Oman

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Icoontje doorverwijspagina Zie Oman (doorverwijspagina) voor andere betekenissen van Oman.
Sultanaat Oman
سلطنة عُمان
Vlag van Oman Wapen van Oman
(Details) (Details)
Oman
Basisgegevens
Officiële landstaal Arabisch
Hoofdstad Masqat
Regeringsvorm Sultanaat (Absolute monarchie)
Staatshoofd Sultan Qaboes bin Said Al Said
Regeringsleider Vicepremier Fahd bin Mahmoud al Said
Religie 82% islam waarvan 75% Ibadisme, 15% hindoeïsme,
3% christendom
Oppervlakte 309.500 km² [1] (-% water)
Inwoners 2.773.479 (2010)[2]
3.154.134 (2013)[3] (10,2/km² (2013))
Overige
Volkslied Ya Rabbana Ehfid Lana
Jalalat Al Sultan
Munteenheid Omaanse rial (OMR)
UTC +4
Nationale feestdag 18 november
Web | Code | Tel. .om | OMN | 968
Voorgaande staten
Sultanaat Muscat en Oman Sultanaat Muscat en Oman 1971 (Onafhankelijk van het Verenigd Koninkrijk)
Topografie
Oman
Portaal  Portaalicoon   Landen & Volken
Wadi Shab

Oman, officieel het Sultanaat Oman (Arabisch: سلطنة عُمان Salṭanat ʿUmān), is een land in West-Azië, aan de zuidoostkust van het Arabische Schiereiland. Het grenst aan de Verenigde Arabische Emiraten in het noordwesten, Saoedi-Arabië in het westen, en Jemen in het zuidwesten. De oppervlakte beslaat 309.500 km².

Het land is lid van de Arabische Liga en van de Samenwerkingsraad van de Arabische Golfstaten.

Geschiedenis[bewerken]

Al eeuwenlang is Oman een centrum voor handelaars. In 1508 werd de belangrijkste havenstad, Masqat, door de Portugezen bezet. Tijdens het 150-jarig verblijf van de Portugezen zijn veel sporen in het land achtergebleven, zoals de forten en oude Portugese huizen in Masqat en Muttrah. Zij hielden de controle totdat Oman veroverd werd door de Osmanen, en in 1659 deel ging uitmaken van het Ottomaanse Rijk. De Nederlandse VOC had tussen 1672 en 1675 een handelspost in Masqat. In 1741 werden de Osmanen verdreven door Achmed Ibn Said, die een dynastie van sultans heeft gevormd waarvan de huidige sultan nog steeds afstamt.

Vroeg in de 19e eeuw groeide Oman uit tot een grote machtsfactor, met bezittingen in Perzië, Beloetsjistan en Zanzibar. Als grootmacht knoopte het land in 1801 diplomatieke betrekkingen aan met Groot-Brittannië. De Britten maakten gebruik van de interne verdeeldheid binnen de leidende Omaanse familie en namen geleidelijk het feitelijke gezag over. Het rijk verbrokkelde en de buitenlandse gebieden gingen verloren met als laatste Zanzibar in 1890. Oman werd in 1891 een Brits protectoraat en bleef dit tot 1971.

Sultan Said Bin Taimur regeerde het land tot 1970. Onder zijn bewind was er nauwelijks sprake van enige ontwikkeling van infrastructuur, gezondheidszorg of onderwijs. De Britten poogden de sultan te overtuigen van de noodzaak het land te ontwikkelen en open te stellen voor buitenlanders, maar met teleurstellende resultaten. In 1970 werd de sultan door zijn enige zoon, sultan Qaboes bin Said Al Said (regeerperiode 1970 - ), afgezet. Na het onderdrukken van opstandelingen in Dhofar, in het uiterste zuiden van Oman, startte de sultan met een vernieuwingsproces; scholen, ziekenhuizen, infrastructuur en irrigatieprojecten werden gebouwd. Onder Qaboes en dankzij de inkomsten uit olieproductie is de economische situatie van het land enorm verbeterd. Bovendien leeft het land in vrede met alle andere landen van het Midden-Oosten.

Staatsinrichting en politiek[bewerken]

Sultan Qaboes bin Said Al Said is het staatshoofd van Oman. Hij is tegelijkertijd de Premier, de minister van Defensie, minister van Buitenlandse Zaken en opperbevelhebber van de strijdkrachten.

