Shimon Peres

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Shimon Peres
שמעון פרס Nobel prize medal.svg
Shimon Peres
Shimon Peres
Geboren 2 augustus 1923
Wiszniew (Tweede Poolse Republiek)
Politieke partij Mapai (1959-1965)
Rafi (1965–1968)
Arbeidspartij (1968-2005)
Kadima (sinds 2005)
Partner Sonia Gelman (1945-2011) †
Beroep Politicus
Ambtenaar
Auteur
Religie Joods
Handtekening Handtekening
9e president van Israël
Huidige functie
Aangetreden 15 juli 2007
Premier Ehud Olmert (2007-2009)
Benjamin Netanyahu (sinds 2009)
Voorganger Moshe Katsav
Minister voor Ontwikkeling van de Negev en Galilea
Aangetreden 10 januari 2006
Einde termijn 13 juni 2007
Premier Ehud Olmert
Voorganger Eerste
Opvolger Yaakov Edri
Minister van Buitenlandse Zaken
Aangetreden 7 maart 2001
Einde termijn 2 november 2002
Premier Ariel Sharon
Voorganger Shlomo Ben-Ami
Opvolger Benjamin Netanyahu
Aangetreden 14 juli 1992
Einde termijn 22 november 1995
Premier Yitzhak Rabin
Voorganger David Levy
Opvolger Ehud Barak
Aangetreden 20 oktober 1986
Einde termijn 23 december 1988
Premier Yitzhak Shamir
Voorganger Yitzhak Shamir
Opvolger Moshe Arens
8e premier van Israël
Aangetreden 4 november 1995
Einde termijn 18 juni 1996
President Ezer Weizman
Voorganger Yitzhak Rabin
Opvolger Benjamin Netanyahu
Aangetreden 13 september 1984
Einde termijn 20 oktober 1986
President Chaim Herzog
Voorganger Yitzhak Shamir
Opvolger Yitzhak Shamir
Aangetreden 22 april 1977
Einde termijn 21 juni 1977
President Ephraim Katzir
Voorganger Yitzchak Rabin
Opvolger Menachem Begin
Portaal  Portaalicoon   Politiek
Shimon Peres
Minister van Defensie
Aangetreden 4 november 1995
Einde termijn 18 juni 1996
Premier Shimon Peres
Voorganger Yitzhak Rabin
Opvolger Yitzhak Mordechai
Aangetreden 3 juni 1974
Einde termijn 20 juni 1977
Premier Yitzhak Rabin
Voorganger Moshe Dayan
Opvolger Ezer Weizman
Minister van Financiën
Aangetreden 22 december 1988
Einde termijn 15 maart 1990
Premier Yitzhak Shamir
Voorganger Moshe Nissim
Opvolger Yitzhak Shamir
Minister van Religieuze aangelegenheden
Aangetreden 13 september 1984
Einde termijn 23 december 1984
Premier Shimon Peres
Voorganger Yosef Burg
Opvolger Yosef Burg
Minister van Binnenlandse Zaken
Aangetreden 3 september 1984
Einde termijn 24 december 1984
Premier Shimon Peres
Voorganger Yosef Burg
Opvolger Yitzhak Peretz
Minister van Transport
Aangetreden 1 september 1970
Einde termijn 20 maart 1974
Premier Golda Meïr
Voorganger Ezer Weizman
Opvolger Aharon Yariv
Minister van Communicatie
Aangetreden 1 september 1970
Einde termijn 20 maart 1974
Premier Golda Meïr
Voorganger Elimelekh Rimalt
Opvolger Aharon Uzan
Minister van Immigratie
Aangetreden 22 december 1969
Einde termijn 27 juli 1970
Premier Golda Meïr
Voorganger Yigal Allon
Opvolger Natan Peled
Portaal  Portaalicoon   Politiek

Shimon Peres[1] (Hebreeuws: שמעון פרס), geboren als Szymon Perski (Wiszniew, Polen, thans Visjneva, Wit-Rusland, 2 augustus 1923), is een Israëlisch politicus, de negende premier van Israël (1984-1986 en 1995-1996), tweemaal plaatsvervangend premier en de voormalige leider van de Arbeidspartij tot hij in november 2005 vervangen werd door Amir Peretz en hij overstapte naar Kadima. Peres werd op 13 juni 2007 tot president van Israël verkozen en werd op 15 juli 2007 beëdigd. Hij is het oudste staatshoofd ter wereld. Van mei 1945 tot haar overlijden in januari 2011 was hij gehuwd met Sonya Gelman.

Jeugd[bewerken]

In 1934 vertrok hij met zijn ouders naar de stad Tel Aviv in Palestina. Hij ging naar de Geula School in Tel Aviv, en daarna naar de Landbouwschool van Ben Shemen. In 1947 werd hij lid van de Hagana, de voorloper van het huidige Israëlische defensieleger.

