Wereldhandelsorganisatie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Wereldhandelsorganisatie
World Trade Organization negotiations.svg
Bestuurscentrum Genève, Zwitserland
Oprichting 1 januari 1995
Werktaal Engels, Frans en Spaans
Lidmaatschap 160 lidstaten
Directeur-Generaal Roberto Azevêdo
Website www.wto.org

De Wereldhandelsorganisatie (Engels: World Trade Organization, WTO; Frans: Organisation Mondiale du Commerce, OMC; Spaans: Organización Mundial de Comercio, OMC) is een intergouvernementele organisatie die toeziet op de naleving van afspraken over de handel tussen landen. Veel van die afspraken zijn van belang voor het internationale zakendoen.

Algemeen[bewerken]

De Wereldhandelsorganisatie werd opgericht in 1995 en komt voort uit het General Agreement on Tariffs and Trade (GATT, Algemene Overeenkomst over Tarieven en Handel) die in 1947 in Genève werd ondertekend door 23 landen. Het hoofdkantoor van de Wereldhandelsorganisatie bevindt zich eveneens in Genève.

De taken van de WTO zijn bevordering van internationale handel, beslechting van handelsconflicten en opheffing van handelsbarrières. De basisfilosofie van de organisatie is dat internationale handel de beste en snelste manier is om de wereld welvarender te maken en dat daarom elk obstakel voor internationale vrijhandel uit de weg moet worden geruimd.

Met 153 lidstaten en dertig aspirant-leden, vertegenwoordigt de WTO in 2002 95% van de wereldhandel. Twintig maanden na de oprichting van de WTO waren er 122 lidstaten. Op 26 juni 2014 zijn er 160 landen aangesloten na de aansluiting van Yemen. In 2014 is er een verzoek van de Seychellen om eveneens lid te worden van de Wereldhandelsorganisatie. [1]

GATT[bewerken]

Oorspronkelijk was de voorloper van de WTO, de GATT, nooit bedoeld als een organisatie, maar slechts als een verdrag dat ondergebracht zou worden onder de International Trade Organization (ITO). De GATT bleef na het falen van de ITO een belangrijk platform voor onderhandelingen over het reduceren van importbeperkingen in de vorm douanetarieven (quota). Tijdens de Uruguay-ronde is de WTO opgericht, omdat de GATT niet langer voldeed. Van begin af aan werden bij de GATT landbouw, grondstoffen en diensten buiten beschouwing gelaten. Bovendien was er geen rechtbank of iets vergelijkbaars om overtredingen aan te pakken. Het was een multilateraal verdrag, dus werd er alleen actie ondernomen als alle lidstaten dit wilden. De GATT is dan ook nu één van de onderliggende WTO-verdragen. Nieuwe liberaliseringen over diensten, intellectuele eigendomsrechten en investeringen, konden niet worden behandeld binnen de GATT. Daar waren afzonderlijke verdragen voor, zoals de GATS. Met de oprichting van de WTO werden deze verdragen samengevoegd en kan een lidstaat niet langer het ene verdrag wel, maar het andere verdrag niet ondertekenen. Met ondertekening van het nieuwe oprichtingsverdrag van de WTO verplichten de lidstaten zich tot alle verdragen en worden sindsdien al deze verdragen als één beschouwd.

Onderhandelingsrondes[bewerken]

De WTO blijft in feite een permanent onderhandelingsforum, met het hoofdkantoor in Genève, dat wel een staf en een bureaucratie heeft en is dus een organisatie zoals de ITO bedoeld was. Onderhandelingen over handelsliberaliseringen vinden plaats in zogenoemde 'rondes'.

Zo is momenteel de in 2001 gestarte Doha-ronde nog steeds gaande. Deze ronde had eind 2004 al afgerond moeten zijn, maar medio 2009 was de besluitvorming nog steeds niet rond. De rondes, tot 1994 onder auspiciën van GATT, zijn:

  1. Genève-ronde, 1947
  2. Annecy-ronde, 1949
  3. Torquay-ronde, 1950-1977
  4. Genève-ronde, 1956
  5. Dillon-ronde, 1960-1962
  6. Kennedy-ronde, 1962-1967
  7. Tokyo-ronde, 1973-1979
  8. Uruguay-ronde, 1986-1994.
  9. Doha-ronde, 2001-...

Eens in de twee jaar komen de lidstaten bijeen in het kader van deze rondes, tijdens de Ministeriële Conferenties. Men probeert dan te komen tot gemeenschappelijke regels over nieuwe liberaliseringen van handel, het beslechten van belemmeringen voor handel. De Ministeriële Conferentie is het wetgevende orgaan van de WTO en daarmee is de WTO dus een organisatie die regels voorschrijft en wetten maakt waaraan haar leden zich dienen te houden.

Verschillen met de GATT[bewerken]

Het verschil met de GATT is vooral dat de WTO een groter internationaal secretariaat heeft (met 629 werknemers), het aantal sectoren waarover onderhandeld wordt (niet alleen goederen zoals bij GATT, maar ook diensten en intellectuele eigendomsrechten), en dat het binnen de WTO mogelijk is voor lidstaten om andere lidstaten aan te klagen wegens het overtreden van WTO-regels. De WTO kent hiervoor een geschillenbeslechtingsorgaan (Dispute Settlement Body). Bij dit orgaan kunnen de lidstaten afdwingen dat nieuwe handelsbelemmeringen ongegrond worden verklaard, waarna zij tegenmaatregelen mogen nemen in de vorm van legitieme handelsbeperkingen ter hoogte van een bepaald bedrag. Bij de GATT was er ook een geschillencommissie, maar uitspraken hiervan konden worden geblokkeerd worden en gingen minder ver.

Besluitvorming binnen de WTO[bewerken]

Binnen de structuur van de WTO nemen de lidstaten besluiten over liberaliseringen van de handel die moeten gelden voor alle leden. De WTO is eigenlijk een forum, of zoals Maes (2002) stelt in een artikel over besluitvorming in de WTO, liever een arena, "waar alle leden hun eigen handelsbelangen verdedigen".

De WTO-arena bevindt zich vooral in het hoofdkantoor te Genève, waar ook de Algemene Raad (General Council) zetelt, die bestaat uit ambassadeurs en hoofden van delegaties.

In diverse werkgroepen, zoals de Goederen Raad (Goods Council), Diensten Raad (Services Council) en Intellectuele Eigendom Raad (Intellectual Property Council), onderhandelen de permanente afgevaardigden over voorbereidingen voor de tweejaarlijkse Ministeriële Conferenties.

Daarnaast zijn er talloze onderwerpen en comités over onder meer handel en milieu, handel en ontwikkeling, en de toetreding van nieuwe leden.

Voorbereidend op de Ministeriële Conferentie zijn er in het verleden ook miniconferenties geweest, waar -gecoördineerd door het WTO-secretariaat- door hogere afgevaardigden van een select groepje lidstaten over de ontwerpteksten wordt onderhandeld. Dit vindt plaats zodra men er in Genève zelf niet uitkomt en er geen overeenstemming is over een onderhandelingstekst voor de Ministeriële Conferenties.

Een van de veel genoemde bezwaren tegen de WTO is haar wijze van werken, en dan in het bijzonder haar 'consensus building'. Dit besluitvormingsproces is ondoorzichtig en niet democratisch, zo vinden critici. Onder deze kritiek ging ook de GATT gebukt. In theorie hebben alle lidstaten een gelijke stem. Hoewel officieel mogelijk, is stemmen nog nooit voorgekomen. De lidstaat die zich tijdens de vergaderingen niet tégen een voorstel uitspreekt, wordt automatisch geacht vóór te zijn.

Deze vorm van consensus building vindt plaats buiten de formele vergaderingen, in de zogenaamde 'achterkamertjes'. Dit informele overleg wordt beschouwd als noodzakelijk inherent aan de WTO en "neemt de overhand als de tijd begint te dringen of belangrijke beslissingen moeten worden genomen".

Leden[bewerken]

Nederland[bewerken]

Nederland is actief bij de onderhandelingen betrokken. De staatssecretaris van Economische Zaken is de verantwoordelijke bewindspersoon en richt zich op duurzame globalisering, met aandacht voor het milieu en eerlijke handel.

Rusland[bewerken]

Op 16 december 2011 stemden de 153 lidstaten van de WTO unaniem in met de toetreding van Rusland.[2] Het lidmaatschap moet de kwakkelende Russische economie met de grootste handelspartner, de Europese Unie, een impuls geven. Het lidmaatschap vormt het sluitstuk na 18 jaar pogingen van Rusland zich aan te sluiten.[2] Nu Rusland deel uitmaakt van de WTO kunnen zij goedkoper Europese producten aanschaffen en Rusland kan olie en gas efficiënter verkopen. Rusland was het enige G20-land dat niet was aangesloten bij de WTO.[2] Het aandeel van Rusland in de wereldeconomie is ongeveer 2,8%; na de toetreding van Rusland nemen de leden van de handelsorganisatie 97% van de wereldhandel voor hun rekening.[2]

Lijst van leden[bewerken]

De volgende tabel geeft een overzicht van de huidige leden en hun toetredingsdatum. Er zijn 159 leden op 2 maart 2013.

Land Datum van toetreding
Vlag van Albanië Albanië 8 september 2000
Vlag van Angola Angola 23 november 1996
Vlag van Antigua en Barbuda Antigua en Barbuda 1 januari 1995
Vlag van Argentinië Argentinië 1 januari 1995
Vlag van Armenië Armenië 5 februari 2003
Vlag van Australië Australië 1 januari 1995
Vlag van Oostenrijk Oostenrijk 1 januari 1995
Vlag van Bahrein Bahrein 1 januari 1995
Vlag van Bangladesh Bangladesh 1 januari 1995
Vlag van Barbados Barbados 1 januari 1995
Vlag van België België 1 januari 1995
Vlag van Belize Belize 1 januari 1995
Vlag van Benin Benin 22 februari 1996
Vlag van Bolivia Bolivia 12 september 1995
Vlag van Botswana Botswana 31 mei 1995
Vlag van Brazilië Brazilië 1 januari 1995
Vlag van Brunei Brunei 1 januari 1995
Vlag van Bulgarije Bulgarije 1 december 1995
Vlag van Burkina Faso Burkina Faso 3 juni 1995
Vlag van Burundi Burundi 23 juli 1995
Vlag van Cambodja Cambodja 13 oktober 2004
Vlag van Kameroen Kameroen 13 december 1995
Vlag van Canada Canada 1 januari 1995
Vlag van Kaapverdië Kaapverdië 23 juli 2008
Vlag van Centraal-Afrikaanse Republiek Centraal-Afrikaanse Republiek 31 mei 1995
Vlag van Tsjaad Tsjaad 19 oktober 1996
Vlag van Chili Chili 1 januari 1995
Vlag van China China 11 december 2001
Vlag van Colombia Colombia 30 april 1995
Vlag van Congo-Brazzaville Congo-Brazzaville 27 maart 1997
Vlag van Congo-Kinshasa Congo-Kinshasa 1 januari 1997
Vlag van Costa Rica Costa Rica 1 januari 1995
Vlag van Ivoorkust Ivoorkust 1 januari 1995
Vlag van Kroatië Kroatië 30 november 2000
Vlag van Cuba Cuba 20 april 1995
Vlag van Cyprus Cyprus 30 juli 1995
Vlag van Tsjechië Tsjechië 1 januari 1995
Vlag van Denemarken Denemarken 1 januari 1995
Vlag van Djibouti Djibouti 31 mei 1995
Vlag van Dominicaanse Republiek Dominicaanse Republiek 9 maart 1995
Vlag van Dominica Dominica 1 januari 1995
Vlag van Djibouti Djibouti 9 maart 1995
Vlag van Ecuador Ecuador 21 januari 1996
Vlag van Egypte Egypte 30 juni 1995
Vlag van El Salvador El Salvador 7 mei 1995
Vlag van Estland Estland 13 november 1999
Vlag van Europa Europese Unie[3] 1 januari 1995
Vlag van Fiji Fiji 14 januari 1996
Vlag van Finland Finland 1 januari 1995
Vlag van Frankrijk Frankrijk 1 januari 1995
Vlag van Gabon Gabon 1 januari 1995
Vlag van Gambia Gambia 23 oktober 1996
Vlag van Georgië Georgië 14 juni 2000
Vlag van Duitsland Duitsland 1 januari 1995
Vlag van Ghana Ghana 1 januari 1995
Vlag van Griekenland Griekenland 1 januari 1995
Vlag van Grenada Grenada 22 februari 1996
Vlag van Guatemala Guatemala 31 juli 1995
Vlag van Guinee Guinee 25 oktober 1995
Vlag van Guinee-Bissau Guinee-Bissau 31 mei 1995
Vlag van Guyana Guyana 1 januari 1995
Vlag van Haïti Haïti 30 januari 1996
Vlag van Honduras Honduras 1 januari 1995
Vlag van Hongkong Hongkong 1 januari 1995
Vlag van Hongarije Hongarije 1 januari 1995
Vlag van IJsland IJsland 1 januari 1995
Vlag van India India 1 januari 1995
Vlag van Indonesië Indonesië 1 januari 1995
Vlag van Ierland Ierland 1 januari 1995
Vlag van Israël Israël 21 april 1995
Vlag van Italië Italië 1 januari 1995
Vlag van Jamaica Jamaica 9 maart 1995
Vlag van Japan Japan 1 januari 1995
Vlag van Jordanië Jordanië 11 april 2000
Vlag van Kenia Kenia 1 januari 1995
Vlag van Zuid-Korea Zuid-Korea 1 januari 1995
Vlag van Koeweit Koeweit 1 januari 1995
Vlag van Kirgizië Kirgizië 20 december 1998
Vlag van Laos Laos 2 februari 2013
Vlag van Letland Letland 10 februari 1999
Vlag van Lesotho Lesotho 31 mei 1995
Vlag van Liechtenstein Liechtenstein 1 september 1995
Vlag van Litouwen Litouwen 31 mei 2001
Vlag van Luxemburg Luxemburg 1 januari 1995
Vlag van Macau Macau 1 januari 1995
Vlag van Macedonië Macedonië 4 april 2003
Vlag van Madagaskar Madagaskar 17 november 1995
Vlag van Malawi Malawi 31 mei 1995
Vlag van Maleisië Maleisië 1 januari 1995
Vlag van Maldiven Maldiven 31 mei 1995
Vlag van Mali Mali 31 mei 1995
Vlag van Malta Malta 1 januari 1995
Vlag van Mauritanië Mauritanië 31 mei 1995
Vlag van Mauritius Mauritius 1 januari 1995
Vlag van Macedonië Macedonië 1 januari 1995
Vlag van Moldavië Moldavië 26 juli 2001
Vlag van Mongolië Mongolië 29 januari 1997
Vlag van Montenegro Montenegro 29 april 2012[4]
Vlag van Marokko Marokko 1 januari 1995
Vlag van Mozambique Mozambique 26 augustus 1995
Vlag van Myanmar Myanmar 1 januari 1995
Vlag van Namibië Namibië 1 januari 1995
Vlag van Nepal Nepal 23 april 2004
Vlag van Nederland Nederland 1 januari 1995
Vlag van Nieuw-Zeeland Nieuw-Zeeland 1 januari 1995
Vlag van Nicaragua Nicaragua 3 september 1995
Vlag van Niger Niger 13 december 1996
Vlag van Nigeria Nigeria 1 januari 1995
Vlag van Noorwegen Noorwegen 1 januari 1995
Vlag van Oman Oman 9 november 2000
Vlag van Pakistan Pakistan 1 januari 1995
Vlag van Panama Panama 6 september 1997
Vlag van Papua-Nieuw-Guinea Papoea-Nieuw-Guinea 9 juni 1996
Vlag van Paraguay Paraguay 1 januari 1995
Vlag van Peru Peru 1 januari 1995
Vlag van Filipijnen Filipijnen 1 januari 1995
Vlag van Polen Polen 1 juli 1995
Vlag van Portugal Portugal 1 januari 1995
Vlag van Qatar Qatar 13 januari 1996
Vlag van Roemenië Roemenië 1 januari 1995
Vlag van Rusland Rusland 22 augustus 2012
Vlag van Rwanda Rwanda 22 mei 1996
Vlag van Saint Kitts en Nevis Saint Kitts en Nevis 31 februari 1996
Vlag van Saint Lucia Saint Lucia 1 januari 1995
Vlag van Saint Vincent en de Grenadines Saint Vincent en de Grenadines 1 januari 1995
Vlag van Samoa Samoa 10 mei 2012[4]
Vlag van Saoedi-Arabië Saoedi-Arabië 11 december 2005
Vlag van Senegal Senegal 1 januari 1995
Vlag van Sierra Leone Sierra Leone 23 juli 1995
Vlag van Singapore Singapore 1 januari 1995
Vlag van Slowakije Slowakije 1 januari 1995
Vlag van Slovenië Slovenië 30 juli 1995
Vlag van Salomonseilanden Salomonseilanden 26 juli 1996
Vlag van Zuid-Afrika Zuid-Afrika 1 januari 1995
Vlag van Spanje Spanje 1 januari 1995
Vlag van Sri Lanka Sri Lanka 1 januari 1995
Vlag van Suriname Suriname 1 januari 1995
Vlag van Swaziland Swaziland 1 januari 1995
Vlag van Zweden Zweden 1 januari 1995
Vlag van Zwitserland Zwitserland 1 juli 1995
Vlag van Tadzjikistan Tadzjikistan 2 maart 2013
Vlag van Taiwan Taiwan 1 januari 2002
Vlag van Tanzania Tanzania 1 januari 1995
Vlag van Thailand Thailand 1 januari 1995
Vlag van Togo Togo 31 mei 1995
Vlag van Tonga Tonga 27 juli 2007
Vlag van Trinidad en Tobago Trinidad en Tobago 1 maart 1995
Vlag van Tunesië Tunesië 29 maart 1995
Vlag van Turkije Turkije 26 maart 1995
Vlag van Oeganda Oeganda 1 januari 1995
Vlag van Oekraïne Oekraïne 16 mei 2008
Vlag van Verenigde Arabische Emiraten Verenigde Arabische Emiraten 10 april 1996
Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 1 januari 1995
Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 1 januari 1995
Vlag van Uruguay Uruguay 1 januari 1995
Vlag van Vanuatu Vanuatu 24 augustus 2012[5]
Vlag van Venezuela Venezuela 1 januari 1995
Vlag van Vietnam Vietnam 11 januari 2007
Vlag van Zambia Zambia 1 januari 1995
Vlag van Zimbabwe Zimbabwe 5 maart 1995

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • (nl) Stokrom, Robin van (30 december 2003) Sociale Bewegingen en Wereldhandelspolitiek, afstudeerscriptie
  • (nl) Maes, Marc (juni 2001) Van Seattle naar Qatar. Europese Queeste naar een onderhandelingsronde in de WTO, Noord Zuid Cahier
  • (nl) Maes, Marc (mei 2002) Met hoop op beterschap. Besluitvorming in de Wereldhandelsorganisatie. In Meyer, Rudy de & Emiel Vervliet (red.) "Tijd om te handelen, vragen bij de Wereldhandelsorganisatie", NoordZuid, cahier nr. 2 jaargang 27, pp. 107-116.
  • (nl) Schreuder, Eva (maart 2000) Wat is de invloed van het westerse bedrijfsleven op de WTO? In WTO Opdrachten voor Internationale Politieke Economie, Marianne H. Marchand en Laura van Rossem. UvA
  • (en) WTO Publications (2002) 10 common misunderstandings about the WTO.
  1. (en) wto.org: Members and Observers
  2. a b c d Volkskrant: Rusland na 18 jaar onderhandelen lid van WTO, 16 december 2011 link, geraadpleegd 28 april 2013
  3. Alle lidstaten van de Europese Unie zijn tevens individueel lid van de WTO.
  4. a b Montenegro and Samoa strengthen the WTO WTO media release, 30 April 2012
  5. Vanuatu:accession status at WTO official website