9 november

9 november is de 313de dag van het jaar (314de dag in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 52 dagen tot het einde van het jaar.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 1983 - Biermagnaat Freddy Heineken en zijn chauffeur worden ontvoerd.

•  Infrastructuur
  • 1961 - Opheffing tram in Leiden. (NZH)
  • 1965 - Groningen stopt met de Trolleybus.

•  Muziek
  • 1961 - Ontdekking van The Beatles door Brian Epstein in de Cavern Club in Liverpool.

•  Politiek
  • 1799 - Staatsgreep van 18 Brumaire in Parijs, waarbij Napoleon in Frankrijk aan de macht komt.
  • 1848 - Executie Robert Blum, luidde het einde van de Märzrevolution in.
  • 1918 - Novemberrevolution, de Duitse keizer Wilhelm II treedt gedwongen af, einde van het Duitse Keizerrijk; zowel de Duitse Republiek als de Radenrepubliek worden uitgeroepen.
  • 1923 - Bierkellerputsch / Hitlerputsch in München, eerste en mislukte poging van Adolf Hitler en zijn nazi's om de macht in Duitsland te grijpen (in de nacht van 8 op 9 november).
  • 1938 - (Reichs)kristallnacht, de eerste massale geweldpleging tegen Joden en hun eigendommen in nazi-Duitsland (in de nacht van 9 op 10 november).
  • 1939 - Venlo-incident, Twee Engelse spionnen werden vanaf Nederlands grondgebied bij de grensovergang Venlo-Herongen ontvoerd naar nazi-Duitsland door een Duits overvalcommando. Hierdoor werd Nederland betrokken in de Tweede Wereldoorlog.
  • 1943 - Het onafhankelijkheidsfront brengt een verzetseditie van het dagblad Le Soir.
  • 1953 - Cambodja wordt onafhankelijk van Frankrijk.
  • 1960 - John F. Kennedy wordt tot president van de Verenigde Staten gekozen.
  • 1989 - Val van de Berlijnse Muur, begin van het einde voor de veertigjarige DDR.

•  Religie
  • 1903 - Paus Pius X creëert twee nieuwe kardinalen.
  • 1982 - Paus Johannes Paulus II sluit zijn tiendaagse rondreis door Spanje af in Santiago de Compostella.

•  Wetenschap en technologie
  • 1991 - In Culham (in het Verenigd Koninkrijk) wordt voor de eerste maal stroom opgewekt uit kernfusie.

