Herfst
|
|
Herfst of najaar is een van de vier seizoenen.
Inhoud |
[bewerken] Naam
De Germaanse wortel harbista werd in het Oudhoogduits herbist, in het Middelhoogduits herbest en in het Middelnederlands hervest. Ook het Engelse harvest is verwant met onze naam voor dit seizoen.
[bewerken] Astronomische herfst
[bewerken] Bepaling
De herfst loopt (ten noorden van de evenaar) officieel van 21 september t/m 20 december, maar het astronomisch bepaalde begin van de herfst is de herfstnachtevening (rond 23 september op het noordelijk halfrond en rond 20 maart op het zuidelijk halfrond). De zon gaat dan door het herfstpunt en de dag en de nacht zijn nagenoeg even lang. De herfst eindigt met de winterzonnewende (rond 22 december op het noordelijk halfrond en rond 21 juni op het zuidelijk halfrond).
[bewerken] Begin van de herfst
Aanvangstijdstippen van de astronomische herfst op het noordelijk halfrond:
| 2003 | 23 september | 12:47 | 2009 | 22 september | 23:18 | 2015 | 23 september | 10:20 | ||
| 2004 | 22 september | 18:30 | 2010 | 23 september | 05:09 | 2016 | 22 september | 16:21 | ||
| 2005 | 23 september | 00:23 | 2011 | 23 september | 11:05 | 2017 | 22 september | 22:02 | ||
| 2006 | 23 september | 06:03 | 2012 | 22 september | 16:49 | 2018 | 23 september | 03:54 | ||
| 2007 | 23 september | 11:51 | 2013 | 22 september | 22:44 | 2019 | 23 september | 09:50 | ||
| 2008 | 22 september | 17:44 | 2014 | 23 september | 04:29 | 2020 | 22 september | 15:30 |
De aangegeven tijd is de lokale Nederlandse zomertijd. Op het zuidelijk halfrond begint op deze data de lente, zie daar voor het begin van de herfst op het zuidelijk halfrond.
[bewerken] Meteorologische herfst
[bewerken] Bepaling
De meteorologische herfst begint eerder, op 1 september op het noordelijk halfrond en op 1 maart op het zuidelijk halfrond. Deze duurt dan tot 1 december respectievelijk 1 juni.
In gematigde klimaatzones verliezen de meeste loofbomen en ook andere planten hun bladeren. In de herfst wordt het flink kouder dan in de zomer, hoewel er periodes met warmte kunnen optreden, de zogenaamde nazomer.
[bewerken] Weerextremen meteorologische herfst in België
| warmste | droogste | minste
regendagen |
zonnigste | koudste | natste | meeste
regendagen |
somberste | ||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| eerste | 13,9 (2006) | 75,8 (1953) | 27 (1921) | 547:58 (1959) | 7,3 (1887) | 411,6 (1974) | 81 (1974) | 201:15 (1887) | |
| tweede | 12,4 (2011) | 93,5 (1959) | 31 (1920) | 485:58 (1908) | 7,7 (1952) | 386,7 (1932) | 74 (1930) | 219:01 (1905) | |
| derde | 12,3 (2009) | 97,4 (1953) | 31 (1834) | 474:06 (1965) | 7,8 (1871) | 380,9 (1984) | 67 (1942) | 229:24 (1974) | |
| vierde | 12,3 (2005) | 97,8 (1858) | 32 (1898) | 462:53 (1921) | 7,8 (1905) | 367,3 (2001) | 67 (1976) | 231:45 (1984) | |
| vijfde | 12,0 (1982) | 100,7 (1978) | 33 (1857) | 450:02 (2011) | 7,8 (1922) | 355,6 (1998) | 67 (1952) | 243:26 (1998) | |
| normaal | 10,4 | 210,5 | 52,7 | 321:60 | 10,4 | 210,5 | 52,7 | 321:60 | |
| Bron: KMI, Statistieken voorbije seizoenen voor Ukkel | |||||||||
[bewerken] Feesten
Feestdagen tijdens de herfst zijn Hervormingsdag, Allerzielen en Allerheiligen, Sint Maarten en Sinterklaas.
[bewerken] Trivia
- Uit onderzoek is gebleken dat mensen die in de herfst geboren zijn gemiddeld zes maanden langer leven dan mensen die in het voorjaar geboren zijn. Zwangere vrouwen eten in de zomer meer verse groente en fruit, wat een positief effect heeft op de baby. Op het zuidelijk halfrond geldt hetzelfde: daar worden kinderen die in het begin van het jaar geboren worden gemiddeld 6 maanden ouder. Dit omdat de herfst daar in het begin van het jaar is.
- De conventie in Nederland en België dat de herfst op 21 september begint, is afgeleid van de algemene regel dat jaargetijden op de 21e beginnen. Tot nu toe is de astronomische herfst echter nog nooit op 21 september begonnen, en t/m 2020 zal dat ook niet gaan gebeuren.
- De gemiddelde temperatuur in de herfstmaanden van 2006 was 13,6 graden. Dit is 3,4 graden warmer dan normaal. Hiermee had deze herfst de hoogste gemiddelde temperatuur, ooit gemeten.
- "Herfst" wordt ook wel beschouwd als een van de moeilijkste rijmwoorden in de Nederlandse taal. Een knappe poging van Drs. P: "De buren waren grimmig, zijn ouders diep gegriefd. En onder zijn collega's was hij ook al niet geliefd. De oude juffrouw Zomer, baas Voorjaar, meester Herfst. Ze riepen driewerf schande, juffrouw Zomer het driewerfst"
- Ook een taalkundig goedgekeurd rijmwoord op "herfst" door een onbekende dichter:
"In de lente krijg ik billenkoek, zoals men dat doet in Lutjebroek. is het echter herfst, dan krijg ik het op z'n Wieringerwerfst." Al gaat het hier om een plaatsnaam als rijmwoord.
- Het astronomisch begin van de herfst is het ijkpunt van de Franse Republikeinse Kalender.
[bewerken] Foto's van de herfst
|
 |
Zie de categorie Autumn van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden. |
 |
Zoek herfst op in het WikiWoordenboek. |
| Jaargetijden |
|---|
Bronnen, noten en/of referenties:
