VN-vredesmacht

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Nobelprijswinnaar  VN-vredesmacht
Sinds 1948
Noorse blauwhelm
Noorse blauwhelm
Nobelprijs Vrede
Jaar 1988
Voorganger(s) Óscar Arias
Opvolger(s) De veertiende dalai lama

De VN-vredesmacht (Engels “United Nations Peacekeeping Forces”) is een organisatie van de Verenigde Naties, die worden ingezet voor vredesoperaties. Soldaten die lid zijn van deze vredesmacht worden blauwhelmen genoemd.

Geschiedenis[bewerken]

De vredesmacht werd in 1948 opgericht, toen soldaten van de Verenigde Naties in het Midden-Oosten werden gelegerd om toezicht te houden op een overeenkomst tussen Israël en zijn buurlanden. Tijdens de Suezcrisis van 1956 kwam de Canadese diplomaat Lester Bowles Pearson met het idee dat de Verenigde Naties troepen zouden sturen om er zeker van te zijn dat alle partijen zich zouden houden aan het staakt-het-vuren dat in 1957 werd ingesteld. Aanvankelijk wilde hij alleen Canadese soldaten sturen, maar dit plan werd met argwaan ontvangen. De uiteindelijke legermacht die werd gestuurd bestond uit soldaten van meerdere VN-landen.

Missies[bewerken]

Missies van de VN-vredesmacht wereldwijd. Donkerblauw: lopend. Lichtblauw: beëindigd

Initiatieven voor vredesoperaties door de VN-vredesmacht verschillen van kleine, diplomatieke of politieke delegaties tot grote mobilisaties van vredestroepen. In totaal zijn er 63 missies van de vredesmacht geweest. 130 landen hebben in deze periode vredestroepen geleverd, waarvan 89 ook nog in 2003. Canada en Fiji hebben vrijwel van elke vredesmacht deel uit gemaakt. Het is de VN Veiligheidsraad die besluit om een vredesoperatie uit te voeren. Aanvankelijk hield de vredesmacht zich vooral bezig met conflicten tussen landen, maar tegenwoordig kan de vredesmacht ook ingrijpen bij een burgeroorlog of ander conflict binnen een land.

De eerste soldaat die tijdens een VN-operatie om het leven kwam was de Fransman René de Labarrière. Sindsdien zijn een totaal van 1800 soldaten uit 100 landen gedood tijdens het dienen in de vredesmacht. Dertig procent van deze fatale gebeurtenissen in de eerste 55 jaar van de VN-vredesoperaties, vonden plaats in de jaren 1993 tot en met 1995.

Behalve het stoppen van conflicten, probeert de VN-vredesmacht ook te voorkomen dat gespannen situaties escaleren tot vuurgevechten. Tevens helpen ze bij de wederopbouw van een door oorlog verscheurd gebied. Dit wordt "peacebuilding" genoemd. Hierbij gaat aandacht naar de heropbouw van de burgerlijke maatschappij en een minimaal herstel van de sociale cohesie, noodzakelijke voorwaarden voor een duurzame vrede. Kernbegrippen in deze denkoefening zijn dan ook "institution building", "réhabilitation socio-économique" en "justice transitionnelle".

De VN-vredesmacht wordt over het algemeen alleen ingezet indien beide partijen van een conflict hun aanwezigheid accepteren. De troepen die deelnemen zijn onder te verdelen in twee soorten: observators en militairen. De observators zijn ongewapend. De militaire troepen mogen hun wapens alleen ter zelfverdediging gebruiken.

Huidige missies[bewerken]

Start missie Naam missie Afkorting Locatie Conflict
1948 United Nations Truce Supervision Organization UNTSO Midden-Oosten Monitort brandhaarden en ondersteunt UNDOF en UNIFIL
1949 United Nations Military Observer Group in India and Pakistan UNMOGIP Vlag van India India

Vlag van Pakistan Pakistan

Kasjmirconflict
1964 United Nations Peacekeeping Force in Cyprus UNFICYP Vlag van Cyprus Cyprus Conflict om Cyprus
1974 United Nations Disengagement Observer Force UNDOF Vlag van Israël Israël

Vlag van Syrië Syrië

Conflict om de Golanhoogten
1978 United Nations Interim Force in Lebanon UNIFIL Vlag van Libanon Libanon Invasie door Israël en Israëlisch-Libanese Oorlog
1991 United Nations Mission for the Referendum in Western Sahara (territory of Morocco) MINURSO Vlag van Westelijke Sahara Westelijke Sahara Marokkaanse strijd tegen de Polisario
1999 United Nations Interim Administration Mission in Kosovo UNMIK Vlag van Servië Servië Kosovo-oorlog
2003 United Nations Assistance Mission in Afghanistan UNAMA Vlag van Afghanistan Afghanistan Oorlog in Afghanistan
2003 United Nations Mission in Liberia UNMIL Vlag van Liberia Liberia Burgeroorlog in Liberia
2004 United Nations Operation in Côte d'Ivoire UNOCI Vlag van Ivoorkust Ivoorkust Burgeroorlog in Ivoorkust
2004 United Nations Stabilization Mission in Haiti MINUSTAH Vlag van Haïti Haïti Rebellie op Haïti (2004)
2005 United Nations Mission in the Sudan UNMIS Vlag van Soedan Soedan Burgeroorlog in Soedan
2006 United Nations Integrated Mission in Timor-Leste UNMIT Vlag van Oost-Timor Oost-Timor Crisis op Oost-Timor (2006)
2007 United Nations/African Union Mission in Darfur UNAMID Vlag van Soedan Soedan Conflict in Darfoer
2010 United Nations Organization Stabilization Mission in the Democratic Republic of the Congo MONUSCO Vlag van Congo-Kinshasa Congo-Kinshasa Tweede Congo-oorlog

Missies in het verleden[bewerken]

Data van missie Naam van missie Afkorting Locatie Conflict
1960–1964 United Nations Operation in the Congo ONUC Vlag van Congo-Kinshasa Congo-Kinshasa Congocrisis
1988–1991 United Nations Angola Verification Mission I UNAVEM I Vlag van Angola Angola Angolese Burgeroorlog
1989–1990 United Nations Transition Assistance Group UNTAG Vlag van Namibië Namibië Onafhankelijksheidoorlog Namibië
1991–1995 United Nations Angola Verification Mission II UNAVEM II Vlag van Angola Angola Angolese Burgeroorlog
1992–1994 United Nations Operation in Mozambique ONUMOZ Vlag van Mozambique Mozambique Burgeroorlog in Mozambique
1992–1993 United Nations Operation in Somalia I UNOSOM I Vlag van Somalië Somalië Burgeroorlog in Somalië
1993–1997 United Nations Observer Mission in Liberia UNOMIL Vlag van Liberia Liberia Eerste Liberiaanse Burgeroorlog
1993–1994 United Nations Observer Mission Uganda-Rwanda UNOMUR Vlag van Rwanda Rwanda

Vlag van Oeganda Oeganda

Burgeroorlog in Rwanda
1993–1996 United Nations Assistance Mission for Rwanda UNAMIR Vlag van Rwanda Rwanda Burgeroorlog in Rwanda
1993–1995 United Nations Operation in Somalia II UNOSOM II Vlag van Somalië Somalië Burgeroorlog in Somalië
1994 United Nations Aouzou Strip Observer Group UNASOG Vlag van Tsjaad Tsjaad

Vlag van Libië Libië

Grensgeschil Libië-Tsjaad (Aouzou Strip)
1995–1997 United Nations Angola Verification Mission III UNAVEM III Vlag van Angola Angola Angolese Burgeroorlog
1997–1999 United Nations Observer Mission in Angola MONUA Vlag van Angola Angola Angolese Burgeroorlog
1998–1999 United Nations Observer Mission in Sierra Leone UNOMSIL Vlag van Sierra Leone Sierra Leone Burgeroorlog Sierra Leone
1998–2000 United Nations Mission in the Central African Republic MINURCA Vlag van Centraal-Afrikaanse Republiek Centraal-Afrikaanse Republiek Conflict in de Centraal-Afrikaanse Republiek
1999–2005 United Nations Mission in Sierra Leone UNAMSIL Vlag van Sierra Leone Sierra Leone Burgeroorlog Sierra Leone
2000–2008 United Nations Mission in Ethiopia and Eritrea UNMEE Vlag van Eritrea Eritrea

Vlag van Ethiopië Ethiopië

Oorlog tussen Eritrea en Ethiopië
2004–2007 United Nations Operation in Burundi ONUB Vlag van Burundi Burundi Burgeroorlog in Burundi
1999–2010 United Nations Organization Mission in the Democratic Republic of the Congo MONUC Vlag van Congo-Kinshasa Congo-Kinshasa Tweede Congo-oorlog
2007–2010 United Nations Mission in the Central African Republic and Chad MINURCAT Vlag van Tsjaad Tsjaad
Vlag van Centraal-Afrikaanse Republiek Centraal-Afrikaanse Republiek
Darfur conflict en Tsjadische burgeroorlog (2005-heden)
1965–1966 Mission of the Representative of the Secretary-General in the Dominican Republic DOMREP Vlag van Dominicaanse Republiek Dominicaanse Republiek Amerikaanse bezetting van de Dominicaanse Republiek
1989–1992 United Nations Observer Group in Central America ONUCA Vlag van Costa Rica Costa Rica

Vlag van El Salvador El Salvador
Vlag van Guatemala Guatemala
Vlag van Honduras Honduras
Vlag van Nicaragua Nicaragua

Burgeroorlog in Nicaragua
1991–1995 United Nations Observer Mission in El Salvador ONUSAL Vlag van El Salvador El Salvador Burgeroorlog in El Salvador
1993–1996 United Nations Mission in Haiti UNMIH Vlag van Haïti Haïti Coup van 1991 en militaire overheersing van Haïti
1996–1997 United Nations Support Mission in Haiti UNSMIH Vlag van Haïti Haïti Stabilisatie van Haïti's nieuwe democratie
1997 United Nations Verification Mission in Guatemala MINUGUA Vlag van Guatemala Guatemala Burgeroorlog in Guatemala
1997 United Nations Transition Mission in Haiti UNTMIH Vlag van Haïti Haïti Trainen van de Haïtiaanse Nationale Politie
1997–2000 United Nations Civilian Police Mission in Haiti MIPONUH Vlag van Haïti Haïti Trainen van de Haïtiaanse Nationale Politie
2000–2001 United Nations General Assembly International Civilian Support Mission in Haiti MICAH Vlag van Haïti Haïti Trainen van de Haïtiaanse Nationale Politie
1962–1963 United Nations Security Force in West New Guinea UNSF Vlag van Indonesië Indonesië Indonesische overname van West Nieuw-Guinea van kolonisator Nederland
1965–1966 United Nations India-Pakistan Observation Mission UNIPOM Vlag van India India

Vlag van Pakistan Pakistan

Oorlog tussen Pakistan en India in 1965
1988–1990 United Nations Good Offices Mission in Afghanistan and Pakistan UNGOMAP Vlag van Afghanistan Afghanistan

Vlag van Pakistan Pakistan

Afghaanse Oorlog (1979-1989)
1991–1992 United Nations Advance Mission in Cambodia UNAMIC Vlag van Cambodja Cambodja Vietnamese bezetting van Cambodja (1979-1989)
1992–1993 United Nations Transitional Authority in Cambodia UNTAC Vlag van Cambodja Cambodja Vietnamese bezetting van Cambodja (1979-1989)
1994–2000 United Nations Mission of Observers in Tajikistan UNMOT Vlag van Tadzjikistan Tadzjikistan Burgeroorlog Tajikistan
1999 United Nations Mission in East Timor UNAMET Vlag van Oost-Timor Oost-Timor Indonesische bezetting van Oost-Timor
1999–2002 The United Nations Transitional Administration in East Timor UNTAET Vlag van Oost-Timor Oost-Timor Indonesische bezetting van Oost-Timor
2002–2005 United Nations Mission of Support in East Timor UNMISET Vlag van Oost-Timor Oost-Timor Indonesische bezetting van Oost-Timor
1992–1995 United Nations Protection Force UNPROFOR Vlag van Bosnië en Herzegovina Bosnië en Herzegovina

Vlag van Kroatië Kroatië
Vlag van Macedonië Macedonië
Vlag van Servië Servië

Bosnische Oorlog
1993–2009 United Nations Observer Mission in Georgia UNOMIG Vlag van Georgië Georgië Georgisch-Abchazisch conflict
1994–1996 United Nations Confidence Restoration Operation UNCRO Vlag van Kroatië Kroatië Kroatische Onafhankelijkheidsoorlog
1995–2002 United Nations Mission in Bosnia and Herzegovina UNMIBH Vlag van Bosnië en Herzegovina Bosnië en Herzegovina Bosnische Oorlog
1995–1999 United Nations Preventive Deployment Force UNPREDEP Vlag van Macedonië Macedonië Bosnische Oorlog
1996–1998 United Nations Transitional Authority in Eastern Slavonia, Baranja and Western Sirmium UNTAES Vlag van Kroatië Kroatië Kroatische Onafhankelijkheidsoorlog
1996–2002 United Nations Mission of Observers in Prevlaka UNMOP Vlag van Kroatië Kroatië

