Bordeaux (stad)
Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
 |
|||
|
|||
  Bordeaux
|
|||
|
|
|||
| Regio | Aquitanië | ||
| Departement | Gironde (33) | ||
| Arrondissement | Bordeaux | ||
| Kanton | hoofd van 8 kantons | ||
| Coördinaten | 44°50'N 0°34'W | ||
|
|
|||
| Oppervlakte | 49,36 km² | ||
| Inwoners (31 dec. 2006) | 232.260 (4.705,4 inw/km²) | ||
| Hoogte | 1-42 (gem: 6) m | ||
| Burgemeester | Alain Juppé | ||
|
|
|||
| Postcode | 33000, 33100, 33200, 33300, 33800 | ||
| INSEE-code | 33063 | ||
| Website | www.bordeaux.fr | ||
|
|||
| Bordeaux, Port de la Lune | ||
| Werelderfgoed cultuur | ||
.JPG) |
||
| Land | Frankrijk |
|
| UNESCO-regio | Europa en Noord-Amerika | |
| Criteria | ii, iv | |
| Inschrijvingshistorie | ||
| UNESCO-volgnr. | 1256 | |
| Inschrijving | 2007 (31e sessie) | |
| UNESCO-werelderfgoedlijst | ||
Bordeaux (229.900 inwoners (2005), agglomeratie 753.931 (1999)) is een stad in het zuidwesten van Frankrijk, de hoofdstad van het departement Gironde en de regio Aquitanië. De agglomeratie is georganiseerd in een verband van gemeentes, de Communauté Urbaine de Bordeaux.
De stad is over de hele wereld bekend om de wijnen die uit de omgeving komen. Het is de historische hoofdstad van de regio Gascogne. Sinds juni 2007 staat een deel van de stad, de Port de la Lune, op de UNESCO-Werelderfgoedlijst.
Inhoud |
[bewerken] Naam
De naam van de stad wordt verschillende herkomsten toegedicht. Kwade tongen beweren dat Bordeaux het meervoud is van het Oudfranse bordel, wat "puinhoop" of "bordeel" betekent. De meest geaccepteerde volksetymologische verklaring is oever van de wateren, bord des eaux wat in het Oudfrans Bordeaux geeft.
Bordeaux heeft twee bekende bijnamen. De eerste is Port de la lune, de "maanhaven", verwijzend naar de vorm van de rivier de Garonne die door de stad loopt. Deze verwijzing komt terug in het logo van de stad in de vorm van drie halve manen. De stad staat daarnaast ook wel bekend als La belle endormie, de 'schone slaapster', verwijzend naar de weelderige architectuur te danken aan het rijke verleden, maar het rustige leven in de stad en gebrek aan economische dynamiek vandaag de dag.
[bewerken] Geschiedenis
In de 3e eeuw v.Chr. stichten de Romeinen de stad Burdigala aan de Garonne nabij de Gironde, rond de monding van de Devèze, in een gebied dat voornamelijk bestaat uit walmende moerassen. Deze stad beheerst de handel in tin die ingevoerd wordt uit Bretagne. In de eerste eeuw v.Chr. leggen de Romeinen er aquaducten, tempels, een amfitheater en een bestuurszetel aan. De stad wordt de hoofdstad van de Romeinse regio Aquitanië.
Burdigala ontwikkelt zich en wordt een van de belangrijkste steden van Gallië. Tussen 40 en 60 n. Chr. worden er ten noorden van de stad, in de huidige médoc, de eerste wijnstok geplant, het begin van de latere wereldberoemde wijnstreek Bordeaux. Uit deze tijd stammen ook de Romeinse ruïnes die nog in de stad te vinden zijn.
De stad wordt ernstig getroffen door Germaanse invallen, maar blijft desondanks nog een eeuw bloeien. Aan deze bloei komt een eind na de invallen van de Vandalen in 409, de Visigoten in 414 en de Franken in 498. Later in de Middeleeuwen wordt de stad ook geplunderd door de Moren en de Noormannen.
Het zal zeven eeuwen duren voor de stad haar glorie hervindt. In 1154 komt de stad door het huwelijk van Eleonora van Aquitanië (voormalig echtgenote van Lodewijk VII van Frankrijk) met Hendrik II van Engeland in Engels bezit. Dat zal zij gedurende drie eeuwen blijven, net als de regio Aquitanië waar ze de hoofdstad van is (De regio heet in deze tijd Guyenne) Vooral in de 13e eeuw bloeit de stad door de wijnhandel met het Engelse 'vaderland'. Door de afstand met het gezag in Londen genieten de stad en de regio van een grote mate van autonomie. De filosofie en met name het humanisme nemen er een grote vlucht, de bekendste denker uit Bordeaux in deze tijd is Michel de Montaigne, die ook twee keer de burgemeester van de stad zal zijn. Verder worden in deze periode de kathedraal en de Grosse Cloche (een poort met een grote klok erboven) gebouwd.
Even lijkt het erop dat Aquitanië de onafhankelijkheid zal kunnen verkrijgen, maar aan het einde van de Honderdjarige Oorlog komt de stad in Frans bezit. Er breken zware tijden aan voor Bordeaux: de koning Karel VII onderdrukt de stad, die behoorlijk Engelsgezind is gebleven, met harde hand en bouwt er twee forten om haar onder de duim te houden. Het is het einde van de handel met Engeland waardoor de stad haar welvaart verliest. In 1462 geeft Lodewijk XI een gedeelte van de verloren vrijheden terug door de stad van een parlement te voorzien, maar voorlopig verzinkt de stad gestaag.
