Herfst

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Bioscoopjournaal uit 1964 over de herfst in de natuur van Zuid-Limburg (Nederland).
Herfst in België
Herfstkleuren
Gevallen herfstbladeren
Een boom in herfsttooi

De herfst of het najaar is een van de vier seizoenen.

Naam[bewerken]

Herkomst[bewerken]

De Germaanse wortel harbista werd in het Oudhoogduits herbist, in het Middelhoogduits herbest en in het Middelnederlands hervest. Ook het Engelse woord harvest ("oogst") is verwant met onze naam voor dit seizoen.

Rijm[bewerken]

"Herfst" wordt wel beschouwd als een van de moeilijkste rijmwoorden in de Nederlandse taal[bron?]. Twee pogingen om toch op herfst te rijmen zijn:

  • Drs. P: "De buren waren grimmig, zijn ouders diep gegriefd. En onder zijn collega's was hij ook al niet geliefd. De oude juffrouw Zomer, baas Voorjaar, meester Herfst. Ze riepen driewerf schande, juffrouw Zomer het driewerfst"
  • onbekende dichter: "In de lente krijg ik billenkoek, zoals men dat doet in Lutjebroek. is het echter herfst, dan krijg ik het op z'n Wieringerwerfst."

Astronomische herfst[bewerken]

Bepaling[bewerken]

De herfst loopt (ten noorden van de evenaar) bij conventie dat jaargetijden op de 21e beginnen van 21 september t/m 21 december. Het astronomisch bepaalde begin van de herfst is de herfstnachtevening en is tot nu toe nog nooit op 21 september gevallen[bron?], maar altijd rond 23 september (op het noordelijk halfrond en rond 20 maart op het zuidelijk halfrond). De zon gaat dan door het herfstpunt en de dag en de nacht zijn nagenoeg even lang. De herfst eindigt rond 22 december (op het noordelijk halfrond en rond 21 juni op het zuidelijk halfrond) met de winterzonnewende.

Het astronomisch begin van de herfst is het ijkpunt van de Franse Republikeinse Kalender.

Begin van de herfst[bewerken]

Aanvangstijdstippen van de astronomische herfst op het noordelijk halfrond:

2013 22 september 22:44   2017 22 september 22:02
2014 23 september 04:29 2018 23 september 03:54
2015 23 september 10:20 2019 23 september 09:50
2016 22 september 16:21 2020 22 september 15:30

De aangegeven tijd is de lokale Nederlandse zomertijd. Op het zuidelijk halfrond begint op deze data de lente, zie daar voor het begin van de herfst op het zuidelijk halfrond.

Meteorologische herfst[bewerken]

Bepaling[bewerken]

De meteorologische herfst begint eerder, op 1 september op het noordelijk halfrond en op 1 maart op het zuidelijk halfrond. Deze duurt dan tot 1 december respectievelijk 1 juni.

In gematigde klimaatzones verliezen de meeste loofbomen en ook andere planten hun bladeren. In de herfst wordt het flink kouder dan in de zomer, hoewel er periodes met warmte kunnen optreden, de zogenaamde nazomer.

Weerextremen meteorologische herfst in België[bewerken]

warmste droogste minste

regendagen

zonnigste koudste natste meeste

regendagen

somberste
eerste 13,9 (2006) 75,8 (1953) 27 (1921) 547:58 (1959) 7,3 (1887) 411,6 (1974) 81 (1974) 201:15 (1887)
tweede 12,4 (2011) 93,5 (1920) 31 (1920) 485:58 (1908) 7,7 (1952) 386,7 (1932) 74 (1930) 219:01 (1905)
derde 12,3 (2009) 97,4 (1959) 31 (1920) 474:06 (1965) 7,8 (1871) 380,9 (1984) 67 (1981) 229:24 (1998)
vierde 12,3 (2005) 97,8 (1858) 32 (1898) 462:53 (1921) 7,8 (1896) 367,3 (2001) 67 (1984) 231:45 (1974)
vijfde 12,0 (1982) 100,7 (1978) 33 (1857) 450:02 (2011) 7,8 (1905) 355,6 (1998) 67 (1952) 243:26 (1984)
normaal 10,9 219,9 51 321:60 10,9 219,9 51 321:60
Bron: KMI, Statistieken voorbije seizoenen voor Ukkel

Feesten[bewerken]

Feestdagen tijdens de herfst zijn Mabon, Hervormingsdag, Allerzielen en Allerheiligen, Sint Maarten en Sinterklaas.

In de herfst geboren[bewerken]

Uit onderzoek is gebleken dat mensen die in de herfst geboren zijn gemiddeld zes maanden langer leven dan mensen die in het voorjaar geboren zijn[bron?]. Zwangere vrouwen eten in de zomer meer verse groente en fruit, wat een positief effect heeft op de baby[bron?]. Op het zuidelijk halfrond geldt hetzelfde: daar worden mensen die in het begin van het jaar (in hun herfst) geboren zijn gemiddeld 6 maanden ouder.

Foto's van de herfst[bewerken]

Icoontje WikiWoordenboek Zoek herfst op in het WikiWoordenboek.
Bronnen, noten en/of referenties
Zoek dit woord op in WikiWoordenboek