Vliegbasis Soesterberg

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vliegbasis Soesterberg
IATA: UTC ICAO: EHSB
Algemene informatie
Type Militair, gesloten
Plaats Soesterberg, Vlag van Nederland Nederland
Hoogte 20 m
Coördinaten 52° 8′ NB, 5° 16′ OL
Locatie in Nederland
Vliegbasis Soesterberg
Vliegbasis Soesterberg
Startbanen
   Baan      Lengte   Materiaal
09/27 3075 m Asfalt
Lijst van luchthavens
Portaal  Portaalicoon   Luchtvaart

Vliegbasis Soesterberg was een militair vliegveld nabij Soesterberg, tussen Utrecht en Amersfoort. Het vliegveld was de bakermat van de militaire luchtvaart in Nederland; in 1913 maakte de Luchtvaartafdeeling (LVA) van het leger hier haar eerste vluchten. Vanwege bezuinigingen op defensie is de basis in november 2008 gesloten en opgeheven.

De F-86 Sabre bracht 32 TFS naar Nederland
De F-100 Super Sabre volgde de F-86 snel op
De F-102 Delta Dagger onderschepper kwam hierna
De F-4 Phantom loste de F-102 af
En met de F-15 Eagle vertrok 32 TFS weer

Bijzonderheden[bewerken]

  • 1 startbaan; 09-27; lengte: 3077 meter, breedte 45 meter. Verharding: asfalt. Onbruikbaar sinds sluiting.
  • locatie vliegbasis Soesterberg: 52°.07.63'N 5°.16.59'E
  • ICAO-Luchthaven identificatie Code: EHSB
  • meteogegevens voor EHSB: zie de KNMI METAR-pagina (zie externe link) METAR niet meer beschikbaar sinds sluiting en apparatuur verwijderd in 2009.
  • instrumenten-vliegprocedures: militaire Terminal Instrument Procedures zijn in PDF-format downloadbaar vanaf de website van de Amerikaanse NGA (zie externe link). Vervallen.
  • navigatiehulpmiddelen: 1 militaire radio; navigatiebaken: SOESTERBERG TACAN (SSB CH105 X)U/. Tacan verwijderd in 2009.
  • communicatie
    • Approach: VHF not available; UHF 340.725 MHz. Vervallen
    • Tower: VHF 129.925 MHz; UHF 341.575 MHz. Vervallen
    • Soesterberg Grond (zweefvliegen): VHF 129.975
  • zweefvliegen: de Amsterdamsche Club voor Zweefvliegen (ACvZ) voert zowel door de week en voornamelijk in de weekeinden en op feestdagen vanaf Soesterberg zweefvliegactiviteiten uit.

Geschiedenis[bewerken]

De autohandelaren Verwey en Lugard uit Den Haag richtten in 1910 een heideveld nabij Soesterberg in als vliegveld. Het terrein werd in maart 1913 door de Staat der Nederlanden aangekocht om als basis te gaan dienen voor de nog op te richten Luchtvaartafdeeling (LVA) (juli 1913), de voorloper van de huidige Koninklijke Luchtmacht. De eerste commandant was een kapitein van de Genie Henk Walaardt Sacré.

In de Tweede Wereldoorlog speelde Soesterberg niet zo'n belangrijke rol als bijvoorbeeld Leeuwarden, Deelen en Gilze Rijen. De basis werd in 1940 door de Luftwaffe gebombardeerd. De Duitsers bouwden het vliegveld daarna uit tot een groot complex met 3 startbanen en uitgestrekte verspreide opstelplaatsen voor vliegtuigen (tot aan Amersfoort toe) en veel ook nu nog bestaande kampementen in de omgeving. Ook het voormalige en zelfs monumentale "Offizierskasino" in het dorp Soesterberg is nog altijd bij Defensie in gebruik. Tijdens de Battle of Britain en in perioden daarna waren op de basis voornamelijk bommenwerpers gestationeerd. Tegen het einde van de oorlog werd het veld daarna door Engelse bombardementen geheel verwoest, maar in 1951 was 'Soesterberg' weer herbouwd en operationeel. Van 1954 tot medio 1994 werd de basis, in het Engels genaamd 'Camp New Amsterdam', mede gebruikt door het Amerikaanse 32 Tactical Fighter Sqn (TFS).

Deze USAFE-eenheid stond geheel tegen Amerikaanse gewoonten in onder Nederlands operationeel commando. De eenheid arriveerde in 1954 vanuit Manston in Engeland met zijn eerste vliegtuigen op Soesterberg; de zilverkleurige North American F-86 Sabre-toestellen droegen nog de markering van 512th Fighter Day Sqn. Een jaar later ging de eenheid, inmiddels 32nd Fighter Sqn, over op de supersonische F-100 Super Sabre. Vanaf 1960 werd de F-102 Delta Dagger in gebruik genomen en werd de naam van de eenheid veranderd in 32nd Fighter Interceptor Sqn. Vanaf 1969 werd het 32nd Tactical Fighter Sqn en opereerde het met de F-4 Phantom II. De F-4 werd in 1978 afgelost door de F-15 Eagle waarmee 32nd FS in 1994 ook werd opgeheven.