Oman is een absolute monarchie. De sultan vaardigt alle wetten uit. Het land heeft geen grondwet, maar heeft wel een basiswet.

De sultan wordt geadviseerd door de Majlis van Oman. De majlis bestaat uit twee kamers: de lagere Adviesgevende Raad (Majlis al-Shura) en de hogere Staatsraad (Majlis al-Dawla). De 84 leden van de Adviesgevende Raad worden elke vier jaar gekozen door de Omaanse bevolking. De 58 leden van de Staatsraad worden door het staatshoofd benoemd.

In 2011, volgend op protesten (Arabische Lente), heeft de sultan toezeggingen gedaan om de majlis meer bevoegdheden te geven.

In oktober 2011 vonden de meest recente verkiezingen plaats. Oman kent geen politieke partijen en de kandidaten worden op persoonlijke titel verkozen. Vrouwen hebben zowel actief als passief kiesrecht.

Bestuurlijke indeling[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Deelgebieden van Oman voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Oman is sinds oktober 2011 onderverdeeld in elf gouvernementen[4] (muhafaza, mv. muhafazat). Deze zijn op hun beurt onderverdeeld in districten, (wilayat).

Bevolking[bewerken]

Bevolking Oman

Er leven 3.154.134 (2013) mensen in Oman. De bevolkingscijfers variëren overigens per bron; volgens de volkstelling van Oman in 2010 waren er in totaal 2.773.479[5]. Ongeveer 30 percent van de bevolking is gastarbeider. Oman is - met gemiddeld 9 inwoners per vierkante kilometer - een van de dunst bevolkte landen ter wereld; in de kustvlakte met de Golf van Oman in Masqat en Al Batinah woont ongeveer de helft van de totale bevolking. De bevolking groeit echter snel en zal waarschijnlijk elke 20 jaar verdubbelen.

De meeste Omani’s stammen af van Arabische stammen, de Azd en de Nizary. De Azd komen uit Jemen en de Nizary uit de Nadjd-regio in Saoedi-Arabië. De traditionele stammenstructuur is de gehele geschiedenis door bewaard gebleven en pas door de huidige sultan Qabous is het volk verenigd. Ondertussen ontstonden er in de loop der eeuwen veel meer stammen, maar de meerderheid in Oman behoort nu tot de Bani Hinawi-stam (kustbewoners) en de Bani Ghafiri-stam (bedoeïenen).

Er leven nog verschillende andere bevolkingsgroepen in Oman. De zogenaamde Zanzibari’s zijn nakomelingen van Omani’s die vroeger naar Zanzibar trokken. Sinds 1970 zijn er velen weer teruggekeerd. Ze spreken naast het Arabisch ook Swahili. Gastarbeiders komen voornamelijk uit Pakistan, India, Bangladesh, de Filipijnen en Sri Lanka en werken vooral in de dienstverlenende sector. De meeste Europeanen, vooral Britten, maar ook Nederlanders werken bij banken of hebben andere hooggekwalificeerde functies, onder meer in de olie-industrie. In het zuidelijke Dhofar wonen o.a. Arabieren afkomstig uit Jemen, nomadische Jebali’s en verschillende bergstammen. In Musandam wonen de Shihuh met Perzische en Arabische voorouders.

Geografie[bewerken]

Het massief Djabal Achdar.

Oman ligt in de noordoosthoek van het Arabisch schiereiland. Het land ligt tussen 16.40° en 26.20° NB én 51.50° en 59.40° OL. De kustlijn heeft een lengte van 1.700 kilometer en loopt langs de Indische Oceaan, de Arabische Zee, de Golf van Oman en tenslotte via de strategisch belangrijke Straat van Hormuz naar de Perzische Golf.

Het Hadjargebergte of Omangebergte is een bergketen in het noordoosten van Oman, op ongeveer 50 tot 100 kilometer van de Golf van Oman. Het centrale deel van het gebergte wordt gevormd door het massief Djabal Achdar, dat het hoogste en meest woeste deel van het land vormt. De hoogste berg is de Jabal Shams die tot 3.000 meter reikt. Musandam is een schiereiland en is een exclave van Oman, de hoofdplaats is Khasab. Musandam ligt aan de Straat van Hormuz en hier bereiken de hoogste bergen zo'n 1.800 meter.

