Defensie-industrie

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Werknemers assembleren pistolen in de productie van John Inglis Munitions, Canada, April 1944.
Productie van munitie.
Productie van tanks.
Assemblage van McDonnell Douglas T-45 Goshawk.
Goalkeeper aan boord van het L-fregat Jacob van Heemskerck.

De defensie-industrie of wapenindustrie is de wereldwijde industrie en handel, die wapens en militaire goederen en technologie produceert en verkoopt. Het bestaat uit de overheid en de commerciële industrie, die betrokken zijn bij onderzoek, ontwikkeling, productie en onderhoud van militair materiaal, apparatuur en faciliteiten. Wapenproducerende bedrijven leveren voornamelijk wapens voor de strijdkrachten van de landen. Bepaalde afdelingen van de overheid zijn ook actief in de wapenindustrie met het aankopen en verkopen van wapens, munitie en andere militaire objecten. Producten zijn onder andere geweren, munitie, raketten, militaire vliegtuigen, militaire voertuigen, schepen, elektronische systemen, en nog veel meer. De defensie-industrie doet ook belangrijke inspanning in onderzoek en ontwikkeling.

Overzicht[bewerken]

Geschat wordt dat jaarlijks meer dan 1,5 biljoen dollar wordt besteed aan militaire uitgaven wereldwijd (2,7% van het Wereld BBP) [1]. Een deel hiervan gaat naar de aankoop van militaire hardware en diensten van de militaire industrie. De gecombineerde verkoop van wapens van de top 100 van grootste wapenproducerende ondernemingen bedroeg naar schatting 315 miljard dollar in 2006 [2]. In 2004 werd meer dan $ 30 miljard besteed aan de internationale wapenhandel (in dit bedrag is de binnenlandse verkoop van wapens uitgesloten) [3]. De wapenhandel is ook één van de sectoren beïnvloed door de kredietcrisis, waarbij de waarde van de totale transacties in de markt halveerde 32.9 tot 14.3 miljard dollar in 2008 [4]. Veel geïndustrialiseerde landen hebben een binnenlandse wapenindustrie om hun eigen strijdkrachten te voorzien. Sommige landen hebben ook een aanzienlijke legale of illegale binnenlandse handel in wapens voor het gebruik door de burgers. Illegale handel in kleine wapens is gangbaar in veel landen en regio's, die getroffen zijn door politieke instabiliteit.

Contracten om aan een bepaald land militaire goederen te leveren worden toegekend door de overheid, waardoor wapencontracten van grote politieke betekenis zijn. De link tussen politiek en de wapenhandel kan resulteren in de ontwikkeling, van wat de Amerikaanse president Dwight D. Eisenhower beschreven als, een militair-industrieel complex, waarbij de strijdkrachten, handel en politiek nauw zijn verbonden. De gang van zaken rond Europese defensieopdrachten is min of meer analoog aan dat in het Amerikaanse militair-industrieel complex. Verschillende organisaties, sommige beursgenoteerde, anderen privaat, bieden op deze contracten, die vaak om vele miljarden dollars kunnen draaien. Soms, zoals bij het contract voor de nieuwe Joint Strike Fighter, vindt een openbare aanbesteding plaats, waarbij de beslissing wordt genomen op grond van de geschiktheid van het ontwerp, dat door de betrokken bedrijven is ingediend. In andere gevallen is er geen mogelijkheid tot bieden of competitie.

In de Koude Oorlog werden de uitvoer van wapens gebruikt door zowel de Sovjet-Unie als de Verenigde Staten om andere landen politiek te beïnvloeden, met name Derde wereld landen. Sinds de val van de Sovjet-Unie is de wereldwijde wapenexport in eerste instantie licht gedaald, maar sinds 2003 is er weer groei, en komen we nu dicht bij het niveau van tijdens de Koude Oorlog.[5].

Defensie-industrie wereldwijd[bewerken]

Grootste defensiebudgetten ter wereld[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie Lijst van landen naar militaire uitgaven voor het hoofdartikel over dit onderwerp.

Hieronder een lijst van de tien landen met de hoogste defensiebegroting voor het jaar 2010, bij elkaar 1220 miljard dollar ofwel 76% van de totale productieuitgaven wereldwijd. De informatie is afkomstig van het Stockholm International Peace Research Institute [6][7]. De totale uitgaven wereldwijd bedroegen in 2010 1630 miljard dollar.

