Dwight D. Eisenhower

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Dwight D. Eisenhower
Dwight David Eisenhower
Dwight David Eisenhower
Geboren 14 oktober 1890
Denison (Texas)
Overleden 28 maart 1969
Washington D.C.
Politieke partij Republikeinse Partij
Partner Mamie Eisenhower
Beroep Politicus
Militair (Generaal)
Religie Presbyterianisme
Handtekening Handtekening
34e president van de Verenigde Staten
Aangetreden 20 januari 1953
Einde termijn 20 januari 1961
Vicepresident(en) Richard Nixon
Voorganger Harry S. Truman
Opvolger John F. Kennedy
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Dwight David Eisenhower (Denison (Texas), 14 oktober 1890 - Washington D.C., 28 maart 1969) was een Amerikaans generaal en politicus. Hij was de opperbevelhebber/General of the Army (vijfsterrengeneraal) van de Geallieerde strijdkrachten in Europa tijdens de Tweede Wereldoorlog en de 34ste president van de Verenigde Staten (1953-1961).

Levensloop[bewerken]

Geboren "David Dwight Eisenhower", ook wel "Ike" genoemd (zo luidde tevens zijn latere verkiezingscampagne "I Like Ike") groeide op in Abilene (Kansas) als derde van zeven zonen in het gezin van David Jacob Eisenhower (1863–1942) en Ida Elizabeth Stover (1862-1946). Zijn voorvader Hans Nicolas Eisenhauer, die uit Karlsbrunn in het tegenwoordige Saarland stamt, was in 1741 met zijn familie naar Lancaster in Pennsylvania geëmigreerd. In 1892 trokken Eisenhowers vader en moeder naar Abilene (Kansas), waar hij in 1909 afstudeerde aan de Abilene High School. Zijn verdere opleiding genoot hij op West Point, de bekende militaire academie, waar hij afstudeerde in de 'The class the stars fell on'. Toen hij gestationeerd werd in Texas ontmoette hij Geneva Doud (1896-1979), met wie hij in 1916 trouwde. Samen kregen zij twee kinderen. De oudste zoon, Doud Dwight Eisenhower (1917-1921), stierf als driejarige kleuter aan roodvonk. De jongste, John Sheldon Doud Eisenhower (geboren in 1922), bracht het tot brigadegeneraal van de reserve en was daarna van 1969 tot 1971 ambassadeur van de Verenigde Staten in België.

Militaire loopbaan[bewerken]

In de Eerste Wereldoorlog werkte hij in de leiding van het Amerikaanse trainingskamp voor oorlogvoering voor tanks. In die tijd raakte hij zeer geïnteresseerd in gemechaniseerde oorlogvoering, onder meer door zijn discussies met George Patton en andere collega's. Hun ideeën werden echter sterk afgekeurd door hun oudere superieuren generalen. Na de Eerste Wereldoorlog vervulde hij als majoor veel staffuncties. Onder andere werkte hij voor de generaals, John J. Pershing en Douglas MacArthur. Ook was hij tussen de twee wereldoorlogen vier jaar verbonden aan het bureau van de onderminister van Oorlog. In het midden van die jaren diende hij in de Filipijnen, waar hij, na zestien jaar als majoor te hebben gediend, in 1936 werd benoemd tot luitenant-kolonel. In juni 1941 werd hij benoemd tot stafchef van het 3e Amerikaanse leger van Walter Krueger, dat toen gelegerd was in de buurt van San Antonio, Texas. In september 1941 werd hij gepromoveerd tot brigadegeneraal. Na Pearl Harbor haalde generaal George C. Marshall hem naar Washington om leiding te geven aan de afdeling die plannen opstelde om Duitsland en Japan te verslaan. In 1942 werd hij benoemd tot commanderend generaal van de Amerikaanse strijdkrachten op het Europese strijdtoneel. In november 1942 leidde hij de Amerikaanse landingstroepen tijdens de gezamenlijke Brits-Amerikaanse invasie in Noord-Afrika, het eerste belangrijke geallieerde offensief in de Tweede Wereldoorlog. Het jaar daarop voerde Eisenhower met succes de invasie op Sicilië aan. Italië kwam later datzelfde jaar nog aan de beurt en de gevechten daar duurden tot in 1945. Eisenhower werd toen benoemd tot opperbevelhebber van de geallieerde invasie van Noord-Europa, die hij samen met de Engelse veldmaarschalk Bernard Montgomery tot een goed einde bracht. Na afloop van de oorlog in Europa voerde Eisenhower het bevel over de troepen die Duitsland bezetten en was hij tevens Chef van de Staf van het Amerikaanse leger. Net als Douglas MacArthur ontving ook Dwight D. Eisenhower vijfmaal de Army Distinguished Service Medal.