In de 16e eeuw wordt de stad getroffen door de Hugenotenoorlogen, en in 1562 'zuivert' het koninklijke gezag haar van de vele protestanten. Ook kent de stad de nodige oproer tijden de Fronde. Pas in 1675, als de jonge Lodewijk XIV, de latere zonnekoning, de stad in trekt, onderwerpt Bordeaux zich aan het centrale gezag in Parijs. Een geluk bij een ongeluk: als onderdeel van het koninkrijk Frankrijk wordt haar haven weer opengesteld voor de handel.
Hierop volgt een tweede belangrijke bloeiperiode, die zal duren tot de Franse Revolutie. De haven wordt de belangrijkste van Frankrijk. Er wordt natuurlijk gehandeld in wijn, maar ook in suiker uit de kolonies. De meeste inkomsten komen echter uit de slavenhandel. In deze tijd worden er veel belangrijke monumenten in de stad gebouwd, zoals een aantal triomfbogen zoals de Porte d'Aquitaine op Place de la Victoire. In deze tijd wordt ook het monumentale operagebouw opgetrokken.
Bordeaux krijgt veel te lijden van de Franse Revolutie en het bewind van Napoleon. De stad probeert haar gematigde stem in het revolutionaire Parijs te laten horen met haar vertegenwoordigers, de Girondijnen, maar deze worden op bloedige wijze vermoord. In de napoleontische tijd wordt de handel over de Atlantische Oceaan gesloten. Na de nederlaag van Napoleon in de Slag bij Waterloo is de stad de eerste om het koningshuis terug te ontvangen in de persoon van Lodewijk XVIII. Tijdens de restauratie van de monarchie wordt de eerste brug over de Garonne gebouwd, de Pont de Pierre.
Aan het eind van de negentiende eeuw vestigen zich in de stad verschillende grote chemische, metaal- en voedselindustrieën. Vanaf 1852 is de stad per spoorlijn met Parijs verbonden, in eerste instantie door middel van een station op de rechteroever van de Garonne, aan de andere kant dus dan die waar het stadscentrum zich bevindt.
In 1870, tijdens de Frans-Duitse Oorlog en de Commune van Parijs vormt Léon Gambetta een regering die zich terugtrekt in Bordeaux. De stad is daarmee voor de eerste maal tijdelijk de hoofdstad van Frankrijk. Dit gebeurt voor de tweede keer als Parijs tijdens de Eerste Wereldoorlog door de Duitse troepen bedreigd wordt. In 1917 komen de Amerikaanse soldaten er aan wal.
De Tweede Wereldoorlog luidt opnieuw een moeilijke tijd in voor de stad. Voor de derde keer in haar geschiedenis wordt ze in 1940 kortstondig de zetel van de regering voor deze naar Vichy verhuist, waardoor ze de bijnaam "de tragische hoofdstad" krijgt. Onder de Duitse bezetting leiden fanatieke collaborateurs de stad, waarvan de bekendste Maurice Papon is. Deze laat bijna de volledige joodse gemeenschap van de stad deporteren.
Na de oorlog, onder burgemeester Jacques Chaban-Delmas (die burgemeester zou zijn van 1947 tot 1995) worden er in de stad vele stedenbouwkundige projecten uitgevoerd, waarvan de bekendsten Bordeaux-lac en Mériadeck zijn. Ook het bouwen van indertijd de grootste campus van Europa in Talence vindt in deze tijd plaats. Desalniettemin vindt de stad niet haar glorie van voor de Franse Revolutie terug. Door de aanblik van een rijke stad waar de economische dynamiek verdwenen is, krijgt Bordeaux de bijnaam la belle endormie, de "schone slaapster".
Alain Juppé is burgemeester van de stad van 1995 tot heden, met een onderbreking van 2004 tot 2006, als hij veroordeeld is voor corruptie. Hij probeert de stad met redelijk succes weer nieuw leven in te blazen, onder andere door aanleg van een tram en het opknappen van de kades.
[bewerken] Geografie
[bewerken] Algemeen
Zowel op klimatologisch gebied als geografisch gezien is Bordeaux een overgangsstad: Noord-Europa, maar met één voet in het zuiden. Haar flegmatiek komt door de eeuwenlange Engelse dominantie. Door de handelscontacten met de Hanzesteden, Nederland en Engeland is de stad zakelijk en open. Uit de tijd van de Lodewijk XIV komen de rechte lijnen en het classicisme in haar architectuur. Maar ze leeft in het zuidelijke ritme.
Bordeaux ligt in het Zuid-Westen van Frankrijk in de buurt van de Atlantische Oceaan, aan de oevers van de Garonne, die zich een stukje verderop verenigt met de Dordogne om de Gironde te vormen.
[bewerken] Geologie en klimaat
Het grootste gedeelte van de stad ligt op de linkeroever van de rivier, die bestaat uit grote zand- en grindvlaktes die overgaan in de vlakte van de Landes, dichtbebost en vaak moerasachtig. Deze vlaktes zijn uitermate geschikt voor wijnbouw. De wijnstreken Médoc, Graves, Sauternes en nog enkele andere liggen op deze vlakte. Aan de andere kant van de rivier ligt een veel heuvelachtiger kalksteen plateau, negentig meter hoger dan de vlakte. Aan deze kant van de stad liggen onder andere de wijnstreken Entre-Deux-Mers, Pomérol en Saint-Émilion.
Bordeaux heeft door de nabijheid van de Atlantische Oceaan een gematigd zeeklimaat, met zachte winters en koele zomers. Gemiddeld valt er 820mm neerslag over het hele jaar verdeeld: gemiddeld 150 regenachtige dagen per jaar. Maar aan de andere kant overstijgt deze regio met 2000 zonuren per jaar de meeste andere Franse regio's. ´s Zomers is er regelmatig onweer door de warmte. Door de grote wateroppervlakte van de Atlantische oceaan en de Gironde, die ´s nachts opgeslagen zonnewarmte afgeven, is ook het verschil tussen de nacht- en de dagtemperaturen gering. Juist dit microklimaat is erg gunstig voor de goede rijping van de druiven die het ingrediënt zijn voor de befaamde wijn. De gemiddelde temperatuur is 6,4 °C in januari en 20,9 °C in augustus. 16 dagen per jaar overstijgt de temperatuur de 30 °C.
[bewerken] Stadsbeeld
De stad bestaat onder anderen uit de volgende wijken: de oude binnenstad, de wijken Grand Parc, Saint Seurnin en Chartrons, het moderne Mériadeck en verder de buitenwijken Le Lac, Caudéran en als enigen op de rechteroever van de rivier La Bastide en La Benauge.
Het centrum van Bordeaux, de oude binnenstad, strekt zich uit van place de la Victoire tot Place de la Comédie, tussen Place Pey-Berland en de Garonne, over het gebied dat eens binnen de stadsmuren gelegen was. Tussen Place de la Victoire en Place de la Comédie ligt de bijna anderhalve kilometer lange, kaarsrechte winkelstraat Rue Ste Catherine. Ten westen van deze straat liggen wijken met veel winkels en Place Pey-Berland, met de kathedraal Saint Jean en het Palais Rohan, waar tegenwoordig het stadhuis gevestigd is.
De Westgevel van de kathedraal is een stuk van de voormalige stadsmuren. Bij het binnengaan van de kerk aan deze zijde valt op dat men in de kerk eerst een aantal treden af moet. Oorspronkelijk was het ontwerp van de kerk van vier klokkentorens voorzien, maar door het verzakken van de eerste twee gebouwde torens in de moerasachtige bodem, werd van de bouw van de andere twee afgezien. Een van de belangrijkste gebeurtenissen die zich in de kerk af heeft gespeeld, is het huwelijk tussen Eleonora van Aquitanië en Lodewijk VII van Frankrijk.
Tussen Rue Sainte Cathérine en de rivier vindt men met name woonwijken. De meest bezienswaardige daarvan is de middeleeuwse wijk Saint-Pierre, met in het midden de pleintjes Place Saint-Pierre en Place du Parlement. Rue Saint Rémi loopt tussen de Rue Sainte Cathérine en de beurs aan de rivier. In deze straat zijn zeer veel restaurantjes te vinden. Over een lengte van drie kilometer heeft de binnenstad aan de kades van de rivier een uniforme, classicistische gevels, onderbroken door de monumentale Porte de Bourgogne, Porte Cailhau en Porte Dijeaux. Aan de noordkant van deze kades vindt men het Palais de la Bourse, gebouwd halverwege de 18e eeuw, voormalige zetel van de Douane en de zeevaartbeurs. De kades zelf zijn de laatste jaren onderwerp geweest van een groots stadsvernieuwingsproject: eens lag hier een acht banen brede stadssnelweg, tegenwoordig is het een lang park, met een trambaan, meerdere terrassen, een fietspad, etc. Tussen de beurs en Rue Sainte Cathérine loopt de Rue Saint Rémi, waar veel restaurantjes te vinden zijn. De Rue Sainte Cathérine komt aan de noordkant uit op Place de la Comédie. De driehoek Place de la Comédie, Place des Quinconces en Place de Tourny is als stadsvernieuwingsplan in zijn geheel vormgegeven in de 18e eeuw. In die eeuw werd Bordeaux als stedenbouwkundige proeftuin gebruikt voor Parijs. De Allées de Tourny stonden model voor een aantal van de grote boulevards die in die tijd in de Franse hoofdstad aan werden gelegd en een eeuw later ook voor de werken van de baron Haussmann, ook in Parijs. Het Grand Theatre de Bordeaux zou model gestaan hebben voor de Opéra Garnier. In deze wijk, net als in die rondom het stadhuis, bevinden zich veel winkels in luxe-artikelen, prestigieuze cafés en grote banken en andere financiële instellingen. Vooral langs Cours de l'intendance kan men gevels van luxueuze gebouwen bewonderen.Place des Quinconces is het grootste plein van Europa. Het ligt op de plaats waar voorheen het chateau de la Trompette lag, een fort gebouwd na de Honderdjarige Oorlog door de Franse koning Karel VII, om de Engelsgezinde burgerij onder de duim te houden. Op het plein staat de zuil ter nagedachtenis aan de Girondijnen, een politieke factie tijdens de Franse Revolutie die pleitte voor meer vrijheid voor de regio's, op wrede wijze vermoord door de Jakobijnen, die een sterk centraal bestuur vanuit Parijs voorstonden.
