Vliegbasis Woensdrecht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Vliegbasis Woensdrecht
IATA: WOE ICAO: EHWO
Algemene informatie
Beheerder Roundel of the Netherlands border.svg Koninklijke Luchtmacht
Plaats Hoogerheide, Nederland
Hoogte 19 m
Coördinaten 51° 27′ NB, 4° 21′ OL
Tijdzone UTC+1
Civiele activiteiten Aviolanda
Zweefvliegen
Modelvliegen
Website Defensie.nl
Navigatie
TACAN WDT CH097 X
Communicatie
Approach/Rapcon West VHF 123.575 MHz
West UHF 281.475 MHz
Arrival VHF 115.925 MHz
UHF geen
Tower VHF 120.425 MHz
UHF 339.000 MHz
Ground VHF geen
UHF 283.125 MHz
Locatie in Nederland
Vliegbasis Woensdrecht
Vliegbasis Woensdrecht
Startbanen
Baan Lengte Materiaal
07/25 2440 m Asfalt
Portaal  Portaalicoon   Luchtvaart

Vliegbasis Woensdrecht is een militair vliegveld van de Koninklijke Luchtmacht bij het dorp Hoogerheide in de gemeente Woensdrecht, zo'n 10 km ten zuiden van Bergen op Zoom. Het vliegveld ligt dicht bij de snelweg A58 en de grens met België. Er werken ongeveer 2000 militairen en burgers, hoofdzakelijk voor de Joint Meteorologische Groep, Koninklijke Militaire School Luchtmacht en Logistiek Centrum Woensdrecht. Daarnaast zijn divisies van Fokker Technologies deels op de vliegbasis gevestigd en bieden ze werk aan 1000 mensen. Verschillende andere fabrikanten zoals Terma A/S, Elbit Systems en Boeing hebben eveneens vestigingen op of nabij de vliegbasis. De oppervlakte van de vliegbasis bedraagt 494,5 ha.[1] Daarmee is Vliegbasis Woensdrecht zowel qua personeel als qua oppervlakte[2] een van de grootste militaire vliegbases van Nederland.

De vliegbasis is niet operationeel, wat wil zeggen dat er geen vliegend materieel gestationeerd is dat tijdens militaire operaties wordt ingezet. Als zogenaamde Main Support Base[3] huisvest de vliegbasis verschillende onderdelen en commerciële bedrijven die de volgende taken vervullen; meteorologie, opleidingen, onderhoud/modificatie en logistiek.

Geschiedenis[bewerken]

De eendenkooi op een kaart van 1865 (midden rechts, "Eendekooi")

Oprichting[bewerken]

Vliegbasis Woensdrecht is ontstaan als alternatieve bestemming van een ontgonnen heidegebied. Tijdens de Grote Depressie hadden steenfabrieken in het hele land grote moeite om rond te komen.[4] Dit leidde tot faillissementen en ontslagen. Daarom werd in het kader van een werkverschaffingsproject een gebied in het oosten van Hoogerheide tussen 1932 en 1934 ontgonnen ten behoeve van de landbouw. Het gebied besloeg 38,5 ha en bestond uit een bos en een eendenkooi. De ontginning lag in handen van de Nederlandsche Heidemaatschappij (NHM). De NHM voerde in die periode in het hele land veel ontginningen en bebossingen uit, meestal in het kader van werkverschaffing.[5][6] Slechts enkele landbouwers schreven zich voor het project in en anderen konden de pacht niet betalen, waardoor de landbouw in eerste instantie niet werd gerealiseerd.

In die jaren werden overal in Nederland vliegveldjes opgericht en vliegactiviteiten opgezet. Ook in Bergen op Zoom waar Jan Bovée, Frits Diepen, militair vlieger Jacques A. Janssen en Toine Mazairac op 26 januari 1934 de Bergen-op-Zoomsche Zweefvliegclub oprichtten. Wethouder ir. A.J.L. Juten van Bergen op Zoom was daar ook bij betrokken en wilde in zijn gemeente het vliegterrein aan de Oosterschelde[7] uitbreiden. Burgemeester J.J.M. Rubert van Woensdrecht voelde meer voor een vliegterrein in zijn gemeente. Hij stelde dat in de mist die vaak over het beoogde terrein hing, niet gevlogen kon worden en wees de Eendenkooy aan als alternatief.

In de gemeenteraad maakte Rubert zich hard voor het vliegveld. Huijbergen zag er niets in en in een brief aan de minister van Waterstaat schreef Rubert dat Putte en Ossendrecht te armlastig waren om in aanmerking te komen. Doordat de Eendenkooy niet langer als landbouwgebied dienst zou doen, en de pas opgerichte zweefvliegclub in Bergen op Zoom grond zocht, stemde de gemeenteraad op 5 maart 1934 in met de plannen[8] en werden de vergunningen aangevraagd. Het vliegveld werd De Eendenkooy genoemd. Hoewel de eerste vlucht al plaatsvond op 28 mei 1935[9] toen Belgische industriëlen bedrijven bezochten in Bergen op Zoom en Amsterdam, werd de officiële opening van het vliegveld op 22 juni uitgesteld omdat de aanhoudende droogte het gras beschadigd had.[10] In het voorjaar van 1937 werd de opening opnieuw uitgesteld wegens een slechte staat van het grasveld, nadat het in september 1936 door inspecteurs van de KLM was goedgekeurd.[11] Geadviseerd werd om het gras te bemesten en het gehele gebied te draineren.[12] Het bemesten zou in het eerste jaar ongeveer 6.000 gulden kosten en daarna 3.000 tot 4.000 gulden per jaar.[13] De kosten voor het draineren werden geschat op 7.000 gulden.[13]

De Bergen-op-Zoomsche Zweefvliegclub week uit naar De Groote Meer, een drooggevallen gebied dat eigendom was van jhr. Joseph Marie Cogels en zijn vrouw jkvr. Marie-Germaine Cogels-Cogels. Later werd de aanleg van het vliegveld alsnog toegestaan door voorlopige vergunningen, maar de kosten voor drainage van het terrein liepen zo hoog op dat de gemeenteraad in februari 1939 de bestemmingsplannen weer introk en er definitief een bouwland zou komen. Van die herbestemming kwam niets terecht, omdat op 28 augustus 1939 de Algemene Mobilisatie werd afgekondigd. De Bergen-op-Zoomsche Zweefvliegclub, inmiddels R.K. West-Brabantse Aëroclub geheten, bleef het terrein gebruiken tot het Ministerie van Oorlog in mei 1940 de Eendenkooy saboteerde met onder andere putringen om het gebruik als vliegveld onmogelijk te maken.

Tweede Wereldoorlog[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Nederland in de Tweede Wereldoorlog voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Einsatzhafen[bewerken]

Messerschmitt Bf 109E's op een Feldflugplatz

Ondanks de sabotages nam de Duitse bezetter het vliegveld al snel in gebruik. Het deed dienst als Einsatzhafen, een terrein waar vliegtuigen tijdelijk gestationeerd werden voor inzet elders. Vanuit Vliegbasis Eindhoven nam de met Messerschmitt Bf 109E uitgeruste 1. Gruppe / Jagdgeschwader 20 (I./JG 20) op 20 mei 1940 het vliegveld in gebruik als Feldflugplatz Hoogerheide. Negen dagen later werd I./JG 20 naar Gent verplaatst. Het terrein was toen al ontdaan van de sabotages. Daarna startte de uitbouw van het terrein. Vanwege de grote werkloosheid in de regio werkten 2.800 arbeiders uit heel West-Brabant voor zeven tot tien aannemers aan de uitbreiding van het vliegveld, tegen hogere lonen dan men van de landbouw gewend was.