Graden en opdrachten[bewerken]

Dwight David Eisenhower was na zijn studies in dienst van 1915 tot en met 1952 en doorliep alle graden als officier in het Amerikaanse leger, met daarbij de meest uiteenlopende opdrachten.

Eisenhower en echtgenote in 1916
Graad Opdracht
General of the Army


  • 1915: Second Lieutenant
  • 1916: First Lieutenant
  • 1917: Captain
  • 1918: Major (tijdelijk omwille van WO I)
  • 1918: Lieutenant Colonel (tijdelijk omwille van WO I)
  • 1924: Major
  • 1936: Lieutenant Colonel
  • 1941: Colonel
  • 1941: Brigadier General (1 ster)
  • 1942: Major General (2 sterren)
  • 1942: Lieutenant General (3 sterren)
  • 1943: General (4 sterren)
  • 1944: General of the Army (5 sterren)
De opeenvolgende functies vanaf WO II
  • Commanding General, European Theater of Operations
  • Commander-in-Chief, Allied Forces in North Africa
  • Supreme Commander Allied Expeditionary Force in Western Europe
  • Military Governor of the U.S. Occupation Zone in Germany
  • Chief of Staff of the United States Army
  • Supreme Allied Commander Europe (NAVO)
  • Hij begint aan zijn militaire opleiding aan West Point op 1 juli 1911.
  • Einde van zijn opleiding op 12 juni 1915 als onderluitenant.
  • Van 1915 tot 1917 in dienst als onderluitenant bij de 19th Infantry in Fort Sam in Houston, Texas.
  • Tot september 1917 in dienst bij de 57th Infantry in Leon Springs, Texas.
  • Tot december 1917 wordt hij instructeur bij het officierentrainingskamp in Fort Oglethorpe, Georgia.
  • Tot februari 1918 instructeur bij de Army Service Schools, Fort Leavenworth in Kansas.
  • In maart 1918 heeft hij de leiding over het 65th Battalion Engineers in Fort Meade (Maryland).
  • Commandant van Camp Colt, Pennsylvania, een tanktrainingscenter (1918). Hij ontvangt er de Distinguished Service Medal (1918).
  • Commandant van het Tank Corps in Camp Dix, New Jersey. Tot december 1918.
  • Commandant van het Tank Corps Troops in Fort Benning, Georgia (1919).
  • Commandant van verschillende tankbataljons in Fort Meade, Maryland. Hij behaalde er een graad in de Infantry Tank School (1922).
  • Stafchef van generaal Fox Conner in Camp Gaillard, de bevelhebber in de Panamakanaalzone (1924). [1]
  • Opdracht als officier in het hoofdkwartier van het Third Corps Area, Baltimore (Maryland) (1924).
  • In dienst als recruteringsofficier in Fort Logan, Colorado (1925).
  • Gaat vanaf 1925 studeren in de Command and General Staff School, Leavenworth (Kansas) en wordt er de primus van zijn promotie, die bestond uit 245 kandidaten (1926).
  • In 1926 vervoegt hij de 24th Infantry in Fort Benning, Georgia.
  • Vanaf 1927 is hij actief in Washington D.C. bij de American Battle Monuments Commission, generaal John J. Pershing is dan voorzitter van de organisatie.
  • In 1928 promoveert hij aan het Army War College.
  • In 1929 doet Ike een opdracht in Parijs voor de American Battle Monuments Commission.
  • Van 1929 tot 1933 Assistant Executive in the Office of the Assistant Secretary of War (Patrick Jay Hurley en diens opvolger Frederick Huff Payne), Eisenhower promoveert ondertussen aan het Army Industrial College.
  • Van 1933 tot 1935 werkzaam bij de diensten van de Chief of Staff of the United States Army generaal Douglas MacArthur.
  • Van 1935 tot 1939 assistent van diezelfde MacArthur bij het Gemenebest van de Filipijnen.
  • In 1940 vervoegt hij de 15th Infantry in Fort Ord in Californië en Fort Lewis in Washington.
  • Eind 1940 stafchef van de 3th Division in Fort Lewis.
  • In 1941 stafchef van het Third Army in San Antonio (Texas).
  • In het voorjaar van 1942 wordt hij betrokken bij de voorbereiding van de geallieerde acties tegen Duitsland en Japan.
    • Deputy Chief in charge of Pacific Defenses, onder de leiding van generaal Leonard T. Gerow.
    • Chief of the War Plans Division, als opvolger van generaal Leonard T. Gerow.
    • Assistant Chief of Staff in charge of the new Operations Division, onder de leiding van generaal George Marshall.
  • 1942-1945: Commanding General of U.S. Army Europe.
  • 1945: militair gouverneur van het Amerikaanse zone in het bezette Duitsland.
  • 1945-1948: Chief of Staff of the United States Army
  • 1951-1952: de eerste opperbevelhebber van de NAVO-troepen in Europa.

Burgerleven[bewerken]

Eisenhower (midden, zittend) met andere Amerikaanse generaals, 1945

In 1948 legde hij zijn militaire functies neer en werd president van de Columbia-universiteit van New York. Deze terugkeer naar het burgerleven bracht Eisenhower niet meteen in de politiek. Hij weigerde aanbiedingen voor de Republikeinse kandidatuur voor het presidentschap en verliet in december 1950 de universiteit om de eerste opperbevelhebber van de NAVO te worden.

Campagne voor het presidentschap in Baltimore, september 1952

Bij de presidentsverkiezingen van 1952 zou de zittende president Truman niet meer herkiesbaar zijn. Op zoek naar een opvolger benaderde hij in de herfst van 1951 Eisenhower met de vraag of hij belangstelling had voor de Democratische kandidatuur. Eisenhower reageerde ontwijkend, maar toen hij zich een paar maanden later liet inschrijven voor de Republikeinse primary in New Hampshire, kende Truman zijn antwoord. De generaal zwichtte nu voor de Grand Old Party en won de Republikeinse nominatie van de conservatieve Robert Taft. Intussen had de zittende president Truman een geschikte presidentskandidaat gevonden in de door intellectuelen op handen gedragen Adlai Stevenson, de gouverneur van de staat Illinois. Die verklaarde zich na enig aandringen bereid om voor de Democratische partij op te komen. Eisenhower versloeg Stevenson echter met grote meerderheid.

Presidentschap[bewerken]

Portret

Ofschoon Eisenhower de belastingen verlaagde en hoopte de rol van de federale regering te kunnen inperken, leidden de spanningen in de wereld gedurende de Koude Oorlog ertoe dat hij grote budgetten voor militaire doeleinden moest vragen. Het waren de hoogste die ooit in vredestijd aan het Congres waren voorgelegd. Eisenhower won ook de verkiezingen van 1956, met een zo mogelijk nog grotere overwinning op Stevenson.

In 1957 nam Eisenhower een gedenkwaardige beslissing op het gebied van de sociale politiek. Hij forceerde een uitspraak van het Hooggerechtshof die ervoor moest zorgen dat de gescheiden scholen voor blanken en zwarten werden opgeheven. Gouverneur Orval Faubus van de staat Arkansas riep de Nationale Garde te hulp om te voorkomen dat blank en zwart dezelfde school bezochten in de plaats Little Rock. Eisenhower stuurde er federale troepen op af.

Na de dood van de Sovjetleider Stalin zocht Eisenhower in 1953 naar mogelijkheden voor ontspanning in de Koude Oorlog met de landen achter het IJzeren Gordijn. Hij was aan de macht gekomen op het hoogtepunt van de heksenjacht op communisten, die geleid werd door senator Joseph McCarthy. Bovendien was Eisenhowers minister van Buitenlandse Zaken, John Foster Dulles, bezeten van de bestrijding van wat hij noemde de bedreiging van de wereld door het revolutionaire communisme. De Verenigde Staten steunden daarom de nationalistisch-Chinese regering van Chiang Kai-shek op Taiwan tegen het China van Mao Zedong en vergrootten de steun aan het corrupte regime in Zuid-Vietnam, kwamen met militaire en economische steun dictatoriale regimes in het Midden-Oosten te hulp en verzetten zich tegen president Nasser van Egypte.

De internationale spanning nam af toen Eisenhower in 1959 de Sovjetleider Chroesjtsjov op staatsbezoek ontving. Een afgesproken tegenbezoek werd door de Russen boos afgezegd, nadat een Amerikaans U2-verkenningsvliegtuig boven Russisch grondgebied was neergehaald, waarbij de piloot Gary Powers gevangengenomen werd. Maar ondanks de spanningen kan Eisenhowers presidentschap achteraf toch gezien worden als een periode van betrekkelijke internationale vrede en welvaart in Amerika zelf. De Koreaanse Oorlog eindigde in feite in 1951, al vochten de strijdende partijen tot 1953, de wapenstilstand, bitter door.

Na het presidentschap[bewerken]

In 1961 kon Eisenhower zich niet meer beschikbaar stellen voor het presidentschap omdat zijn twee termijnen erop zaten (een president mag in de VS slechts 2 termijnen dienen). In zijn afscheidsrede waarschuwde hij voor het militair-industrieel complex. Hij werd opgevolgd door John F. Kennedy. Eisenhower wijdde zich aan het schrijven van zijn memoires. In het voorjaar van 1969 overleed Dwight D. Eisenhower op 78-jarige leeftijd in een ziekenhuis in Washington D.C..

Eisenhower met toekomstig president George H.W. Bush
Amerikaans portret over Eisenhower (z/w, Engels) (download/info)

Kabinetsleden onder Eisenhower[bewerken]

Leden Ministerie Periode Bijzonderheden
John Foster Dulles Buitenlandse Zaken 1953 - 1959
Douglas J. McKay Binnenlandse Zaken 1953 - 1956
Charles E. Wilson Defensie 1953 - 1957
Sinclair Weeks Economische Zaken 1953 - 1958
George M. Humphrey Financiën 1953 - 1957
Oveta Culp Hobby Gezondheidszorg, Onderwijs & Welzijn 1953 - 1955
Herbert Brownell jr. Justitie 1953 - 1957
Ezra Taft Benson Landbouw 1953 - 1961
Arthur E. Summerfield Posterijen 1953 - 1961
Martin P. Durkin Arbeid 1953
James P. Mitchell Arbeid 1953 - 1961
Marion B. Folsom Gezondheidszorg, Onderwijs & Welzijn 1955 - 1958
Frederick A. Seaton Binnenlandse Zaken 1956 - 1961
Neil H. McElroy Defensie 1957 - 1959
Robert B. Anderson Financiën 1957 - 1961
William P. Rogers Justitie 1957 - 1961 Minister van Buitenlandse Zaken onder Nixon
Lewis Strauss Economische Zaken 1958 - 1959
Arthur S. Flemming Gezondheidszorg, Onderwijs & Welzijn 1958 - 1961
Christian Herter Buitenlandse Zaken 1959 - 1961 was secretaris van de Amerikaanse delegatie op de vredesconferentie van Versailles
Thomas S. Gates Defensie 1959 - 1961
Frederick H. Mueller Economische Zaken 1959 - 1960

Literatuur[bewerken]

Externe link[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Dwight D. Eisenhower.