Warschaupact

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie

Ga naar: navigatie, zoeken
De landen van het Warschaupact tot 1968

Het Warschaupact was een militair bondgenootschap van communistische landen in Oost-Europa, dat tussen 1955 en 1991 heeft bestaan. Het werd op voorstel van sovjetpartijleider Nikita Chroesjtsjov opgericht als tegenhanger van de NAVO.[1] Officieel spraken de lidstaten van het Verdrag van Warschau.

Het verdrag werd op 14 mei 1955 in de Poolse hoofdstad Warschau ondertekend door de Sovjet-Unie, Albanië, Bulgarije, Roemenië, de DDR, Hongarije, Polen en Tsjecho-Slowakije.[2] Daarmee waren op een na alle communistische staten in Oost-Europa lid: alleen Joegoslavië bleef erbuiten. De leden van het Pact beloofden om elkaar te verdedigen indien een of meerdere leden werden aangevallen. Het verdrag beweerde ook dat de relaties tussen de ondertekenden gebaseerd waren op onderlinge onafhankelijkheid en respect voor nationale soevereiniteit. Later zou echter anders blijken uit de interventies in Hongarije en Tsjecho-Slowakije.

Albanië stapte in 1968 uit het Warschaupact, nadat sovjettroepen in Tsjechoslowakije de Praagse Lente hadden beëindigd. Vanaf 1961 was Albanië nog slechts op papier lid geweest, nadat dat land partij had gekozen voor China in de ideologische strijd tegen de hervormingen en destalinisatie in de Sovjet-Unie. Ook de DDR maakte het einde van het Warschaupact niet mee: dat land had op 3 oktober 1990 opgehouden te bestaan.

Inhoud

[bewerken] Geschiedenis

Tijdens de Hongaarse Opstand van 1956 raakte de Hongaarse overheid verdeeld in twee fracties, één geleid door Imre Nagy, en de ander door János Kádár. Om de spanningen te verminderen trokken Warschaupact-troepen zich terug uit Hongarije. Toen Nagy's fractie echter aankondigde dat Hongarije zich terugtrok uit het Warschaupact, vielen de troepen opnieuw het land binnen in oktober, op uitnodiging van Kadar. De troepen onderdrukten het verzet in twee weken.

Troepen van het Warschaupact werden ook tijdens de Praagse Lente van 1968 ingezet. De troepen vielen Tsjecho-Slowakije binnen om de hervormingen uitgevoerd door Alexander Dubček's regering ongedaan te maken. Deze interventie werd officieel gelegitimeerd door de brezjnevdoctrine, die luidt dat wanneer krachten die vijandig zijn aan het socialisme een socialistisch land naar het kapitalisme willen brengen, wordt het niet alleen een probleem voor het betrokken land, maar van alle socialistische landen.

Kort na de inval in Tsjecho-Slowakije, nog in 1968, trok Albanië zich formeel terug uit het pact, hoewel het land al in 1962 in feite de samenwerking beëindigd had. De Roemeense leider Nicolae Ceauşescu noemde de invasie een schending van zowel de internationale wetten als de principes van nationale soevereiniteit waarop het Warschaupact was gebaseerd. Volgens hem was enkel collectieve zelfverdediging tegen externe agressie een rechtvaardiging voor het inzetten van Warschaupact-troepen. Er waren dan ook geen Roemeense troepen betrokken bij deze inval.

De NAVO en het Warschaupact hebben nooit een rechtstreeks militair conflict gehad, maar bestreden elkaar meer dan 35 jaar in de Koude Oorlog. In december 1988 schafte Michail Gorbatsjov de Brezjnevdoctrine echter af en verklaarde dat de Oost-Europese landen hun eigen koers konden varen. In 1989 begon daarop veel te veranderen in Oost-Europa. De nieuwe regeringen stonden niet meer achter het Warschaupact en in januari 1991 verkondigden Tsjecho-Slowakije, Polen en Hongarije dat ze vanaf de 1 juli het volgende jaar de organisatie niet meer zouden steunen. Bulgarije volgde hen in februari en het werd duidelijk dat het pact zijn langste tijd gehad had. Het pact werd officieel ontbonden in Praag op 1 juli 1991.[3]

[bewerken] Post-Warschaupact

Op 12 maart 1999 werden Tsjechië, Hongarije en Polen lid van de NAVO. Bulgarije, Estland, Letland, Litouwen, Roemenië en Slowakije volgden in maart 2004, samen met Slovenië.

[bewerken] Zie ook

[bewerken] Noten

  1. ↑ V. Mastny - M. Byrne (edd.), A cardboard castle?: an inside history of the Warsaw Pact, 1955-1991, Budapest, 2005, pp. 2-5.
  2. ↑ V. Mastny - M. Byrne (edd.), A cardboard castle?: an inside history of the Warsaw Pact, 1955-1991, Budapest, 2005, pp. 77ff.
  3. ↑ V. Mastny - M. Byrne (edd.), A cardboard castle?: an inside history of the Warsaw Pact, 1955-1991, Budapest, 2005, pp. 682ff.
Warschaupact (1955-1991)

Vlag van de Volksrepubliek Albanië Albanië · Vlag van de Volksrepubliek Bulgarije Bulgarije · Vlag van de Duitse Democratische Republiek Duitse Democratische Republiek · Vlag van de Volksrepubliek Hongarije Hongarije · Vlag van Polen Polen · Vlag van Communistisch Roemenië Roemenië (1947-1965) · Vlag van Communistisch Roemenië Roemenië (1965-1989) · Vlag van de Sovjet-Unie Sovjet-Unie · Vlag van Tsjechoslowakije Tsjechoslowakije
 
Persoonlijke instellingen
Boek maken