Vlag van Servië Servië

Conflict Servië-Montenegro en Kroatië over Prevlaka
1998 United Nations Civilian Police Support Group UNPSG Vlag van Kroatië Kroatië Kroatische Onafhankelijkheidsoorlog
1956–1967 First United Nations Emergency Force UNEF I Vlag van Egypte Egypte

Vlag van Israël Israël

Suezcrisis, Zesdaagse Oorlog
1958 United Nations Observation Group in Lebanon UNOGIL Vlag van Libanon Libanon Libanoncrisis (1958)
1963–1964 United Nations Yemen Observation Mission UNYOM Vlag van Jemen Jemen Burgeroorlog in Jemen
1973–1979 Second United Nations Emergency Force UNEF II Vlag van Egypte Egypte

Vlag van Israël Israël

Jom Kipoeroorlog
1988–1991 United Nations Iran-Iraq Military Observer Group UNIIMOG Vlag van Iran Iran

Vlag van Irak Irak

Oorlog Iran-Irak
1991–2003 United Nations Iraq-Kuwait Observation Mission UNIKOM Vlag van Irak Irak

Vlag van Koeweit Koeweit

Golfoorlog

Onderscheidingen[bewerken]

In 1988 werd de Nobelprijs voor de Vrede toegekend aan de vredesmacht.

De Vredesoperatie van de VN onder leiding van Javier Pérez de Cuéllar werden in 1988 beloond met de Olof Palme-prijs Na 1988 brak er een hevige oorlog uit tussen Israel en het Midden-Oosten.

Bronnen, noten en/of referenties
Winnaars van de Nobelprijs voor de Vrede

1901: Dunant, Passy · 1902: Ducommun, Gobat · 1903: Cremer · 1904: Institut de Droit International · 1905: Von Suttner · 1906: Roosevelt · 1907: Moneta, Renault · 1908: Arnoldson, Bajer · 1909: Beernaert, Balluet d'Estournelles de Constant · 1910: IPB · 1911: Asser, Fried · 1912: Root · 1913: La Fontaine · 1917: ICRC · 1919: Wilson · 1920: Bourgeois · 1921: Branting, Lange · 1922: Nansen · 1925: Chamberlain, Dawes · 1926: Briand, Stresemann · 1927: Buisson, Quidde · 1929: Kellogg · 1930: Söderblom · 1931: Addams, Butler · 1933: Angell · 1934: Henderson · 1935: Von Ossietzky · 1936: Lamas · 1937: Cecil · 1938: Office international Nansen pour les réfugiés · 1944: ICRC · 1945: Hull · 1946: Balch, Mott · 1947: Friends Service Council, American Friends Service Committee · 1949: Orr · 1950: Bunche · 1951: Jouhaux · 1952: Schweitzer · 1953: Marshall · 1954: Bureau van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen · 1957: Pearson · 1958: Pire · 1959: Noel-Baker · 1960: Luthuli · 1961: Hammarskjöld · 1962: Pauling · 1963: ICRC, IFRC · 1964: King · 1965: UNICEF · 1968: Cassin · 1969: Internationale Arbeidsorganisatie · 1970: Borlaug · 1971: Brandt · 1973: Kissinger, Lê Đức Thọ · 1974: MacBride, Satō · 1975: Sacharov · 1976: Williams, Corrigan · 1977: Amnesty International · 1978: Sadat, Begin · 1979: Moeder Teresa · 1980: Esquivel · 1981: Bureau van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen · 1982: Myrdal, Robles · 1983: Wałęsa · 1984: Tutu · 1985: IPPNW · 1986: Wiesel · 1987: Arias · 1988: VN-vredesmacht · 1989: Gyatso · 1990: Gorbatsjov · 1991: Suu Kyi · 1992: Menchú · 1993: Mandela, De Klerk · 1994: Arafat, Peres, Rabin · 1995: Rotblat, Pugwash Conferences on Science and World Affairs · 1996: Ximenes Belo, Ramos-Horta · 1997: ICBL, Williams · 1998: Hume, Trimble · 1999: AzG · 2000: Dae-jung · 2001: VN, Annan · 2002: Carter · 2003: Ebadi · 2004: Maathai · 2005: IAEA, El-Baradei · 2006: Grameen Bank, Yunus · 2007: Gore, IPCC · 2008: Ahtisaari · 2009: Obama · 2010: Liu · 2011: Johnson Sirleaf, Gbowee, Karman · 2012: Europese Unie · 2013: OPCW · 2014: Satyarthi, Yousafzai