden vanaf Nederlands grondgebied bij de grensovergang Venlo-Herongen ontvoerd naar nazi-Duitsland door een Duits overvalcommando. Hierdoor werd Nederland betrokken in de Tweede Wereldoorlog.
  • 1943 - Het onafhankelijkheidsfront brengt een verzetseditie van het dagblad Le Soir.
  • 1953 - Cambodja wordt onafhankelijk van Frankrijk.
  • 1960 - John F. Kennedy wordt tot president van de Verenigde Staten gekozen.
  • 1989 - Val van de Berlijnse Muur, begin van het einde voor de veertigjarige DDR.

•  Religie
  • 1903 - Paus Pius X creëert twee nieuwe kardinalen.
  • 1982 - Paus Johannes Paulus II sluit zijn tiendaagse rondreis door Spanje af in Santiago de Compostella.

•  Wetenschap en technologie
  • 1991 - In Culham (in het Verenigd Koninkrijk) wordt voor de eerste maal stroom opgewekt uit kernfusie.

Geboren

Lou Ferrigno,
geboren 1951

Fernando Meirelles,
geboren 1955

Bridget Maasland,
geboren 1974

Evelien Bosmans,
geboren 1990

• 1414 - Albrecht Achilles van Brandenburg (overleden 1486)
• 1467 - Karel van Gelre, hertog van Gelre (overleden 1538)
• 1541 - Menso Alting, Nederlands predikant en kerkhervormer (overleden 1612)
• 1735 - Karel Willem van Nassau-Usingen, vorst van Nassau-Usingen (overleden 1803)
• 1777 - Désirée Clary, verloofde van Napoleon Bonaparte, koningin van Zweden en Noorwegen (overleden 1860)
• 1812 - Paul Abadie, Frans architect (overleden 1884)
• 1817 - Louis Hubené, Belgisch pianist, stadsbeiaardier en componist (overleden 1871)
• 1818 - Ivan Toergenjev, Russisch schrijver en dichter (overleden 1883)
• 1841 - Eduard VII, koning van het Verenigd Koninkrijk (overleden 1910)
• 1863 - Paul Sérusier, Frans kunstschilder (overleden 1927))
• 1865 - Lodewijk Duymaer van Twist, Nederlands generaal en politicus (overleden 1961)
• 1868 - Marie Dressler, Canadees actrice (overleden 1934)
• 1877 - Enrico De Nicola, Italiaans politicus, eerste president van de Republiek Italië (overleden 1959)
• 1885 - Tjeerd Adema, Nederlands journalist en schrijver (overleden 1960)
• 1885 - Velimir Chlebnikov, Russisch dichter (overleden 1922)
• 1885 - Theodor Kaluza, Duits wetenschapper (overleden 1954)
• 1888 - Jean Monnet, Frans politicus (overleden 1979)
• 1896 - Tom Schreurs, Nederlands bokser en sportjournalist (overleden 1956)
• 1899 - Klaas Norel, Nederlands schrijver (overleden 1971)
• 1901 - Eduard Veterman, Nederlands schrijver en verzetsman (overleden 1946)
• 1902 - Bernd Eistert, Duits chemicus (overleden 1978)
• 1903 - Josefina Plá, Paraguayaans schrijfster, dichteres, kunstenares en kunstcritica (overleden 1999)
• 1909 - Massimo Pallottino, Italiaans archeoloog (overleden 1995)
• 1909 - Henk van Randwijk, Nederlands verzetsman en journalist (overleden 1966)
• 1912 - Teodoro Agoncillo, Filipijns historicus (overleden 1985)
• 1914 - Thomas Berry, Amerikaans theoloog en cultuurhistoricus (overleden 2009)
• 1914 - Hedy Lamarr, Oostenrijks-Amerikaans actrice en uitvindster (overleden 2000)
• 1915 - Hanka Bielicka, Pools zangeres en actrice (overleden 2007)
• 1915 - Johan Mittertreiner, Nederlands balletdanser (overleden 2009)
• 1918 - Spiro Agnew, Amerikaans politicus (overleden 1996)