In het najaar van 1940 werden Henschel Hs-126 verkenningsvliegtuigen en Messerschmitt Bf 110 bommenwerpers op de vliegbasis gestationeerd. De toestellen werden gebruikt voor verbindings- en verkenningsvluchten boven het deltagebied. Messerschmitt Bf 109's beschermden vanaf februari 1941 de Duitse Bocht tegen geallieerde vliegtuigen. Twee maanden later werden ze alweer verplaatst naar Westerland en Eelde. In september van hetzelfde jaar werd een eenheid voor enkele weken op Woensdrecht gestationeerd en in 1942 volgden zeven Bf 109's afkomstig van Souburg voor een verblijf van twee weken. Daarna trokken deze toestellen door naar Valkenburg. Aansluitend kwam er een eenheid over die eerder al op Woensdrecht was gestationeerd, maar die werd al snel doorgestuurd naar Haamstede om deel te nemen aan Operatie Donnerkeil, om Operatie Cerberus vanuit de lucht te ondersteunen. Op 8 mei 1942 werden 17 Bf 109's op het veld gestationeerd, die vanaf 28 mei vervangen werden door Focke-Wulf Fw 190's. Vanaf 22 juli van hetzelfde jaar werd elke avond een groep vliegtuigen overgebracht naar Venlo. Een groep vliegtuigen bekend als de Dämmerungsschwarm (schemerzwerm) bleef achter. Op 23 september keerden de Fw 190's weer terug.

Op 19 juni 1942 vochten 17 op Woensdrecht gestationeerde Fw 190's en 24 vliegtuigen van de Royal Air Force boven de Schelde. Beide partijen verloren twee toestellen.[14] Twee Duitse piloten, een Engelse en een Noorse kwamen daarbij om het leven. Tegen het eind van het jaar, op 6 december, waren 93 Britse bommenwerpers tijdens Operatie Oyster onderweg naar de fabrieken van Philips in Eindhoven.[15] Ze vlogen laag op boomtophoogte over de Brabantse Wal, parallel aan de Kooiweg bij het vliegveld. Duitse FLAK kon één van de Lockheed Ventura's neerhalen.[16] Een Fw 190 schoot een tweede Ventura neer ter hoogte van Rilland-Bath.[16] De Duitsers boden weinig weerstand doordat veel van hun Fw 190's boven Noord-Frankrijk waren ingezet.

Geallieerde aanvallen[bewerken]

Vanaf 1943 waren de geallieerden, dan naast Britten ook Amerikanen, steeds prominenter aanwezig in de lucht. Ter hoogte van de Rijn-Maas-Scheldedelta vlogen ze Nederland binnen om Duitsland en bezette gebieden te bombarderen en luchtoverwicht te behalen. Tussen juli en oktober werd ook de vliegbasis zelf aangevallen door de RAF. De Duitsers riepen versterkingen op waardoor in augustus 1943 zo'n 80 Fw 190's en Me 109's op Woensdrecht gestationeerd waren. Op 31 augustus werden ze herplaatst naar andere velden en vanaf dat moment speelde de vliegbasis voor de Duitsers nog nauwelijks een rol. De geallieerde bombardementen bleven aanhouden. Op 5 september werd de vliegbasis gebombardeerd door A-20 Boston's van de RAF.[17] De toestellen werden geëscorteerd door Spitfires. Op 20 oktober vielen de eerste burgerdoden als gevolg van geallieerde bombardementen en raakten twee mensen lichtgewond. De slachtoffers waren de schade van een eerder bombardement aan het herstellen.

Na de bevrijding van het zuiden van Nederland in 1944 was Vliegbasis Woensdrecht het eerste vliegveld waar Nederlandse piloten met hun Spitfires arriveerden vanuit het Verenigd Koninkrijk.[8]

Straalmotorenwerkplaats[bewerken]

In 1953 verhuisde de Straalmotorenwerkplaats (SMW) naar Hoogerheide.[8][18] De vliegbasis kreeg betonnen start- en taxibanen. Mede als gevolg hiervan verhuisde Aviolanda in 1955 vanuit Papendrecht naar een eigen complex op de vliegbasis.[18][19]

In 1968 werd besloten dat de Transitie Vlieg Opleiding (TVO) verplaatst zou worden naar Vliegbasis Twenthe.[20] Het bestaan van de SMW voorkwam dat de vliegbasis in haar geheel werd gesloten. Er was voldoende werk. Zo vertoonden de F-84F Thunderstreak jachtvliegtuigen slijtage in de motor. Meerdere landen hadden hier last van. Nederland, België, Denemarken en Noorwegen stelden in 1967 een onderhoudsprogramma op en het werk aan alle F-84F's van de vier landen werd uitgevoerd in de SMW.[21]

Na een reeks van reorganisaties en fusies in de jaren 90 ontstond in 2000 het Logistiek Centrum Koninklijke Luchtmacht (LCKLu). Vliegbasis Woensdrecht huisvestte naast een onderhouds- nu ook een logistiek bedrijf, dat ook een divisie te Rhenen had voor onderhoud aan elektronische componenten: het voormalige DELM. Verdere reorganisaties in de jaren 00 concentreerden meer onderhouds- en modificatietaken bij het LCKLu. Enkele arbeidsplaatsen van het Marinevliegkamp De Kooy en de voormalige Elektronische Centrale Werkplaats te Dongen bleven - in afnemende mate - toegewezen aan de dislocaties. Het bedrijf werd in 2007 omgedoopt tot Logistiek Centrum Woensdrecht.

Watersnood van 1953[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Watersnood van 1953 voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Tijdens de nacht van 31 januari op 1 februari 1953 werd een deel van Nederland getroffen door een watersnood. Naast Vliegbasis Gilze-Rijen en Vliegkamp Valkenburg werd ook Vliegbasis Woensdrecht al vlug opengesteld om hulp te verlenen vanuit de lucht.[22] Een vloot van uiteindelijk in totaal 200 vliegtuigen en 46 helikopters - waaronder de enige miltaire helikopter waarover Nederland op dat moment beschikte - voerde bevoorradings-, reddings- en verkenningsvluchten uit.[22][23][24] De reddingsacties werden gecoördineerd vanaf de vliegbasis.[8]

Whisky Four[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Whisky Four voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

In juni 1956 richtten vlieginstructeurs van de Jachtvliegschool een vliegdemonstratieteam op. Het callsign was Whisky, verwijzende naar de eerste letter van de vliegbasis volgens het NAVO-spellingsalfabet. In eerste instantie werd er gevlogen met de Gloster Meteor. Toen het team in 1958 overstapte op de Lockheed T-33A veranderde de naam van het team in Whisky Four. Op 8 juni 1965 botsten tijdens een show op de thuisbasis twee T-birds op elkaar waarbij beide piloten om het leven kwamen. Een jaar later werd het team opnieuw opgericht, maar in datzelfde jaar werd het team alweer opgeheven omdat alle toestellen nodig waren voor de vliegeropleiding. Plannen om een nieuw team op te richten in 1966 vonden geen doorgang. In 1967 werd er wel een nieuw team opgericht, ditmaal gestationeerd op Vliegbasis Eindhoven.

Fokker[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Fokker Technologies voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Een door Fokker in licentie gebouwde F-16

In de jaren 50 opende Aviolanda een productielijn en onderhoudsfaciliteit op de vliegbasis. Aviolanda maakte van 1947 tot 1949 deel uit van Fokker en ging er in 1968 definitief in op. Verschillende vliegtuigen, waaronder de F-16, zijn - al dan niet in licentie - gebouwd of geassembleerd in Hoogerheide. Midden jaren 80 werd er een nieuwe landingsbaan gelegd. Dit was een eis die de Amerikaanse luchtmacht stelde voordat het Fokker toestemming gaf om F-16's te onderhouden op de vliegbasis.[25] Het faillissement van 1996 trof de omgeving hard. Stork nam de gezonde delen van het bedrijf over. Na enkele omdopingen kwam de naam Fokker in 2010 opnieuw in gebruik. Fokker Technologies bestaat uit verschillende divisies, betrokken bij productie voor en onderhoud van vele typen vliegtuigen. Divisies op Vliegbasis Woensdrecht produceren ook onderdelen voor de F-35 Lightning II.

Kruisvluchtwapens[bewerken]

In juni 1983 werd besloten dat er 48 kruisvluchtwapens van het type BGM-109G Gryphon geplaatst zouden worden op Vliegbasis Woensdrecht.[26][27] 486th Tactical Missile Wing van de US Air Force zou met 1.500 man personeel gestationeerd worden op de vliegbasis. Een Ground Launched Cruise Missile Alert and Maintenance Area (GAMA-area) werd aangelegd met drie bunkers. Elke bunker zou 16 raketten en bijbehorende lanceervoertuigen herbergen. De kosten werden geraamd op $ 50 miljoen en werden vergoed door de NAVO.[27] Het INF-verdrag maakte een eind aan de plannen. Op 8 december 1987 werden de werkzaamheden gestaakt[28] wat Pax Christi en het Interkerkelijk Vredesberaad (IKV) reden gaf om een viering te organiseren.[29] De GAMA-area en andere faciliteiten waren toen al gebouwd. De bunkers en de andere faciliteiten hebben na het INF-verdrag andere bestemmingen gekregen.

Protesten[bewerken]

Leden van het IKV, het Komitee Kruisraketten Nee en individuen stroomden samen om te protesteren tegen de komst van de kruisrakketten. Er werd een vredesactiekamp ingericht. Personeel van de vliegbasis, zowel militair als burger, werd belaagd bij aankomst en vertrek. Er ontstonden vechtpartijen, delen van het hekwerk werden vernield en de Amerikaanse vlag werd verbrand.[30] Deze acties tegen de kruisraketten en de Verenigde Staten en oorlog in bredere zin wekten de interesse van de Amerikaanse veiligheidsdienst CIA. De Amerikaanse spion John Gardiner kreeg opdracht om te infiltreren in de groep vredesactivisten.[31] Gardiner werd aangestuurd door de Nederlandse BVD-agent Frits Hoekstra.[32] Gardiner zocht activisten die bereid waren om ver te gaan. Hij handelde proactief en stal - met medeweten en mogelijk medewerking van de autoriteiten - granaten van Vliegbasis Florennes in België om die vervolgens mee te nemen naar het vredesactiekamp.[31]

De restanten van door activisten aangebrachte graffiti zijn nog altijd zichtbaar op het hekwerk aan de Kooiweg.

Heden[bewerken]

Onderdelen[bewerken]

Joint Meteorologische Groep[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Joint Meteorologische Groep voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Joint Meteorologische Groep (JMG) maakt weersverwachtingen voor heel de Nederlandse krijgsmacht. Daarvoor gebruiken ze onder andere het softwaresysteem LEADS.[33] De JMG beschikt op de vliegbasis over een weerkamer, een meteorologisch werkstation en verzorgt zelf de militaire meteorologische opleidingen.

Koninklijke Militaire School Luchtmacht[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Koninklijke Militaire School Luchtmacht voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

De Koninklijke Militaire School Luchtmacht (KMSL) verzorgt vrijwel alle opleidingen van alle luchtmachtonderofficieren. De KMSL huisvest haar leerlingen in gebouwen die in eerste instantie gebouwd waren voor het Amerikaanse legeronderdeel dat op de vliegbasis gestationeerd zou worden, als het plan om kruisraketten te plaatsen zou zijn doorgegaan. De KMSL bestaat uit de volgende squadrons:

  • 130 Militaire Opleidingen (MO) Squadron, bestaande uit twee opleidingsafdelingen. De eerste afdeling verzorgt de Algemene Militaire Opleiding (AMO). In de AMO krijgen rekruten de Militaire Basis Vaardigheden (MBV) aangeleerd. De andere afdeling bestaat uit de Vakgroep Object GrondVerdediging (OGRV) en de Vakgroep Hondengeleiding. De VG OGRV leidt voor officieren, onderofficieren, korporaals en manschappen op voor de grondverdediging van de luchtmacht. De VG Hondengeleiding leidt de geleiders van bewakingshonden en explosieven speurhonden op en verzorgt sinds 2010 ook de opleiding tot Route Overwatch Search Dog team (ROSD team). Deze teams worden ingezet om routes en gebieden af te zoeken naar explosieven. Het squadron verzorgt ook andere militaire opleidingen voor de luchtmacht, zoals de AMO en bewakingsopleidingen voor luchtmachtreservisten, wapenopleidingen, omscholing en de militaire praktijkvorming voor ROC-leerlingen die kiezen voor de opleiding "Veiligheid en Vakmanschap" voor de luchtmacht.
  • 131 Elementaire Militaire Vlieger Opleiding (EMVO) Squadron verzorgt de voorbereidende vliegopleiding voor de luchtmacht en de marine. Ook verzorgt het de simulatorinstructeursopleiding (SIO), de vliegerinstructeursopleiding (VIO), inlichtingen- en vliegoperatiënopleidingen. Voor de vliegopleiding beschikt het 131 Squadron over 13 Pilatus PC-7 lesvliegtuigen. Het squadron verzorgt tevens de gereedstelling en het gebruikersonderhoud van de lesvliegtuigen.
  • 133 Elektronische en Technische Opleidingen (ETO) Squadron voert de technische en brandweeropleidingen van de luchtmacht uit en in beperkte mate voor andere krijgsmachtdelen. Het 133 Squadron geeft ook grondinstructie aan vliegend personeel van de luchtmacht en verzorgt ook opwerktrajecten voor uitzendingen. Het squadron heeft ook vakgroepen permanent gestationeerd voor opleidingen op Vliegbasis Gilze-Rijen en Marinevliegkamp De Kooy. Het squadron bestaat uit drie afdelingen:
    • Opleidingsafdeling Brandweer, die al het militaire brandweerpersoneel van de luchtmacht opleidt en traint. De vliegbasis beschikt hiervoor over een brandweeroefenterrein dat behoort tot de meest complete en moderne computergestuurde faciliteiten ter wereld, waar ook bondgenootschappelijke militaire brandweereenheden komen trainen.
    • Opleidingsafdeling Vliegtuiggebonden Opleidingen, waar de vliegtuigtechnici van de luchtmacht en de marine worden opgeleid voor de hoofdwapensystemen: de F-16 Fighting Falcon, de AH-64 Apache, de CH-47 Chinook, de AS-532U2 Cougar en de NH-90.
    • Opleidingsafdeling Niet-Vliegtuiggebonden Opleidingen, waar overige opleidingen technici worden opgeleid, zoals specialisten voor Communicatie- en Informatiesystemen (CIS), Gronduitrusting (GU) zoals elektrische en koelinstallaties, alsook opleidingen op het gebied van vliegveiligheid.
  • 961 Platform Squadron heeft als taak het opstellen van de vliegbasis door het uitvoeren van operationele luchtverkeersbeveiliging en het verzorgen van luchtnavigatiediensten en (luchthaven)brandweerdiensten. Het squadron beschikt ook over een operationele (uitzendgerede) CIS-eenheid die verbindingen en informatiesystemen zekerstelt.

Logistiek Centrum Woensdrecht[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Logistiek Centrum Woensdrecht voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Het Logistiek Centrum Woensdrecht (LCW) is een logistiek en onderhoudsbedrijf. Het verzorgt opslag en distributie van onderdelen en voert (hoger) onderhoud en modificaties uit aan het vliegend materieel. Daarnaast zorgt het LCW voor inbouw van communicatieapparatuur in voertuigen van de Koninklijke Landmacht.

Het LCW bestaat, naast een kleine staf die deels gedeeld wordt met de KMSL, uit de afdelingen Programma Management en Onderhoud en Logistiek Wing. Programma Management stelt de materiële beschikbaarheid van alle luchtmachtwapensystemen zeker, inclusief onbemande luchtvaartuigen. De Onderhoud en Logistiek Wing bestaat formeel sinds 8 januari 2014 uit vier squadrons:

  • 980 Vliegtuig- en helikopteronderhoud Squadron.
  • 981 Componentenonderhoud Squadron.
  • 982 Technologie en Missieondersteuning Squadron.
  • 983 Logistiek Squadron.

De Luchtmachtbergingsdienst heeft - als onderdeel van het 982 Squadron - de primaire taak het bergen van neergestorte vliegtuigen. Daarnaast heeft de dienst twee specifieke maar daaraan gerelateerde taken, namelijk het ruimen van in de Tweede Wereldoorlog neergestorte vliegtuigen en het transporteren inclusief demontage en montage van vliegtuigen.

Aviolanda Woensdrecht[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Aviolanda voor het hoofdartikel over dit onderwerp.
Logo van Aviolanda

Aviolanda Woensdrecht is een samenwerkingsverband tussen overheid, opleidingsinstituten en het bedrijfsleven. Het is in het leven geroepen om onderhoud in de luchtvaart in één gebied te concentreren. Op voormalig terrein van Fokker Technologies is ruimte vrijgemaakt voor verdere ontwikkeling. Vliegbasis Woensdrecht biedt de faciliteiten die nodig zijn om vliegtuigen te ontvangen en te laten vertrekken. Het onderhoud aan de motoren van de F-35 wordt als cruciaal onderdeel gezien van de ontwikkeling van Aviolanda Woensdrecht.[34]

Netherlands Aircraft Company, voorheen bekend als Rekkof, ontwikkelt de Fokker 120. Een op Vliegbasis Woensdrecht omgebouwde Fokker 100 fungeert als prototype. Mocht het vliegtuig in productie genomen worden, dan zal er mogelijk uitgeweken worden naar Lelystad Airport.[35]

F-35 Lightning II[bewerken]

Motoronderhoud van Nederlandse en Italiaanse F-35's zal mogelijk op Vliegbasis Woensdrecht geconcentreerd worden
Nuvola single chevron right.svg Zie F-35 Lightning II voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Er bestaan plannen om het onderhoud aan de motoren van F-35's van zowel de Koninklijke Luchtmacht als de Italiaanse Aeronautica Militare op Vliegbasis Woensdrecht te laten uitvoeren door het Logistiek Centrum Woensdrecht.[34] Hiermee zijn 130 arbeidsplaatsen gemoeid. De investeringskosten voor het binnenhalen van het onderhoudscontract worden geschat op € 72 miljoen.[34] Verschillende divisies van het (deels) op Vliegbasis Woensdrecht gevestigde Fokker Technologies zijn betrokken bij de bouw van de F-35:


Evenementen[bewerken]

Op vliegbasis Woensdrecht vindt sinds enkele decennia de internationale militaire hondenbiatlon plaats.[39]

Incidenteel worden er open dagen gehouden op de vliegbasis, de laatste op 15 oktober 1994. Daarnaast hebben zowel de militaire organisaties als Fokker Technologies familiedagen georganiseerd.

Incidenten[bewerken]

Op en om de vliegbasis hebben zich sinds de Tweede Wereldoorlog voornamelijk tussen de jaren 1945-1970 verschillende incidenten voorgedaan. Meerdere Tiger Moth lesvliegtuigen zijn neergestort, waarbij enkele piloten en instructeurs gewond raakten of om het leven kwamen. Zo lieten op 3 mei 1948 een eerste luitenant-vlieger-waarnemer en een sergeant-vlieger het leven toen hun vliegtuig nabij Sint-Niklaas in België neerstortte.[40] Beiden hadden de eerste vliegeropleiding gevolgd die volledig in Nederland werd gehouden.[41]

Na de oorlog werden overtollige hoeveelheden munitie vernietigd. Op de vliegbasis werd kruit in vaten gestopt en aangestoken. Normaal geeft dat niet meer dan een steekvlam geeft, maar op 2 maart 1946 vond er een explosie plaats, die een krater in de grond sloeg "waar een groot heerenhuis gemakkelijk in kon"[42] en was te horen tot in Huijbergen. Er vielen slechts lichtgewonden. Mogelijk waren enkele vaten bedekt met sneeuw waardoor het kruit explodeerde in plaats van te ontbranden.

Op 8 juni 1965 botsten tijdens een show op de thuisbasis twee T-birds van Whisky Four op elkaar waarbij beide piloten kapitein-vliegers Liem en Sommer om het leven kwamen.[43][44]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  • L.M.M. Baltussen; L. Van den Bergh, Van veld tot valley: ontwikkelingen op Woensdrecht: de betekenis van de vliegbasis in de gelijknamige gemeente in vogelvlucht, Gemeente Woensdrecht, 2007
  • A.P. de Jong, Vlucht door de tijd: 75 jaar Nederlandse Luchtmacht, Unieboek b.v., 1988
  • P. Heijink, Vlieger worden bij de Luchtmacht: EMVO opleiding Vliegbasis Woensdrecht, U2pi BV
  • A. Mosk; J. Marree, Ongehoorde stappen, een overlevingstocht langs de Vliegbasis Woensdrecht, Stichting Atoomvrijstaat
  • S. Duke, United States military forces and installations in Europe, Oxford, 1989
  • F. Hoekstra, In Dienst Van De Bvd: Spionage En Contraspionage In Nederland, Uitgeverij Boom, 2004

  1. Overzicht defensielocaties (PDF) p. 9. Ministerie van Defensie (27 december 2011)
  2. Aviolanda Woensdrecht. Rewin
  3. Aviolanda Woensdrecht op Openluchtmachtdagen. Aviolanda Woensdrecht (19 juni 2014)
  4. Over d’n Oven (PDF) p. 30. Heemcentrum ’t Schoor Udenhout – Biezenmortel (11 september 2009)
  5. De rode draad van KNHM: praktisch idealisme. Creating Tomorrow
  6. Ned. Heidemaatschappij in 1931. Het Volk (7 september 1932)
  7. Sport. Het nieuws van den dag (13 september 1910)
  8. a b c d Vliegveld Woensdrecht 75 jaar. Ministerie van Defensie (12 maart 2009)
  9. Belgische Industrieelen bezoeken ons land.. De Gooi- en Eemlander (27 mei 1935)
  10. Opening vliegveld uitgesteld. De Tijd (18 juni 1935)
  11. Het vliegveld „de Eendenkooi” te Woensdrecht.. De Gooi- en Eemlander (28 april 1937)
  12. VLIEGVELD „DE EENDENKOOI” TE WOENSDRECHT Officiële opening uitgesteld. Het Volksdagblad (28 april 1937)
  13. a b VLIEGVELD DE EENDENKOOI TE WOENSDRECHT Officieele openstelling voor onbepaalden tijd uitgesteld. De Tijd (28 april 1937)
  14. Wings to Victory - Database
  15. 6 december 1942 – 6 december 2012 70 jaar Operation Oyster. Studiegroep Luchtoorlog 1939 - 1945 (6 december 2012)
  16. a b Verliesregister 1942 versie 05 d.d. 15-01-2013. Studiegroep Luchtoorlog 1939 - 1945 (15 januari 2013)
  17. Aanval op Gent en Woensdrecht. Amigoe di Curacao (6 september 1943)
  18. a b Strijd om vliegvelden. De Tijd (20 december 1969)
  19. Zeventig jaar luchtvaartgeschiedenis. PZC (29 september 2007)
  20. ANP Nieuwsbericht. ANP (9 mei 1968)
  21. Thunderstreaks hebben gebrek. De Telegraaf (21 februari 1967)
  22. a b Hulpverlening. Watersnoodmuseum
  23. Luchtmacht blijft actief. De Tijd (9 februari 1953)
  24. Ramp in Zeeland nog niet te overzien. Nieuwsblad van het Noorden (3 februari 1953)
  25. Steun voor Fokker. Het vrije volk (30 november 1982)
  26. Vredesbeweging verklaart oorlog aan bunkerbouwers. Het vrije volk (2 juli 1983)
  27. a b (en) Netherlands Prepares for U.S. Nuclear Mid-Range Missiles That May Never Come. LA Times (21 juni 1987)
  28. Geen kruisraketten op Woensdrecht. Reformatorisch Dagblad (26 november 1987)
  29. Akkoord gevierd in Woensdrecht. Leeuwarder courant (8 december 1987)
  30. Woensdrecht, 8 april 1984. ANP Historisch Archief Community
  31. a b De affaire Gardiner (PDF). AMOK (mei 1985)
  32. Hoe de BVD zich tot het maoe bekeerde. de Volkskrant (8 oktober 2004)
  33. Weerdeskundigheid bij Defensie op hoger niveau. Ministerie van Defensie (11 juni 2014)
  34. a b c Minister praat op Woensdrecht over toekomst Aviolanda. Defensie.nl (28 januari 2014)
  35. Fokker maakt doorstart op vliegveld Woensdrecht. Omroep Brabant (7 maart 2010)
  36. Fokker secures orders for additional F-35 work valued at 60 million Euros. Fokker.com (24 april 2013)
  37. ”Nederland laat F-35’s bouwen in Italië” (14 juli 2014)
  38. Landing Gear Programs. Fokker.com
  39. Winst 20e internationale hondenbiatlon naar Zwitserland. Ministerie van Defensie (1 september 2011)
  40. Nederlands militair vliegtuig boven België verongelukt. De Waarheid (4 mei 1948)
  41. Twee militaire vliegers hij vliegongeluk gedood. De Gooi- en Eemlander (4 mei 1948)
  42. Explosie op Woensdrecht. De vrije stemmen van Schouwen-Duiveland (4 maart 1946)
  43. Woensdrecht-stuntteam-demonstratie. ANP Historisch Archief (8 juni 1965)
  44. Twee vliegers van Whisky Four komen na crash om het leven. Weblog J.P. Seijkens