Drs. P

Drs. P
foto: Jan Zandbergen
Achtergrondinformatie
Volledige naam	Heinz Hermann Polzer
Geboren	Thun,  Zwitserland, 24 augustus 1919
Geboorteland	Zwitserland
Jaren actief	1964-1996
Beroep(en)	Tekstschrijver, econoom, cabaretier, dichter, schrijver, letterkundige, componist, pianist, zanger
Bekend van	o.a. Dodenrit
Portaal    Kunst & Cultuur

Drs. P (Thun, Zwitserland, 24 augustus 1919), pseudoniem van Heinz Hermann Polzer, is een Nederlandse tekstschrijver, econoom, cabaretier, dichter, schrijver, letterkundige, componist, pianist, en zanger van eigen Nederlandstalige liedjes.

Uit dankbaarheid jegens de Zwitserse autoriteiten, die hem hielpen in de Tweede Wereldoorlog, handhaafde hij zijn Zwitserse nationaliteit, wat niet wegneemt dat hij uitgroeide tot een bekende Nederlandse schrijver, componist en cabaretier. Drs. P is vooral bekend geworden met nummers als Dodenrit ("Trojka hier, trojka daar"), De veerpont ("Heen en weer"), Het trapportaal, Knolraap en lof, schorseneren en prei en De zusters Karamazov ("tante Constance en tante Mathilde").

Zijn bijdrage aan de beschrijving en ontwikkeling van de versleer leidde na jarenlange studie en innovatieve creativiteit in 2000 tot een standaardwerk van wetenschappelijke allure: Versvormen. Leesbaar handboek, uitgegeven door non-profit-uitgeverij De Stiel. Dit boek is een grondig herziene en aanzienlijk uitgebreide versie van het Handboek voor Plezierdichters uit 1983 en bevat tientallen nieuwe versvormen.

Levensloop

Polzer werd geboren in Zwitserland als zoon van een Nederlandse moeder en een Oostenrijkse vader. In zijn derde levensjaar, na de scheiding van zijn ouders, verhuisde hij met zijn moeder naar Nederland. Hoewel hij vrijwel zijn hele leven in Nederland heeft gewoond, en 'tot in de haarvaten' verweven is met de Nederlandse taal, heeft Polzer altijd zijn Zwitserse nationaliteit aangehouden. Gevraagd naar de reden waarom hij nooit de Nederlandse nationaliteit heeft aangevraagd, antwoordde Polzer dat hij de Zwitserse nationaliteit "leuk" vond en hij geen noodzaak zag van nationaliteit te veranderen. De werkelijkheid was anders: tot tweemaal toe hielden de Zwitsers hem uit handen van de Duitsers, die hem wegens studentikoze overmoed gevangen hadden gezet. De tweede keer sleepten zij hem, bijna letterlijk, net op tijd weg voor het vuurpeloton. Dit betekende wel dat hij naar Zwitserland moest uitwijken en daar zijn militaire dienstplicht moest vervullen. Hij werd ingedeeld bij de geneeskundige troepen.

Na de oorlog was Polzer barpianist (voor de Amerikaanse bevrijders in Parijs), vertaler en copywriter (in Indonesië). Van 1964 tot 1996 trad hij op met eigen liedjes, zichzelf begeleidend op de piano.

Polzer is getrouwd op 24 augustus 1964 (zijn 45e verjaardag). Zijn echtgenote, Mieke Burgers, heeft er steeds naar gestreefd onbekend te blijven. Het paar leidt na de beëindiging van de actieve loopbaan van Polzer een zeer teruggetrokken leven zonder veel externe contacten.

Artiest

De artiestennaam Drs. P, bedacht door Willem Duys, verwijst naar de academische graad van doctorandus (afgekort: drs.) in de economie, die Polzer aan de Nederlandse Economische Hogeschool (nu Erasmus Universiteit) behaalde. Zijn studentenjaren vielen in de bezettingstijd, en zijn schrijfsels over de kwajongens Ben en Dolf (die op hun broek kregen van hun oom Sam) brachten hem in de gevangenis. De studentenvereniging waar Drs. P destijds lid van was, het Rotterdamsch Studenten Corps, moest hierom zelfs zijn deuren sluiten.

Nota bene: Drs. P schrijft men mèt punt achter Drs maar zónder punt achter P, "Drs. P" dus.

Het bekendste lied van Drs. P is wellicht Dodenrit, dat verhaalt van de fatale tocht van een gezin naar Omsk, waarbij de gezinsleden, achtervolgd door hongerige wolven, één voor één worden opgeofferd om tijd te rekken. Maar helaas: Omsk is een mooie stad, maar net iets te ver weg.

Heinz Polzer gebruikte de volgende pseudoniemen: Drs. P, een kindervriend, Drs. S, Geo Staad, Coos Neetebeem, Kirsten Wiedeman, Wilson Hode, Lars Brahe, M. de Gans, Henry van Kol (naar zijn grootvader Henri van Kol), Cyriel P. Licentiaat, Henry Smith, Ludwig Otto Stadtherr, Karin Bloemengracht en Alois Mückenspucker.

Muziek & lyriek

Hij staat bekend om zijn stem die niet onzuiver is, maar weinig geschoold klinkt. Net zo kenmerkend zijn de doordachte en poëtische teksten met vele grappige vondsten. Zijn optredens waren karakteristiek door een wat statige en tegelijkertijd studentikoze stijl. Hij trad tot 1996 op in het land, bij voorkeur voor studentenverenigingen, culturele jongerenclubs, en literaire en andere cafés. Tijdens een optreden te Harderwijk zette hij impulsief en volkomen onverwacht een punt achter zijn loopbaan als uitvoerend artiest.

Ook verscheen een groot aantal grammofoonplaten: singles en lp's (zie externe links voor zijn discografie). Eén van zijn eerste lp's was "Drs. LP" (CNR 1965), met een tiental door hemzelf gezongen liedjes in een bijzonder arrangement (Ruud Bos), waaronder "De gezusters Karamazov", "Café-Chantant", "Goud... goud!", "Harde Smart", en "Het trapportaal".

Drs. P publiceerde talrijke dichtbundels en boeken over het 'dichten', over reclame en over reizen. Hij introduceerde de versvorm ollekebolleke in Nederland, een licht aangepaste variant van de Amerikaanse higgledy piggledy of double dactyl (ontworpen door de Amerikaanse hoogleraren Anthony Evan Hecht en Paul Pascal). Begin jaren 80 schreef Drs. P teksten voor het KRO-radioprogramma "Kruis of Munt" dat ging over land- en tuinbouw. Hieraan zijn onder meer de liederen Knolraap (en lof, schorseneren en prei), Bieten en Banaan te danken.

In 1999 verscheen een verzamelbundel met liedteksten, samengesteld door Ivo de Wijs met de naam Tante Constance en tante Mathilde, een verwijzing naar het nummer De zusters Karamazov.

In 2004, bij gelegenheid van Polzers 85ste verjaardag, stelde Cees van der Pluijm een representatieve bloemlezing van Drs. P's verzamelde gedichten samen:Toenemend Feestgedruis.

In 2008 verscheen het eerste luisterboek van Drs. P, waarop hij zelf (op 89-jarige leeftijd) 3 eigen verhalen voorleest: "Sven de Bevrijder", "Ik word vermoord" en "Tiens, Tiens", afgewisseld met een aantal ollekebollekes. Daarnaast bevat het luisterboek een bonus-dvd met een van de laatste live-optredens van Drs. P (Werftheater in Utrecht, 1995).

Eind februari 2009 (halverwege het negentigste levensjaar van Drs. P) verscheen een keuze uit Toenemend feestgedruis aangevuld met twintig nieuwe ollekebollekes en nieuwe toelichtingen onder de titel Heilzame jeugdlectuur. In dezelfde maand verscheen een nieuw magnum opus van Drs. P: Zeslettergrepigheid. De beste ollekebollekes van Drs. P, wederom samengesteld door Cees van der Pluijm. In dit derde deel van het levenswerk van Drs. P (Tante Constance en Tante Mathilde / Toenemend feestgedruis / Zeslettergrepigheid) staan meer dan 500 ollekebollekes, 32 ansichtkaarten en een uitgebreide literair-historische verhandeling over het ollekebolleke.

In het VPRO-kinderprogramma Villa Achterwerk is in het onderdeel "Drs. P op teevee" een aantal liederen van Drs. P voorzien van nieuwe filmpjes met Wil van der Meer in de rol van Drs. P.