In het verlengde van de oost-west as Cours Victor Hugo die de binnenstad doorsnijdt en waaraan de monumentale poort de Grosse Cloche zich bevindt, ligt de Pont de Pierre over de Garonne. Ten zuiden daarvan, ingesloten door de rivier en de Rue Sainte Cathérine ligt de volkswijk Saint-Michel, met de karakteristieke basiliek, waarvan de toren van ver af te zien is en la flèche, "de pijl", genoemd wordt. In deze wijk wonen veel immigranten, men vindt er vele Noord-Afrikaanse en Antilliaanse eethuisjes en winkeltjes. Aan de rand van deze wijk, tenslotte, aan het zuidelijke uiteinde van Rue Sainte Cathérine, ligt Place de la Victoire met de Porte d'Aquitaine. De wijk rondom dit plein wordt met dezelfde naam aangeduid. In deze wijk wonen veel studenten, die 's avonds voor leven zorgen op het plein, hoewel dit in de laatste jaren aan het afnemen is in het voordeel van andere delen van de binnenstad. Ook in deze wijk staat de marché des Capucins, de centrale markthallen van de stad en sinds de opknapbeurt eind jaren negentig niet meer het middelpunt van dakloos en drugsgebruikend Bordeaux.
Sinds 2007 staat de binnenstad van Bordeaux op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO.
Buiten het stadscentrum zijn er een aantal andere belangrijke wijken. Ten noorden, aan de andere kant van Place des Quinconces ligt de wijk Chartrons. Deze is in dezelfde tijd aangelegd als de Allées de Tourny met luxe huizen in Lodewijk XV-stijl, met in het midden de Notre Dame des Chartrons. In deze wijk woonden, en wonen vandaag de dag nog, de wijnhandelaren, die er ook hun bedrijven hebben. Men vindt er dus statige huizen, maar ook grote, oude opslagruimtes. Sinds de aanleg van de tram in 2004 is de wijk erg in de mode bij yuppies en tweeverdieners. Men vindt er vandaag de dag cafés en restaurantjes. Ook is er het CAPC gevestigd, het museum voor moderne kunst.
Grand Parc en Saint Seurnin, die ten westen van deze wijk en Place Gambetta liggen, zijn de wijken van de oudere bourgeoisie. In deze wijken bevinden zich de stadsparken: de Jardin Public en het Grand Parc Bordelais. Ook in het westen van de stad, direct achter het stadhuis, ligt de moderne wijk Mériadeck, in de jaren zestig opgetrokken op de plaats van een arme arbeiderswijk. Deze wijk is de zakenwijk van de stad, met een groot winkelcentrum, grote kantoren, en de zetel van het regio- en het departementsbestuur (de préfecture).
Bordeaux-Lac is een buitenwijk die ook in de jaren zestig en zeventig aan is gelegd. Naast woonflats zijn er in deze wijk vele kantoorgebouwen en een congrescentrum te vinden. La Bastide is de buitenwijk die aan de overkant van de rivier ligt. Omdat de haven altijd in de stad langs de rivier lag, had de stad haar rug naar de rivier gekeerd, waardoor deze wijk verloederde en onder werd gewaardeerd. Sinds het herstructureringsplan van het begin van deze eeuw wordt deze wijk opgeknapt. Eén van de belangrijkste stappen is de vestiging van een grote bioscoop aan de oever van de rivier.
[bewerken] Demografie
Door het Franse bureau voor de statistiek INSEE werd de bevolking van Bordeaux in januari 2005 op ongeveer 230.000 inwoners geschat. Dat houdt een toename van zo'n 14.000 inwoners in de laatste 20 jaar in, het drievoudige van het Franse gemiddelde, een ommekeer ten opzichte van de trend van de 20e eeuw, tijdens welke de stad gestadig aan leeg liep. In de agglomeratie werden in 1999 754.000 inwoners geteld. De bevolkingsdichtheid in de stad ligt met 4.000 inwoners per km² vrij hoog; over de hele agglomeratie ligt dit cijfer op 713 inwoners per km².
[bewerken] Zelfbeeld en reputatie
Het zelfbewustzijn van de inwoners van Bordeaux is uitgesproken regionalistisch. De stad met een rijke geschiedenis en een zeer onafhankelijke geestelijke en politieke traditie is trots op zichzelf. Het is het onbetwiste middelpunt van een groot gedeelte van zuid-west Frankrijk. Al sinds het moment dat de stad van Engelse in Franse handen overging, is de bevolking aanhanger van het federalisme. Elke hoop hierop werd tijdens de Revolutie hardhandig de kop ingedrukt, toen in Parijs de vertegenwoordigers van de stad, de girondijnen, die de federalistische visie voorstonden, op bloedige wijze werden vermoord. Nog steeds staan de Parijzenaars smalend tegenover de roep uit Bordeaux om meer decentralisatie. Een sterke rivaliteit bestaat er met Marseille, de andere belangrijke zuid-Franse havenstad. Gewoonlijk onderhoudt de stad goede banden met Toulouse, de uitbundigere en volksere buur. Van buitenaf wordt Bordeaux vaak beschouwd als een 'snobistische' stad, wat voornamelijk te danken is aan het feit dat door de vroegere rijkdom de gegoede burgerij goed vertegenwoordigd is.
[bewerken] Bevolkingssamenstelling
Door het aantrekkelijke klimaat, de relatief hoge levensstandaard en de gunstige ontwikkelingsmogelijkheden is er door de eeuwen heen vaak een grote migratie naar de stad geweest. Met name het grote aantal instellingen voor (hoger) onderwijs en de nieuw gevestigde bedrijven maken dat de stad in vergelijking met de rest van Frankrijk bovengemiddeld jong en hoog opgeleid is.