Politieke carrière[bewerken]

Shimon Peres en toenmalig Premier van Israël Levi Eshkol in 1965

Zijn politieke loopbaan begon in 1959 toen hij werd verkozen in de Knesset. Decennnialang zat hij in het parlement. Ook bekleedde hij diverse ministeriële posten, onder meer die van Defensie en Buitenlandse Zaken, en was hij lange tijd partijleider.

Tweemaal premierschap[bewerken]

Peres was tweemaal premier van Israël. Vanaf 13 september 1984 gaf hij leiding aan een 'eenheidsregering' met de Likoed van Yitzhak Shamir, met wie hij volgens een 'rotatieverdrag' op 20 oktober 1986 het premierschap inruilde voor het ministerie van Buitenlandse Zaken. Vanaf 1995 tot 1996 werd hij opnieuw premier, ditmaal aan het hoofd van een linkse regering.

Voorts was hij tweemaal plaatsvervangend premier. Vanaf 7 april tot 20 juni 1977 was hij plaatsvervanger van Yitzchak Rabin, die zich terugtrok als premier maar niet kon aftreden omdat hij leiding gaf aan een demissionair kabinet.

Vanwege de moord op Rabin op 4 november 1995 werd hij opnieuw waarnemend minister-president. De dag erop werd hij als volwaardig premier beëdigd. In 1996 werden er voor het eerst directe verkiezingen voor het premierschap gehouden. Aanvankelijk leek Peres deze te hebben gewonnen maar naarmate er meer uitslagen binnenstroomden, slonk zijn winst totdat hij met slechts een verschil van één procent het tegen rivaal Benjamin Netanyahu van Likoed moest afleggen. Zijn premierschap eindigde op 18 juni 1996.

Verlies partijleiderschap in 2005[bewerken]

In 2004 besloot de partijtop om nieuwe leidersverkiezingen uit te schrijven. De persoon die dit won, mocht de lijsttrekker worden namens de partij bij de parlementsverkiezingen van 2006. In de polls stond Peres ruim boven alle andere kandidaten. Tot ieders verbazing werd hij op 9 november 2005 echter niet herkozen, maar de vakbondsleider Amir Peretz. Peres kreeg 40% van de stemmen, Peretz 42,4%. Het was de vijfde verkiezing die Peres verloor.

Overgang naar Kadima eind 2005[bewerken]

Op 30 november 2005 maakte Peres bekend, dat hij na zestig jaar lid te zijn van de Arbeiderspartij, de partij te verlaten en lid te worden van Kadima, de partij die Ariel Sharon toen had opgericht. "Mijn tijd van dienst voor de Arbeidspartij is voorbij", zei Peres. Sharon beloofde Peres na een overwinning van Kadima bij de verkiezingen van maart 2006 te zullen opnemen in een nieuw kabinet.

Toen Sharon op 4 januari 2006 werd getroffen door een zware beroerte en een hersenbloeding, gingen de geruchten de ronde dat Peres de nieuwe leider van Kadima zou gaan worden. Volgens een peiling zou de partij onder leiding van Peres 42 zetels behalen, en onder Olmert's leiderschap 40 zetels. Vele oud-leden van de Likoed gaven hun steun echter aan Olmert. Peres verklaarde dat hij Olmert steunde, en dat hij lid bleef van Kadima.

Bij de verkiezingen van maart 2006 stond Peres op de tweede plaats, onder Ehud Olmert, en boven Tzipi Livni.

Presidentschap vanaf 2007[bewerken]

Peres werd op 13 juni 2007 verkozen tot president van Israël. Hij versloeg Reuven Rivlin en Colette Avital. In deze functie is hij de opvolger van Moshe Katsav. Katsav had per 25 januari 2007 verlof genomen na beschuldigingen van seksuele en frauduleuze misdrijven . Parlementsvoorzitster Dalia Itzik nam de functie tijdelijk waar. Peres is de tiende president van de staat Israël. Zijn beëdiging vond op 15 juli 2007 plaats.

Als president van Israël bracht Peres van 30 september tot 2 oktober 2013 een officieel bezoek aan Nederland. Hij had ontmoetingen met koning Willem-Alexander en premier Rutte en hield in het gebouw van de Eerste Kamer een toespraak tot leden van de Staten-Generaal. Daarin ging hij in op de in de zomer van 2013 hervatte onderhandelingen met de Palestijnen, de burgeroorlog in Syrië en de nucleaire dreiging die ook na het aantreden van de ogenschijnlijk meer gematigde president Hassan Rohani volgens Israël blijft uitgaan van Iran.

Onderscheidingen[bewerken]

In 1994 ontvingen hij, Yitzchak Rabin en Yasser Arafat samen de Nobelprijs voor de Vrede voor hun inzet bij de Oslo-akkoorden. Het jaar ervoor, in 1993, had het drietal ook de Félix Houphouët-Boigny-Vredesprijs van de UNESCO ontvangen.