• 1918 - Manuel Castro Ruiz, Mexicaans aartsbisschop (overleden 2008)
• 1918 - Arie de Vroet, Nederlands voetballer en voetbalcoach (overleden 1999)
• 1922 - Raymond Devos, Belgisch cabaretier, komiek en schrijver (overleden 2006)
• 1922 - Imre Lakatos, Hongaars wis- en natuurkundige (overleden 1974)
• 1926 - Hugh Leonard, Iers toneelschrijver (overleden 2009)
• 1928 - Wim Bosboom, Nederlands radio- en televisiepresentator (overleden 2001)
• 1929 - Imre Kertész, Hongaars schrijver en Nobelprijswinnaar
• 1932 - Henk Heida, Nederlands atleet
• 1934 - Carl Sagan, Amerikaans astronoom en schrijver (overleden 1996)
• 1934 - Tengiz Sigua, Georgisch politicus
• 1936 - Michail Tal, Lets schaker (overleden 1992)
• 1941 - Harald Berg, Noors voetballer en voetbaltrainer
• 1945 - Elleke van Doorn, Nederlands televisiepresentatrice
• 1947 - Henk van Hoof, Nederlands politicus
• 1947 - Paul Litjens, Nederlands hockeyer
• 1948 - Bille August, Deens film- en televisieregisseur
• 1948 - Raymond Heerenveen, Nederlands atleet
• 1949 - Gerard Tebroke, Nederlands atleet (overleden 1995)
• 1951 - Lou Ferrigno, Amerikaans bodybuilder en acteur
• 1955 - Fernando Meirelles, Braziliaans filmregisseur
• 1956 - Lei Clijsters, Belgisch voetballer (overleden 2009)
• 1959 - Gregory Rusland, Surinaams politicus
• 1960 - Andreas Brehme, Duits voetballer en voetbalcoach
• 1960 - Ingrid Kappelle, Nederlands sopraan
• 1961 - Leo Blokhuis, Nederlands ontwerper, muziekdeskundige en presentator
• 1962 - James Sharpe, Nederlands atleet en politicus
• 1965 - Rick Nieman, Nederlands nieuwslezer van RTL Nieuws
• 1965 - Rob Zorn, Nederlands zanger
• 1968 - Alain Bettagno, Belgisch voetballer
• 1968 - Josef Polig, Italiaans alpineskiër
• 1970 - Nelson Diebel, Amerikaans zwemmer
• 1972 - Sasja Brouwers, Nederlands zangeres
• 1972 - Eric Dane, Amerikaans acteur
• 1973 - Nick Lachey, Amerikaans zanger
• 1973 - Vladislav Tkachiev, Frans schaker
• 1974 - Alessandro Del Piero, Italiaans voetballer
• 1974 - Sven Hannawald, Duits schansspringer
• 1974 - Frederik Hviid, Spaans zwemmer
• 1974 - Bridget Maasland, Nederlands televisiepresentatrice
• 1974 - Maki Tabata, Japans langebaanschaatsster
• 1975 - Olivier De Cock, Belgisch voetballer
• 1975 - Eboo Patel, Indiaas-Amerikaans interreligieus activist
• 1977 - Dmitri Dasjinski, Wit-Russisch freestyleskiër
• 1978 - Bernt Evens, Belgisch voetballer
• 1978 - Evi Hanssen, Belgisch presentatrice
• 1978 - Sisqó, Amerikaans zanger
• 1980 - Angelo Cijntje, Nederlands voetballer
• 1980 - Timicka Clarke, Bahamaans atlete
• 1980 - Martín Ligüera, Uruguayaans voetballer
• 1980 - Dominique Maltais, Canadees snowboardster
• 1981 - Gauthier de Tessières, Frans alpineskiër
• 1982 - Jana Pittman, Australisch atlete
• 1982 - Andy Souwer, Nederlands kickbokser en K-1-vechter
• 1983 - Mark Ooijevaar, Nederlands schaatser
• 1983 - Maja Włoszczowska, Pools mountainbikester en wielrenster
• 1984 - Delta Goodrem, Australisch zangeres
• 1985 - Alexander Guruli, Georgisch voetballer
• 1986 - Candice Adea, Filipijns ballerina
• 1989 - Evelien Bosmans, Belgisch actrice
• 1991 - Giovanni Venturini, Italiaans autocoureur

Overleden

Neville Chamberlain,
overleden 1940

• 1641 - Ferdinand van Oostenrijk (32), landvoogd van de Zuidelijke Nederlanden
• 1829 - Jean-Xavier Lefèvre (66), Zwitsers klarinettist, muziekpedagoog en componist
• 1856 - Étienne Cabet (68), Frans filosoof, politicus en utopist
• 1918 - Guillaume Apollinaire (38), Italiaans schrijver en dichter
• 1920 - Alberto Blest Gana (90), Chileens schrijver en diplomaat
• 1921 - Gyula Breyer (28), Hongaars schaker
• 1932 - Rudolf Bauer (63), Hongaars atleet
• 1940 - Neville Chamberlain (71), Brits premier
• 1944 - Frank Marshall (67), Amerikaans schaker
• 1951 - Sigmund Romberg (64), Hongaars-Amerikaans componist
• 1951 - C.C.S. Crone (36), Nederlands schrijver
• 1952 - Chaim Weizmann (77), Israëlisch president
• 1953 - Abdoel Aziz al Saoed (72), Koning van Saoedi-Arabië
• 1953 - Dylan Thomas (39), Brits schrijver en dichter
• 1961 - Antoon Coolen (64), Nederlands schrijver van streekromans
• 1969 - Paul Berth (79), Deens voetballer
• 1970 - Charles de Gaulle (79), Frans generaal en politicus
• 1976 - Bernhard Rein (78), Estisch voetballer en voetbaltrainer
• 1976 - Armas Taipale, (86), Fins atleet
• 1988 - Mario Nasalli Rocca di Corneliano (85), Italiaans curiekardinaal
• 1989 - André Kloos (67), Nederlands politicus, vakbondsbestuurder en omroepvoorzitter
• 1989 - Leen Vente (78), Nederlands voetballer
• 1990 - Olton van Genderen (69), Surinaams politicus
• 1991 - Yves Montand (70), Frans acteur en zanger
• 1997 - Paul Haghedooren (38), Belgisch wielrenner
• 1997 - Helenio Herrera (81), Argentijns voetballer en voetbaltrainer
• 2001 - Giovanni Leone (93), zesde president van Italië
• 2003 - Mario Merz (78), Italiaans kunstenaar
• 2006 - Markus Wolf (83), (Oost-)Duits geheim agent
• 2008 - Hubert Detremmerie (78), Belgisch bankier en vakbondsbestuurder
• 2008 - Anton Huiskes (80), Nederlands schaatser en schaatscoach
• 2008 - Johan van Mil (49), Nederlands schaker
• 2009 - Chris van Veen (86), Nederlands politicus en werkgeversvoorzitter
• 2010 - Nel Veerkamp (82), Nederlandse tv-ster
• 2011 - Dejandir Dalpasquale (78), Braziliaans politicus
• 2011 - Har Gobind Khorana (89), Indiaas Amerikaans moleculair bioloog
• 2012 - Joseph D. Early (79), Amerikaans politicus
• 2012 - Will van Kralingen (61), Nederlands actrice
• 2012 - Bill Tarmey (71), Brits acteur

Viering/herdenking

• Internationale dag tegen fascisme en antisemitisme
• Omdat op 9 november (9-11) buitengewoon vaak grote wendingen in de Duitse geschiedenis hebben plaatsgevonden, wordt deze datum ook wel Duitslands Schicksalsdatum genoemd.
• Dag van de uitvinders
• Rooms-katholieke kalender:
  • Kerkwijding Sint-Jan van Lateranen - Feest
  • Heilige Theodoor († c. 306), Patroon van de soldaten en het leger
  • Heilige Ursin († 3e eeuw)

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1921 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -1 °C
• 1985 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 12,5 °C
• 1908 - Laagste minimumtemperatuur -5,3 °C
• 1983 - Hoogste maximumtemperatuur 16,5 °C
• 1936 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 15,9 m/s
• 1964 - Langste zonneschijnduur 8,1 uur
• 1966 - Langste neerslagduur 20,5 uur
• 2000 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 22,3 mm
• 1908 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 53 %

België

Dagrecords

• 1908 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -0,6 °C
• 1984 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 15 °C
• 1908 - Laagste minimumtemperatuur -5,8 °C
• 1983 - Hoogste maximumtemperatuur 18,6 °C
• 1966 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 22,7 mm

Bronnen, noten en/of referenties