Ook is de stad een toevluchtsoord geweest voor Portugese en Spaanse vluchtelingen en gastarbeiders: in de tijden van de Spaanse Inquisitie voor joden uit die landen en in de 20e eeuw door de politieke situatie in die landen, met name na de Spaanse Burgeroorlog, en onder de dictaturen van Franco en Salazar. Velen van deze vluchtelingen hebben zich tot Fransman laten nationaliseren. Ook zijn er veel gastarbeiders uit de Maghreb, hoewel minder dan in steden als Parijs, Lyon of Marseille.
[bewerken] Economie
Volgens het Franse bureau van de statistiek, de INSEE, zit 8,8% van de actieve bevolking van de stad in de werkloosheid. De overigen zijn als volgt verdeeld over de verschillende sectoren:
- landbouw: 0,3%
- industrie: 10,7%
- diensten: 89%
[bewerken] Wijnbouw
Bordeaux beschouwt zichzelf als wereldhoofdstad van wijn. In de omgeving van de stad, in de wijnstreek Bordeaux produceren talrijke wijngaarden vele prestigieuze en minder prestigieuze wijnen. Rondom de stad ligt 117.514 hectare wijngaard, werken er 14.000 wijnproducenten en 400 wijnhandelaren, die gezamenlijk een omzet van 14,5 miljard euro maken. Jaarlijks worden er 7 miljard flessen gevuld van alle mogelijke kwaliteiten. De wijn met de beroemde rode kleur wordt gemaakt vanaf de druivensoorten Cabernet-sauvignon, Merlot, Cabernet franc, Petit Verdot en Malbec. De druivensoorten sauvignon blanc, sémillon en muscadelle worden gebruikt voor de witte wijnen. De wijnstreek Bordeaux bestaat uit vijf gebieden: Entre-Deux-Mers, Libournais, Bourgeois-Blayais (rondom het stadje Blaye), Graves en de Médoc. De bekendste heuvels zijn die van Saint-Émilion, Pauillac, Sauternes en Pomerol. In 1855 is er een classificatie van de verschillende crus op gesteld, die de kwaliteit van de verschillende châteaux vastlegt. Vandaag de dag verkeert de wijnsector rondom Bordeaux in een crisis door de internationale concurrentie en de dalende prijzen. Deze twee factoren maken dat de Bordeauxwijnen uit de markt geprijsd zijn.
[bewerken] Industrie
Naast 'wijnstad' is Bordeaux een belangrijke industriestad. Belangrijkste fabrikant is het automerk Ford. Hoewel de conventionele industrie het de laatste decennia erg moeilijk heeft gehad, heeft de stad zich terug op de kaart weten te zetten met morderne precisietechnieken. Na Toulouse is Bordeaux het belangrijkste productiecentrum van de lucht- en ruimtevaartindustrie en de defensie-industrie, met 28.000 arbeidsplaatsen. De belangrijkste producenten zijn Groupe Dassault, EADSC en de Thales Groep. Enkele prestigieuze projecten en producten zijn de cockpit van de Airbus A380, de motoren van de Arianeraket en machines verbonden aan het Franse kernwapenprogramma. Verder zijn de farmaceutische industrie en de voedingsindustrie goed vertegenwoordigd in de stad. In deze laatste sector (die 30.000 arbeidsplaatsen vertegenwoordigt] zijn er bijvoorbeeld LU en drankenfabrikant Pernod Ricard actief. Tenslotte is er in de stad veel houtverwerkende en papierindustrie te vinden, waar met name het hout uit het nabijgelegen bos van Les Landes wordt verwerkt.
[bewerken] Diensten
De dienstverlenende sector is de belangrijkste sector van de stad. 52% van de actieve bevolking werkt in de handel, 15% in de middenstand, 9% in de transportsector en 4% in de financiële sector. In deze sector is de wijnhandel uiteraard goed vertegenwoordigd. Het Maisons des Vins de Bordeaux, tegenover het Grand Théâtre is de etalage van de wijnsector. Aan de kades, in de wijk Chartrons, zit de Cité Mondial du Vin, een congrescentrum en beursruimte volledig gewijd aan wijn. Bovendien is het toerisme in volle ontwikkeling, dankzij het culturele erfgoed van de stad en haar positie als doorreisplaats naar de kust, Spanje en het binnenland (onder andere naar de dordogne).
[bewerken] Pers en media
Frankrijk is één van de meest gecentraliseerde landen ter wereld. Hieruit komt onder andere voort dat de belangrijkste uitgevers en dagbladen in de hoofdstad, Parijs verschijnen. Het lokale dagblad is Sud Ouest, dat verschijnt in tabloidformaat. Deze krant verschijnt in geheel Aquitanië en in gedeeltes van Poitou-Charentes, Limousin en Midi-Pyrénées, vaak als lokale editie. Ook komt er dagelijks een gratis krantje uit, Bordeaux 7. De nationale zender France 3 komt met dagelijkse nieuwsbulletins uit de stad en uit de regio. TV7 Bordeaux is de lokale zender van de stad. Zij is eigendom van hetzelfde mediaconcern als de krant Sud Ouest. Er zijn ook meerdere lokale radiozenders in de lucht in de stad.
[bewerken] Cultuur en samenleving
|
|
|
|
Bordeaux is een bruisende stad op het gebied van kunst en cultuur, die zich niet alleen met de belangrijkste andere Franse steden kan meten, maar ook op internationaal gebied een bepaalde uitstraling heeft. Er is een groot aantal theaters en de Opéra National de Bordeaux speelt er thuis. Verder zijn er vele bioscopen te vinden, rondom Place Gambetta en een nieuwe mega-bioscoop op de linkeroever van de Garonne. Een aantal bekende en minder bekende muziekgroepen komen uit Bordeaux, waaronder Noir Désir, Leisure, Calc, Les hurlements de Léo, Luke, Smocks, Toxi Faktory en Gojira.
[bewerken] Musea
De stad kent vele musea, waarvan er enkele internationale bekendheid genieten.
- Het museum der schone kunsten zit in de Oranjerie van het stadhuis. Er hangen werken van onder anderen Titiaan, Rubens, Eugène Delacroix, Renoir, Matisse en Picasso.
- Het CAPC, museum voor moderne kunst, gevestigd in een voormalig entrepot, geniet een bekendheid die de landsgrenzen overscheiden. Naast een drie verdiepingen hoog schildering van Keith Haring in de liftschacht en een groot aantal werken van Spaanse figuratieve kunstenaars (waaronder Miquel Barceló), bevat de vaste collectie onder anderen conceptuele kunst, Land art en Arte Povera. Verder stelt dit museum internationaal bekende exposities ten toon.
- Het Musée des Arts Décoratifs toont serviesgoed, glaswerk, meubels, binnenhuisarchitectuur e.d.
- Het Musée Goupil, stedelijk museum/prentenkabinet toont druktechnieken en grafische kunst der negentiende eeuw van Maison Goupil & Cie uit Parijs
- Het Musée d'Aquitaine is het regionale historische museum, een van de grootste van Frankrijk. In 1783 is het opgericht om resten van het Romeinse Burdigala te tonen, die bloot gelegd waren tijdens stedenbouwkundige werken in de 17e en 18e eeuw. Sinds 1962 bevat de collectie ook objecten uit de prehistorie, de Middeleeuwen, lokale volkenkundige objecten, etc.
- Het Centre Jean Moulin toont de geschiedenis van het Franse verzet tijdens de laatste Wereldoorlog.
- In de zuidvleugel van het Palais de la Bourse aan de kades is het douanemuseum gevestigd.
- Het natuurhistorisch museum
- De museumboot Colbert ligt in de rivier aangemeerd, tegenover de wijk Chartrons.
- Vinorama is een wijnmuseum en mag natuurlijk niet missen in het aanbod van musea in de stad.
- Casa de Goya is het huis waar de Spaanse schilder enkele jaren aan het einde van zijn leven verbleef, in zelfgekozen ballingschap. Hij zou er op 82-jarige leeftijd sterven.
[bewerken] Evenementen
Een groot aantal evenementen regelen het ritme van het leven in de stad:
- Jumping International de Bordeaux, internationale hippische wedstrijd
- de kermis, op Place des Quinconces, bijna de gehele maanden maart en oktober.
- de boekenbeurs, maart/april
- de internationale beurs van Bordeaux, in de beurshallen, Bordeaux-Lac, mei.
- Chahuts, festival van verhalenvertellers in de wijk Saint-Michel, half juni.
- Vinexpo, internationale wijnbeurs.
- Wijnfeest, op Place des Quinconces, de meeste wijnen uit de omgeving worden op dit feest aan het publiek gepresenteerd, eind juni vier dagen lang, in de even jaren.
- Havenfeesten, langs de kades, met boten en muziek uit de hele wereld, afwisselend met het wijnfeest, dus eind juni vier dagen lang, in de oneven jaren.
- De Épicurales, gastronomisch festival met concerten, 15 dagen eind juni.
- Europees festival van de korte film
- Dansons "laten we dansen", dansfestival op de kades, juli/augustus.
- Internationaal festival van de vrouwelijke film, oktober
- Novart, een moderne kunst festival.
En verder ook de volgende muziekfestivals:
- Internationaal orgelfestival
- Internationaal festival voor klassieke muziek
- Bordeaux jazz festival
- Festival Bordeaux Rock
[bewerken] Gastronomie
Natuurlijk wordt in de Bordelaise keuken de bekende bordeauxwijn veel gebruikt bij het klaarmaken van gerechten die typisch zijn voor deze stad. Daarnaast karakteriseert deze keuken zich door het veelvuldig gebruik van sjalotten, die in het zuid-westen van Frankrijk de ui bijna volledig verdrongen heeft. Maar de meest authentieke specialiteiten hebben meer te maken met gebak en desserts.
De nabijheid van de zee is duidelijk te merken. Vooral het Bassin van Arcachon levert veel vis, oesters en andere zeevruchten. Deze worden voornamelijk opgediend met wit brood, boter, citroen en witte wijn. In het brakke water van de Gironde wordt in het voorjaar elft gevangen, een haringachtige. Ook stokvis wordt hier veel gegeten, met name in de brandade de morue, een salade van stokvis en aardappelen, vaak verfijnd met augurken en sjalotjes.
'Rood vlees', meestal rund, is ook een gangbaar ingrediënt voor lokale gerechten en wordt vaak verkozen boven ander vlees. Het bekendst is de entrecôte à la bordelaise, die rijkelijk met sjalotten bestrooid is. Deze vleesgerechten worden vaak met een zware rode wijnsaus opgediend.