Geboren

• 1414 - Albrecht Achilles van Brandenburg (overleden 1486)
• 1467 - Karel van Gelre, hertog van Gelre (overleden 1538)
• 1541 - Menso Alting, Nederlands predikant en kerkhervormer (overleden 1612)
• 1735 - Karel Willem van Nassau-Usingen, vorst van Nassau-Usingen (overleden 1803)
• 1777 - Désirée Clary, verloofde van Napoleon Bonaparte, koningin van Zweden en Noorwegen (overleden 1860)
• 1812 - Paul Abadie, Frans architect (overleden 1884)
• 1817 - Louis Hubené, Belgisch pianist, stadsbeiaardier en componist (overleden 1871)
• 1818 - Ivan Toergenjev, Russisch schrijver en dichter (overleden 1883)
• 1841 - Eduard VII, koning van het Verenigd Koninkrijk (overleden 1910)
• 1863 - Paul Sérusier, Frans kunstschilder (overleden 1927))
• 1865 - Lodewijk Duymaer van Twist, Nederlands generaal en politicus (overleden 1961)
• 1868 - Marie Dressler, Canadees actrice (overleden 1934)
• 1877 - Enrico De Nicola, Italiaans politicus, eerste president van de Republiek Italië (overleden 1959)
• 1885 - Tjeerd Adema, Nederlands journalist en schrijver (overleden 1960)
• 1885 - Velimir Chlebnikov, Russisch dichter (overleden 1922)
• 1885 - Theodor Kaluza, Duits wetenschapper (overleden 1954)
• 1888 - Jean Monnet, Frans politicus (overleden 1979)
• 1896 - Tom Schreurs, Nederlands bokser en sportjournalist (overleden 1956)
• 1899 - Klaas Norel, Nederlands schrijver (overleden 1971)
• 1901 - Eduard Veterman, Nederlands schrijver en verzetsman (overleden 1946)
• 1902 - Bernd Eistert, Duits chemicus (overleden 1978)
• 1909 - Henk van Randwijk, Nederlands verzetsman en journalist (overleden 1966)
• 1914 - Thomas Berry, Amerikaans theoloog en cultuurhistoricus (overleden 2009)
• 1914 - Hedy Lamarr, Oostenrijks-Amerikaans actrice en uitvindster (overleden 2000)
• 1915 - Hanka Bielicka, Pools zangeres en actrice (overleden 2007)
• 1915 - Johan Mittertreiner, Nederlands balletdanser (overleden 2009)
• 1918 - Spiro Agnew, Amerikaans politicus (overleden 1996)
• 1918 - Manuel Castro Ruiz, Mexicaans aartsbisschop (overleden 2008)
• 1918 - Arie de Vroet, Nederlands voetballer en voetbalcoach (overleden 1999)
• 1922 - Raymond Devos, Belgisch cabaretier, komiek en schrijver (overleden 2006)
• 1922 - Imre Lakatos, Hongaars wis- en natuurkundige (overleden 1974)
• 1926 - Hugh Leonard, Iers toneelschrijver (overleden 2009)
• 1928 - Wim Bosboom, Nederlands radio- en televisiepresentator (overleden 2001)
• 1929 - Imre Kertész, Hongaars schrijver en Nobelprijswinnaar
• 1932 - Henk Heida, Nederlands atleet
• 1934 - Carl Sagan, Amerikaans astronoom en schrijver (overleden 1996)
• 1934 - Tengiz Sigua, Georgisch politicus
• 1936 - Michail Tal, Lets schaker (overleden 1992)
• 1941 - Harald Berg, Noors voetballer en voetbaltrainer
• 1945 - Elleke van Doorn, Nederlands televisiepresentatrice
• 1947 - Henk van Hoof, Nederlands politicus
• 1947 - Paul Litjens, Nederlands hockeyer
• 1948 - Bille August, Deens film- en televisieregisseur
• 1948 - Raymond Heerenveen, Nederlands atleet
• 1951 - Lou Ferrigno, Amerikaans bodybuilder en acteur
• 1955 - Fernando Meirelles, Braziliaans filmregisseur
• 1956 - Lei Clijsters, Belgisch voetballer (overleden 2009)
• 1959 - Gregory Rusland, Surinaams politicus
• 1960 - Andreas Brehme, Duits voetballer en voetbalcoach
• 1960 - Ingrid Kappelle, Nederlands sopraan
• 1961 - Leo Blokhuis, Nederlands ontwerper, muziekdeskundige en presentator
• 1962 - James Sharpe, Nederlands atleet en politicus
• 1965 - Rick Nieman, Nederlands nieuwslezer van RTL Nieuws
• 1965 - Rob Zorn, Nederlands zanger
• 1968 - Alain Bettagno, Belgisch voetballer
• 1968 - Josef Polig, Italiaans alpineskiër
• 1970 - Nelson Diebel, Amerikaans zwemmer
• 1972 - Sasja Brouwers, Nederlands zangeres
• 1972 - Eric Dane, Amerikaans acteur
• 1973 - Nick Lachey, Amerikaans zanger
• 1973 - Vladislav Tkachiev, Frans schaker
• 1974 - Alessandro Del Piero, Italiaans voetballer
• 1974 - Sven Hannawald, Duits schansspringer
• 1974 - Frederik Hviid, Spaans zwemmer
• 1974 - Bridget Maasland, Nederlands televisiepresentatrice
• 1974 - Maki Tabata, Japans langebaanschaatsster
• 1975 - Olivier De Cock, Belgisch voetballer
• 1978 - Bernt Evens, Belgisch voetballer
• 1978 - Evi Hanssen, Belgisch presentatrice
• 1978 - Sisqó, Amerikaans zanger
• 1980 - Angelo Cijntje, Nederlands voetballer
• 1980 - Timicka Clarke, Bahamaans atlete
• 1980 - Martín Ligüera, Uruguayaans voetballer
• 1980 - Dominique Maltais, Canadees snowboardster
• 1981 - Gauthier de Tessières, Frans alpineskiër
• 1982 - Andy Souwer, Nederlands kickbokser en K-1-vechter
• 1984 - Delta Goodrem, Australisch zangeres
• 1985 - Alexander Guruli, Georgisch voetballer
• 1989 - Evelien Bosmans, Belgisch actrice

