Groningen Airport Eelde

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Groningen Airport Eelde
Vliegveld Eelde
Groningen Airport Eelde overview.jpg
IATA: GRQ ICAO: EHGG
Algemene informatie
Opgericht mei 1931
Type Publiek
Eigenaar Groningen Airport Eelde NV
Plaats Eelde, Vlag van Nederland Nederland
Hoogte 5 m
Coördinaten 53° 8′ NB, 6° 35′ OL
Website http://www.gae.nl/
Locatie in Nederland
Groningen Airport Eelde
Groningen Airport Eelde
Startbanen
   Baan      Lengte   Materiaal
05-23 2500 m Asfalt
01-19 1500 m Asfalt
Lijst van luchthavens
Portaal  Portaalicoon   Luchtvaart

Groningen Airport Eelde, ook bekend als vliegveld Eelde of luchthaven Eelde, is een vliegveld voor de burgerluchtvaart, gelegen nabij Eelde (provincie Drenthe), even ten zuiden van de stad Groningen.

Geschiedenis[bewerken]

Oeverzwaluw op vliegveld Eelde

Het vliegveld werd officieel geopend op 23 mei 1931 door burgemeester Jan Gerard Legro. De aanleg ervan was een initiatief van vliegenier en oud-wethouder Hayo Hindriks van Eelde. Tijdens zijn openingstoespraak voorspelde Legro dat het 'een vlieghaven voor heel het Noorden' zou worden. De opening werd opgeluisterd met een vliegshow die werd bijgewoond door zo'n 40.000 mensen.

Op 15 augustus 1931 werd een lijndienst tussen Eelde en Schiphol geopend, maar die zou niet levensvatbaar blijken. In 1933 werd de naam gewijzigd in 'NV Luchthaven Eelde', met als aandeelhouders de provincies Groningen en Drenthe, de gemeenten Groningen, Tynaarlo en Assen en de Kamers van Koophandel van Groningen, Drenthe en de Veenkoloniën.

Sinds 2001 heeft de Nederlandse staat haar aandelen overgedaan aan de provincie Drenthe (30%), de provincie Groningen (30%), de gemeente Assen (10%), de gemeente Tynaarlo (4%) en de gemeente Groningen (26%). Bij deze overdracht heeft de staat 18,5 miljoen euro verstrekt voor de eventuele baanverlenging. De nieuwe aandeelhouders hebben zich toen verplicht de luchthaven open te houden tot 2014 en ieder jaar tot 1 miljoen euro bij te dragen voor exploitatietekorten. Tot nu toe is Eelde altijd verliesgevend geweest. In 2009 had de luchthaven een verlies van 800.000 euro EBIT. In 2010 is dit verlies gedaald naar 640.000 euro EBIT. In 2011 sloot de luchthaven af met een tekort van 587.000 euro volgens de directie. En in 2012 daalde dit verlies verder naar 422.000 euro. In 2012 vlogen er voor het eerst twee Low Cost Carriers vanaf Eelde naar Barcelona, Marseille, Bergamo/Milaan en Palma de Mallorca. Aan het einde van 2012 werden de bestemmingen Barcelona, en Marseille geschrapt. Daarvoor kwam Ryanair terug met Girona. Transavia stopte met twee bestemmingen op Corfu en Rhodos en Bmi regional stopte de lijn naar Aberdeen. Op 24 april 2013 werd de nieuwe verlengde start- en landingsbaan van 2,5 kilometer geopend door staatssecretaris Wilma Mansveld van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Het eerste vertrekkende vliegtuig van de verlengde baan was een toestel van Corendon dat vloog naar Antalya (Turkije). Eind 2013 kondigde Ryanair aan te stoppen met de bestemming Bergamo/Milaan en Transavia schrapte de bestemmingen Dalaman en Malaga. Wel komt Arkefly in 2014 met twee maal in de week een vlucht naar Antalya. De luchthaven verwacht voor 2013 een daling van 10.000 passagiers. Voor 2014 kan daar nog eens 10.000 bij komen vanwege de opgeheven bestemmingen. De luchthaven kwam eind november 2013 met een nieuw business plan waarin ze een groei in passagiers voorspelde van 175.000 naar 600.000 in 2025. Gezien de ontwikkelingen van de laatste jaren zijn er hier en daar twijfels of dit gaat lukken. Vanaf 5 juni 2014 vliegt Flybe 6 maal per week van Londen Southend naar Eelde.[1] Vanaf oktober 2014 vliegt Wizz Air tweemaal per week naar het Poolse Gdansk.

Bijzonderheden[bewerken]

Airport Eelde, vanaf de Burgemeester J.G. Legroweg
Airport Eelde, vanaf airside
Een vliegtuig van Arke en een vliegtuig van Miami Air International op platform A

Baan 05-23 van luchthaven Eelde is verlengd. 24 april 2013 vonden de eerste officiële vluchten plaats vanaf de nieuwe baan. Het doel van de baanverlenging is om met een gelijkblijvend aantal vliegtuigbewegingen toch een aanzienlijke groei van passagiers en vrachtverkeer te realiseren. Dit kan door een optimale benutting van de capaciteit van de vliegtuigen die op dit moment al op GAE vliegen.

Alle noodzakelijke procedures hiervoor zijn inmiddels (voor 2003) doorlopen en de werkzaamheden zijn inmiddels afgerond. Op 15 februari 2012 werd bekendgemaakt dat ook de laatste bezwaarprocedures waren afgewezen. De tot 2.500 meter verlengde baan zou op 24 april 2013 gereed zijn.[2] Verder buigt de Europese Commissie zich nog over de geoorloofdheid van de jaarlijkse staatssteun van 1 miljoen euro aan GAE. Sinds 2003 is staatssteun alleen nog maar onder voorwaarden toegestaan. De EC beoordeelt de steun om concurrentievervalsing met andere luchthavens tegen te gaan.

Er is een uitgebreide protest-lobby van tegenstanders ontstaan die zich hebben verenigd in de Vereniging Omwonenden Luchthaven Eelde (VOLE). De leden hiervan storen zich met name aan de verstoring van de rust van het zeer landelijke gebied rondom Eelde en de aantasting van de natuur door de baanverlenging. Zij betogen dat nu al de grote Boeings 737-800 op Eelde kunnen landen en opstijgen met voldoende passagiers. Directe vluchten worden nu al met deze machines gerealiseerd naar Faro en Mallorca. Baanverlenging zou dus eigenlijk helemaal niet nodig zijn. VOLE vindt dat de baanverlenging op slechte onderbouwing door de luchthavendirectie berust, en dat de baanverlenging slechts zal leiden tot aantasting van de natuur en de rust in het gebied en niet zal leiden tot meer passagiers noch tot enige economische vooruitgang. De verliezen van de luchthaven zullen waarschijnlijk alleen maar toenemen volgens VOLE door de hogere rentelasten en afschrijvingen.

Als tegenpool is een vereniging Vrienden van luchthaven Eelde ontstaan. Het bestuur van luchthaven Eelde en 'de politiek' probeert (met redelijk succes) de dialoog tussen de diverse belangengroepen op gang te houden, onder andere door het maken van sluitende afspraken over het luchtverkeer en het onderhouden van een telefonische klachtenlijn. Eind 2010 heeft de bemiddelaar in dit proces echter haar opdracht teruggegeven aan het provinciebestuur van Drenthe. Breekpunt was de wens van VOLE dat ook de provincie partij zou zijn in een op te stellen convenant, waar verder GAE, de Natuur en Milieu Federatie en VOLE, deel van uitmaakten. De provincie weigerde dit tot nu toe echter.

Financiële steun[bewerken]

Op donderdag 19 november 2009 is de Europese Commissie akkoord gegaan met financiële steun van de Nederlandse overheid voor de verlenging van de landingsbaan op de luchthaven Groningen Airport Eelde.[3] Volgens het dagelijks bestuur van de EU is de bijdrage van circa 18 miljoen euro, die verstrekt werd in 2003 en 2004, niet in strijd met de EU-regels voor staatssteun. De Europese Commissie betreurt het wel dat de Nederlandse overheid de steun heeft verleend zonder de commissie eerst op de hoogte te brengen, zoals de EU-regels voorschrijven. De EC onderzoekt nog wel de overheidsbijdrage van 1 miljoen euro per jaar aan GAE. De minister is verplicht een beslissing op bezwaar te nemen waartegen VOLE zeker in beroep zal gaan. Daardoor kan een definitieve beslissing nog zeker een jaar op zich laten wachten. De Raad van State zal naar verwachting de beroepen begin 2011 in behandeling nemen. De jaarlijkse financiële steun van de vijf aandeelhouders van 1 miljoen euro loopt in 2012 af. In hun begrotingen voor 2013 houden de aandeelhouders geen rekening meer met steun aan de luchthaven en de directie van de luchthaven zegt voorlopig ook geen steun nodig te hebben.

Baanverlenging definitief[bewerken]

Het verlengen van de baan van 1800 naar 2500 meter was al decennia lang een twistpunt. De luchthaven hoopte met een langere baan grotere vliegtuigen te kunnen verwelkomen. Ook kunnen vliegtuigen dankzij een langere baan meer brandstof vervoeren en daardoor grotere afstanden afleggen zonder bij te hoeven tanken waardoor langere vluchten die toen nog een tussenstop maakten op Eindhoven, Rotterdam en Maastricht nu rechtstreeks vliegen.[2]

Op 15 februari 2012 verwierp de Raad van State het laatste beroep tegen de baanverlenging.[4] Hoger beroep was toen niet meer mogelijk. Na 35 jaar kwam daarmee een einde aan de procedure voor uitbreiding van ‘vliegveld Eelde’. De baanverlenging zou 24 april 2013 klaar zijn en kost de overheid ruim twintig miljoen euro.

Het vliegveld was vanaf 10 april 2013 enige dagen gesloten in verband met de baanverlenging. Op 24 april om 08:00 lokale tijd landde het eerste vliegtuig dat gebruik maakte van de verlengde baan, met als herkomst Antalya.

Opvallend is dat na de baanverlenging de praktijk met de tussenlandingen voortduurt. Wel kan er nu rechtstreeks naar de Canarische eilanden gevlogen worden, maar op de terugweg wordt er nog steeds met een tussenlanding gewerkt. Om een betere bezetting te krijgen halen de touroperators hun klanten nog steeds van twee luchthavens. Dit geldt voor de helft van alle bestemmingen op Eelde.

Komst Boeing 777[bewerken]

Vliegveld Eelde kreeg op 5 september 2011 voor het eerst bezoek van een Boeing 777. Het toestel van KLM voerde een testvlucht uit kort nadat het een onderhoudsbeurt had ondergaan op Schiphol. Het vliegtuig naderde de landingsbaan in Eelde om vervolgens, net voordat het de grond raakte, weer op te stijgen.[5]

Gevonden vliegtuigbom[bewerken]

Op 26 februari 2013 werd tijdens graafwerkzaamheden ten behoeve van de baanverlenging tot 2500 meter een oude Duitse vliegtuigbom uit de Tweede Wereldoorlog gevonden. Op 27 februari 2013 werd de bom veilig tot ontploffing gebracht.[6]

Gebruikers[bewerken]

De luchthaven wordt aangedaan door een aantal luchtvaartmaatschappijen: Transavia, Ryanair, Corendon, Arkefly[7], Flybe[8] en Wizz Air. Ook landen er charters, privétoestellen, militaire toestellen, medische vluchten, lestoestellen en zakenjets. Het grootste aantal vliegbewegingen komt voor rekening van les- en privévluchten. Op 25 augustus 2014 werd voor het eerst een trans-Atlantische passagiersvlucht uitgevoerd naar Eelde, de Boeing 737-800 van de maatschappij Miami Air International kwam vanaf Gander International Airport.

In het verleden zijn verschillende pogingen gedaan om een vaste lijnverbinding met Schiphol of Londen te onderhouden. In 1985 heeft Netherlines het drie jaar geprobeerd naar Schiphol en later zijn drie andere pogingen na een korte periode door verschillende redenen ook gestopt. Ook de lijnen op Londen zijn drie keer zonder succes gebleven evenals een poging Eelde - Stavanger. Het Britse BMI Regional onderhield van 2004 tot begin 2013 een vaste lijn met Aberdeen voor Shell medewerkers en andere zakelijke reizigers, maar moest deze vanwege teruglopende passagiersaantallen schrappen.

In 2007 vonden er 135.700 passagiersbewegingen plaats volgens CBS, in 2008 steeg dit naar 149.000. In 2009 is het passagiersaantal gedaald naar 136.000. Voor 2010 daalde het passagiersaantal verder met 9% naar 122.700 volgens het CBS. Voor 2012 verwachtte de luchthaven nog een daling van ca. 5.000 passagiers, maar door de komst van Ryanair is de daling omgezet in stevige groei. In de huidige plannen van de luchthaven directie zet men in op een bijna verdubbeling van het aantal vakantiecharters naar 220.000. Nieuw zijn geplande low cost lijnvluchten die over 7 jaar, 178.000 passagiers moeten trekken. En dan nog de vaste lijnvluchten (point to point) die van ruim 5.000 naar ca. 80.000 moeten groeien in 7 jaar. Ambitieuze plannen tegen de achtergrond van de eerder genoemde slechte ervaringen. Sommige luchtvaarteconomen die de business case Eelde meermalen hebben onderzocht, beschouwen deze plannen als onrealistisch. Hoger dan 300.000 passagiers zien sommige onderzoekers Eelde niet komen. Door het dunbevolkte achterland van Eelde zal deze luchthaven mogelijk een bescheiden omvang houden. Om die reden zijn er gerede twijfels of de investeringen in de baanverlenging uit een oogpunt van rendement van overheidsgeld wel verstandig zijn.

De luchthaven verwacht nog tot 2017 verlies te zullen maken, voor de periode daarna voorspelt men in ieder geval het break-evenpoint te bereiken. Inmiddels heeft de regering er voor gekozen om luchthaven Lelystad uit te breiden met een baan van 2000 meter voor de opvang van het vakantieverkeer van Schiphol als deze luchthaven aan zijn grenzen zit qua vliegbewegingen. Dit kan voor Eelde een bedreiging zijn, omdat de goedkope luchvaartmaatschappijen mogelijk de voorkeur zullen geven aan Lelystad boven Eelde omdat dit geografisch gunstiger ligt. Lelystad zal waarschijnlijk ook klanten wegtrekken uit het verzorgingsgebied van de luchthaven Eelde.

Ryanair, dat 40.000 passagiers per jaar bediende in Eelde, trok zich eind 2014 geheel terug van deze luchthaven. Dit heeft te maken met een nieuwe strategie van Ryanair, dat zich meer op de grote luchthavens gaat richten en een ander marktsegment wil aanboren dat minder onderhevig is aan seizoensinvloeden. Dit is een gevoelige klap voor de luchthaven Eelde.[9]

Daartegenover zijn er wel twee nieuwe lijnen bij gekomen naar Londen en Gdansk. Op de vluchten van en naar Londen Southend verwacht de maatschappij, Flybe, in het eerste jaar 20.000 passagiers te vervoeren, met een verhoopte uitgroei naar 35.000. De verbinding met Gdansk moet het vertrek van Ryanair verder compenseren. Momenteel doet men ook pogingen een lijn met kleine vliegtuigen op te zetten naar Kopenhagen met de maatschappij Danish Air Transport.

De kosten van luchtverkeersleiding zullen na 2015 geheel voor rekening van de luchthaven zelf komen. De tekorten werden de afgelopen jaren door het ministerie vergoed aan Luchtverkeersleiding Nederland. Europese wetgeving streeft er naar dat iedere luchthaven de kosten van luchtverkeersleiding zelf draagt. Voor Eelde gaat het om een bedrag van 2 à 3 miljoen euro. Er blijft wel een mogelijkheid dat de regionale overheid hier bijspringt.

Op de luchthaven zijn onder andere de volgende bedrijven en vliegclubs gevestigd: General Enterprises, Cirrus Europe, de KLM Flight Academy, Stella Aviation Academy, de Dutch Flight Academy, Aero Eelde, de Noord Nederlandse Aeroclub - Eelde (NNAC) en Vliegsport Avia Noord.

Klimaat[bewerken]

Weergemiddelden voor Groningen (luchthaven Eelde)
Maand jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec Jaar
hoogste maximum (°C) 14,5 15,2 22,7 27,7 31,5 33,5 33,1 34,7 30,5 24,8 17,4 15,4 34,7
gemiddeld maximum (°C) 4,4 5 8,6 12,2 17,0 19,4 21,4 21,9 18,2 13,5 8,4 5,5 13
gemiddelde temperatuur (°C) 2 2,1 4,9 7,5 11,9 14,4 16,5 16,5 13,5 9,6 5,5 3,2 9
gemiddeld minimum (°C) -0,8 -0,8 1,2 2,7 6,5 9,1 11,3 11,1 8,8 5,6 2,5 0,5 4,8
laagste minimum (°C) -22 -16,5 -13,2 -6,5 -2,3 0,1 4,1 3,2 0,8 -6,4 -13,6 -15,4 -22
neerslag (mm) 69 44,9 61,3 44,1 57,5 72,6 73,0 56,6 71,8 69,8 78,1 75 773,7
bron: KNMI: gemiddelden en extremen (1971-2000)

Communicatie[bewerken]

Eelde ATIS[bewerken]

  • 133,55 MHz

Approach[bewerken]

  • VHF 120,3 MHz en 119,7 MHz
  • UHF 316,175 MHz

Toren (ook voor grondklaringen)[bewerken]

  • VHF 118,7 en 119,7 MHz
  • UHF 362,3 MHz

Afgifte klaringen[bewerken]

  • VHF 121,7 MHz

Navigatiehulpmiddelen[bewerken]

Het VOR-DME radiobaken EEL (112,4 MHz CH71) staat 4,1 NM noordoostelijk van het veld.

Baan 23 heeft een Instrument Landing System (ILS). De localizerfrequentie is 109,9 MHz.

Twee radiobakens, de NDB's SO en GRO, zijn locators voor baan 23. VZ is locator voor baan 05. Nadere info over deze radiobakens op de pagina over NDB's.

  • Sinds 18 januari 2007 is Eelde uitgerust met een ILS DME waardoor de markers vervallen.

Statistieken[bewerken]

Jaar Reizigers (CBS cijfers) Vliegbewegingen
2000 78.266 69.052
2001 94.220 59.501
2002 107.466 67.771
2003 137.607 54.942
2004 119.218 45.205
2005 122.794 47.265
2006 129.012 54.844
2007 135.726 59.406
2008 148.949 61.338
2009 136.044 65.545
2010 122.659 64.066
2011 114.327 52.774
2012 180.812 46.400
2013 176.212

Trivia[bewerken]

  • In 1998 kwam de luchthaven op in het nieuws door optreden van de inmiddels geschorste Groningse vliegschoolhouder De Nijs. Deze liet de verkeersleider geregeld de herkenningsmelodie van de Flintstones horen en identificeerde zich als Jabadabadoe Airlines en Captain Flintstone. De Nijs kreeg een voorwaardelijke celstraf opgelegd en mocht vliegveld Eelde tot 2009 niet betreden, omdat verkeersleiders dreigden met een staking. De Nijs is met zijn vliegschool uitgeweken naar Maastricht. Aldaar is na enkele maanden wederom een vliegverbod opgelegd, omdat hij zich wederom niet aan de regelgeving hield. Hierna is zijn brevet, na diverse rechtzaken definitief ingetrokken.
  • Op 17 juni 2003 schoot een McDonnell Douglas MD-88 van Onur Air, met vluchtnummer OHY 2263, over de startbaan nadat de start werd afgebroken. Alle 141 passagiers moesten via noodglijbanen het toestel verlaten.
  • Op 18 mei 2007 raakte een Fokker 50 van de Vlaamse luchtvaartmaatschappij VLM bij de landing vanuit London City naar Amsterdam op Eelde naast de baan. Alle passagiers bleven ongedeerd. Uit onderzoek blijkt dat het een fout van de bemanning was.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties