München
|
|
|||
|
|
|||
|
|
|||
|
|
|||
| Deelstaat | Beieren | ||
| Regierungsbezirk | Opper-Beieren | ||
| Coördinaten | 48°08'N 11°34'E | ||
|
|
|||
| Oppervlakte | 310,4295 km² | ||
| Inwoners (31-12-2011[1]) | 1.378.176 (4440 inw/km²) | ||
| Hoogte | 518 m | ||
| Burgemeester | Christian Ude (SPD) | ||
|
|
|||
| Postcodes | 80331–81929 | ||
| Netnummer | 089 | ||
| Kenteken | M | ||
| Stad | 25 districten | ||
| Gemeentenummer | 09 1 62 000 | ||
| Website | www.muenchen.de | ||
|
|
|||
|
|||
München ([ˈmʏnçən]?; Beiers: Minga) is de hoofdstad van de Duitse deelstaat Beieren en met 1.378.176 inwoners[2] de derde stad van het land. München is een kreisfreie Stadt en behoort tot de belangrijkste economische en culturele centra in de Bondsrepubliek.
Inhoud |
Geschiedenis [bewerken]
De stad werd in 1158 gesticht door hertog Hendrik de Leeuw, als handelspost nabij een klooster (Münichen). In 1253 resideerden de Beierse hertogen hier.
Al in de 16e eeuw zijn graaf Willem IV en zijn echtgenote Jacoba van Baden begonnen de verzamelingen aan te leggen die hier te zien zijn. Hun opvolgers, waaronder vooral koning Lodewijk I (19e eeuw) hebben deze collecties geweldig uitgebreid.
In de periode na de Eerste Wereldoorlog werd de stad het toneel van politieke onrust. In de strijd tussen links en rechts was even sprake van een socialistische, zogenoemde radenrepubliek, maar uiteindelijk werd München de plaats waar de NSDAP van Adolf Hitler geboren en groot werd. Adolf Hitler hield regelmatig toespraken in de bierkelders van de stad. In 1923 vond onder zijn leiding een 'putsch' plaats. Deze poging tot machtsovername strandde nabij de Odeonsplatz. De plek wordt tegenwoordig gemarkeerd door een bronzen gedenkteken, waarop de namen van vier gesneuvelde Beierse politiemensen staan gegraveerd. In de naziperiode werden op dezelfde plek juist de zestien gesneuvelde putschisten geëerd met een gedenkteken. Voor en tijdens de Tweede Wereldoorlog vestigde de NSDAP hier zijn hoofdkwartier. In München bevinden zich nog verschillende bekende nazi-gebouwen, zoals de Führerbau op de Königsplatz en het museum Haus der Deutschen Kunst aan de Prinzregentenstrasse.
In 1938 vond in München de beruchte Conferentie van München plaats, waarbij door nazi-Duitsland, Italië, Groot-Brittannië en Frankrijk buiten aanwezigheid van Tsjecho-Slowakije werd bepaald dat het Tsjechische Sudetenland aan Duitsland werd toegewezen.
Aan het eind van de Tweede Wereldoorlog was de stad voor een groot deel platgebombardeerd. Bij de wederopbouw na de oorlog werd besloten het historische centrum in oude luister te herstellen. Er is echter ook overwogen de stad een eindje verderop te herbouwen. Daaruit blijkt wel hoe zwaar de stad beschadigd was.[bron?]
In 1972 vonden in München de zeventiende Olympische Spelen plaats, die werden overschaduwd door een Palestijnse terreuraanslag op de Israëlische sportploeg.
Bezienswaardigheden [bewerken]
- Kerken
- De Frauenkirche (Vrouwenkerk), de hoofdkerk van München, gebouwd tussen 1468-1488 door architect Jörg von Halsbach, ook Ganghofer genoemd, met fraaie westtorens. Ook het interieur is bezienswaardig. De kerk is hoofdmonument van de Beierse bouwkunst.
- De Asamkerk, gebouwd in 1733 door de gebroeders Asam.
- De Theatinerkerk, is gebouwd tussen 1663-1688 met 18e-eeuwse gevel.
- De Sint Michaelskerk uit de 16e eeuw met verschillende praalgraven.
- Overige monumenten
- Het paleis, de zogenaamde Residenz, uit de 17e eeuw in classicistische stijl.
- Het nieuwe stadhuis (1867-1908), met zijn opmerkelijke klokkenspel.
- De zomerkastelen van de Beierse vorsten: Schloss Nymphenburg en Schloss Schleissheim.
Cultuur [bewerken]
Musea [bewerken]
- Kunstareal München waar de belangrijkste musea van München zijn gelegen:
Overige musea:
- Bayerisches Nationalmuseum
- BMW Museum
- Botanischer Garten München-Nymphenburg
- Museum Brandhorst
- Deutsches Museum
- Haus der Kunst
- Jüdisches Museum
- Kunsthalle der Hypo-Kulturstiftung
- Münchner Stadtmuseum
- Staatliches Museum Ägyptischer Kunst
- Staatliches Museum für Völkerkunde
Sport [bewerken]
In de Duitse Bundesliga en 2.Bundesliga heeft München twee clubs spelen: FC Bayern München en TSV 1860 München. Beide teams spelen in de Allianz Arena (69.901 plaatsen,[3] 66.000 zonder staanplaatsen).