Naar aanleiding van de negentigste verjaardag van Polzer, werd op 16 augustus 2009 in het Vondelpark te Amsterdam een hommageconcert gehouden. Jan De Smet bracht een selectie van de beste nummers uit het P-repertoire. Eerst vierde men Drs. P in een boekhandel te Mechelen via een klein optreden door Jan De Smet en beknopte tentoonstelling rond de schrijver.

Drs. P op tv

Drs. P debuteerde op 44-jarige leeftijd in 1964 op de televisie in het AVRO-programma Voor de Vuist Weg van Willem Duys, met het lied Het trapportaal.

Zes jaar later verscheen hij weer op tv in het KRO-magazine Verslag op Dinsdag, waarin hij buiten, voor de poort van de voormalige Veemarkt te Amsterdam, optrad tezamen met de Zingende Tramconductrice en de Zingende Straatveger – een lookalike van Toon Hermans – die daardoor later een baan als portier van Theater Carré kreeg.

De maker van het filmpje, Theo Uittenbogaard, vergezelde met cameraman Jan de Bont Drs. P in de trein, vijf jaar later, voor het VPRO-programma 'Het Gat van Nederland' naar Brussel, waar de doctorandus een praline kocht in de Koninginnegalerij en een fameus danslokaal bezocht in de Katelijnestraat. Deze bijdrage was kortheidshalve getiteld: 'P. te B.'

Ten slotte informeerde Uittenbogaard bij Drs. P voor de RVU-serie Mooie Woorden in 1995 naar de tegenstelling tussen smartlap en levenslied in de aflevering getiteld: 'Kromme tenen. Echte tranen'.

Overigens trad de Drs. talloze malen op in televisieprogramma's, meestal als zanger en begeleider van zijn eigen teksten. Toen zijn "Dodenrit" in 1974 in de Nationale Hitparade verscheen kon hij niet ontkomen aan een optreden in Toppop. Gedenkwaardig waren hierbij de bontmuts waarmee de kostuumafdeling van de AVRO hem tooide, alsmede het flagrante onvermogen van de Drs. om te playbacken.

In oktober 2006 werd de eerste documentaire vertoond die over Drs. P gemaakt werd. De titel was Niet van talent gespeend door regisseur Frank van Osch bij AVRO's Close Up. Later werd dezelfde documentaire ook vertoond in enkele filmtheaters. Op 12 oktober 2006 verscheen de documentaire met aanvullend livemateriaal, interviews en videoclips op dvd.

In september 2011 kwam Drs. P opnieuw op tv toen hij van Frank Evenblij de prijs voor de meest taalvernieuwende cabaratier ontving.

Discografie

Albums

• 1956 - Aan Eén Kant Bespeelbare 'Lakplaat' - 10"LP - "EIGEN BEHEER" -
• 1957 - Dutch Songs - 10"LP - "EIGEN BEHEER" -
• 1965 - Drs. LP - 12"LP - CNR - KLP 4212
• 1973 - Zingt Allen Mee Met Drs. P - 12"LP - POLYDOR - 2925 020
• 1974 - Drs. P - 12"LP - CNR - 385 217
• 1974 - Over Land En Zee Met Drs. P - 12"LP - POLYDOR - 2925 023
• 1975 - Een Flitsende Soirée Met Drs. P - 12"LP - POLYDOR - 2925 036
• 1977 - Het Geheim Van Het Bestaan + De Wilde Orchidee (Live) - 2 12"LP's + BOOK - HET P-COMITÉ - VR 08 20608/09
• 1978 - Romantiek Voor Twee (Met Het Resistentie Orkest) - 12"LP - POLYDOR - 2925 066
• 1978 - Per Pont & Slee Met Drs. P - 12"LP - POLYDOR - 2491 555
• 1983 - Toppers Van Toen - 12"LP - CNR - 340 005
• 1987 - Hoep Hoep Hiezee Voor Drs. P - 12"LP - PHILIPS - 832 944 1
• 1987 - Hoep Hoep Hiezee Voor Drs. P (+1) - CD - PHILIPS - 832 944 2
• 1990 - Het Praatcafé Van Drs. P - CD - VIA - 995 001 2
• 1991 - Drs. P Compilé Sur CD - 2 CD's - POLYDOR - 847 920 2
• 1991 - Waarschuwing Voor De Scheepvaart - CD - HAKKETOON - CD 1990 1039
• 1992 - Drs. P En Petit Comité (Met Amsterdams Philharmonisch Trio) - CD - ERASMUS - WVH 045
• 1999 - De Veerpont - CD - ROTATION - 547 903 2
• 1999 - Tante Constance En Tante Matilde: Drs. P Zingt Drs. P + Anderen Zingen Drs. P - 2 CD's - NIKKELEN NELIS - NNP 500 051 2
• 2001 - Drs. P - CD - CNR MUSIC - 22 203622
• 2008 - Drs. P Leest 3 Eigen Verhalen - CD + DVD - SPRAAK-MAKEND - CVP L0019