Overleden

Neville Chamberlain,
overleden 1940

• 1641 - Ferdinand van Oostenrijk (32), landvoogd van de Zuidelijke Nederlanden
• 1829 - Jean-Xavier Lefèvre (66), Zwitsers klarinettist, muziekpedagoog en componist
• 1856 - Étienne Cabet (68), Frans filosoof, politicus en utopist
• 1918 - Guillaume Apollinaire (38), Italiaans schrijver en dichter
• 1920 - Alberto Blest Gana (90), Chileens schrijver en diplomaat
• 1921 - Gyula Breyer (28), Hongaars schaker
• 1932 - Rudolf Bauer (63), Hongaars atleet
• 1940 - Neville Chamberlain (71), Brits premier
• 1944 - Frank Marshall (67), Amerikaans schaker
• 1951 - Sigmund Romberg (64), Hongaars-Amerikaans componist
• 1951 - C.C.S. Crone (36), Nederlands schrijver
• 1952 - Chaim Weizmann (77), Israëlisch president
• 1953 - Abdoel Aziz al Saoed (72), Koning van Saoedi-Arabië
• 1953 - Dylan Thomas (39), Brits schrijver en dichter
• 1961 - Antoon Coolen (64), Nederlands schrijver van streekromans
• 1970 - Charles de Gaulle (79), Frans generaal en politicus
• 1976 - Armas Taipale, (86), Fins atleet
• 1988 - Mario Nasalli Rocca di Corneliano (85), Italiaans curiekardinaal
• 1989 - André Kloos (67), Nederlands politicus, vakbondsbestuurder en omroepvoorzitter
• 1989 - Leen Vente (78), Nederlands voetballer
• 1990 - Olton van Genderen (69), Surinaams politicus
• 1991 - Yves Montand (70), Frans acteur en zanger
• 1997 - Paul Haghedooren (38), Belgisch wielrenner
• 1997 - Helenio Herrera (81), Argentijns voetballer en voetbaltrainer
• 2001 - Giovanni Leone (93), zesde president van Italië
• 2003 - Mario Merz (78), Italiaans kunstenaar
• 2006 - Markus Wolf (83), (Oost-)Duits geheim agent
• 2008 - Hubert Detremmerie (78), Belgisch bankier en vakbondsbestuurder
• 2008 - Anton Huiskes (80), Nederlands schaatser en schaatscoach
• 2008 - Johan van Mil (49), Nederlands schaker
• 2009 - Chris van Veen (86), Nederlands politicus en werkgeversvoorzitter
• 2010 - Nel Veerkamp (82), Nederlandse tv-ster
• 2011 - Dejandir Dalpasquale (78), Braziliaans politicus
• 2011 - Har Gobind Khorana (89), Indiaas Amerikaans moleculair bioloog

Viering/herdenking

• Internationale dag tegen fascisme en antisemitisme
• Omdat op 9 november (9-11) buitengewoon vaak grote wendingen in de Duitse geschiedenis hebben plaatsgevonden, wordt deze datum ook wel Duitslands Schicksalsdatum genoemd.
• Dag van de uitvinders
• Rooms-katholieke kalender:
  • Kerkwijding Sint-Jan van Lateranen - Feest
  • Heilige Theodoor († c. 306), Patroon van de soldaten en het leger
  • Heilige Ursin († 3e eeuw)

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1921 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -1 °C
• 1985 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 12,5 °C
• 1908 - Laagste minimumtemperatuur -5,3 °C
• 1983 - Hoogste maximumtemperatuur 16,5 °C
• 1936 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 15,9 m/s
• 1964 - Langste zonneschijnduur 8,1 uur
• 1966 - Langste neerslagduur 20,5 uur
• 2000 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 22,3 mm
• 1908 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 53 %

België

Dagrecords

• 1908 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -0,6 °C
• 1984 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 15 °C
• 1908 - Laagste minimumtemperatuur -5,8 °C
• 1983 - Hoogste maximumtemperatuur 18,6 °C
• 1966 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 22,7 mm

Bronnen, noten en/of referenties