De ganzenleverpastei uit de omgeving van de stad is ook over de hele wereld bekend, met name uit de Périgord, de Landes en Béarn. Deze wordt bij voorkeur als voorgerecht, met zeer zoete witte wijn genuttigd. Een eigen kaas heeft de regio niet voortgebracht. Naast de kazen uit aangrenzende gedeeltes van Frankrijk, zijn vooral Nederlandse kazen traditioneel erg in trek in Bordeaux.
De bekendste specialiteit die uit de stad zelf komt, zijn de canelés, kleine gebakjes in een tulbandvormpje gebakken. De buitenkant van de canelés is van knapperig, gecarameliseerd suiker, de binnenkant is van zacht gebak, luchtig en crème-achtig, gemaakt van onder andere rum en vanille. De gebakjes zijn te eten bij het ontbijt, als toetje en als tussendoortje. Ze kunnen alle mogelijke dranken begeleiden, van champagne tot thee, maar het gebruik is er zoete witte wijn bij te drinken. Al in 1663 stelt het parlement van Bordeaux een lijst op van corporaties die de canelé mogen produceren, hoe ze dat dienen te doen en op basis van welke ingrediënten. Omdat de canelé eigenlijk meteen gegeten moet worden, wordt ze niet geëxporteerd. In de stad zelf worden cannelés door enkele zeer gerenommeerde bakkerijen aangeboden. Op jaarbasis worden in het departement Gironde 4,5 miljoen canelés genuttigd.
[bewerken] Sport
De voetbalclub van Bordeaux is Girondins de Bordeaux, een topclub in de Ligue 1, de hoogste Franse divisie. De club bestaat sinds 1881. Hun kleuren zijn marineblauw-wit. Het Chaban-Delmas stadion (34.440 plaatsen) is hun thuisbasis. Op dit moment is de voorzitter Jean-Louis Triaud en de trainer Laurent Blanc. In 1999 werden zij voor het laatst landskampioen. Ze werden dat eerder in 1950 (na het jaar ervoor gepromoveerd te zijn uit de ligue 2), in 1984, 1985, 1987 en in 1999. Bekerwinnaar werden ze één maal: in 1987. Regelmatig spelen ze internationaal: in 1985 stonden ze in de halve finale van de toenmalige Europacup I en in 1996 in de finale van de toenmalige Europacup II. Nederlandse spelers die op het veld van de Girondins hebben gestaan, zijn Wim Kieft, Stanley Menzo, Kiki Musampa en Richard Witschge. Belgen die in Bordeaux hebben gespeeld, zijn Gilbert Bodart, Enzo Scifo, Marc Wilmots en Patrick Vervoort. Raymond Goethals heeft er twee keer getraind.
Zoals op meer plaatsen in zuid-Frankrijk is ook in Bordeaux rugby een zeer populaire sport. Tot voor kort had de stad echter geen club die op het allerhoogste niveau speelde, omdat twee lokale clubs met elkaar rivaliseerden: de Club athlétique Bordeaux-Bègles Gironde uit de voorstad Bègles en de iets mindere Stade Bordelais. Onder invloed van het stadsbestuur en het lokale bedrijfsleven fuseerden deze twee clubs in 2006 tot de Union SB-CABBG. Deze club speelt in de hoogste competitie.
Op wielergebied kent de stad een rijke geschiedenis, waarvan de bekendste exponent de wielerklassieker Bordeaux-Parijs is. Deze klassieker wordt echter niet meer verreden sinds 1988. In Bordeaux-Lac is er een velodroom waar wielerwedstrijden op wereldniveau worden georganiseerd.
Hiernaast beschikt de stad ook over een ijshockeyteam en een handbalteam die op hoog niveau spelen.
Naast deze sporten wordt in de stad, net als in heel Aquitanië, actief pelota gespeeld, een Baskische sport die het midden houdt tussen squash en het Friese kaatsen.
[bewerken] Verkeer
In de stad zijn er verschillende vormen van openbaar vervoer, aangeboden door de vervoersmaatschappij TBC (Tram et Bus de la Cub, dat laatste staat op haar beurt weer voor de Communauté Urbaine de Bordeaux): 76 buslijnen overdag, 12 lijnen 's nachts, en sinds 2004 beschikt de stad ook over drie tramlijnen na jarenlange onzekerheid over de keuze voor een tram of een metro. Deze tramlijnen kunnen rijden zonder bovenleiding, via een geavanceerd systeem van stroomvoorziening.
Voor de rest van de wereld Bordeaux is een belangrijk knooppunt van verkeersverbindingen in Atlantisch Europa, gelegen op een strategisch punt tussen Spanje en Parijs en de rest van Noord-Europa. De wegverbinding met Spanje is de N10, de A10 gaat naar Parijs. Andere snelwegen gaan naar Arcachon (A63) en Toulouse (A62). De ringweg van de stad, de rocade, kan de verkeersstroom niet goed aan en is met grote regelmaat volledig verstopt.
Ook in het spoorwegnet is Bordeaux een belangrijk knooppunt. De eerste verbinding met Parijs werd in 1852 gelegd, maar deze stak de Garonne niet over. Om in het centrum van de stad te komen, moesten de reizigers de rivier met een veerpont oversteken. In 1858 overbrugde de spoorweg de rivier via een brug ontworpen door Gustave Eiffel en konden passagiers uitstappen in het station Saint-Jean. Vandaag de dag wordt de stad met de TGV verbonden met Parijs en de Spaanse grens, en een HSL-verbinding met de Middellandse Zee verkeert in de planningsfase.
De stad heeft nog altijd een zeehaven, hoewel minder belangrijk dan in de dagen dat ze de eerste haven van Frankrijk was. Desondanks is ze nog altijd zeer actief. In Bordeaux ligt de laatste brug (viaduct) over de Garonne, de Pont d'Aquitaine. Zeeschepen kunnen onder deze hangbrug door varen. Verder stroomafwaarts kan de brede Gironde slechts met veerpont worden overgestoken. Dit is mogelijk ter hoogte van Blaye en Royan. De haven bevond zich vroeger in het centrum, tussen Saint Michel en de beurs. Tegenwoordig is ze stroomafwaarts verplaatst, naar de gemeente Ambès. Er leggen elk jaar 1.600 schepen aan, de haven verwerkt 9 miljoen ton goederen per jaar, waarvan 4,1 miljoen ton fossiele brandstoffen. In de oude haven bij de binnenstad ligt alleen nog het museumschip de Colbert, en er legt af en toe een cruiseschip aan.
Vliegverkeer komt aan op het vliegveld van Bordeaux-Mérignac, met verschillende internationale verbindingen.
[bewerken] Bestuur
[bewerken] Politiek
De burgemeester van Bordeaux is tevens president van de agglomeratie, de Communauté Urbaine de Bordeaux, kortweg CUB.. Sinds 1995, met een onderbreking van twee jaar wegens een veroordeling voor corruptie, is de burgemeester Alain Juppé, namens de partij de UMP, de partij van president Sarkozy. De gemeenteraad wordt ook door die partij overheerst. Omdat bestuurders in deze stad zo lang zitten, noemen zelfs de inwoners de lokale politiek erg saai.
De burgemeester die in het naoorlogse tijdperk het meest zijn stempel op de stad heeft weten te drukken is Jacques Chaban-Delmas, die de stad onafgebroken bestuurde van 1947 tot 1995.
[bewerken] Onderwijs
Alle geledingen van het onderwijs zijn goed vertegenwoordigd in Bordeaux. Het is de zesde universiteitsstad van Frankrijk na Parijs, Toulouse, Rijsel, Lyon en Montpellier. Er studeren 70.000 studenten aan 4 universiteiten, 2 onderzoeksinstituten, 6 ingenieursscholen, 14 hogere scholen, een kunstacademie en een conservatorium. De eerste universiteit van Bordeaux werd gesticht door de bisschop Pey Berland. Na onder de Franse Revolutie opgeheven te zijn in 1793 werd hij door Napoleon weer in ere hersteld in 1808. De faculteiten zijn als volgt over de universiteiten verdeeld:
- Universiteit Bordeaux I: exacte wetenschappen
- Universiteit Bordeaux II: geneeskunde en sociale wetenschappen
- Universiteit Bordeaux III: letteren
- Universiteit Bordeaux IV: rechten en economie
De meeste universiteiten zijn gevestigd op de campus in Talence.
De meest prestigieuze lycea van de stad zijn het Lycée Michel de Montaigne (letteren) en het Lycée Gustave Eiffel (technische vakken).
[bewerken] Stedenbanden
[bewerken] Bekende inwoners
[bewerken] Geboren in Bordeaux
- Richard II van Engeland (6 januari 1367), koning van Engeland
- Michel de Montaigne (28 februari 1533), filosoof
- François Mauriac (11 oktober 1885), schrijver
- Jean Anouilh (23 juni 1910), toneelschrijver
- Paul Gouyon (24 oktober 1910), kardinaal-aartsbisschop van Rennes
- Jean-Jacques Sempé (17 augustus 1932), cartoonist en stripauteur
- Philippe Sollers (28 november 1936), schrijver
- Geoffray Toyes (18 mei 1973), voetballer
- Omar Belbachir (13 december 1980), voetballer
- Florent Serra (28 februari 1981), tennisser
- Alexianne Castel (25 juli 1990), zwemster
[bewerken] Niet geboren in Bordeaux
- Jacques Chaban-Delmas, Burgemeester van 1947 tot 1995
- Alain Juppé, Burgemeester van de stad sinds 1995 (met een onderbreking van 2004-2006) en Eerste-Minister onder Chirac, veroordeeld voor verschillende corruptieschandalen.
[bewerken] Externe links
| Steden in Frankrijk met meer dan 100.000 inwoners | |
|---|---|
|
Aix-en-Provence · Amiens · Angers · Argenteuil · Besançon · Bordeaux · Boulogne-Billancourt · Brest · Caen · Clermont-Ferrand · Dijon · Grenoble · Le Havre · Le Mans · Limoges · Lyon · Marseille · Metz · Montpellier · Montreuil · Mulhouse · Nancy · Nantes · Nice · Nîmes · Orléans · Parijs (Paris) · Perpignan · Reims · Rennes · Rijsel (Lille) · Rouen · Saint-Denis · Saint-Étienne · Saint-Paul · Straatsburg (Strasbourg) · Toulon · Toulouse · Tours · Villeurbanne |
|
 |
Meer mediabestanden die bij dit onderwerp horen, zijn te vinden op de pagina Bordeaux op Wikimedia Commons. |