Rang Land Uitgaven ($ b.) Wereldaandeel(%)  % van GDP, 2010
Wereldtotaal 1630 100
1 Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 698.0 42.8 4.8
2 Vlag van China China 119.0[8] 7.3[8] 2.1
3 Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 59.6 3.7 2.7
4 Vlag van Frankrijk Frankrijk 59.3 3.6 2.3
5 Vlag van Rusland Rusland 58.7[8] 3.6[8] 4.0
6 Vlag van Japan Japan 54.5 3.3 1.0
7 Vlag van Duitsland Duitsland 45.2 2.8 1.3
8 Vlag van Saoedi-Arabië Saoedi-Arabië 45.2 2.8 10.4
9 Vlag van India India 41.3 2.5 2.7
10 Vlag van Italië Italië 36.0 1.8 1.7

Grootste wapenexporteurs ter wereld[bewerken]

De eenheid in deze tabel zijn zogenaamde trend indicator waardes, uitgedrukt in miljoenen dollars in prijzen uit 1990. Deze waarden vertegenwoordigen geen echte financiële stromen, maar zijn een ruwe instrument om de volumes van de overdracht van wapens te schatten, onafhankelijk van de gecontracteerde prijzen, die kunnen soms wel nul kunnen zijn in het geval van militaire hulp. Uitgedrukt oplopende van 2000 tot 2009. De informatie is afkomstig van het Stockholm International Peace Research Institute [8].

2001-10 Rang Leverancien 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010
1 Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 5908 5229 5698 6866 6700 7453 8003 6288 6658 8641
2 Vlag van Rusland Rusland 5896 5705 5236 6178 5134 5095 5426 5953 5575 6039
3 Vlag van Duitsland Duitsland 850 916 1713 1105 2080 2567 3194 2500 2432 2340
4 Vlag van Frankrijk Frankrijk 1297 1368 1345 2219 1724 1643 2432 1994 1865 834
5 Vlag van Verenigd Koninkrijk Verenigd Koninkrijk 1368 1068 741 1316 1039 855 1018 982 1022 1054
6 Vlag van China China 499 509 665 292 303 597 430 586 1000 1423
7 Vlag van Nederland Nederland 203 239 342 209 583 1187 1326 530 545 503
8 Vlag van Zweden Zweden 880 191 526 314 538 432 366 454 383 806
9 Vlag van Italië Italië 216 426 341 212 774 502 684 417 514 627
10 Vlag van Israël Israël 407 436 368 628 368 299 438 281 807 472
11 Vlag van Oekraïne Oekraïne 700 311 442 200 290 553 728 330 320 201
12 Vlag van Spanje Spanje 7 120 150 56 108 843 590 610 998 513
13 Vlag van Zwitserland Zwitserland 193 157 181 243 246 285 301 482 255 137
14 Vlag van Canada Canada 129 170 263 265 226 226 334 227 169 258
15 Vlag van Zuid-Korea Zuid-Korea 165 N/A 100 29 48 94 220 80 163 95

Grootste wapenimporteurs ter wereld[bewerken]

De eenheid in deze tabel zijn wederom zogenaamde trendindicatoren, uitgedrukt in miljoenen dollars. Deze waarden vertegenwoordigen geen echte financiële stromen, maar zijn een ruwe indicatie om volumes van de overdracht van wapens te schatten, onafhankelijk van de gecontracteerde prijzen, die zo laag als nul kunnen zijn in het geval van militaire hulp.

Current Rang Importeur 2000 2001 2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010
1 Vlag van India India 911 1242 1872 2802 2227 1036 1257 2179 1810 2116 3337
2 Vlag van Singapore Singapore 622 220 235 88 384 543 52 368 1123 1729 1078
3 Vlag van Maleisië Maleisië 30 26 131 135 48 51 410 546 541 1494 411
4 Vlag van Griekenland Griekenland 710 725 491 2241 1528 389 598 1796 563 1269 703
5 Vlag van Zuid-Korea Zuid-Korea 1262 623 461 680 986 686 1650 1758 1821 1172 1131
6 Vlag van Pakistan Pakistan 158 397 533 592 385 332 262 613 939 1146 493
7 Vlag van Algerije Algerije 418 553 237 197 272 156 308 471 1518 942 791
8 Vlag van Verenigde Staten Verenigde Staten 301 449 453 533 512 501 581 731 808 831 893
9 Vlag van Australië Australië 364 1191 647 798 505 470 682 629 380 757 1677
10 Vlag van Turkije Turkije 1170 553 1009 438 187 1005 422 585 578 675 468
11 Vlag van Saoedi-Arabië Saoedi-Arabië 80 59 555 159 1161 148 185 64 115 626 787
12 Vlag van Verenigde Arabische Emiraten Verenigde Arabische Emiraten 243 186 213 695 1246 2198 2026 938 748 604 493
13 Vlag van China China 2015 3366 2819 2207 3080 3511 3831 1474 1481 595 559
14 Vlag van Noorwegen Noorwegen 263 148 92 4 6 14 469 494 536 576 205
15 Vlag van Indonesië Indonesië 171 27 63 398 82 31 58 577 241 452 198

Defensiebedrijven[bewerken]

Grootste defensiebedrijven wereldwijd[bewerken]