München organiseerde in 1972 de Olympische Zomerspelen. Deze Spelen zullen vooral herinnerd worden vanwege het gijzelingsdrama dat er plaatsvond. Hierbij werden 9 Israëlische atleten gegijzeld door een groep Palestijnse terroristen. Tijdens de overval op de atleten werden 2 sporters gedood. Bij een mislukte bevrijdingsactie kwamen de 9 gegijzelde atleten allemaal om het leven.
Evenementen [bewerken]
In München vindt jaarlijks in september op de Theresienwiese het bekende Oktoberfest plaats, het grootste bierevenement ter wereld. Sportief gezien is de stad ook vaak in de publiciteit. Dat komt door de aanwezigheid van de Europese topvoetbalclub FC Bayern München.
Eind juni wordt jaarlijks het filmfestival van München gehouden. Na de Berlinale is dit het belangrijkste filmfestival van Duitsland.
Gastronomie [bewerken]
Een worstspecialiteit uit München is de Weißwurst.
Stadsdelen [bewerken]
München bestaat sinds 1992 uit 25 stadsdelen (Stadtbezirke):
Geboren [bewerken]
- Ludwig von Schwanthaler (1802-1848), beeldhouwer
- Carl Spitzweg (1808-1885), schilder
- Charles De Coster (1827-1879), Belgische schrijver
- Elisabeth in Beieren (1837-1898), keizerin van Oostenrijk
- Lodewijk II van Beieren (1845-1886), koning van Beieren
- Walter Sickert (1860-1942), Engels kunstschilder
- Richard Strauss (1864-1949), componist
- Max Scheler (1874-1928), filosoof
- Franz Marc (1880-1916), schilder
- Karl Valentin (1882-1948), cabaretier
- Lion Feuchtwanger (1884-1958), schrijver
- Carl Orff (1895-1982), componist
- Heinrich Himmler (1900-1945), nazikopstuk, hoofd van de SS, holocaustpleger
- Albrecht von Quirnheim (25 maart 1905-1944), officier
- Eva Braun (1912-1945), maîtresse en echtgenote van Adolf Hitler
- Heinrich Hollreiser (1913-2006), dirigent
- Gisela Mauermayer (1913-1995), olympisch kampioene discuswerpen
- Wilhelm Simetsreiter (1915-2001), voetballer
- Hans Christian Blech (1915-2003), acteur
- Traudl Junge (1920-2002), secretaresse van Adolf Hitler
- Curd Jürgens (1915-1982), Oostenrijks acteur
- Rosemary Murphy (1927), Amerikaans actrice
- Dimitri Frenkel Frank (1928-1988), Nederlands toneelacteur, recensent, filmregisseur, toneel-, scenario- en romanschrijver
- Gregor Frenkel Frank (1929-2011), Nederlands acteur, presentator en tekstschrijver
- Franzl Lang (1930), jodelaar
- Michael Haneke (1942), filmregisseur
- Werner Herzog (1942), filmregisseur, -producer en -schrijver, acteur
- Andreas Baader (1943-1977), terrorist
- Franz Beckenbauer (1945), voetballer, voetbaltrainer en sportbestuurder
- Frank Shorter (1947), Amerikaans langeafstandsloper
- Hans-Georg Schwarzenbeck (1948), voetballer
- Tanja Klein (1969), Oostenrijks wielrenster
- Günter Perl (1969), voetbalscheidsrechter
- Masashi Hamauzu (1971), componist
- Markus Babbel (1972), voetballer
- Florian Gallenberger (1972), scenarioschrijver en regisseur
- Lou Bega (1975), zanger
- Felix Brych (1975), voetbalscheidsrechter
- Tobias Unger (1979), atleet
- Berkant Göktan (1980), voetballer
- Thomas Hitzlsperger (1982), voetballer
- Philipp Lahm (1983), voetballer
- Christopher Zeller (1984), hockeyer
- Georg Niedermeier (1986), voetballer
- Stephan Fürstner (1987), voetballer
- Natalie Geisenberger (1988), rodelaarster
- Mehmet Ekici (1990), voetballer
- Diego Contento (1990), voetballer
- Lena Dürr (1991), alpineskiester
- Nicola Sansone (1991), voetballer
Partnersteden [bewerken]
Bordeaux (Frankrijk)
Verona (Italië)
Edinburgh (Verenigd Koninkrijk)
Sapporo (Japan)
Cincinnati (Verenigde Staten)
Kiev (Ukraïne)
Harare (Zimbabwe) (bevroren relatie)
Fotogalerij [bewerken]
Externe links [bewerken]
| Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina München op Wikimedia Commons. |
| Wikivoyage heeft een reisgids over dit onderwerp: München. |
| Bronnen, noten en/of referenties |