Arabische Lente

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Arabische Lente
2010-2013
Arabische wereld:██ Regering ten val gebracht██ Gewapende opstand/burgeroorlog██ Regering n.a.v. protesten gewijzigd██ Grootschalige protesten██ Kleinschalige protesten██ Aanhoudende onlusten en regeringsherschikkingen Niet-Arabische landen: ██ Protesten██ Geen bekende voorvallen
Arabische wereld:

██ Regering ten val gebracht

██ Gewapende opstand/burgeroorlog

██ Regering n.a.v. protesten gewijzigd

██ Grootschalige protesten

██ Kleinschalige protesten

██ Aanhoudende onlusten en regeringsherschikkingen

Niet-Arabische landen:

██ Protesten

██ Geen bekende voorvallen

Plaats Arabische wereld, Midden-Oosten en andere landen
Periode 18 december 2010 – heden
Aanleiding(en) O.a. gebrek aan politieke vrijheid, armoede, mensenrechtenschendingen en corruptie (directe aanleiding: zelfverbranding Mohammed Bouazizi en opstand in Tunesië)
Doel(en) Aftreden van onderdrukkende regimes; meer politieke vrijheid, democratie en mensenrechten; bestrijding van corruptie, werkloosheid en gebrek aan voedsel
Kenmerken Betogingen, burgerlijke ongehoorzaamheid, zelfverbrandingen, rellen
Resultaat Regering gevallen in Tunesië, Egypte, Libië en Jemen, grootschalige protesten in onder andere Syrië, Jordanië en Bahrein
Doden Meer dan 50.000 [bron?]

De Arabische Lente behelst een golf van opstanden, protesten en revoluties in de Arabische wereld die begon op 18 december 2010 en bestaat uit revoluties in Tunesië, Egypte, Libië en Jemen, een burgeroorlog in Syrië, grote demonstraties en protesten in Bahrein, protesten van middelgrote schaal in Jordanië, Marokko, Algerije, Irak, Oman en de Palestijnse gebieden en incidentele protesten in Mauritanië, Saoedi-Arabië, Soedan, Libanon en Koeweit. Alleen in Qatar en in de Verenigde Arabische Emiraten zijn geen incidenten gemeld. De Westelijke Sahara wordt sinds 1975 grotendeels bezet door Marokko.

Oorzaken[bewerken]

Oorzaken voor de protesten verschillen van land tot land. Meest genoemde oorzaak zijn onderdrukking, oneerlijk verlopen verkiezingen, corruptie, prijsstijgingen, gebrek aan politieke vrijheid en werkloosheid. In diverse demonstraties uiten onderdanen van Arabische regimes hun onvrede en stellen ze hun zittende regeringen verantwoordelijk.

Overzicht[bewerken]

Land Begindatum Status van de protesten Resultaat Dodental Situatie
Vlag van Tunesië Tunesië 18 december 2010 Revolutie op 14 januari 2011
Protesten ingetogen sinds maart 2011
  • Aftreden van president Ben Ali[1] en Minister-President Ghannouchi
  • Opdoeken van de staatspolitie[2]
  • Opdoeken van de RCD, de voormalige regeringspartij van Tunesië, en het vereffenen van haar tegoeden[3]
  • Vrijlating van politieke gevangenen
  • Verkiezingen voor een Grondwetgevende vergadering op 23 oktober 2011[4]
338[5] Regering ten val gebracht
Vlag van Algerije Algerije 28 december 2010 Ingetogen sinds april 2011
  • Opheffen van de 19-jaar oude noodtoestand[6][7]
  • Politieke concessies door president Bouteflika[8]
8[9] Grootschalige protesten
Vlag van Libanon Libanon 12 januari 2011 Beperkt
  • Stijging van het minimumloon met 40 procent[10]
0[11][12][13] Regering n.a.v. protesten gewijzigd
Vlag van Jordanië Jordanië 14 januari 2011 Ingetogen sinds juli 2011 1[15][16] Regering n.a.v. protesten gewijzigd
Vlag van Mauritanië Mauritanië 17 januari 2011 Ingetogen sinds mei 2011 1[17] Kleinschalige protesten
Vlag van Soedan Soedan 17 januari 2011 Ingetogen sinds april 2011
  • President Bashir zal geen volgende termijn zitten na 2015[18]
1[19] Kleinschalige protesten
Vlag van Oman Oman 17 januari 2011 Gestopt in mei 2011 2–6[27][28][29] Regering n.a.v. protesten gewijzigd
Vlag van Saoedi-Arabië Saoedi-Arabië 21 januari 2011 Ingetogen sinds juni 2011
  • Economische concessies door koning Abdoellah[30][31]
  • Lokale verkiezingen in 2011
  • Koning Abdoellah kondigt stemrecht en verkiesbaarheid voor vrouwen aan in de lokale verkiezingen in 2015
  • Duizenden preventieve arrestaties volgens Amnesty International[32]
2[33][34] Kleinschalige protesten
Vlag van Egypte Egypte 25 januari 2011 Revolutie op 11 februari 2011
Lopende protesten
  • Aftreden van president Mubarak en ministers-presidenten Nazif en Shafik[35]
  • Overdracht van de macht aan de Strijdkrachten[36]
  • Opschorting van de Constitutie en opdoeken van het Parlement[37]
  • Ontbinden van de Staatsveiligheid en Onderzoek Dienst[38]
  • Opdoeken van de NDP, de voormalige regeringspartij van Egypte, en het overzetten van haar tegoeden naar de staat.[39]
  • Berechting van Mubarak, zijn familie en zijn voormalige ministers.[40][41][42]
875[43] Regering ten val gebracht
Vlag van Jemen Jemen 27 januari 2011 Revolutie op 27 februari 2012
Protesten ingetogen sinds september 2011.
  • Ontslag van parlementsleden van de regeringspartij[44]
  • Op 4 juni raakt president Saleh gewond bij een aanval op zijn compound in the Jemenitische hoofdstad Sanaa. Na een behandeling in Saoedi-Arabië keerde hij terug naar Jemen op 23 september 2011.[45]
  • Vicepresident Abd al-Rahman Mansur al-Hadi neemt de taken van Saleh over als waarnemend president op 4 juni 2011[46]
  • Saleh heeft meerdere keren zijn vertrek aangekondigd, maar heeft deze beloften ook vaak weer ingetrokken[47][48][49]
  • Op 23 november 2011 droeg Saleh officieel de macht over aan zijn vicepresident. Binnen 90 dagen hebben er verkiezingen plaatsgevonden.[50]
2000+[51] Regering ten val gebracht
Vlag van Irak Irak 10 februari 2011 Ingetogen sinds augustus 2011
  • Minister-President Maliki kondigt aan dat hij stopt na zijn tweede termijn[52]
  • Ontslag van provinciale leiders en lokale autoriteiten[53]
28 of meer[54] Grootschalige protesten
Vlag van Bahrein Bahrein 14 februari 2011 Lopende
  • Economische concessies door koning Hamad[55]
  • Vrijlating van politieke gevangenen[56]
  • Ontslag van ministers[57]
  • GCC tussenkomst op aanvraag van de regering van Bahrein
36[58] Aanhoudende onlusten en gouvernementele wijzigingen
Vlag van Libië Libië 17 februari 2011 Revolutie op 20 oktober 2011 25.000[66]–30.000[67] Regering ten val gebracht
Vlag van Koeweit Koeweit 18 februari 2011 Ingetogen sinds 31 maart 2011
Hervat in september[68]
  • Ontslag van het kabinet[69]
0[70] Regering n.a.v. protesten gewijzigd
Vlag van Marokko Marokko 20 februari 2011 Ingetogen sinds juli 2011
  • Politieke concessies door koning Mohammed VI[71]
  • Referendum over constitutionele hervormingen
  • Burgerrechten respecteren en een einde maken aan de corruptie[72]
6[73] Regering n.a.v. protesten gewijzigd
Vlag van Westelijke Sahara Westelijke Sahara 26 februari 2011 Ingetogen sinds mei 2011 0 Kleinschalige protesten
Vlag van Syrië Syrië 15 maart 2011 Lopende
  • Vrijlating van enkele politieke gevangenen[74][75]
  • Einde aan de Noodwet
  • Ontslag van provinciale leiders[76][77]
  • Militair offensief in Hama, Daraa en andere gebieden[78]
  • Ontslagen in het parlement[79]
  • Ontslag van de regering[80]
  • Kleine groep overlopers en opstootjes binnen het Syrische leger[81]
  • Formatie van een oppositieleger bestaande uit voornamelijk overlopers van het Syrische leger
  • Formatie van de Nationale Raad van Syrië[82]
150.000+ [83] Gewapende opstand/burgeroorlog
Vlag van Israël Israël 15 mei 2011 Gestopt op 5 juni 2011 30–40[84][85] Grootschalige protesten
Totaal aantal doden: 178.000+ (Internationale schattingen, lopende)

Tunesië[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Jasmijnrevolutie voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De directe aanleiding van de protesten in Tunesië was de dood van de 26-jarige straathandelaar Mohammed Bouazizi, die zichzelf in brand stak nadat hij geen werk kon vinden en getergd werd door corruptie. De dagen die volgden waren er steeds protesten in Mohammeds woonplaats, Sidi Bouzid, om hem te herdenken. De protesten waren gericht tegen de corrupte Destourianpartij die al jaren de scepter zwaait en geleid werd door Zine El Abidine Ben Ali. Vakbonden, advocaten, studenten en internetactivisten sloten zich aan bij het protest dat zich over het land verspreidde en uitten de ontevredenheid over de repressie, de hoge werkloosheid en de stijgende voedselprijzen. Nadat de politie eerst de protesten met geweld wilden uiteenslaan, schakelde Ben Ali het leger in. Toen bleek dat deze niet bereid waren op het volk te schieten vluchtte Ben Ali het land uit. De revolutie in Tunesië wordt gezien als de vallende dominosteen die de protesten in de andere Arabische landen startte.

Egypte[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Egyptische Revolutie (2011) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In Egypte vonden grote demonstraties plaats met als middelpunt het Tahrirplein in de hoofdstad Caïro. Onder andere via sociaalnetwerksites riepen jongeren op om te protesteren tegen het regime van Hosni Moebarak. Deze trad af op 11 februari 2011.

Jemen[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie protesten in Jemen voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Jemen is het armste land van de Arabische Liga. De stijging van de voedselprijzen kwamen bijgevolg hard aan. De protesten tegen het regime van president Ali Abdullah Saleh begonnen gelijktijdig met de protesten in Egypte en zwollen aan. Nadat de regering scherpschutters inzette op ongewapende betogers om het protest tevergeefs te stoppen, keerden velen zich af van hun president. Enkele ministers en ambassadeurs namen ontslag. Drie generaals besloten hun troepen in te zetten om demonstranten te beschermen.

Bahrein[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie protesten in Bahrein voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In Bahrein uitte de sjiitische meerderheid zich tegen de soennitische koninklijke familie die het land regeert. De gediscrimineerde Sjiieten bezetten het Parelplein naar het Egyptische voorbeeld op het Tahrirplein. Met hulp van troepen uit buurlanden Saoedi-Arabië en de Verenigde Arabische Emiraten herstelde de regering de orde hardhandig. In juli 2011 startte een 'nationale dialoog', waaraan de belangrijkste sjiitische oppositiepartij meedoet.

Libië[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie opstand in Libië voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het conflict in Libië begon in februari 2011 met vreedzame protesten tegen de autoritaire leider Moammar al-Qadhafi. Dit werden beantwoord met geweld. Verschillende legereenheden liepen over naar het kamp van opstandelingen, waardoor de protesten ontaardden in een burgeroorlog. De Verenigde Naties steunt de opstandelingen, verenigd in de Nationale Overgangsraad in Benghazi, door een vliegverbod te handhaven en onder NAVO-commando militaire voertuigen van Qadhafi aan te vallen vanuit de lucht. Na een halfjaar gevechten leken met de val van Tripoli in augustus 2011 de opstandelingen het regime te hebben overwonnen. Op 20 oktober werd de laatste stad (Sirte) veroverd. Op deze dag raakte ook bekend dat Moammar al-Qadhafi om het leven was gekomen na een vuurgevecht. Hierbij liep de opstand in Libië aan een einde. Op 23 oktober werd de bevrijding officieel uitgeroepen.

Algerije[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie protesten in Algerije voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In Algerije is president Abdelaziz Bouteflika al sinds 1999 aan de macht, verkiezingen in het verleden zijn waarschijnlijk vervalst. Eind 2010 stegen de voedselprijzen sterk, er is een hoge jeugdwerkloosheid en een tekort aan woningen. Er waren al protesten, maar de Tunesische opstand laaide de protestacties op. Er was echter geen sprake zijn van een breed gedragen protest, mede omdat velen de stabiliteit van het regime waarderen en met de voorbije bloedige burgeroorlog in het achterhoofd.

Marokko[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Volksprotesten in Marokko (2011-12) voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Marokko wordt geleid door koning Mohammed VI, hij volgde zijn repressieve vader Hassan II op. De nieuwe koning voerde meer vrijheden door en haalde de dialoog aan met de oppositie. Bijgevolg heeft de koning veel krediet bij de bevolking in tegenstelling tot de meeste andere leiders in de Arabische wereld. Er zijn echter ook hier massale demonstraties gekomen die ijverden voor meer rechten voor de Berbers en meer democratie. Grootschalige rellen bleven echter uit. In maart 2011 kondigde de koning democratische grondwetshervormingen aan, met name gericht op (inperking van) de macht van de vorst. Op 17 juni maakte hij bekend dat daartoe op 1 juli het Marokkaans grondwetsreferendum zal worden gehouden.

Palestina[bewerken]

In Palestina hebben Hamas en Fatah gepoogd hun geschillen bij te leggen en het eens te worden over een nieuwe verkiezingsdatum uit vrees voor protesten. Deze onderhandelingen liepen echter al snel vast zonder dat er reële verzoening was bewerkstelligd.

Syrië[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Syrische Burgeroorlog voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

President Bashar al-Assad van Syrië beloofde bij zijn aantreden, waarbij hij zijn vader opvolgde, hervormingen. Al-Assad speelt de verschillende religieuze en etnische groepen tegen elkaar uit om zijn machtsbasis te verzekeren. De protesten in de regio waaiden uiteindelijk ook over naar Syrië en verspreidden zich vlug over het gehele land. De regering reageerde echter met geweld, er wordt geschoten op betogers en het leger wordt ingezet om de protesten te stoppen. Dit loopt uiteindelijk uit in een burgeroorlog, waarin al meer dan 150.000 slachtoffers zijn gevallen.

Gevolgen[bewerken]

De staatshoofden van vier landen (Egypte, Libië, Tunesië en Jemen) worden ten val gebracht. Daarna zijn in drie van deze vier landen verkiezingen gehouden, wat voordien niet gebeurde. Onderstaande tabel toont de ontwikkeling van de mate van vrijheid aan tussen 2010 en 2012. Deze tabel wordt elk jaar gepubliceerd door Freedom House, een Amerikaans onderzoeksinstituut. Landen worden geclassificeerd als 'free, partly free of not free' (vrij, gedeeltelijk vrij of niet vrij).[86] In deze periode vond de Arabische Lente plaats.



Land
Politieke
rechten
2010
Burger
rechten
2010

Status
2010
Politieke
rechten
2011
Burger
rechten
2011

Status
2011
Politieke
rechten
2012
Burger
rechten
2012

Status
2012
Algerije 6 5 Niet Vrij 6 5 Niet Vrij 6 5 Niet Vrij
Bahrein 6 5 Niet Vrij 6 5 Niet Vrij 6 6 Niet Vrij
Egypte 6 5 Niet Vrij 6 5 Niet Vrij 6 5 Niet Vrij
Gazastrook 6 6 Niet Vrij 6 6 Niet Vrij 6 6 Niet Vrij
Iran 6 6 Niet Vrij 6 6 Niet Vrij 6 6 Niet Vrij
Irak 5 6 Niet Vrij 5 6 Niet Vrij 5 6 Niet Vrij
Israël 1 2 Vrij 1 2 Vrij 1 2 Vrij
Jordanië 6 5 Niet Vrij 6 5 Niet Vrij 6 5 Niet Vrij
Koeweit 4 4 Gedeeltelijk Vrij 4 5 Gedeeltelijk Vrij 4 5 Gedeeltelijk Vrij
Libanon 5 3 Gedeeltelijk Vrij 5 3 Gedeeltelijk Vrij 5 4 Gedeeltelijk Vrij
Libië 7 7 Niet Vrij 7 7 Niet Vrij 7 6 Niet Vrij
Marokko 5 4 Gedeeltelijk Vrij 5 4 Gedeeltelijk Vrij 5 4 Gedeeltelijk Vrij
Oman 6 5 Niet Vrij 6 5 Niet Vrij 6 5 Niet Vrij
Qatar 6 5 Niet Vrij 6 5 Niet Vrij 6 5 Niet Vrij
Saoedi-Arabië 7 6 Niet Vrij 7 6 Niet Vrij 7 7 Niet Vrij
Syrië 7 6 Niet Vrij 7 6 Niet Vrij 7 7 Niet Vrij
Turkije 3 3 Gedeeltelijk Vrij 3 3 Gedeeltelijk Vrij 3 3 Gedeeltelijk Vrij
Tunesië 7 5 Niet Vrij 7 5 Niet Vrij 3 4 Gedeeltelijk Vrij
Verenigde Arabische Emiraten 6 5 Niet Vrij 6 5 Niet Vrij 6 6 Niet Vrij
Jemen 6 5 Niet Vrij 6 5 Niet Vrij 6 6 Niet Vrij
Westelijke Jordaanoever 6 6 Niet Vrij 6 5 Niet Vrij 6 5 Niet Vrij
Westelijke Sahara 7 6 Niet Vrij 7 6 Niet Vrij 7 7 Niet Vrij
Bronnen, noten en/of referenties
  1. (en) "Tunisia President Ben Ali 'will not seek new term'", BBC News, 13 januari 2011.
  2. (en) "Tunisia forms national unity government amid unrest", BBC News, 17 januari 2011.
  3. (en) Al-Jazeera English. "Tunisia dissolves Ben Ali party", 9 maart 2011. Geraadpleegd op 9 maart 2011.
  4. (en) "Tunisia election delayed until October 23", 8 juni 2011. Geraadpleegd op 8 juni 2011.
  5. (en) "Report: 338 killed during Tunisia revolution", AP, 5 mei 2012.
  6. (en) "Algeria's state of emergency is officially lifted", Bloomberg L.P., 24 februari 2011. Geraadpleegd op 25 februari 2011.
  7. (en) Algeria repeals emergency law – Middle East. Al Jazeera English Geraadpleegd op 23 februari 2011
  8. "Bouteflika belooft weer hervormingen", NOS.nl, 15 april 2011.
  9. (en) Obama Poised to Step Up Criticism of Mubarak If Crackdown Is Intensified – Bloomberg
  10. (en) GLC Suspends Strike, Refuses Cabinet Decision
  11. (en) "Lebanese condemn Israeli agression against protesters", yalibnan.com, 15 mei 2011. Geraadpleegd op 23 juni 2011.
  12. (en) "Clashes in Lebanon’s Tripoli leave six dead", nowlebanon.com, 17 juni 2011. Geraadpleegd op 23 juni 2011.
  13. (en) "Arrest warrants issued over Tripoli clashes", dailystar.com.lb, 22 juni 2011. Geraadpleegd op 23 juni 2011.
  14. (en) Blomfield, Adrian. "King Abdullah II of Jordan sacks government amid street protests", The Telegraph, 1 februari 2011.
  15. (en) Tell me: the pulse of the street: the arrest of 21 people on the background of the events of the Interior
  16. (en) Jordan protest turns violent - Middle East - Al Jazeera English
  17. (en) Mauritania's Bouazizi died today
  18. (en) Sudan's Bashir will not stand in next election: party official, AFP, 21 February 2011.
  19. (en) Sudanese student dies after protests-activists
  20. (en) Oman ups minimum monthly wages to $520 for nationals, Oman Economy – Maktoob News. En.news.maktoob.com Geraadpleegd op 27 februari 2011
  21. (en) Sit-in in Sohar town forces hypermarkets to close down. gulfnews Geraadpleegd op 27 februari 2011
  22. (en) Oman takes measures to address public grievances. Khaleejtimes.com (27 februari 2011) Geraadpleegd op 6 maart 2011
  23. (en) (AFP) – 1 day ago. AFP: Oman boosts student benefits. Google Geraadpleegd op 27 februari 2011
  24. (en) Oman shuffles cabinet amid protests – Middle East. Al Jazeera English Geraadpleegd op 27 februari 2011
  25. (en) Al-Jazeera English. "Oman's ruler dismisses ministers", 5 maart 2011. Geraadpleegd op 5 maart 2011.
  26. (en) Oman's Sultan Granting Lawmaking Powers to Councils | Middle East |English
  27. (en) Surk, Barbara. The Canadian Press: Police in Oman fire tear gas, rubber bullets at protesters seeking political reform; 1 killed. CTV News Geraadpleegd op 19 april 2014
  28. (en) Deaths in Oman protests – Middle East. Al Jazeera English Geraadpleegd op 27 februari 2011
  29. (en) "Oman clashes: Two killed during protests in Gulf state", BBC News, 8 februari 2011. Geraadpleegd op 27 februari 2011.
  30. (en) "Saudi King Boosts Spending, Returns to Country", 23 februari 2011. Geraadpleegd op 23 february 2011.
  31. (en) "King's order to benefit 180,000 temporary employees", 28 februari 2011. Geraadpleegd op 28 februari 2011.
  32. Amnesty: opstand Saudi's onderdrukt, NOS Nieuws, 1 december 2011
  33. (en) "Report: Saudi Facebook activist planning protest shot dead", Monsters and Critics/DPA, 2 maart 2011. Geraadpleegd op 2 maart 2011.
  34. (en) "Man dies after setting himself on fire in Saudi Arabia", BBC News, 23 januari 2011. Geraadpleegd op 23 januari 2011.
  35. (en) Egypt's prime minister quits, new government soon: army. Reuters Geraadpleegd op 19 juni 2013
  36. (en) Egypt's Mubarak Steps Down; Military Takes Over, The Wall Street Journal, 11 februari 2011.
  37. (en) Reuters. "Egypt's military moves to dissolve parliament, suspend constitution", 29 november 2010. Geraadpleegd op 24 februari 2011.
  38. (en) "Egyptian state security disbanded", Al Jazeera, 15 maart 2011. Geraadpleegd op 15 maart 2011.
  39. (en) Egypt dissolves former ruling party - Middle East - Al Jazeera English
  40. (en) Al-Ahram Weekly | Egypt | How the mighty have fallen. Weekly.ahram.org.eg (2 februari 2011) Geraadpleegd op 23 maart 2011
  41. (en) "Prosecutors Order Mubarak and Sons Held", The New York Times, 13 maart 2011. Geraadpleegd op 13 april 2011.
  42. (en) "Mubarak to be tried for murder of protesters", 24 mei 2011. Geraadpleegd op 24 mei 2011.
  43. (en) Government fact-finding mission shows 846 killed in Egypt uprising (20 april 2011) Geraadpleegd op 20 april 2011
  44. (en) Yemen MPs resign over violence, Al Jazeera, 23 februari 2011.
  45. (en) "Yemenis rejoice as Saleh leaves but fighting continues", BBC News, 5 juni 2011. Geraadpleegd op 5 juni 2011.
  46. (en) Abd-Rabbu Mansour Hadi, Yemen's Vice President, Now Reportedly Acting President, Huffington Post, 4 juni 2011.]
  47. President Jemen bereid tot vertrek (25 september 2011) Geraadpleegd op 16 oktober 2011
  48. Saleh trekt opnieuw belofte in (30 september 2011) Geraadpleegd op 16 oktober 2011
  49. Saleh van Jemen belooft weer vertrek (8 oktober 2011) Geraadpleegd op 16 oktober 2011
  50. President Jemen draagt macht over (23 november 2011) Geraadpleegd op 23 november 2011
  51. (en) "Yemen says more than 2,000 killed in uprising", The Washington Post, 19 maart 2012.
  52. (en) "Iraqi prime minister won't run for third term", MSNBC, 5 februari 2001.
  53. (en) "Governor of third Iraqi province quits over protests", The Gulf Today, 27 februari 2011.
  54. (en) McCrummen, Stephanie. "Iraq 'Day of Rage' protests followed by detentions, beatings", The Washington Post, 26 februari 2011.
  55. (en) "Bahrain's king gives out cash ahead of protests", 11 februari 2011.
  56. (en) Bahrain's king to free political prisoners as protests continue, Monsters and Critics, 22 februari 2011.
  57. (en) Bahrain sacks ministers amid protests, Press TV, 26 februari 2011.
  58. (en) 32 protestors killed, Bahrain: 'Thirty-one protesters killed, 600 arrested', since February, group says - Adnkronos Security four policemen killed, Bahrain interior minister says 24 were killed in unrest | Habib Toumi[1] 1 Saudi soldier killed, [2] total of 36 people reported killed
  59. a b (en) "Violent clashes wrack Libya, after scores said killed in single day", Haaretz, 20 februari 2011.
  60. a b (en) "Libyan opposition reportedly seizes city of Misurata", Los Angeles Times, 23 februari 2011.
  61. a b (en) "Libyan opposition reportedly seizes key western city", Los Angeles Times, 23 februari 2011.
  62. (en) "Libya opposition forms council, reject Gaddafi talks", World Bulletin, 27 februari 2011.
  63. (en) "Ferocious battles in Libya as national council meets for first time", NewsCore, 6 maart 2011. Geraadpleegd op 6 maart 2011.
  64. (en) "Libya: Coalition launches attacks", BBC News, 20 maart 2011. Geraadpleegd op 19 maart 2011.
  65. Kadhafi bezweken aan verwondingen, nos.nl - 20 oktober 2011
  66. (en) Residents flee Gaddafi hometown
  67. (en) Karin Laub. "Libyan estimate: At least 30,000 died in the war", San Francisco Chronicle, 8 september 2011. Geraadpleegd op 9 september 2011.
  68. (en) http://www.arabianbusiness.com/kuwait-protesters-in-porsches-shake-democracy-pioneer-424655.html?page=0
  69. (en) "Kuwait ministers resign, news agency says", CNN, 31 maart 2011.
  70. (en) 30 wounded in Kuwait protests on Friday. MSN
  71. (en) Moroccan king to make reforms with constitutional body, Middle East Online, 22 februari 2011;
  72. (en) "Thousands in Morocco march for rights", The Independent, 20 maart 2011.
  73. (en) Miller, David. "Demonstrator's death energizes Moroccan protesters", 7 juni 2011. Geraadpleegd op 11 juni 2011.
  74. (en) "Syrian activist Haitham al-Maleh freed under amnesty", BBC News, 8 maart 2011. Geraadpleegd op 8 maart 2011.
  75. (en) "Syria frees 80-year-old former judge in amnesty", 8 maart 2011. Geraadpleegd op 8 maart 2011.
  76. (en) Unrest continues in Syria. Al Bawaba (23 maart 2011) Geraadpleegd op 24 maart 2011
  77. (en) Assad attempts to appease minority Kurds. Al Jazeera (8 april 2011) Geraadpleegd op 24 april 2011
  78. (en) "Syrian army 'attacks protest city of Deraa'", BBC, 25 april 2011. Geraadpleegd op 25 april 2011.
  79. (en) "Syria protests: Security forces shoot at mourners", BBC News, 23 april 2011. Geraadpleegd op 23 april 2011.
  80. (en) "Syrian cabinet resigns amid unrest", 29 March 2011.
  81. (en) "Syrian army units 'clash over crackdown'", Al Jazeera. Geraadpleegd op 28 april 2011.
  82. (en) Yezdani, Ipek. "Syrian dissidents form national council", World Wires, NY Times, 23 augustus 2011. Geraadpleegd op 24 augustus 2011.
  83. "'Meer dan 150.000 doden door oorlog Syrië'". Geraadpleegd op 6 mei 2014.
  84. (en) Agence France Presse. Syria says 23 dead as Israel opens fire on Golan. France 24 (6 juni 2011) Geraadpleegd op 12 juni 2011
  85. (en) UN's Pillay condemns Israeli 'Naksa' killings. Al Jazeera English (8 juni 2011) Geraadpleegd op 12 juni 2011
  86. <http://www.freedomhouse.org/template.cfm?page=351&ana_page=342&year=2008>