Theodore Roosevelt

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Theodore Roosevelt Nobelprijs
Theodore Roosevelt
Theodore Roosevelt
Geboren 27 oktober 1858
New York City (New York)
Overleden 6 januari 1919
Oyster Bay (New York)
Politieke partij Republikeinse Partij
(1880-1912, 1916-1919)
Progressieve Partij
(1912–1916)
Partner Alice Roosevelt (1880-1884) †
Edith Roosevelt (1886-1919)
Beroep Politicus
Historicus
Auteur
Natuurbeschermer
Militair (Kolonel)
Religie Gereformeerd
Handtekening Handtekening
26e president van de Verenigde Staten
Aangetreden 14 september 1901
Einde termijn 4 maart 1909
Vicepresident(en) Charles Fairbanks (1905-1909)
Voorganger William McKinley
Opvolger William Howard Taft
25e vicepresident van de Verenigde Staten
Aangetreden 4 maart 1901
Einde termijn 14 september 1901
President William McKinley
Voorganger Garret Hobart
Opvolger Charles Fairbanks
33e gouverneur van New York
Aangetreden 1 januari 1899
Einde termijn 31 december 1900
Voorganger Frank Swett Black
Opvolger Benjamin Odell
5e onderminister van de Marine
Aangetreden 19 april 1897
Einde termijn 10 mei 1898
President William McKinley
Voorganger William McAdoo
Opvolger Charles Allen
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Theodore (Teddy) Roosevelt (New York City (New York), 27 oktober 1858 - Oyster Bay (New York), 6 januari 1919) was een Amerikaans politicus van de Republikeinse Partij. Hij was de 26e president van de Verenigde Staten van 1901 tot 1909.

Roosevelt een historicus en auteur van beroep was van 1897 tot 1898 onderminister van de Marine in het kabinet van president William McKinley en van 1899 tot 1900 de 33e gouverneur van New York. Voor de presidentsverkiezingen van 1900 was hij de running mate van president William McKinley en werd gekozen als de 25e vicepresident van de Verenigde Staten. Op 14 september 1901 overleed president William McKinley na een moordaanslag en Roosevelt volgde hem op. Tijdens de presidentsverkiezingen van 1904 werd hij de eerste voormalig vicepresident die gekozen werd voor een eigen termijn na de dood van zijn voorganger. In 1906 ontving Roosevelt als eerste Amerikaan de Nobelprijs voor de Vrede.

Na zijn presidentschap ging Roosevelt op safari's door Afrika en Zuid-Amerika. Roosevelt deed tevergeefs een poging tijdens de presidentsverkiezingen van 1912 voor een nieuw termijn als kandidaat voor de Progressieve Partij. Roosevelt overleed op 60-jarige leeftijd aan de gevolgen van een embolie op 6 januari 1919.

Voor zijn presidentschap[bewerken]

Roosevelt in 1898

Theodore Roosevelt, geboren in 1858, kwam uit een bemiddelde familie met Turnhoutse[1] wortels. Zijn over-over-overgrootvader Pieter Loockermans woonde rond 1630 samen met zijn broer en zus in Turnhout. Omdat ze protestants waren, moesten ze vluchten. Eerst kwamen ze in Nederland terecht en later in New York. Dankzij de pelshandel vergaarden ze macht en geld. De broer van Pieter was in die tijd de rijkste man van Amerika. Theodore Roosevelt leed onder astma en andere kwalen. Door zijn temperament voelde hij niets voor een leven van nietsdoen. In 1880 voltooide hij zijn studie aan de Universiteit van Harvard. Kort daarna werd hij als Republikein in het Huis van Afgevaardigden van de staat New York gekozen. Een verergering van zijn astma en het overlijden van zijn eerste vrouw deden Roosevelt besluiten naar het westen te gaan. Daar werkte hij twee jaar als veeboer. Nadat Roosevelt naar het oosten was teruggekeerd, bekleedde hij verschillende functies. Hij was onder andere onderminister van de Marine. In 1898 brak de Spaans-Amerikaanse Oorlog uit. Roosevelt kwam achter zijn bureau vandaan om zich in de strijd te werpen. Hij werd commandant van een eenheid vrijwillige cavalerie en vocht op Cuba. De wapenfeiten van Roosevelt en zijn Rough Riders maakten hem in Amerika tot een nationale held.[bron?] Van 1895 tot 1897 was hij commissaris van politie van New York City.

Toen mengde Roosevelt zich in de politieke strijd. Hij werd verkozen tot gouverneur van de staat New York en begon een actie tegen de corruptie in de politiek. De Republikeinse leiders zorgden dat Roosevelt onder William McKinley als kandidaat voor het vicepresidentschap aan de presidentsverkiezingen meedeed. Ze hoopten dat Roosevelt als vicepresident in het vergeetboek zou raken, zodat ze geen last meer van hem zouden hebben. Het pakte anders uit: in 1901 werd McKinley zes maanden na zijn eedaflegging voor zijn tweede ambtstermijn als president doodgeschoten door een anarchist. Met een leeftijd van 42 jaar werd Roosevelt de jongste president ooit.

Presidentschap[bewerken]

Tijdens de twee regeringen Roosevelt werden onder andere de volgende zaken tot stand gebracht:

  • Binnenland:
    • Versterking van de overheidscontrole op grote bedrijven, door juridische aanvallen op zakelijke monopolies. Hij stichtte een ministerie voor Handel en Arbeid dat de bevoegdheid kreeg onderzoeken in te stellen naar overtredingen van de bestaande antitrustwetten.
    • Pure Food and Drug Act (wet op de zuiverheid van voedings- en geneesmiddelen). Het was de eerste regeringsmaatregel ter bescherming van de consument.
    • Nationale parken.
  • Buitenland:
    • Zijn motto voor buitenlandse zaken was speak softly but carry a big stick ("spreek zacht, maar draag een dikke stok bij je"). Hij legde, ondanks de weigering van Colombia, de basis voor de bouw van het Panamakanaal. Panama was in die tijd een Colombiaanse provincie. Roosevelt steunde een Panamese opstand en kon in 1904 de Kanaalzone van het nieuwe Panamese bewind aankopen voor het bedrag van 10 miljoen dollar.
    • Voor zijn bemiddeling tussen Rusland en Japan en het tot stand komen van het Verdrag van Portsmouth dat de Russisch-Japanse Oorlog beëindigde ontving hij in 1906 de Nobelprijs voor de Vrede.
    • Het jaar daarop stuurde Roosevelt een Amerikaanse vertegenwoordiger naar de conferentie over de crisis die tussen Frankrijk en Duitsland over Marokko was uitgebroken. Amerika leverde een belangrijke bijdrage aan de opstelling van de overeenkomst, die het resultaat was van de conferentie.

De teddybeer is naar Roosevelt genoemd, omdat zijn bijnaam 'Teddy' was en omdat hij op een jachtpartij ooit weigerde een berenjong te doden. Hij had overigens zelf een hekel aan zijn bijnaam en zijn familieleden noemden hem dan ook nooit zo.

Roosevelt Familieportret in 1903

Latere leven[bewerken]

Roosevelt werd als president opgevolgd door William Howard Taft. Toen hij het Witte Huis verliet was hij, 50 jaar oud, de jongste ex-president ooit. Korte tijd later ging hij op safari door Afrika, een grote wens van Roosevelt.

In 1912 wilde Roosevelt opnieuw een gooi naar het presidentschap doen, maar de Republikeinse Partij nomineerde zittend president William Howard Taft die in 1908 door Roosevelt zelf was voorgedragen als president. Hierna richtte hij zijn eigen partij op: de Progressieve Partij ook wel de Bull Moose Party genoemd. Hij werd genomineerd met Hiram Johnson als vicepresidentskandidaat.

Roosevelt verloor de verkiezing van de Democraat Woodrow Wilson, maar werd wel tweede in de race, vóór zittend president William Howard Taft. Het was de eerste keer dat een zittend president als derde in de verkiezingsstrijd eindigde.

In 1913 ging hij opnieuw op safari, ditmaal door Zuid-Amerika. Tijdens de reis werd Roosevelt ernstig ziek en bezweek bijna aan malaria. Roosevelt herstelde, maar was wel ernstig verzwakt; hij stelde zelf dat de reis de helft van zijn leven had gekost.

Hij overleed op 6 januari 1919 aan een embolie op 60-jarige leeftijd.

Trivia[bewerken]

  • Eleanor Roosevelt, de vrouw van de latere Amerikaanse president Franklin D. Roosevelt, was een nicht van Theodore Roosevelt. FDR zelf was ook een verre neef van hem.
  • Het geboortehuis van Theodore Roosevelt op het adres 28 East 20th Street, tussen Broadway en Park Avenue South, is gereconstrueerd en tegen betaling te bezichtigen. Hier hangt onder andere zijn 'Rough Rider'-hoed, door Roosevelt gedragen in de Amerikaans-Spaanse oorlog.
  • In 1912 tijdens campagne voor presidentsverkiezingen werd hij, bij het verlaten van zijn hotel op weg naar het Milwaukee Auditorium waar hij een rede zou houden, geraakt door een kogel afgevuurd door John Flammang Schrank. De kogel was dwars door zijn dubbelgevouwen vijftig pagina’s dikke redevoering en zijn stalen brillenkoker heen gegaan en was blijven steken in zijn borst. Omdat hij geen bloed ophoestte, concludeerde Roosevelt terecht dat zijn longen niet geraakt waren en liet zich pas onderzoeken in het ziekenhuis, na het houden van zijn anderhalf uur durende toespraak. Onderzoek wees uit dat de kogel 76 mm diep zat, maar niets vitaals had geraakt. De kogel werd niet verwijderd, omdat opereren gevaarlijker leek. De lange rede had mede zijn leven gered.[2][3][4]
  • Generaal Theodore Roosevelt jr., commandant op Utah Beach in Normandië, was zijn zoon.
  • In de films van de Night at the Museum-serie wordt de rol van (het wassen beeld van) Theodore Roosevelt vertolkt door Robin Williams.
Roosevelt in 1903
Overzichtsvideo

Kabinetsleden onder Roosevelt[bewerken]

Kabinetsleden Ministerie Periode Bijzonderheden
John Hay Buitenlandse Zaken 1901 - 1905 Idem onder McKinley
Ethan Hitchcock Binnenlandse Zaken 1901 - 1907 Idem onder McKinley
Elihu Root Oorlog 1901 - 1904 Idem onder McKinley
Buitenlandse Zaken 1905 - 1909
Lyman Gage Financiën 1901 - 1902 Idem onder McKinley
Philander Knox Justitie 1901 - 1904 Idem onder McKinley + Buitenlandse Zaken onder Taft
James Wilson Landbouw 1901 - 1909 Idem onder McKinley + Taft
James Long Marine 1901 - 1902 Idem onder McKinley
Charles Emory Smith Posterijen 1901 - 1902 Idem onder McKinley
Leslie Shaw Financiën 1902 - 1907
William Moody Marine 1902 - 1904
Justitie 1904 - 1906
Henry Payne Posterijen 1902 - 1904
George Cortelyou Economische Zaken & Arbeid 1903 - 1904
Posterijen 1905 - 1907
Financiën 1907 - 1909
William Howard Taft Oorlog 1904 - 1908 27e president van de VS
Victor Metcalf Economische Zaken & Arbeid 1904 - 1906
Marine 1906 - 1908
Paul Morton Marine 1904 - 1905
Robert Wynne Posterijen 1904 - 1905
Charles Bonaparte Marine 1905 - 1906
Justitie 1906 - 1909
Oscar Solomon Straus Economische Zaken & Arbeid 1906 - 1909
James Rudolph Garfield Binnenlandse Zaken 1907 - 1909
George von Meyer Posterijen 1907 - 1909 Minister van Marine onder Taft
Luke Wright Oorlog 1908 - 1909
Truman Newberry Marine 1908 - 1909
Robert Bacon Buitenlandse Zaken 1909

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

Winnaars van de Nobelprijs voor de Vrede

1901: Dunant, Passy · 1902: Ducommun, Gobat · 1903: Cremer · 1904: Institut de Droit International · 1905: Von Suttner · 1906: Roosevelt · 1907: Moneta, Renault · 1908: Arnoldson, Bajer · 1909: Beernaert, Balluet d'Estournelles de Constant · 1910: IPB · 1911: Asser, Fried · 1912: Root · 1913: La Fontaine · 1917: ICRC · 1919: Wilson · 1920: Bourgeois · 1921: Branting, Lange · 1922: Nansen · 1925: Chamberlain, Dawes · 1926: Briand, Stresemann · 1927: Buisson, Quidde · 1929: Kellogg · 1930: Söderblom · 1931: Addams, Butler · 1933: Angell · 1934: Henderson · 1935: Von Ossietzky · 1936: Lamas · 1937: Cecil · 1938: Office international Nansen pour les réfugiés · 1944: ICRC · 1945: Hull · 1946: Balch, Mott · 1947: Friends Service Council, American Friends Service Committee · 1949: Orr · 1950: Bunche · 1951: Jouhaux · 1952: Schweitzer · 1953: Marshall · 1954: Bureau van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen · 1957: Pearson · 1958: Pire · 1959: Noel-Baker · 1960: Luthuli · 1961: Hammarskjöld · 1962: Pauling · 1963: ICRC, IFRC · 1964: King · 1965: UNICEF · 1968: Cassin · 1969: Internationale Arbeidsorganisatie · 1970: Borlaug · 1971: Brandt · 1973: Kissinger, Lê Đức Thọ · 1974: MacBride, Satō · 1975: Sacharov · 1976: Williams, Corrigan · 1977: Amnesty International · 1978: Sadat, Begin · 1979: Moeder Teresa · 1980: Esquivel · 1981: Bureau van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen · 1982: Myrdal, Robles · 1983: Wałęsa · 1984: Tutu · 1985: IPPNW · 1986: Wiesel · 1987: Arias · 1988: VN-vredesmacht · 1989: Gyatso · 1990: Gorbatsjov · 1991: Suu Kyi · 1992: Menchú · 1993: Mandela, De Klerk · 1994: Arafat, Peres, Rabin · 1995: Rotblat, Pugwash Conferences on Science and World Affairs · 1996: Ximenes Belo, Ramos-Horta · 1997: ICBL, Williams · 1998: Hume, Trimble · 1999: AzG · 2000: Dae-jung · 2001: VN, Annan · 2002: Carter · 2003: Ebadi · 2004: Maathai · 2005: IAEA, El-Baradei · 2006: Grameen Bank, Yunus · 2007: Gore, IPCC · 2008: Ahtisaari · 2009: Obama · 2010: Liu · 2011: Johnson Sirleaf, Gbowee, Karman · 2012: Europese Unie · 2013: OPCW · 2014: Satyarthi, Yousafzai

Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan Theodore Roosevelt.
Bronnen, noten en/of referenties