Singles & EP's

• 1958 - Heinz Polzer Zingt Uit Het Zangboekje Voor Bijzienden (Door Een Kindervriend): Dijklied ~ De Grenadiertjes ~ De Twee Tantes / Café Chantant ~ Lachen Is Gezond! ~ De Commensaal ~ De Meisjes Van De Suikerwerkfabriek - 7"EP - ROTTERDAMS STUDENTENCORPS - DE 99 725
• 1963 - Ripspiqué: De Commensaal (Trapportaal) ~ Ripspiqué ~ De Grenadiertjes / De Zusters Karamazov (Het Ongeval) ~ Café Chantant ~ De Baardmijt - 7"EP - MMP - 2002
• 1965 - Het Hart Eener Deerne En Andere Liederen Van Den Gevierden Tenorzanger Drandus P.: Goud ... Goud! ~ Het Hart Eener Deerne / De Zusters Karamazov ~ Ripspiqué - 7"EP - CNR - HX 1334
• 1966 - Het Trapportaal: De Commensaal ~ De Grenadiertjes / Quartier Putain ~ Café Chantant - 7"EP - CNR - HX 1338
• 1967 - Het Hart Eener Deerne / Harde Smart - 7"single - CNR - UH 9939
• 1968 - Het Speelgoedmannetje / De Badkuip Van De Burgemeester - 7"single - PHILIPS - JF 333 982
• 1968 - Onze Nicht In Den Haag (Cantate In A Gr. T.) / In Het Huis Der Schande - 7"single - PHILIPS - JF 334 633
• 1973 - De veerpont / Los Pompadoros - 7"single - POLYDOR - 2050 274 (top-40 notering, 1973)

• 1974 - Dodenrit / Dixieland - 7"single - POLYDOR - 2050 327 (top-40 notering, 1974)

• 1975 - O, Wat Leuk / Helderziende - 7"single - POLYDOR - 2050 342
• 1976 - Grand Prix / De Liefde - 7"single - POLYDOR - 2050 420
• 1976 - Hart / Oor - 7"single - KRO - DRS P 001
• 1978 - Orgaan / Harten - 7"single - POLYDOR - 2050 583
• 1981 - Goederenlied (Drs. P) / Geluk Is Niet Transportabel (Jules De Corte) - 7"single - FURNESS - VR 10611
• 1981 - Transportation's Limitations (Jules De Corte) / Keep On Going (Drs. P) - 7"single - FURNESS - VR 10612
• 1983 - Een Miljoen / Blues Voor Sobrijn - 7"single - POLYDOR - 811 541 7 (met Casey and the Pressuregroup)
• 1984 - Op Rijm (Drs. P) / Op Zoek (Drs. P en Ivo de Wijs) - 7"single - BZZTÔH - BS 198440 A
• 1987 - Knolraap en lof, schorseneren en prei / Olijf ~ Het Land Is Moe - 7"single - PHILIPS - 888 914 7
• 1990 - Folklore / Sport En Spel - 7"single - VIA - 995 001 7

Andere bekende liederen

• Het trapportaal
• Sneker café
• De zusters Karamazov
• Een fijne dag

Dvd

• Niet van talent gespeend (2006) – dubbel-dvd met optredens van Drs.P en vele anderen die zijn werk uitvoeren (van 1964 tot 1993), een interview met Karel van de Graaf (1992), hoogtepunten uit een live-optreden in het Werftheater te Utrecht (1995) en de documentaire Niet van talent gespeend door Frank van Osch (2006).
• Rita, Sue and Bob too (1986) – dvd van Britse zedenkomedie met Engelstalige uitvoering van Wat heb je gedaan, Daan? nl. We're having a gangbang, we're having a ball.

Top 2000

Nummer(s) met noteringen in de Radio 2 Top 2000	1999	2000	2001	2002	2003	2004	2005	2006	2007	2008	2009	2010	2011
Dodenrit	462	282	415	365	645	446	573	520	510	503	783	877	905
Veerpont	1183	-	1392	1570	-	1599	-	1698	1670	1849	-	-	-

Bibliografie ^[1]

Poëzie

• Lees- en zangboekje voor belangstellenden door een kindervriend (1953), uitgave in eigen beheer
• Notes on notes (1972), uitgave in eigen beheer
• Ollekebolleke (1974) – met Pieter Nieuwint en Ivo de Wijs
• Ons knutselhoekje. Dartelen met versvormen (1975)
• Potverdriedubbeltjes. Zestig verschillende dichtwerkjes (1975) – met Pieter Nieuwint en Ivo de Wijs
• Middelpracht en eeuwse praal (1975)
• Ollekebollekes. Nieuwe verzameling (1976) – met Ivo de Wijs en Pieter Nieuwint
• Beknopte bijzondere natuurkunde van den gezonden mensch (1976)
• Het geheim van het bestaan. Tekst & commentaar (1977) – verzamelde teksten
• Grink (1979)
• Antarctica (1980)
• Zwitserse sonnetten (1980)
• Historische flitsen (1980)
• Herenspraak. Vier dozijn sonnetten (1980) – met Paul Lemmens
• Dat lentebal. 33 Balladetten (1983) – met Paul Lemmens
• Tuindersliedboek (1983)
• Antwoord uit Leiden (1984)
• Dartele dactylus. Ollekebollekes . Nieuwste verzameling (1984) – met Ivo de Wijs, Jean Pierre Rawie en Driek van Wissen
• Tientallen elftallen (1985)
• Letterkundig verskwartet, 4 x 12 versvormen (1985) – met Paul Lemmens, Driek van Wissen en Jacob Steege
• Literair assortiment, 4 x 25 genres op rijm (1985) – met Paul Lemmens, Driek van Wissen en Jacob Steege
• Meconium blues (1986)
• Weelde & feestgedruis. De beste gedichten van Drs. P (1986) – samengesteld en ingeleid door Paul Lemmens (ps. van Cees van der Pluijm)
• Heen en weer. Honderd liedteksten (1986) – samengesteld en ingeleid door Ivo de Wijs
• Eerste klas retour (1988)
• Nieuwe vergezichten. Dertien fonkelnieuwe versvormen (1989) – met Paul Lemmens
• Esmeralda of De macht van het woord (1989)
• Magnifikat (1989)
• Flor fina. Negentien balladen (1989) – voor La Paz sigarenfabriek
• Het scheepje van den kannibaal (1990)
• Aquarium (1991)
• Oudheidkunde/Zwitserse sonnetten (1993)
• Lyriana. Poems and songs in English/Poésie et chansons en Français/Gedichte und Lieder auf Deutsch (1993)
• Boeiende lectuur (1994)
• Bejaard melkvee (1995)
• Souvenir de Paris (1996)
• Curieuze voorvallen (1996)
• Dozijnen onzijnen (1998)
• Tante Constance en Tante Mathilde (1999) – Liedteksten verzameld door Ivo de Wijs
• Wis- en natuurlyriek (2000) - met Marjolein Kool
• Grabbelton (2001)
• De Odyssee van Drs. P (2002)
• Mijn reis met Dante door de Hel (2003)
• Toenemend feestgedruis (2004) – De beste gedichten van Drs. P, samengesteld, bezorgd, ingeleid en toegelicht door Cees van der Pluijm
• Drs. P révisé (2005)) – met Jaap van den Born
• Sven de Bevrijder (2005) – (en Drie levens van Blekebeen door Kees Stip, in keerboekuitgave)
• 3 x 3 + 2 (2006)
• 88 (2008)
• Heilzame jeugdlectuur. De beste gedichten uit Toenemend Feestgedruis, vermeerderd met twintig nieuwe ollekebollekes, samengesteld, ingeleid, toegelicht en bezorgd door Cees van der Pluijm(2009)
• Zeslettergrepigheid. De beste ollekebollekes van Drs. P, samengesteld, bezorgd, ingeleid en toegelicht door Cees van der Pluijm (2009)
• Huidbacteriën. De Normalococcus Ordinaris en soortgenoten van nabij bekeken. (Bijzondere huidbacteriën van nabij bezien: tekeningen en reclameteksten uit de Indische periode voor het zeepmerk Bris, aangevuld met 26 nieuwe ollekebollekes.) (2009)
• Kijkvoer & leesgenot (2011) - met Michèl de Jong
• Weer of geen weer (2011) - met Jaap van den Born

Proza (verhalend)

• Zeden en onzeden (1965)
• Des vondelings wraak (1966)
• Verschrikkelijke, vermakelijke, verderfelijke, kunstminnelijke en soortgelijke kaarten (1967)
• Humor uit Engeland en Amerika (1968)
• Allerlei ontucht (1972)
• Notes on notes (1972)
• Honderd uitsnijdbare, onvindbare, genietbare, verzendbare kaarten (1977)
• Broeders, ontwaakt! (1977) – Iglo
• Nieuw! : Weten en geweten in de reclame, ook onder de gordel van smaragd (1978)
• Dan Teal - Het Maanvirus (1981) – stripboek met Johnn Bakker (onder pseudoniem Geo Staad); eerder verschenen als vervolgverhaal in stripweekblad Pep, jaargang 1970 nummer 46 t/m jaargang 1971 nummer 13
• Prachtig leesboek (1981)
• Gewoon maar geniaal (1981)
• Fabelmensen (1989)
• Boeiende lectuur (1994)
• Bredevoort boekenstad (1994)
• Terra incognita (1995)
• Hendrik Heen en Willem Weer (1997)
• Heinde en verre (2005)
• En Passant (2008)
• Huidbacteriën. De Normalococcus Ordinaris en soortgenoten van nabij bekeken. (Bijzondere huidbacteriën van nabij bezien: tekeningen en reclameteksten uit de Indische periode voor het zeepmerk Bris, aangevuld met 26 nieuwe ollekebollekes.) (2009)

Proza (didactisch)

• Maak thuis uw eigen tekst (1975)
• Ons knutselhoekje, dartelen met versvormen (1975)
• Plezierdichten (1979)
• Het rijmschap (1982) – met Ivo de Wijs
• Handboek voor plezierdichters (1983)
• Het rijmschap compleet: en nog meer lief en leed (1984) – met Ivo de Wijs
• Apollo in stofjas. Over elf Nederlandse rijmwoordenboeken en rijmende bastaardwoorden (van voorbeelden voorzien) met bijdragen van Drs. P en Ivo de Wijs (1985)
• Versvormen. Leesbaar handboek (2000) – sterk uitgebreide, vernieuwde en verbeterde editie van Handboek voor plezierdichters

Prijzen

• 1979 - De Nieuwe Clercke-Pico Bello-prijs voor zijn verdiensten voor de Nederlandse literatuur
• 1986 - Kees Stip-prijs voor zijn gehele oeuvre op het gebied van het 'light verse'
• 1986 - Cestoda-prijs
• 1991 - Gouden Harp, nadat hij in 1973 de Zilveren Harp voor veelbelovend talent had geweigerd
• 1992 - Edison
• 1997 - Blijvend Applaus Prijs
• 2000 - Tollens-prijs voor zijn verdiensten voor het Nederlandse lied en de Nederlandse taal
• 2009 - bijzondere oorkonde, uitgereikt op 27 oktober 2009 door de Vlaamse minister van Onderwijs Pascal Smet namens de Nederlandse Taalunie en de VRT, wegens Polzers verdiensten voor de Nederlandse taal
• 2009 - Groenman-taalprijs

Externe links

• Drs. P - Info (door Max van Velzen)
• Profiel Drs. P op Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren
• Website gewijd aan Drs. P door Henk Tappel
• Discografie van Drs. P bij het Nationaal Pop Instituut
• De Dubbele Punt, tekst en muziek uitgevoerd door Jan De Smet

Bronnen, noten en/of referenties

Bronnen, noten en/of referenties:

^  Deze bibliografie is deels afkomstig van de website www.freakface/com/DrsP