Het squadron had tijdens zijn Nederlandse periode een zeer goede naam en reputatie opgebouwd binnen de NAVO en stond –omdat het het predicaat "Koninklijk" had ontvangen – ook bekend onder de naam 'The Queens Own'. Er stonden 24 uur per dag 2 jagers klaar in de zogenaamde "Zulu" alarm hangaar aan het westelijk eind van de startbaan, die binnen enkele minuten in de lucht konden zijn om te helpen ons luchtruim te verdedigen. Als blijk van dank werd bij het vertrek een F-15 geschonken aan het Militair Luchtvaart Museum. De overige toestellen zijn ingezet tijdens de Golfoorlog en deels verkocht aan Saoedi-Arabië.
In de vijftiger jaren was Soesterberg bekend door fameuze NATO luchtshows met veel Amerikaanse inbreng en later waren er om de paar jaar Open Dagen van de Koninklijke Luchtmacht, eveneens zeer grote shows welke honderdduizenden bezoekers trokken.

Van Nederlandse zijde werd het vliegveld na de oorlog gebruikt door diverse jachtsquadrons met in eerste instantie Gloster Meteors (w.o. ook het beroemde 322 Squadron), later (tot 1968) Hawker Hunters en ook enige tijd de F 86K Sabre nachtjagers. Daarna kwam (zie hieronder) vanaf Ypenburg het 334 Squadron met F 27M Troopship transportvliegtuigen (verplaatst naar Eindhoven) en nog later de helikopters, met name in eerste instantie 298 Squadron met haar Alouettes (tot aan de vervanging door Chinooks).

Recent verleden[bewerken]

De Vliegbasis Soesterberg was met de Vliegbasis Gilze-Rijen sinds 1995 de thuisbasis voor de Tactische Helikopter Groep (THG). Deze bestond uit drie helikoptersquadrons (sqn). De THG ondersteunt 11 Luchtmobiele Brigades van de Koninklijke Landmacht. Samen vormen zij de Air Manoeuvrable Brigade (AMB).

Op de vliegbasis Soesterberg waren gehuisvest:

  • 298 Sqn; beschikt over 11 middelzware transporthelikopters van het type Chinook CH-47D voor troepen- en materieeltransport.
  • 300 Sqn; het beschikt over 4 lichte Aérospatiale Alouette III en 17 middelzware Cougar MK2 helikopters. De Alouettes (Royal Flight) worden gebruikt voor klein transport en vluchten voor het Koninklijk Huis. De Cougars zijn bedoeld voor troepentransport, bevoorrading en gewondentransport.
  • 334 Sqn; van 1968 tot 1992 met de Fokker F-27 Troopships.
  • 932 Sqn; logistiek en onderhoudssqn.
  • 933 Sqn; belast met de 'platformtaken' brandweer, meteo, bewaking, geneeskundige dienst.
  • 934 Sqn; facilitair sqn dat was belast met niet-luchtmacht gerelateerde taken is vooruitlopend op de verplaatsing naar Gilze-Rijen in 2004 opgeheven.

Tevens was de basis gastheer voor de Defensie Telematica Organisatie (DTO) en de Defensie Verkeers- en Vervoers Organisatie (DVVO).

De opheffingsceremonie van de basis was op 12 november 2008. De resterende vliegende squadrons zijn overgeplaatst naar de vliegbasis Gilze-Rijen en het 932 Squadron is als Logistiek Squadron op de vliegbasis Gilze-Rijen teruggekomen. De overige ondersteunende squadrons zijn opgeheven.

Toekomst[bewerken]

Het terrein zal primair een functie krijgen als natuurgebied; er zal slechts beperkt woningbouw plaatsvinden aan de kant van Soesterberg Noord ter financiering van het ontwikkelen van natuurgebied. Het militaire kamp in het zuidwesten van de vliegbasis, Camp New Amsterdam, blijft eigendom van defensie. In het noordoostelijke deel van de vliegbasis zullen het Militaire Luchtvaart Museum en het nu nog in Delft gevestigde Legermuseum worden ondergebracht in een nieuw te vormen defensiemuseum. De verwachting is dat dit, na aanvang van de bouw medio 2012, de deuren kan openen op 1 oktober 2014. De lokale zweefvliegclub die al vanaf 1946 op de vliegbasis aanwezig is, de Amsterdamsche Club voor Zweefvliegen (ACvZ), blijft vliegen vanaf het huidige terrein en is in het bestemmingsplan opgenomen. De landingsbaan van 3,3 kilometer lengte zal blijven liggen. Het verwijderen van de betonlaag met een dikte van meer dan een meter is niet te doen. De baan blijft liggen ter herinnering aan het vliegveld. Vrijdag 21 mei 2010 is er een fietspad geopend dat Soest met Soesterberg Noord verbindt en dwars over de oude landingsbaan loopt. De rest van het terrein zal voorlopig beperkt toegankelijk zijn tot de herontwikkeling tot natuurgebied voltooid is. Enerzijds omdat oude explosieven die nog her en der op het terrein liggen eerst moeten worden opgeruimd. Anderzijds om de verstoring van de huidige natuur zo veel mogelijk te voorkomen. De 17 voormalige ‘shelters’ waar de Amerikaanse gevechtsvliegtuigen in waren ondergebracht zullen voor een groot deel voorgoed worden afgesloten. Een achttal zal beschikbaar blijven zijn voor culturele activiteiten en als schaapskooi. Zo zal de Vrede van Utrecht in nauwe samenwerking tussen de Provincie Utrecht en het Utrechts Landschap (toekomstig beheerder) culturele activiteiten gaan ontwikkelen op weg naar 2013 onder de noemer ‘Soesterberg Art Port’.

Bronnen, noten en/of referenties