19 november

19 november is de 323ste dag van het jaar (324ste dag in een schrikkeljaar) in de gregoriaanse kalender. Hierna volgen nog 42 dagen tot het einde van het jaar.

Gebeurtenissen

•  Algemeen
  • 1404 - Sint-Elisabethsvloed (1404)
  • 1421 - Sint-Elisabethsvloed (1421)
  • 1493 - Christoffel Columbus ontdekt Puerto Rico.

•  Kunst
  • 1990 - Jean Rouaud ontvangt de Prix Goncourt voor zijn debuutroman Les Champs d'honneur.

•  Oorlog
  • 1942 - De Sovjet-Unie zet tegenaanval op Stalingrad in.
  • 1990 - Golfoorlog - Irak maakt bekend dat er 250.000 soldaten extra in Koeweit zullen worden ingezet.
  • 1990 - Tijdens de Conferentie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa in Parijs kondigen de landen van de NAVO en het Warschaupact officieel het einde van de Koude Oorlog af.

•  Politiek
  • 461 - Ricimer zet Libius Severus op de troon van het West-Romeinse Rijk.
  • 1990 - Ondertekening van de CFE (Conventional Forces in Europe)-akkoorden in Parijs. Een ontwapeningsverdrag tussen de Navo en het Warschaupact, dat een einde maakt aan de Koude Oorlog.
  • 2009 - De Belgische politicus Herman Van Rompuy wordt aangeduid als eerste President van de Europese Unie.

•  Muziek
  • 1967 - De Beatles LP Magical Mystery Tour komt uit in het Verenigd Koninkrijk.

•  Religie
  • 461 - Hilarius wordt Paus Hilarius.
  • 1512 - Paus Julius II creëert één nieuwe kardinaal.
  • 1576 - Paus Gregorius XIII creëert één nieuwe kardinaal, aartshertog Andreas van Oostenrijk.
  • 1629 - Paus Urbanus VIII creëert elf nieuwe kardinalen.
  • 1919 - Oprichting van de Apostolische Prefectuur Celebes in Nederlands-Indië.

•  Sport
  • 1969 - Pelé scoort uit een penalty in de 78e minuut van de voetbalwedstrijd Santos FC tegen Vasco da Gama zijn 1000e doelpunt.
  • 1980 - Het Nederlands voetbalelftal verliest ook de tweede wedstrijd in de kwalificatiereeks voor het WK voetbal 1982. België wint in Brussel met 1-0 door een rake strafschop na rust van spits Erwin Vandenbergh.
  • 1986 - Het Nederlands voetbalelftal speelt in Amsterdam met 0-0 gelijk tegen Polen in de EK-kwalificatiereeks.
  • 2001 - Lleyton Hewitt lost Gustavo Kuerten na dertig weken af als nummer één op de wereldranglijst der tennisprofessionals; de Australiër moet die positie na 75 weken afstaan aan Andre Agassi.

•  Wetenschap en technologie
  • 1969 - Apollo 12 landt op de Maan.

Geboren

• 1413 - Frederik II van Brandenburg, tweede zoon van markgraaf Frederik I van Brandenburg (overleden 1470)
• 1600 - Karel I, koning van Engeland, Schotland en Ierland (overleden 1649)
• 1805 - Ferdinand Vicomte de Lesseps, Frans bedenker en bouwer van het Suezkanaal (overleden 1894)
• 1831 - James Garfield, 20e president van de Verenigde Staten (overleden 1881)
• 1852 - David Hendrik Havelaar, Nederlands ingenieur en politicus (overleden 1918)
• 1859 - Michail Ippolitov-Ivanov, Russisch componist, dirigent en muziekpedagoog (overleden 1935)
• 1868 - Gustave-Auguste Ferrié, Frans legerkapitein en radiopionier (overleden 1932)
• 1875 - Hiram Bingham, Amerikaans ontdekkingsreiziger, gouverneur en senator (overleden 1956)
• 1888 - José Raúl Capablanca, Cubaans schaker (overleden 1942)
• 1893 - Gerard Boedijn, Nederlands componist en dirigent (overleden 1972)
• 1895 - Evert van Linge, Nederlands architect en voetballer (overleden 1964)
• 1903 - Nancy Carroll, Amerikaans actrice (overleden 1965)
• 1907 - Luigi Beccali, Italiaans atleet (overleden 1990)
• 1909 - Peter Drucker, Amerikaans schrijver, bedrijfskundige en consultant (overleden 2005)
• 1910 - Georg Köhl, Duits voetballer (overleden 1944)
• 1911 - Paavo Salminen, Fins voetballer (overleden 1989)
• 1912 - George Emil Palade, Roemeens-Amerikaans arts en celbioloog (winnaar Nobelprijs voor Geneeskunde of Fysiologie) (overleden 2008)
• 1917 - Indira Gandhi, Indiaas premier (overleden 1984)
• 1918 - Eugenio Echeverría Castellot, Mexicaans politicus (overleden 1999)
• 1919 - Gillo Pontecorvo, Italiaans filmregisseur en scenarioschrijver (overleden 2006)
• 1919 - Alan Young, Amerikaans acteur (o.a. Wilbur Post in de televisieserie Mister Ed)
• 1924 - Edward Mutesa II, Oegandees president (overleden 1969)
• 1925 - Eddie Russo, Amerikaans autocoureur
• 1926 - Jeane Kirkpatrick, Amerikaans politicologe, politica en diplomate (overleden 2006)
• 1928 - Ina van Faassen, Nederlands actrice en cabaretière (overleden 2011)
• 1930 - Isaac Lipschits, Nederlands politicoloog en geschiedkundige (overleden 2008)
• 1930 - Bob Mathias, Amerikaans atleet en politicus (overleden 2006)
• 1933 - Larry King, Amerikaans tv-presentator (CNN)
• 1933 - Tin Moe, Myanmarees dichter (overleden 2007)
• 1933 - Nicolae Rainea, Roemeens voetbalscheidsrechter
• 1933 - Cyrill Ramkisor, Surinaams politicus en diplomaat
• 1934 - Valentin Kozmitsj Ivanov, Russisch voetballer en voetbaltrainer (overleden 2011)
• 1935 - Michael Stein, Nederlands journalist (overleden 2009)
• 1938 - Ted Turner, Amerikaans mediamagnaat, oprichter van CNN
• 1940 - Bé Lutken, Nederlands politiefunctionaris
• 1941 - Dan Haggerty, Amerikaans acteur
• 1942 - Calvin Klein, Amerikaans modeontwerper, bekend geworden door zijn ondergoed
• 1944 - Agnes Baltsa, Grieks mezzosopraan
• 1945 - Hans Monderman, Nederlands verkeerskundige (overleden 2008)
• 1949 - Kieran Phelan, Iers politicus (overleden 2010)
• 1955 - Jan Hautekiet, Vlaams radiomaker, muzikant en producer
• 1955 - Liz Snoijink, Nederlands actrice
• 1956 - Martine Jonckheere, Vlaams actrice
• 1957 - Ofra Haza, Israëlisch popzangeres (overleden 2000)
• 1958 - Gerlof Jukema, Nederlands arts en politicus
• 1961 - Mark Chamberlain, Engels voetballer
• 1961 - Loris Dominissini, Italiaans voetballer en voetbaltrainer
• 1961 - Meg Ryan, Amerikaans actrice
• 1962 - Jodie Foster, Amerikaans actrice en regisseuse
• 1963 - Terry Farrell, Amerikaans actrice
• 1965 - Laurent Blanc, Frans voetballer
• 1966 - Gail Devers, Amerikaans atlete
• 1966 - Esther Duller, Nederlands tv-presentatrice
• 1969 - Richard Virenque, Frans wielrenner
• 1971 - Justin Chancellor, Amerikaans bassist
• 1976 - Benny Vansteelant, Belgisch atleet (overleden 2007)
• 1978 - Marijn de Vries, Nederlands wielrenster
• 1979 - Jos van Nieuwstadt, Nederlands voetballer
• 1979 - Peter Wisgerhof, Nederlands voetballer
• 1980 - Yipsi Moreno, Cubaans atlete
• 1981 - Tarek Boukensa, Algerijns atleet
• 1981 - André Lotterer, Duits autocoureur
• 1981 - Kimberley Smith, Nieuw-Zeelands atlete
• 1982 - Vincent Kortbeek, Nederlands bobsleeër
• 1982 - Theo Zwarthoed, Nederlands voetballer
• 1983 - Meseret Defar, Ethiopisch atlete
• 1984 - Jorge Fucile, Uruguayaans voetballer
• 1986 - Erin Hamlin, Amerikaans rodelaarster
• 1986 - Dayron Robles, Cubaans atleet
• 1986 - Jessicah Schipper, Australisch zwemster
• 1992 - Doru Sechelariu, Roemeens autocoureur