Bibliografie[bewerken]

Shimon Peres op een bijeenkomst van het Joods Wereldcongres in Jeruzalem

Peres is de auteur van vele boeken, die onder meer in het Engels en Nederlands zijn uitgegeven:

Slechts één van zijn boeken, Het Nieuwe Midden-Oosten, verscheen (tot 2004) in het Nederlands. Voorts publiceerde hij poëzie in het Hebreeuws.

Externe links[bewerken]

  • (en) Shimon Peres (zittingsperiode, cv), website van de Knesset
  • (en) Shimon Peres (biografie), Israëlisch ministerie van Buitenlandse Zaken
Bronnen, noten en/of referenties
Voorganger:
Amram Mitzna
Leider van de Arbeidspartij
2003 - 2005
Opvolger:
Amir Peretz
Voorganger:
Yitzchak Rabin
Leider van de Arbeidspartij
1995 - 1996
Opvolger:
Ehud Barak
Voorganger:
Yitzchak Rabin
Minister van Defensie
1995 - 1996
Opvolger:
Yitzhak Mordechai
Voorganger:
David Levy
Minister van Buitenlandse Zaken
1992 - 1995
Opvolger:
Ehud Barak
Voorganger:
Moshe Nissim
Minister van Financiën
1988 - 1990
Opvolger:
Yitzhak Rabin
Voorganger:
Moshe Dayan
Minister van Defensie
1974 - 1977
Opvolger:
Ezer Weizman
Voorganger:
Yitzchak Rabin
Leider van de Arbeidspartij
1977 - 1992
Opvolger:
Yitzhak Rabin
Voorganger:
Shlomo Ben-Ami
Minister van Buitenlandse Zaken
2001 - 2003
Opvolger:
Benjamin Netanyahu
Winnaars van de Nobelprijs voor de Vrede

1901: Dunant, Passy · 1902: Ducommun, Gobat · 1903: Cremer · 1904: Institut de Droit International · 1905: Von Suttner · 1906: Roosevelt · 1907: Moneta, Renault · 1908: Arnoldson, Bajer · 1909: Beernaert, Balluet d'Estournelles de Constant · 1910: IPB · 1911: Asser, Fried · 1912: Root · 1913: La Fontaine · 1917: ICRC · 1919: Wilson · 1920: Bourgeois · 1921: Branting, Lange · 1922: Nansen · 1925: Chamberlain, Dawes · 1926: Briand, Stresemann · 1927: Buisson, Quidde · 1929: Kellogg · 1930: Söderblom · 1931: Addams, Butler · 1933: Angell · 1934: Henderson · 1935: Von Ossietzky · 1936: Lamas · 1937: Cecil · 1938: Office international Nansen pour les réfugiés · 1944: ICRC · 1945: Hull · 1946: Balch, Mott · 1947: Friends Service Council, American Friends Service Committee · 1949: Orr · 1950: Bunche · 1951: Jouhaux · 1952: Schweitzer · 1953: Marshall · 1954: Bureau van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen · 1957: Pearson · 1958: Pire · 1959: Noel-Baker · 1960: Luthuli · 1961: Hammarskjöld · 1962: Pauling · 1963: ICRC, IFRC · 1964: King · 1965: UNICEF · 1968: Cassin · 1969: Internationale Arbeidsorganisatie · 1970: Borlaug · 1971: Brandt · 1973: Kissinger, Lê Đức Thọ · 1974: MacBride, Satō · 1975: Sacharov · 1976: Williams, Corrigan · 1977: Amnesty International · 1978: Sadat, Begin · 1979: Moeder Teresa · 1980: Esquivel · 1981: Bureau van de Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen · 1982: Myrdal, Robles · 1983: Wałęsa · 1984: Tutu · 1985: IPPNW · 1986: Wiesel · 1987: Arias · 1988: VN-vredesmacht · 1989: Gyatso · 1990: Gorbatsjov · 1991: Suu Kyi · 1992: Menchú · 1993: Mandela, De Klerk · 1994: Arafat, Peres, Rabin · 1995: Rotblat, Pugwash Conferences on Science and World Affairs · 1996: Ximenes Belo, Ramos-Horta · 1997: ICBL, Williams · 1998: Hume, Trimble · 1999: AzG · 2000: Dae-jung · 2001: VN, Annan · 2002: Carter · 2003: Ebadi · 2004: Maathai · 2005: IAEA, El-Baradei · 2006: Grameen Bank, Yunus · 2007: Gore, IPCC · 2008: Ahtisaari · 2009: Obama · 2010: Liu · 2011: Johnson Sirleaf, Gbowee, Karman · 2012: Europese Unie · 2013: Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens