Neerslag (atmosfeer)

 

 

Neerslag is het atmosferische verschijnsel van naar de aarde neervallend water in de vorm van waterdruppels, ijs, of sneeuw, meestal afkomstig uit wolken. Pas wanneer de water of ijs bevattende neerslag de grond bereikt, wordt officieel van neerslag in weerkundige zin gesproken. De hoeveelheid neerslag wordt gemeten met een regenmeter (pluviometer), zo nodig gesmolten en daarna in millimeters (mm) uitgedrukt. Eén millimeter neerslag komt overeen met 1 liter op een horizontaal gelegen oppervlakte van 1 m². De neerslag op aarde varieert sterk, tussen 50 en 200 mm per jaar in woestijngebieden tot meer dan 10 000 mm per jaar zeer lokaal in tropische gebieden.

Vorming van neerslag

Neerslag valt uit wolken die gevormd zijn door condensatie van afgekoelde waterdamp. Wolken bestaan uit wolkenelementen, kleine waterdruppeltjes en ijskristallen. Door de geringe massa zweven deze min of meer en worden vooral meegevoerd door de luchtstromen. De valsnelheid is dusdanig laag dat het enkele dagen kan duren voordat het aardoppervlak bereikt wordt, zodat het dan zeer waarschijnlijk al verdampt is. Dat er toch neerslag valt, komt door twee processen, coalescentie en het Wegener-Bergeron-Findeisen-proces.

Vormen

Men onderscheidt de volgende vormen:

• Regen
• IJzel (IJsregen)
• Hagel
• Mist
• Sneeuw

Hierboven werd reeds gezegd dat de hoeveelheid neerslag gemeten wordt nadat hagel en sneeuw gesmolten zijn. In populaire weerberichten wordt daar wel eens van afgeweken. Vers gevallen sneeuw is zeer volumineus. Zegt men dat ergens een grote hoeveelheid sneeuw is gevallen, bijvoorbeeld een halve meter, dan wordt meestal ongesmolten sneeuw bedoeld.

Stratiforme bewolking

In gelaagde of stratiforme bewolking zijn de verticale luchtbewegingen meestal beperkt tot slechts enkele cm/s. De intensiteit van de neerslag is over het algemeen licht of matig, maar de motregen kan lang aanhouden in een groot gebied. Het merendeel van de neerslag op gematigde breedten valt uit dit type bewolking. Als de temperatuur bovenin de bewolking onder de -13°C daalt, kan het Wegener-Bergeron-Findeisen-proces plaatsvinden, waardoor de intensiteit toeneemt.

Convectieve bewolking

In convectieve wolken (cumulus en cumulonimbus) zijn de verticale luchtstromingen door convectie over het algemeen veel krachtiger dan die in stratiforme bewolking. Veelal is dit meer dan 1 m/s en kan in zware buien oplopen tot meer dan 25 m/s. De wolkenelementen kunnen daardoor snel aangroeien, zodat er al zo'n 20 tot 30 minuten na het ontstaan van de wolk intensieve neerslag kan vallen. Door de krachtige verticale luchtbewegingen kunnen ijskristallen meerdere malen omhoog worden gevoerd en aangroeien tot grote hagelstenen. Aangezien de convectie sterker wordt in de zomer, zal er dan meer hagel vallen.

Neerslagstatistieken Nederland

Normalen

Hieronder volgen de normale gemiddelde jaarlijkse neerslaghoeveelheden, en de absolute en relatieve neerslagduur, van dertien officiële KNMI-weerstations, over het tijdvak 1971-2000.

Weerstation Gemiddelde jaarlijkse Hoeveelheid Duur Abs. Rel. Valkenburg 789,1 mm 566,4 uur 6% De Kooy 742,9 mm 581,5 uur 7% Schiphol 779,5 mm 605,5 uur 7% De Bilt 792,9 mm 623,8 uur 7% Soesterberg 831,1 mm 675,1 uur 8% Leeuwarden 767,2 mm 692,4 uur 8% Eelde 773,7 mm 620,3 uur 7%

Weerstation Gemiddelde jaarlijkse Hoeveelheid Duur Abs. Rel. Twente 758,2 mm 705,6 uur 8% Vlissingen 720,8 mm 578,2 uur 7% Rotterdam 815,5 mm 688,0 uur 8% Gilze-Rijen 793,6 mm 707,2 uur 8% Volkel 712,1 mm 628,7 uur 7% Maastricht 740,0 mm 642,8 uur 7%

Extremen

De grootste hoeveelheid neerslag in een etmaal sinds het begin van de metingen betrof 208 mm en viel op 3 augustus 1948 in Voorthuizen.

Hieronder volgen ranglijsten van diverse extreme neerslagsommen, zoals gemeten op het KNMI-station in De Bilt tussen 1901 en 2013.

Nr.	Natste jaar		Natste seizoen		Natste maand
1.	1998	1239,6 mm	herfst 1998	468,2 mm	augustus 1912	220,5 mm
2.	1965	1151,9 mm	zomer 1966	411,3 mm	september 1957	213,2 mm
3.	1966	1148,0 mm	herfst 1974	402,7 mm	september 2001	210,7 mm
4.	2001	1038,9 mm	zomer 1912	386,2 mm	augustus 1969	198,0 mm
5.	1912	1027,0 mm	herfst 1930	359,8 mm	oktober 1932	193,4 mm
6.	1994	1025,2 mm	zomer 1930	358,6 mm	juli 1930	192,0 mm
7.	1981	993,0 mm	zomer 1965	358,3 mm	juli 1966	190,8 mm
8.	1974	992,7 mm	zomer 1917	354,8 mm	december 1965	190,3 mm
9.	1950	951,6 mm	winter 1966	338,0 mm	oktober 1981	188,5 mm
10.	2000	932,4 mm	herfst 1944	337,2 mm	augustus 1917	187,8 mm
Nr.	Droogste jaar		Droogste seizoen		Droogste maand
1.	1921	387,3 mm	herfst 1953	52,2 mm	april 2007	0,3 mm
2.	1933	510,9 mm	herfst 1920	52,3 mm	februari 1986	0,4 mm
3.	1959	535,8 mm	lente 1996	60,8 mm	februari 1985	1,9 mm
4.	1976	536,3 mm	winter 1964	63,7 mm	september 1959	3,0 mm
5.	1971	561,8 mm	lente 1976	66,2 mm	januari 1997	3,6 mm
6.	1996	575,7 mm	winter 1934	69,0 mm	februari 1959	5,1 mm
7.	1953	597,4 mm	lente 1991	69,8 mm	oktober 1953	5,5 mm
8.	1982	600,7 mm	winter 1985	72,1 mm	februari 1934	5,6 mm
9.	2003	612,7 mm	zomer 2003	73,6 mm	mei 1989	5,6 mm
10.	1929	630,4 mm	lente 1918	75,5 mm	februari 1917	6,2 mm

Zie ook

• Bui
• Dakgoot
• Onweer
• Regenpijp
• Waterkringloop
• IJzel

Externe link

• Buienradar, actuele neerslag in de Benelux

Bronnen, noten en/of referenties