De 10 grootste wapenproducenten ter wereld[9][10]
Bedrijf Land Rang
2008
 
2007
Verkoop
Wapens
2008
 
 
2007
Omzet
Totaal
2008
 
 
2007
Wapen-aandeel
bedrijf in %
2008
 
 
2007
Winst
2008
 
 
2007
Werknemers
2008
 
 
2007
BAE Systems UK 1 2 32420 29860 34086 31426 95 95 3250 1800 106400 97500
Lockheed Martin USA 2 3 29880 29400 42731 41862 70 70 3217 3033 146000 140000
Boeing USA 3 1 29200 30480 60909 66387 48 46 2672 4074 162200 159300
Northrop Grumman USA 4 4 26090 24600 33887 32018 77 77 -1262 1803 123600 122000
General Dynamics USA 5 5 22780 21520 29300 27240 78 79 2459 2080 92300 83500
Raytheon USA 6 6 21030 19540 23174 21301 91 92 1672 1474 73000 72100
EADS West-Europa (v.a. Duitsland, Frankrijk, Spanje) 7 7 17900 13100 63346 53534 28 24 2302 –610 118350 116490
Finmeccanica Italië 8 9 13240 9850 25037 18376 53 54 996 713 73400 60750
L-3 Communications USA 9 8 12160 11240 14901 13961 82 81 949 756 65000 64600
Thales Frankrijk 10 10 10760 9350 18543 16825 58 56 952 1214 63250 61200
Omzet en winst in miljoen US $, Opgave zonder China, 2008

Europese defensiebedrijven[bewerken]

Defensiebedrijven europees actief zijn onder andere:

Dit zijn de vier Europese defensie bedrijven in the Defense News top 15.

Defensiebedrijven in Nederland[bewerken]

In Nederland zijn er zo'n 250 bedrijven actief op het gebied van de productie en export van wapens of wapenonderdelen. In 1998 werd er door de overheid voor minstens 160 miljoen euro aan subsidie besteed aan deze industrie, die werk verschaft aan ongeveer 12.000 mensen. TNO is het bekendste en grootste onderzoeksinstituut dat zich met wapens bezighoudt. Verder zijn onder andere het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartlaboratorium (NLR) en Stork betrokken bij de ontwikkeling van de Joint Strike Fighter. Scheepswerf De Schelde (eigendom van Damen Shipyards) is leverancier van marineschepen aan onder meer Indonesië. Vaak worden deze schepen uitgerust met Thales commando- en communicatieapparatuur.

Internationale verdragen voor wapenbeheersing[bewerken]

  • Het Verdrag inzake de wapenhandel (Engels Arms Trade Treaty) is de naam van een potentieel multilateraal verdrag dat de internationale handel in conventionele wapens zou beheersen. Het verdrag is in het voortraject van de ontwikkeling en het is nog niet officieel uitonderhandeld.
  • Het Missile Technology Control Regime (MTCR) is een informeel en vrijwillig samenwerkingsverband tussen 34 landen om de verspreiding van raketten voor onbemande luchtvaartuigen, met technologie in staat om een 500 kg laadvermogen ten minste 300 km dragen, te voorkomen.
  • Het verdrag voor de beperking van de Naval Bewapening (Engels Treaty for the Limitation of Naval Armament) zijn vele afzonderlijke verdragen. In het algemeen hebben deze verdragen betrekking op de Verenigde Staten, Verenigd Koninkrijk, Japan en Frankrijk.
  • De Conventie over Clustermunitie (CCM) (Engels Convention on Cluster Munitions) is een internationaal verdrag dat het gebruik van clusterbommen, een wapen dat submunitie ("bommetjes") over een gebied verstrooit, verbiedt.
  • Het Ruimteverdrag (Engels Outer Space Treaty, een verdrag inzake de beginselen omtrent activiteiten van staten in het onderzoek en gebruik van de kosmische ruimte met inbegrip van de maan en andere hemellichamen, is een verdrag dat de basis van het internationale ruimterecht vormt.
  • Het Verdrag van Ottawa of de Mine Ban Treaty, officieel het Verdrag inzake het verbod van het gebruik, de aanleg van voorraden, de productie en de overdracht van antipersoonsmijnen en inzake de vernietiging, volledig verboden alle antipersoneelmijnen (AP-mijnen).
  • Het nieuwe START -Verdrag voor strategische kernwapenontmanteling is een bilaterale nucleaire ontwapening verdrag tussen de Verenigde Staten en de Russische Federatie, dat werd ondertekend in Praag op 8 april 2010.
  • Het Protocol van Genève is een verdrag dat is bedoeld om het gebruik van chemische en biologische wapens te verbieden. Het werd ondertekend in Genève op 17 juni 1925 en in werking getreden op 8 februari 1928. Het werd geregistreerd in Volkenbond Verdrag Series op 7 september 1929.
  • Het Verdrag Chemische Wapens (Engels Chemical Weapons Convention) behelst een wereldwijd verbod op het gebruik en het in voorraad hebben van chemische wapens.
  • Het Verdrag biologische wapens behelst een wereldwijd verbod op de ontwikkeling, de productie en het aanleggen van voorraden van bacteriologische (biologische) en toxinewapens. Het was het resultaat van langdurige inspanningen van de internationale gemeenschap om een nieuw instrument dat een aanvulling op het Protocol van Genève 1925 vast te stellen.

Zie ook[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties