Groningen Airport Eelde
|
||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||||
Groningen Airport Eelde, ook bekend als vliegveld Eelde of luchthaven Eelde, is een vliegveld voor de burgerluchtvaart, gelegen nabij Eelde (provincie Drenthe), even ten zuiden van de stad Groningen.
Inhoud |
Geschiedenis [bewerken]
Het vliegveld werd officieel geopend op 23 mei 1931 door burgemeester Jan Gerard Legro. De aanleg ervan was een initiatief van vliegenier en oud-wethouder Hayo Hindriks van Eelde. Tijdens zijn openingstoespraak voorspelde Legro dat het 'een vlieghaven voor heel het Noorden' zou worden. De opening werd opgeluisterd met een vliegshow die werd bijgewoond door zo'n 40.000 mensen.
Op 15 augustus 1931 werd een lijndienst tussen Eelde en Schiphol geopend, maar die zou niet levensvatbaar blijken. In 1933 werd de naam gewijzigd in 'NV Luchthaven Eelde', met als aandeelhouders de provincies Groningen en Drenthe, de gemeenten Groningen, Tynaarlo en Assen en de Kamers van Koophandel van Groningen, Drenthe en de Veenkoloniën.
Sinds 2001 heeft de Nederlandse staat haar aandelen overgedaan aan de provincie Drenthe (30%), de Provincie Groningen (30%), de Gemeente Assen (10%), De Gemeente Tynaarlo (4%) en de Gemeente Groningen (26%). Bij deze overdracht heeft de staat 18,5 miljoen euro verstrekt voor de eventuele baanverlenging. Verder neemt de staat de kosten van de luchtverkeersleiding voor haar rekening evenals de kosten van de brandweer. De nieuwe aandeelhouders hebben zich toen verplicht de luchthaven open te houden tot 2014 en ieder jaar tot 1 miljoen euro bij te dragen voor exploitatietekorten. Tot nu toe is Eelde altijd verliesgevend geweest. In 2009 had de luchthaven een verlies van 800.000 euro EBIT. In 2010 is dit verlies gedaald naar 640.000 euro EBIT. In 2011 sloot de luchthaven af met een tekort van 540.000 euro volgens de directie.
Op 24 april 2013 werd de nieuwe verlengde start- en landingsbaan van 2,5 kilometer geopend door staatssecretaris Wilma Mansveld van het ministerie van Infrastructuur en Milieu. Het eerste vertrekkende vliegtuig van de verlengde baan was een toestel van Corendon dat vloog naar Antalya (Turkije).
Bestemmingen [bewerken]
| Luchtvaartmaatschappij | Bestemmingen[1] | Opmerkingen | Vluchtdagen |
|---|---|---|---|
| Corendon Airlines | rechtstreeks | Woensdag en zaterdag[2] | |
| Ryanair | rechtstreeks | Donderdag en zondag | |
| Ryanair |  Mallorca |
rechtstreeks | Woensdag en zondag |
| Ryanair |  Bergamo |
rechtstreeks | Maandag en vrijdag |
| Transavia | rechtstreeks, seizoensgebonden (winter 2013/2014) | Zaterdag | |
| Transavia |  Innsbruck |
rechtstreeks, seizoensgebonden (winter 2013/2014) | Zondag |
| Transavia |  Heraklion |
via Maastricht | Maandag en vrijdag |
| Transavia | Kos |
via Rotterdam | Donderdag en zondag |
| Transavia |  Antalya |
dinsdag via Maastricht, zaterdag via Rotterdam | Dinsdag en zaterdag |
| Transavia | Dalaman |
via Maastricht | Woensdag |
| Transavia | Mallorca |
rechtstreeks | Woensdag en zondag |
| Transavia | Gran Canaria |
woensdag rechtstreeks, zaterdag via Eindhoven | Woensdag en zaterdag |
| Transavia | Malaga |
via Rotterdam | Donderdag |
| Transavia | Tenerife |
via Eindhoven | Vrijdag |
| Transavia |  Faro |
rechtstreeks | Maandag en vrijdag |
Bijzonderheden [bewerken]
Baan 05-23 van luchthaven Eelde is verlengd. 24 april 2013 vonden de eerste officiële vluchten plaats vanaf de nieuwe baan. Het doel van de baanverlenging is om met een gelijkblijvend aantal vliegtuigbewegingen toch een aanzienlijke groei van passagiers en vrachtverkeer te realiseren. Dit kan door een optimale benutting van de capaciteit van de vliegtuigen die op dit moment al op GAE vliegen.
Alle noodzakelijke procedures hiervoor zijn inmiddels (voor 2003) doorlopen en de werkzaamheden zijn inmiddels afgerond. Op 15 februari 2012 werd bekendgemaakt dat ook de laatste bezwaarprocedures waren afgewezen. De verlengde baan(tot 2500 meter) moet 24 april 2013 gereed zijn.[3] Verder buigt de Europese Commissie zich nog over de geoorloofdheid van de jaarlijkse staatssteun van 1 miljoen euro aan GAE. Sinds 2003 is staatssteun alleen nog maar onder voorwaarden toegestaan. De EC beoordeelt de steun om concurrentievervalsing met andere luchthavens tegen te gaan.
Er is een uitgebreide protest-lobby van tegenstanders ontstaan die zich hebben verenigd in de Vereniging Omwonenden Luchthaven Eelde (VOLE). De leden hiervan storen zich met name aan de verstoring van de rust van het zeer landelijke gebied rondom Eelde en de aantasting van de natuur door de baanverlenging. Zij betogen dat nu al de grote Boeings 737-800 op Eelde kunnen landen en opstijgen met voldoende passagiers. Directe vluchten worden nu al met deze machines gerealiseerd naar Faro en Mallorca. Baanverlenging zou dus eigenlijk helemaal niet nodig zijn. VOLE vindt dat de baanverlenging op slechte onderbouwing door de luchthavendirectie berust, en dat de baanverlenging slechts zal leiden tot aantasting van de natuur en de rust in het gebied en niet zal leiden tot meer passagiers noch tot enige economische vooruitgang. De verliezen van de luchthaven zullen waarschijnlijk alleen maar toenemen volgens VOLE door de hogere rentelasten en afschrijvingen.
Als tegenpool is een vereniging Vrienden van luchthaven Eelde ontstaan. Het bestuur van luchthaven Eelde en 'de politiek' probeert (met redelijk succes) de dialoog tussen de diverse belangengroepen op gang te houden, onder andere door het maken van sluitende afspraken over het luchtverkeer en het onderhouden van een telefonische klachtenlijn. Eind 2010 heeft de bemiddelaar in dit proces echter haar opdracht teruggegeven aan het provinciebestuur van Drenthe. Breekpunt was de wens van VOLE dat ook de provincie partij zou zijn in een op te stellen convenant, waar verder GAE, de Natuur en Milieu Federatie en VOLE, deel van uitmaakten. De provincie weigerde dit tot nu toe echter.
Financiële steun [bewerken]
Op donderdag 19 november 2009 is de Europese Commissie akkoord gegaan met financiële steun van de Nederlandse overheid voor de verlenging van de landingsbaan op de luchthaven Groningen Airport Eelde.[4] Volgens het dagelijks bestuur van de EU is de bijdrage van circa 18 miljoen euro, die verstrekt werd in 2003 en 2004, niet in strijd met de EU-regels voor staatssteun. De Europese Commissie betreurt het wel dat de Nederlandse overheid de steun heeft verleend zonder de commissie eerst op de hoogte te brengen, zoals de EU-regels voorschrijven. De EC onderzoekt nog wel de overheidsbijdrage van 1 miljoen euro per jaar aan GAE. De minister moet nu een Besluit Op Bezwaar nemen waartegen VOLE zeker in beroep zal gaan. Daardoor kan een definitieve beslissing nog zeker een jaar op zich laten wachten. De Raad van State zal naar verwachting de bezwaren begin 2011 in behandeling nemen. De jaarlijkse financiële steun van de vijf aandeelhouders van 1 miljoen euro loopt in 2012 af. In hun begrotingen voor 2013 houden de aandeelhouders geen rekening meer met steun aan de luchthaven en de directie van de luchthaven zegt voorlopig ook geen steun nodig te hebben.
Baanverlenging definitief [bewerken]
Het verlengen van de baan van 1800 naar 2500 meter was al decennia lang een twistpunt. De luchthaven hoopte met een langere baan grotere vliegtuigen te kunnen verwelkomen. Ook kunnen vliegtuigen dankzij een langere baan meer brandstof vervoeren en daardoor grotere afstanden afleggen zonder bij te hoeven tanken waardoor langere vluchten die toen nog een tussenstop maate op Eindhoven, Rotterdam en Maastricht nu rechtstreeks vliegen.[3]
Op 15 februari 2012 verwierp de Raad van State het laatste beroep tegen de baanverlenging.[5] Hoger beroep was toen niet meer mogelijk. Na 35 jaar kwam daarmee een einde aan de procedure voor uitbreiding van ‘vliegveld Eelde’. De baanverlenging zou 24 april 2013 klaar zijn en kost de overheid ruim twintig miljoen euro. Naast de baanverlenging, van 1800 naar 2500 meter, mag het vliegveld ook vanaf 06.30 uur open zijn.
Het vliegveld was vanaf 10 april 2013 enige dagen gesloten in verband met de baanverlenging. Op 24 april om 08:00 lokale tijd landde het eerste vliegtuig dat gebruik maakte van de verlengde baan, met als herkomst Antalya.
Komst Boeing 777 [bewerken]
Vliegveld Eelde kreeg op 5 september 2011 voor het eerst bezoek van een Boeing 777. Het toestel van KLM voerde een testvlucht uit kort nadat het een onderhoudsbeurt had ondergaan op Schiphol. Het vliegtuig naderde de landingsbaan in Eelde om vervolgens, net voordat het de grond raakte, weer op te stijgen.[6]
Gevonden vliegtuigbom [bewerken]
Op 26 februari 2013 werd tijdens graafwerkzaamheden ten behoeve van de baanverlenging tot 2500 meter een oude Duitse vliegtuigbom uit de Tweede Wereldoorlog gevonden. Op 27 februari 2013 werd de bom veilig tot ontploffing gebracht.[7]
Gebruikers [bewerken]
Het vliegveld wordt voornamelijk gebruikt door vakantiegangers en zakelijke reizigers. In het verleden zijn verschillende pogingen gedaan om een vaste lijnverbinding met Schiphol of Londen te onderhouden. In 1985 heeft Netherlines het drie jaar geprobeerd naar Schiphol en later zijn drie andere pogingen na een korte periode door gebrek aan klanten ook gestopt. Ook de lijnen op Londen zijn drie keer zonder succes gebleven evenals een poging Eelde - Stavanger. Het Britse BMI Regional onderhield van 2004 tot begin 2013 een vaste lijn met Aberdeen voor Shell medewerkers en andere zakelijke reizigers, maar moest deze vanwege teruglopende passagiersaantallen schrappen. In 2007 vonden er 135.700 passagiersbewegingen plaats volgens CBS, in 2008 steeg dit naar 149.000. In 2009 is het passagiersaantal gedaald naar 136.000. Voor 2010 daalde het passagiersaantal verder met 9% naar 122.700 volgens het CBS. Voor 2012 verwachtte de luchthaven nog een daling van ca. 5.000 passagiers, maar door de komst van Ryanair is de daling omgezet in stevige groei. In de huidige plannen van de luchthaven directie zet men in op een bijna verdubbeling van het aantal vakantie charters naar 220.000. Nieuw zijn geplande low cost lijnvluchten die over 7 jaar, 178.000 passagiers moeten trekken. En dan nog de vaste lijnvluchten (point to point) die van ruim 5.000 naar ca. 80.000 moeten groeien in 7 jaar. Ambitieuze plannen tegen de achtergrond van de eerder genoemde slechte ervaringen. Sommige luchtvaarteconomen die de business case Eelde meermalen hebben onderzocht, beschouwen deze plannen als onrealistisch. Hoger dan 300.000 passagiers zien sommige onderzoekers Eelde niet komen. Door het dunbevolkte achterland van Eelde zal deze luchthaven vrijwel zeker altijd een bescheiden omvang houden. Om die reden zijn er gerede twijfels of de investeringen in de baanverlenging uit een oogpunt van rendement van overheidsgeld wel verstandig zijn. Begin 2012 zijn een aantal lowcostverbindingen aangekondigd. Vueling gaat drie maal per week op Barcelona vliegen en Ryanair twee keer per week op Mallorca, Marseille en Milaan. De lijnverbinding met Aberdeen is met ingang van 2012 van vijfmaal per week terug gebracht naar drie maal per week en begin 2013 zelfs helemaal geschrapt. Per saldo kan Eelde er in 2013 in het gunstigste geval ca. 50.000 passagiers bij krijgen. Wel kan enige substitutie plaatsvinden tussen Transavia en Ryanair waardoor het chartersegment nog kan dalen. Het aantal vluchten in het zomerseizoen 2012 neemt wel flink toe: 30 vluchten per week tegenover 23 vluchten per week in 2011. Het aantal wintervluchten voor het winterseizoen 2012/2013 wordt uitgebreid. Het aantal vluchten naar Salzburg blijft gelijk. het aantal vluchten naar Innsbruck neemt toe van één vlucht per week naar drie vluchten per week. Door gebrek aan belangstelling is dit in oktober 2012 inmiddels weer terug gebracht naar een vlucht per week. Er is in het winterseizoen 2012/2013 één vlucht naar Innsbruck op zondag.
Vooruitzichten [bewerken]
De luchthaven verwacht nog tot 2017 verlies te zullen maken, voor de periode daarna voorspelt men in ieder geval het break-evenpoint te bereiken. Na 2015 zal de luchthaven mogelijk de kosten van luchtverkeersleiding geheel zelf moeten dragen. Een mogelijkheid zou zijn dat de aandeelhouders in deze kosten gaan bijdragen.
Inmiddels heeft de regering er voor gekozen om luchthaven Lelystad uit te breiden met een baan van 2000 meter voor de opvang van het vakantieverkeer van Schiphol als deze luchthaven aan zijn grenzen zit qua vliegbewegingen. Dit kan voor Eelde een bedreiging zijn, omdat de goedkope luchvaartmaatschappijen mogelijk de voorkeur zullen geven aan Lelystad boven Eelde omdat dit geografisch gunstiger ligt. Lelystad zal waarschijnlijk ook klanten wegtrekken uit het verzorgingsgebied van de luchthaven Eelde.
De vier nieuwe lowcost-lijnen die in 2012 op Eelde gestart zijn, lopen tot nu toe zeer matig. De bezettingsgraad van de vliegtuigen is laag en het is de vraag of Ryanair en Vueling hier mee door zullen gaan. Ryanair heeft inmiddels besloten de vluchten naar Milaan te continueren. De verbinding met Marseille is wel van de baan. Daarvoor in de plaats vliegt men nu twee maal per week naar Girona aan de Costa Brava. Vueling stopt in 2013 met de lijndienst naar Barcelona. Transavia zet de twee vluchten per week naar Mallorca door in 2013. Ryanair continueert in 2013 ook de bestemming Mallorca vanaf Eelde. Het aantal vluchten van Corendon Airlines Corendon naar Antalya wordt verdubbeld in 2013. Het nieuwe zomerschema 2013 is bekend. De vluchten naar Rhodos en Corfu zijn geschrapt en de tussenlandingen blijven op diverse vluchten bestaan, terwijl de baanverlenging in 2013 gereed is. In totaal neemt het aantal vluchten in 2013 af ten opzichte van 2012.
De luchthaven wordt aangedaan door drie luchtvaartmaatschappijen, Transavia, Ryanair en Corendon. In de zomer verzorgen deze vluchten naar een veertiental bestemmingen en in de winter vijf. Ook landen er privétoestellen, militaire toestellen, medische vluchten, lestoestellen en pretvluchten. Het grootste aantal vliegbewegingen komt voor rekening van les- en pretvluchten.
Op de luchthaven zijn onder andere de volgende bedrijven en vliegclubs gevestigd: General Enterprises, Cirrus Europe, de KLM Flight Academy, de Dutch Flight Academy, Aero Eelde, de Noord Nederlandse Aeroclub - Eelde (NNAC) en Vliegsport Avia Noord.
Klimaat [bewerken]
| Weergemiddelden voor Groningen (luchthaven Eelde) | |||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Maand | jan | feb | mrt | apr | mei | jun | jul | aug | sep | okt | nov | dec | Jaar |
| hoogste maximum (°C) | 14,5 | 15,2 | 22,7 | 27,7 | 31,5 | 33,5 | 33,1 | 34,7 | 30,5 | 24,8 | 17,4 | 15,4 | 34,7 |
| gemiddeld maximum (°C) | 4,4 | 5 | 8,6 | 12,2 | 17,0 | 19,4 | 21,4 | 21,9 | 18,2 | 13,5 | 8,4 | 5,5 | 13 |
| gemiddelde temperatuur (°C) | 2 | 2,1 | 4,9 | 7,5 | 11,9 | 14,4 | 16,5 | 16,5 | 13,5 | 9,6 | 5,5 | 3,2 | 9 |
| gemiddeld minimum (°C) | -0,8 | -0,8 | 1,2 | 2,7 | 6,5 | 9,1 | 11,3 | 11,1 | 8,8 | 5,6 | 2,5 | 0,5 | 4,8 |
| laagste minimum (°C) | -22 | -16,5 | -13,2 | -6,5 | -2,3 | 0,1 | 4,1 | 3,2 | 0,8 | -6,4 | -13,6 | -15,4 | -22 |
| neerslag (mm) | 69 | 44,9 | 61,3 | 44,1 | 57,5 | 72,6 | 73,0 | 56,6 | 71,8 | 69,8 | 78,1 | 75 | 773,7 |
| bron: KNMI: gemiddelden en extremen (1971-2000) | |||||||||||||
Communicatie [bewerken]
Eelde ATIS
- 133,55 MHz
Approach
- VHF 120,3 MHz en 119,7 MHz
- UHF 316,175 MHz
Toren (ook voor Grond klaringen)
- VHF 118,7 en 119,7 MHz
- UHF 362,3 MHz
Afgifte klaringen
- VHF 121,7 MHz
[bewerken]
Het VOR-DME radiobaken EEL (112,4 MHz CH71) staat 4,1 NM noordoostelijk van het veld.
Baan 23 heeft een Instrument Landing System (ILS). De localizerfrequentie is 109,9 MHz.
Twee radiobakens, de NDB's SO en GRO, zijn locators voor baan 23. VZ is locator voor baan 05. Nadere info over deze radiobakens op de pagina over NDB's.
- Sinds 18 januari 2007 is Eelde uitgerust met een ILS DME waardoor de markers vervallen.
Statistiek [bewerken]
| Jaar | Reizigers | Vliegbewegingen |
|---|---|---|
| 2000 | 112.367 | 69.052 |
| 2001 | 132.155 | 59.501 |
| 2002 | 148.291 | 67.771 |
| 2003 | 177.851 | 54.942 |
| 2004 | 155.534 | 45.205 |
| 2005 | 162.875 | 47.265 |
| 2006 | 166.240 | 54.844 |
| 2007 | 172.458 | 59.406 |
| 2008 | 190.034 | 61.338 |
| 2009 | 167.107 | 65.545 |
| 2010 | 153.637 | 64.066 |
| 2011 | 148.850 | 52.774 |
| 2012 | 208.660 | 46.400 |
Trivia [bewerken]
- In 1998 kwam de luchthaven op negatieve wijze in het nieuws door optreden van de inmiddels geschorste Groningse vliegschoolhouder De Nijs. Deze liet de verkeersleider geregeld de herkenningsmelodie van de Flintstones horen en identificeerde zich als Jabadabadoe Airlines en Captain Flintstone. De Nijs kreeg een voorwaardelijke celstraf opgelegd en mocht vliegveld Eelde tot 2009 niet betreden, omdat verkeersleiders dreigden met een staking. De Nijs is met zijn vliegschool uitgeweken naar Maastricht.
- Op 17 juni 2003 schoot een McDonnell Douglas MD-88 van Onur Air, met vluchtnummer OHY 2263, over de startbaan nadat de start werd afgebroken. Alle 141 passagiers moesten via noodglijbanen het toestel verlaten.
- Op 18 mei 2007 raakt een Fokker 50 van de Vlaamse luchtvaartmaatschappij VLM bij de landing vanuit London City naar Amsterdam op Eelde naast de baan. Alle passagiers bleven ongedeerd. Uit onderzoek blijkt dat het een fout van de bemanning was.
Externe link [bewerken]
- Website Groningen Airport Eelde
- Website Stichting Vrienden van Groningen Airport Eelde
- Website Vereniging Omwonenden Luchthaven Eelde
Bronnen, noten en/of referenties
|
