1923

1923
Eeuwen:	19e eeuw · 20e eeuw · 21e eeuw
Decennia:	1910-1919 · 1920-1929 · 1930-1939
Jaren:	< · 1921 · 1922 · 1923 · 1924 · 1925 · >
Maanden:	jan · feb · mrt · apr · mei · jun jul · aug · sep · okt · nov · dec
Jaartelling in verschillende culturen
Ab urbe condita:		2676 MMDCLXXVI
Armeense jaartelling:		1372 ԹՎ ՌՅՀԲ
Chinese jaartelling:		4619 – 4620 己戌 – 庚亥
Christelijke jaartelling:		1923 MCMXXIII
Ethiopische jaartelling:		1915 –1916
Hebreeuwse jaartelling:		5683 – 5684
Hindoekalenders:
- Vikram Samvat		1978 – 1979
- Shaka Samvat		1845 – 1846
- Kali Yuga		5024 – 5025
Iraanse jaartelling:		1301 –1302
Islamitische jaartelling:		1342 – 1343
Maçonnieke jaartelling:		5922 - 5923
Dit jaar naar onderwerp
Film in 1923
Lijst van landen in 1923
Sport in 1923
Gregoriaanse kalender van 1923

Het jaar 1923 is een jaartal volgens de christelijke jaartelling.

Gebeurtenissen

januari

• 1 - De oudste voetbalclub van Nederland, HFC, speelt een nieuwjaarswedstrijd tegen een elftal van oud-internationals. Deze match zou sindsdien jaarlijks worden gehouden.
• 10 - Start van de Nederlandse Dada-tournee van Theo van Doesburg, Nelly van Moorsel, Vilmos Huszár en Kurt Schwitters bij de Haagsche Kunstkring in Den Haag.
• 22 - Oprichting in Utrecht van het Verbond van Actualisten, de eerste fascistische partij in Nederland.
• Frankrijk gaat over tot de bezetting van het Ruhrgebied.

februari

• 16 - Howard Carter opent het graf van farao Toetanchamon, dat gevuld bleek met schatten.

maart

• maart - In Nederland verschijnt het eerste nummer van Opwaartsche Wegen, een literair tijdschrift op protestant-christelijke grondslag.

april

• 13 - Kurt Schwitters houdt in de bovenzaal van Hotel Phoenix te Drachten de laatste DaDa-bijeenkomst ter wereld.
• 15 Een jaar na de ontdekking komt insuline beschikbaar voor diabetici.

juni

• 14 - De Bulgaarse politicus Alexander Stamboeliski wordt vermoord door de Macedonische revolutionaire organisatie IMRO.

juli

• 8 - Oprichting van de Hilversumsche Draadlooze Omroep.
• 13 - In de heuvels boven Los Angeles worden de vijftien meter hoge letters 'Hollywoodland' geplaatst. Deze reclame-uiting van een projectontwikkelaar groeit uit tot een symbool voor de glamourstad Hollywood. Eind jaren 40 verdwijnen de laatste vier letters.
• 24 - Het Verdrag van Lausanne wordt gesloten. Turkije krijg Smyrna (İzmir), Adrianopel (Edirne) en enkele eilanden in de Egeïsche Zee van Griekenland en alle geallieerde bezetting van Turks gebied wordt beëindigd.
• De eerste 24 uur van Le Mans vindt plaats.

augustus

• 11 - De Nederlandse minister van Financiën Dirk Jan de Geer treedt af omdat hij de Vlootwet niet voor zijn rekening wil nemen.
• 13 - Het Drentse dorp Dwingeloo wordt getroffen door een grote brand. De 15e eeuwse Sint-Nicolaaskerk, de synagoge, een herberg, een smederij en negen woningen gaan in vlammen op.
• 14 - Als onderdeel van de Vrede van Lausanne wordt de situatie van de Dardanellen geregeld: ze komen geheel onder Turks bestuur, maar worden gedemilitariseerd. Doorvaart is vrij voor oorlogsschepen van alle landen in vredestijd of als Turkije in een oorlog neutraal is. Dit is het eerste multilaterale verdrag waaraan de Sovjet-Unie deelneemt.

september

• 1 - Tokio wordt getroffen door een zeer zware aardbeving met een kracht van 8,2 op de schaal van Richter. Er vallen meer dan 140.000 doden.
• 1 - Opening van het eerste Academische jaar van de Katholieke Universiteit Nijmegen, thans Radboud Universiteit Nijmegen. 80 Studenten van goed katholieke achtergrond hadden zich aangemeld.
• 22 - Een communistische revolutie in Bulgarije mislukt volledig, en leidt tot sterke anticommunistische repressie door de regering.
• In Spanje pleegt commandant Miguel Primo de Rivera een coup samen met enkele medeofficieren.

oktober

• 6 - Turkse troepen bezetten Constantinopel.
• 15 - Opening tentoonstelling Les Architectes du Groupe “de Styl” van onder andere Theo van Doesburg en Cor van Eesteren in Parijs.
• 16 - Oprichting Vughtse Mixed Hockey & Cricket Club MOP.
• 21 - Een voor deze datum geplande communistische revolutie in Duitsland wordt afgeblazen, mede omdat de sociaal-democraten en de niet-communistische arbeiders weigeren zich erbij aan te sluiten.
• 29 - Stichting van de republiek Turkije. De hoofdstad wordt verplaatst van Istanboel naar Ankara.

november

• 8 - De Bierkellerputsch, een mislukte greep naar de macht in Beieren door de nationaalsocialistische NSDAP onder leiding van Adolf Hitler.
• Hyperinflatie in Duitsland als gevolg van de Eerste Wereldoorlog. Het waardeloze geld wordt gesaneerd door de regering en daarvoor komt de Rentenmark in de plaats. Hierna keert de rust (voorlopig) terug.

zonder datum

• Het Belgisch parlement neemt de wet-Nolf aan, waarbij de Universiteit Gent tweetalig wordt gemaakt.
• De Marokkaanse stad Tanger krijgt een internationale en neutrale status.
• Door de ondertekening van de Jachtwet verdwijnen in Nederland de laatste heerlijke rechten, namelijk het jacht- en visrecht.
• Carl Jung verklaart zijn theorieën over extraverten en introverten en breidt later zijn werk uit tot het bestuderen van de invloed van de cultuur op het individu.

Muziek

• De Finse componist Jean Sibelius componeert zijn Symfonie nr. 6, opus 104

Literatuur

• De Ierse schrijver William Butler Yeats ontvangt de Nobelprijs voor de Literatuur
• Louis Couperus ontvangt de Tollensprijs
• Louis Couperus schrijft Oostwaarts
• Aart van der Leeuw publiceert De gezegenden

Beeldende kunst

• 

  Handel (1923) Otto Gutfreund

• 

  Zelfportret (1923) Lovis Corinth Kunstmuseum Bern

Bouwkunst

• 

  Laboratorium voor Tuinbouwplantenteelt, Wageningen (1923) Cornelis Blaauw

Geboren

januari

• 1 - Shoshana Damari, Israëlisch zangeres en actrice (overleden 2006)
• 1 - Milt Jackson, Amerikaans jazzmuzikant (overleden 1999)
• 1 - Ousmane Sembène, Senegalees auteur en filmmaker (overleden 2007)
• 6 - Jacobo Timerman, Argentijns journalist, publicist, uitgever en mensenrechtenactivist (overleden 1999)
• 8 - Ivo Michiels, Vlaams schrijver
• 11 - Kathleen Byron, Engels actrice (overleden 2009)
• 12 - Holden Roberto, Angolees vrijheidsstrijder en rebel (overleden 2007)
• 13 - Wim Slijkhuis, Nederlands atleet (overleden 2003)
• 15 - Jan Vladislav, Tsjechisch dissident schrijver (overleden 2009)
• 16 - Wim Aantjes, Nederlands politicus
• 18 - Gerrit Voorting, Nederlands wielrenner
• 19 - Jean Stapleton, Amerikaans actrice (Edith in All in the Family)
• 19 - Markus Wolf, Oost-Duits spion (overleden 2006)
• 21 - Alberto de Mendoza, Argentijns acteur (overleden 2011)
• 23 - Horace Ashenfelter, Amerikaans atleet
• 24 - Simeon ten Holt, Nederlands componist
• 27 - IJsbrand Hendrik de Zeeuw, Nederlands politicus en burgemeester (overleden 1975)
• 31 - Norman Mailer, Amerikaans schrijver en journalist (overleden 2007)

februari

• 7 - Willem Augustin, Nederlands schaatser (overleden 2004)
• 11 - Antony Flew, Engels filosoof (overleden 2010)
• 12 - Nand Buyl, Vlaams acteur (onder andere Schipper naast Mathilde) (overleden 2009)
• 15 - Marcel Denis, Belgisch stripauteur (overleden 2002)
• 22 - Norman Smith, Brits muziekproducer en zanger (overleden 2008)

maart

• 3 - Barney Martin, Amerikaans acteur (overleden 2005)
• 4 - Kurt Schubert, Oostenrijks hebraïcus en judaïst (overleden 2007)
• 8 - Juancho Evertsz, premier Nederlandse Antillen (overleden 2008)
• 10 - Val Fitch, Amerikaans kernfysicus en Nobelprijswinnaar
• 12 - Hjalmar Andersen, Noors schaatser
• 12 - Walter Schirra, Amerikaans militair, ruimtevaarder en ondernemer (overleden 2007)
• 12 - Mae Young, Amerikaans worstelaarster
• 13 - Dimitrios Ioannidis, Grieks officier (junta) (overleden 2010)
• 22 - Marcel Marceau, Frans mime-speler (overleden 2007)
• 24 - Brian Naylor, Brits autocoureur (overleden 1989)
• 24 - Wim van der Voort, Nederlands schaatser
• 25 - Wim van Est, Nederlands wielrenner (overleden 2003)
• 27 - Ans Koning, Nederlands atlete (overleden 2006)
• 28 - Josua Bruyn, Nederlands kunsthistoricus en Rembrandtkenner (overleden 2011)
• 29 - Geoff Duke, Brits motor- en autocoureur

april

• 3 - Chuck Weyant, Amerikaans autocoureur
• 13 - Jan van Genderen, Nederlands predikant en theoloog (overleden in 2004)
• 15 - Ernesto Prinoth, Italiaans autocoureur (overleden 1981)
• 20 - Sten Andersson, Zweeds sociaal democratisch politicus (overleden 2006)
• 21 - Andrea Domburg, Nederlands actrice (overleden 1997)
• 21 - John Mortimer, Engels schrijver (overleden 2009)
• 22 - Bettie Page, Amerikaans fotomodel (overleden 2008)
• 22 - Aaron Spelling, Amerikaans film- en televisieproducent en scriptschrijver (overleden in 2006)
• 23 - Dolph Briscoe, Amerikaans politicus (overleden 2010)
• 23 - Peter Slabakov, Bulgaars filmacteur en politicus (overleden 2009)
• 30 - Al Lewis, Amerikaans acteur (overleden in 2006)

mei

• 1 - Joseph Heller, Amerikaans schrijver (onder andere "Catch-22") (overleden 1999)
• 2 - Patrick Hillery, Iers arts en politicus (onder andere president 1976-1990) (overleden 2008)
• 6 - Galyani Vadhana, Thais prinses (overleden 2008)
• 8 - Maria Zamora, Nederlands zangeres (overleden 1996)
• 9 - Claude Piéplu, Frans acteur (overleden in 2006)
• 15 - Cor Braasem, Nederlandse waterpoloër (overleden 2009)
• 18 - Mario Sandoval Alarcón, Guatemalteeks politicus en militair (overleden 2003)
• 20 - Steve Krantz, Amerikaans (televisie)filmproducent en schrijver (overleden 2007)
• 22 - Max Velthuijs, Nederlands schrijver en tekenaar van kinderboeken (onder andere "Kikker is verliefd") (overleden 2005)
• 26 - James Arness, Amerikaans acteur (overleden 2011)
• 26 - Horst Tappert, Duits acteur (onder andere Derrick) (overleden 2008)
• 27 - Henry Kissinger, Amerikaans diplomaat en minister van Buitenlandse Zaken
• 27 - Sumner Redstone, Amerikaans mediatycoon
• 27 - Nicole Stéphane, Frans actrice (overleden 2007)
• 28 - György Ligeti, Hongaars-Oostenrijks componist (overleden 2006)
• 31 - Reinier III, Prins van Monaco (overleden 2005)

juni

• 5 - Daniel Pinkham, Amerikaans componist (overleden 2006)
• 6 - Jim Rigsby, Amerikaans autocoureur (overleden 1952)
• 15 - Erland Josephson, Zweeds acteur
• 18 - Herman Krebbers, Nederlands violist
• 19 - Jef Burm, Vlaams acteur (onder andere De Paradijsvogels en De vertraagde film)
• 20 - Marcus Bakker, Nederlands politicus (overleden 2009)
• 25 - Stan Clements, Engels voetballer
• 25 - Sam Francis, Amerikaans kunstschilder (overleden 1994)
• 26 - Frans Tutuhatunewa, voormalig Moluks president in ballingschap van de Republik Maluku Selatan (RMS)
• 28 - Adolfo Schewelm-Cruz, Argentijns autocoureur

juli

• 2 - György Melis, Hongaars opera- en concertzanger (overleden 2009)
• 2 - Wisława Szymborska, Pools dichteres
• 3 - Charles Hernu, Frans politicus (overleden 1990)
• 8 - Walter Buschhoff, Duits acteur
• 12 - Klaas van Dorsten, Nederlands verzetsstrijder en ondernemer (overleden 2007)
• 19 - Louis Olivier, Belgisch politicus
• 22 - Bob Dole, Amerikaans politicus
• 23 - Thea Beckman, Nederlands (kinderboeken)schrijfster (Kruistocht in Spijkerbroek) (overleden 2004)
• 25 - Estelle Getty, Amerikaans actrice (overleden 2008)
• 25 - Maria Gripe, Zweeds schrijver (overleden 2007)

augustus

• 2 - Shimon Peres, Israëlisch politicus en premier
• 5 - Devan Nair, Singaporees politicus (overleden 2005)
• 6 - Marisa Merlini, Italiaans actrice (overleden 2008)
• 8 - Jan Cijs, Nederlands snelwandelaar (overleden 2007)
• 8 - Esther Williams, Amerikaans zwemkampioene en actrice
• 9 - Gerrit Kouwenaar, Nederlands schrijver en dichter
• 10 - Jean Graton, Frans-Belgisch striptekenaar (Michel Vaillant)
• 13 - Arnljot Eggen, Noors dichter (overleden 2009)
• 15 - Gé van Dijk, Nederlands voetballer (overleden 2005)
• 17 - Anton Kersjes, Nederlands dirigent (overleden 2004)
• 18 - André Roosenburg, Nederlands voetballer (overleden 2002)
• 20 - Jim Reeves, Amerikaans countryzanger (overleden 1964)
• 23 - Ted Codd, Brits informaticus (overleden 2003)
• 29 - Richard Attenborough, Brits regisseur

september

Peter Lawford

• 1 - Theo Joekes, Nederlands politicus en schrijver (overleden 1999)
• 1 - Rocky Marciano, Amerikaans bokser (overleden 1969)
• 5 - Theo Blankenauw, Nederlands wielrenner
• 7 - Peter Lawford, Engels-Amerikaans acteur, lid van de Rat Pack en echtgenoot van Patricia Kennedy (overleden 1984)
• 9 - Daniel Carleton Gajdusek, Amerikaans viroloog en Nobelprijswinnaar (overleden 2008)
• 9 - Cliff Robertson, Amerikaans acteur (overleden 2011)
• 16 - Appie Baantjer, Nederlands schrijver, geestelijk vader van rechercheur De Cock (overleden 2010)
• 17 - Nantas Salvalaggio, Italiaans schrijver en journalist (overleden 2009)
• 30 - Robert Everaert, Belgisch atleet

oktober

• 1 - Trevor Ford, Welsh voetballer (overleden 2003)
• 2 - Anton Peters, Vlaams acteur, regisseur en theaterproducent (overleden 1989)
• 4 - Charlton Heston, Amerikaans acteur (overleden 2008)
• 7 - Irma Grese, Duits SS-leidster (overleden 1945)
• 7 - Toon van Welsenes, Nederlands atleet (overleden 1974)
• 13 - Faas Wilkes, Nederlands voetballer (overleden 2006)
• 16 - Bert Kaempfert, Duits componist, arrangeur en orkestleider (overleden 1980)
• 17 - Barney Kessel, Amerikaans jazzgitarist (overleden 2004)
• 17 - Nel Noordzij, Nederlands schrijfster en dichteres (overleden 2003)
• 22 - Bert Trautmann, Duits voetbaldoelman
• 23 - Otfried Preußler, Duits (kinderboeken)schrijver
• 27 - Dennis Herod, Engels voetballer (overleden 2009)
• 27 - Roy Lichtenstein, Amerikaans pop-art-kunstenaar (overleden 1997)
• 29 - Gerda van der Kade-Koudijs, Nederlands atlete

november

• 1 - Victoria de los Ángeles, Spaans operazangeres (overleden 2005)
• 8 - Jack Kilby, Amerikaans natuurkundige (overleden 2005)
• 12 - Vicco von Bülow, Duits cabaretier, schrijver en cartoonist (overleden 2011)
• 15 - Paul van Philips, Surinaams politicus en hoogleraar (overleden 1977)
• 17 - Aristides Pereira, Kaapverdisch politicus (overleden 2011)
• 18 - Alan Shepard, eerste Amerikaan in de ruimte (overleden 1998)
• 20 - Nadine Gordimer, Zuid-Afrikaans schrijfster en winnares Nobelprijs voor de Literatuur (1991)
• 21 - Xie Jin, Chinees filmregisseur (overleden 2008)
• 25 - Mattheus Karel van Dijke, Nederlands burgemeester (overleden 1987)
• 25 - Jaap van Meekren, Nederlands televisiejournalist en -presentator (overleden 1997)
• 26 - Miguel de Vita, Uruguayaans schilder (overleden 2001)
• 29 - Chuck Daigh, Amerikaans autocoureur (overleden 2008)

december

• 1 - Maurice De Bevere, Belgisch striptekenaar (Lucky Luke) (overleden 2001)
• 2 - Maria Callas, Amerikaans sopraan (overleden 1977)
• 2 - Aleksandr Jakovlev, Russisch politicus (bedenker van glasnost en perestrojka) (overleden 2005)
• 4 - Philip Slier, Nederlands Joodse dwangarbeider in de Tweede Wereldoorlog (overleden 1943)
• 6 - Joseph Msika, Zimbabwaans politicus (overleden 2009)
• 7 - Shinkichi Tajiri, Amerikaans beeldhouwer, kunstschilder, fotograaf en filmmaker (overleden 2009)
• 8 - André Wynen, Belgisch arts en verzetsstrijder (overleden 2007)
• 9 - Ennio de Concini, Italiaans scenarioschrijver en filmregisseur (overleden 2008)
• 10 - Jorge Semprún, Spaans schrijver (overleden 2011)
• 11 - Betsy Blair, Amerikaans actrice (overleden 2009)
• 11 - Savka Dabčević-Kučar, Kroatisch politica (overleden 2009)
• 12 - John Pulman, Brits snookerspeler (overleden 1998)
• 13 - Philip Anderson, Amerikaans natuurkundige en Nobelprijswinnaar
• 14 - Gerard (van het) Reve, Nederlands schrijver en dichter (overleden 2006)
• 16 - Tip Marugg, Antilliaans schrijver en dichter (overleden 2006)
• 17 - Jaroslav Pelikan, Amerikaans theoloog en historicus (overleden 2006)
• 18 - Lotti van der Gaag, Nederlands beeldhouwster en schilderes (overleden 1999)
• 25 - René Girard, Frans filosoof

exacte datum onbekend

• Marc Plettinck, Belgisch kunstenaar (overleden 2006)

Overleden

januari

• 11 - Constantijn I van Griekenland (54), koning van Griekenland (1913-1917 / 1920-1922)

februari

• 1 - Lodewijk Variara (48), Italiaans geestelijke en zalige
• 6 - Edward Emerson Barnard (65), Amerikaans astronoom
• 10 - Wilhelm Röntgen (77), Duits natuurkundige en winnaar eerste Nobelprijs voor de Natuurkunde (1901)

maart

• 8 - Johannes Diderik van der Waals (85), Nederlands natuurkundige
• 16 - Alexander Lodygin (75), Russisch elektrotechnicus en uitvinder
• 26 - Sarah Bernhardt (78), Nederlands-Frans actrice

april

• 5 - Lord Carnarvon (56), Brits egyptoloog
• 13 - Willem Witsen (63), Nederlands kunstschilder
• 17 - Jan Kotěra (51), Tsjechisch architect

mei

• 23 - Otto Bahr Halvorsen (50), Noors politicus

juni

• 4 - Filippus Smaldone (74), Italiaans geestelijke en heilige
• 5 - George Hendrik Breitner (65), Nederlands kunstschilder
• 14 - Aleksandar Stambolijski (44), Bulgaars politicus
• 18 - Luis Terrazas (94), Mexicaans politicus, militair en haciendero
• 20 - Jean Baptiste Nobels (66), Belgisch politicus

juli

• 5 - Théophile Seyrig (80), Belgisch ingenieur
• 13 - Otto Blehr (76), Noors politicus
• 16 - Louis Couperus (60), Nederlands schrijver

augustus

• 2 - Warren G. Harding (57), 29e president van de Verenigde Staten
• 10 - Raphael Pumpelly (85), Amerikaans geoloog en ontdekkingsreiziger
• 19 - Vilfredo Pareto (75), Italiaans econoom

oktober

• 3 - Charles Proteus Steinmetz (58), Duits-Amerikaans wiskundige en elektrotechnicus
• 14 - Marcellus Emants (75), Nederlands schrijver

december

• 1 - Virginie Loveling (87), Vlaams schrijfster
• 27 - Gustave Eiffel (91), Frans architect

Weerextremen in België

• winter: Winter met laagste zonneschijnduur: 83 uur (normaal 168 uur).
• 17 mei: Sneeuw in de streek rond Stavelot.
• 27 juni: Minimumtemperatuur –0,4 °C in Belgisch Lotharingen.
• juni: Juni met laagste gemiddelde dampdruk: 10,9 hPa (normaal 13,5 hPa).
• juni: Juni met laagste gemiddelde maximum temperatuur: 15,6 °C (normaal 20,2 °C).
• juni: Juni met laagste gemiddelde temperatuur: 11,6 °C (normaal 15,5 °C).
• 13 juli: Maximumtemperaturen: 33,9 °C in Stavelot, 34,9 °C in Oostende, 38,7 °C in Leopoldsburg.

Bron: KMI Gegevens Ukkel 1901-2003 met aanvullingen

Mediabestanden

Zie de categorie 1923 van Wikimedia Commons voor meer mediabestanden.