De grootste steden van Oman zijn:

Het klimaat is divers met vochtige kuststreken en droge warme binnenlanden. In de woestijn kan de temperatuur in de zomer oplopen tot 54° C. Juni kent de hoogste gemiddelde temperatuur van 36° C. De neerslag is beperkt en onregelmatig. In het zuiden profiteert Dhofar van de moesson vanuit de Indische Oceaan tussen juni en september. Een temperatuurverschil van ruim 10°C tussen het zuiden en het oosten van het land is niet ongewoon. De meeste westerse toeristen bezoeken het land tussen oktober en april, maar bezoekers uit de regio geven de voorkeur aan het regenseizoen.

Weergemiddelden voor Oman
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec
gemiddelde temperatuur (°C) 22 22 25 30 34 36 34 32 32 30 26 23
neerslag (mm) 12,7 25,4 15,2 17,8 7,6 0,0 0,0 0,0 0,0 0,0 7,6 12,7
bron: Weather.com: Weer in Oman

Economie[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie ook Petroleum Development Oman, de nationale energiemaatschappij, voor meer informatie over olie en gas in Oman
De haven van Sohar

Aan het einde van de jaren 40 van de vorige eeuw was landbouw de belangrijkste economische activiteit[6]. De belangrijkste landbouwgebieden lagen in de omgeving van Djabal Achdar en in Dhofar. Landbouwproducten die veel werden verbouwd waren gierst, tarwe, gerst, abrikozen, vijgen en koffie. Oman stond, en staat nog steeds, bekend om de dadels; het was toen het voornaamste uitvoerproduct. In Dhofar werd aan veeteelt gedaan. De visserij was vooral langs de Golf van Oman actief en ook aan parelvisserij werd gedaan. De industrie was van geen betekenins[6].

In 1925 werd een geologische studie gedaan naar olie in het land maar zonder resultaat. Medio jaren dertig nam de belangstelling toe door grote vondsten in Saudi-Arabië. De sultan Said Bin Taimur verleende een concessie voor 75 jaar aan de Iraq Petroleum Company (IPC). Koninklijke Olie had 23,75% van de aandelen IPC in handen. IPC had de activiteiten in het land ondergebracht in een aparte organisatie, de Petroleum Development (Oman and Dhofar) Ltd. Vanwege het moeilijke werkterrein, een ontbrekende infrastructuur en een onveilige binnenlandse situatie werd pas in 1956 voor het eerst geboord bij Fahud. Deze put was droog. Zes jaar later werd bij Yibal wel olie aangeboord en in 1967 werd de eerste olie geëxporteerd. Langzaam maar zeker werden nieuwe velden aangeboord en in 1975 produceerde Oman zo'n 340.000 vaten olie per dag. Dankzij de sterke stijging van de olieprijzen in 1973 kreeg de Omaanse overheid de financiële middelen om in 1974 een belang van 60% te nemen in de nationale oliemaatschappij.

De economie van Oman is sterk afhankelijk van de olie-industrie. In 2010 was bijna 30% van het bruto binnenlands product (bbp) afkomstig uit deze sector. Deze bijdrage kan sterk schommelen als een gevolg van fluctuaties in de olieprijs die op de internationale markt wordt bepaald. Omaanse olie werd in 2010 tegen een gemiddelde dollarprijs van 76,6 per vat verkocht, een stijging van 35% in één jaar. Voor de overheidsinkomsten ligt dit aandeel zelfs op 80% en hetzelfde percentage geldt voor het aandeel van aardolie en aardgas in de exportopbengsten. De belangrijkste exportmarkten van Oman, exclusief olie en gas, zijn de Verenigde Arabische Emiraten, India en Saudi-Arabië. De belangrijkste handelspartners met betrekking tot de importen zijn de Verenigde Arabische Emiraten, de Verenigde Staten en Japan.

Omaanse oie- en gasproductie in 1965-2010

Oman beschikt over grote oliereserves. Per eind 2010 werden de reserves getaxeerd op 5,5 miljard vaten en dat is voldoende om het huidige productietempo nog 17 jaar vol te houden[7]. In de periode 2000 tot en met 2010 schommelde de productie tussen de 715.000 en 960.000 vaten olie per dag. In 2010 werden zo'n 865.000 vaten olie per dag naar boven gehaald; dat is gelijk aan 1% van de mondiale olieproductie. De Volksrepubliek China was met een aandeel van ruim 40% de grootste klant van Omaanse olie in 2010 gevolgd door Japan en India. De aardgasreserves werden geschat op 700 miljard kubieke meter per ultimo 2010. In de afgelopen tien jaar is de productie verdrievoudigd tot 27 miljard kubieke meter aardgas in 2010. Het aardgas wordt voornamelijk gebruikt voor de elektriciteitsopwekking in het land en een deel wordt als lng geëxporteerd. Oman LNG is de beheerder van de enige installatie voor het maken van vloeibaar aardgas. Het staatsbedrijf Petroleum Development Oman (PDO) is de grootste olie- en gasproducent van het land. Naast de Omaanse overheid, met een belang van 60%, is Shell ook een groot aandeelhouder in PDO met 34% van de aandelen.

Transport[bewerken]

Oman lag tot 1970 zeer geïsoleerd. Na 1970 gaf sultan Qaboes bin Said Al Said hoge prioriteit aan de modernisering van het land en de verbetering van het transportnetwerk. Het land telt nu twee grote luchthavens waarvan de internationale luchthaven Muscat International Airport de belangrijkste is. Dit is tevens de thuisbasis van de nationale luchtvaartmaatschappij Oman Air. Bij Salalah in Dhofar ligt een belangrijk regionaal vliegveld.

Voor transport over zee is de haven bij Masqat de meest bekende. Bij Salalah ligt een belangrijke haven voor de overslag van containers en bij Sohar werd in 2004 een nieuw haven- en industriecomplex geopend. Het Havenbedrijf Rotterdam is de partner bij het beheer en de ontwikkeling van de haven van Sohar. Bij Ad Duqm wordt een haven-industrieel complex gebouwd met nadruk op petrochemie. In de plaats is een scheepswerf gebouwd met dokken die de grootste schepen aankunnen. In 2014 wordt een nieuwe luchthaven geopend en dit zal ook het toersime in Al Wusta helpen ontwikkelen. Voor het transport van aardolie en aardgas van de velden naar de belangrijkste verbruikcentra en exporthavens ligt bijna 8.000 kilometer aan pijplijnen. Het wegennet is ruim 50.000 kilometer lang waarvan iets meer dan de helft geasfalteerd[8]. Het land heeft geen bevaarbare rivieren en spoorwegen.

Begin 2013 heeft Oman een nationale spoorwegmaatschappij opgericht.[9] Er waren al plannen om spoorwegen in het land aan te leggen, waaronder deelname aan de Golfspoorweg, maar deze worden nu geconcretiseerd. De maatschappij zal de eerste fase van de bouwplannen overzien. Deze plannen voorzien in vier spoorlijnen tussen Sohar en de hoofdstad Masqat (242 km), van Masqat naar Ad Duqm (486 km) en twee kortere lijnen beide vanaf Sohar naar Al Ain (136 km) en naar Khatmat Malaha (58 km) allebei gelegen op de grens met de Verenigde Arabische Emiraten.[9] Inclusief kleinere aanvullende trajecten komt de totale lengte uit op 1.061 kilometer. Dit dubbelspoornetwerk voor vracht- en passagierstreinen passen in de afspraken gemaakt voor de Golfspoorweg.[9]

Religie[bewerken]

Oman is het enige land ter wereld waar de meerderheid, 75%, van de bevolking de ibadistische stroming binnen de islam aanhangt. Voorts hangt 24% van de bevolking het soennisme aan. Een zeer kleine minderheid hangt het sjiisme aan. Er bestaan ook kleine minderheden van gastarbeiders die het christendom en hindoeïsme aanhangen.

Zie ook[bewerken]

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) Verenigde Naties 2011
  2. (en) Laatste census 12 december 2010 (via V.N.)
  3. (en) Niet officiële schatting CIA Factbook juli 2013 (berekend door US Bureau of the Census)
  4. (en) Khaleejtimes (28 October 2011): New administrative division of Oman, created on Thursday (27/10/2011).
  5. (en) Census 2010, Final Results
  6. a b Handboek voor Internationaal Verkeer en Toerisme, Uitgeverij: Elsevier, Amsterdam, 1957, pag 308
  7. (en) BP Statistical Energy Review 2011 Geraadpleegd op 2012-01-23
  8. (en) CIA Oman country factsheet Geraadpleegd op 2012-02-29
  9. a b c Oman creëert nationale spoorwegmaatschappij, 5 januari 2013 Gulf News, geraadpleegd op 15 april 2013
  10. Besluit tot verwijdering van het beschermd gebied van de Arabische Oryx. (en)