Overleden

• 496 - Paus Gelasius I
• 498 - Paus Anastasius II
• 1665 - Nicolas Poussin (71), Frans kunstschilder
• 1672 - John Wilkins (58), Brits cryptograaf, parlementariër en bisschop van Chester
• 1692 - Thomas Shadwell, Engels schrijver
• 1828 - Franz Schubert (31), Oostenrijks componist
• 1940 - Bob Glendenning (52), Engels voetballer en trainer
• 1948 - Mannes Francken (60), Nederlands voetballer
• 1949 - James Ensor (89), Belgisch schilder
• 1961 - Al Keller (41), Amerikaans autocoureur
• 1966 - Hans Dekkers (51), Nederlands bokser
• 1966 - Hendrik Kaasjager (75), Nederlands politiecommissaris
• 1967 - Arsenio Laurel (35), Filipijns autocoureur
• 1973 - Mike Salay (64), Amerikaans autocoureur
• 1975 - Gerrit Bolhuis (69), Nederlands beeldhouwer
• 1980 - Jan Broeksz (74), Nederlands journalist, omroeppionier en -voorzitter (VARA), politicus en radiopresentator
• 1981 - Gerrit Benner (84), Nederlands kunstschilder
• 1998 - Tetsuya Theodore Fujita (78), Japans meteoroloog, natuurkundige en bedenker van de Schaal van Fujita
• 1998 - René van Vooren (67), Nederlands komiek, acteur en producent
• 2001 - Lucien Vincent (92), Frans autocoureur
• 2004 - Fred Hale (113), Oudste man ter wereld
• 2004 - John Robert Vane (77), Brits biochemicus en winnaar nobelprijs
• 2005 - Edy de Wilde (86), Nederlands museumdirecteur
• 2007 - Peter Kellenbach (93), Nederlands componist en pianist
• 2008 - Carole Caldwell Graebner (65), Amerikaans tennisster
• 2008 - Pierre Huyskens (77), Nederlands journalist en schrijver
• 2008 - Herman Kuiphof (89), Nederlands sportjournalist en televisiecommentator
• 2009 - Johnny Delgado (61), Filipijns acteur
• 2010 - Ladislav Demeterffy (77), Kroatisch zanger
• 2011 - Gerard Ammerlaan (58), Nederlands componist

Viering/herdenking

• Rooms-katholieke kalender:
  • Heilige Mechtild van Hackeborn († 1299)
  • Heilige Patroclus van Colombier († 576)
  • Heilige Rafaël Kalinowski († 1907)
  • Zalige Salvatore Lilli († 1895)

Weerextremen

Nederland

Dagrecords

• 1902 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -6 °C
• 1963 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 13,1 °C
• 1971 - Laagste minimumtemperatuur -8,4 °C
• 1963 - Hoogste maximumtemperatuur 15,1 °C
• 1939 - Hoogste uurgemiddelde windsnelheid 19 m/s
• 1909 - Langste zonneschijnduur 7,5 uur
• 1986 - Langste neerslagduur 20,4 uur
• 1987 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 31,1 mm
• 1992 - Laagste etmaalgemiddelde relatieve vochtigheid 67 %

België

Dagrecords

• 1985 - Laagste etmaalgemiddelde temperatuur -3,1 °C
• 1926 - Hoogste etmaalgemiddelde temperatuur 14,4 °C
• 1861 - Laagste minimumtemperatuur -4,4 °C
• 1926 - Hoogste maximumtemperatuur 16,6 °C
• 2004 - Hoogste etmaalsom van de neerslag 24 mm

Uitzonderlijke gebeurtenissen

• 1933 - Maximumtemperatuur tot 18,5 °C op de Baraque Michel (Jalhay), maar slechts 12 °C aan de kust (Oostende).
• 1939 - Windstoot van 144 km/h in Antwerpen. Schade in geheel Vlaanderen.
• 1985 - Maximumtemperatuur zakt tot –3,3 °C in Ukkel en –7,0 °C in Botrange (Waimes).

Bronnen, noten en/of referenties