Lucky Luke

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Lucky Luke
Lucky-luke.png
Land van oorsprong Vlag van België België
Oorspronkelijke taal Frans
Genre western, humoristische strip, historische strip
Creatieteam
Tekenaar(s) Maurice De Bevere
Publicatie
Uitgever Voorheen: Dupuis
Nu: Lucky Comics & Lucky Productions
Publicatiemedia Stripboeken
Huidige status Lopend
Portaal  Portaalicoon   Strip

Lucky Luke is een Belgische stripreeks die sinds 1946 loopt. De verhalen draaien rond een cowboy; Lucky Luke, en zijn avonturen in het Wilde Westen. De strip werd bedacht door de Belg Maurice De Bevere onder het pseudoniem "Morris". Twee jaar na diens overlijden in 2001 hervatte Hervé Darmenton het tekenwerk.

Lucky Luke is een humoristische stripreeks en heeft vele scenaristen gehad, waarvan René Goscinny de bekendste en meest gevierde was. De verhalen spelen zich alle af in de Verenigde Staten in de negentiende eeuw. Vaak worden de clichés van het westerngenre geparodieerd en ook bekende kleurrijke historische personages opgevoerd.

De strip is samen met De avonturen van Kuifje en Asterix een van de succesvolste Europese stripseries ooit. De reeks is in 23 talen vertaald, waaronder enkele Afrikaanse en Aziatische talen.

Inhoud[bewerken]

Lucky Luke in het Ankara Amusement Park (2007)

De stripserie draait om een rondzwervende cowboy genaamd Lucky Luke, die overal waar hij komt helpt om onrecht en misdaad te bestrijden. Hij staat vooral bekend om het feit dat hij sneller schiet dan zijn schaduw. De overige hoofdpersonages zijn Lukes trouwe paard Jolly Jumper, de domste hond ter wereld Rataplan en de boevenbende De Daltons.

Alle verhalen spelen zich af in de 19de eeuw, zij het zonder duidelijke chronologie of vermelding van jaartallen. Lucky Luke ontmoet ook regelmatig beroemde historische figuren, zoals Calamity Jane, Billy The Kid, Jesse James, Abraham Lincoln en Sarah Bernhardt, en is betrokken bij verschillende historische gebeurtenissen, zoals de oprichting van de Pony Express, de aanleg van de eerste telegraafverbinding van de oostkust naar de westkust en de kolonisatie van Oklahoma. In werkelijkheid leefden deze personen van de vroege tot late 19e eeuw, en vonden de gebeurtenissen waar Luke bij betrokken is over een periode van vele jaren plaats. Zo ontmoet Lucky Lucky Luke in "The Daily Star" Horace Greeley voor diens reis naar New York, wat dit verhaal rond 1830 plaatst, terwijl Lukes betrokkenheid bij het gevecht met de Daltonbende in Coffeyville (in het album "Vogelvrij") rond 1892 plaatsvindt.

Achtergrond[bewerken]

Lucky Luke debuteerde in 1946 en verscheen jarenlang in de weekbladen Spirou en Robbedoes. De strip was bedoeld als een parodie op de destijds populaire westerns en deze filminvloeden keren ook terug in de tekenstijl. Decors, coulissen, rekwisieten, wisselende cameraposities, beeldmontage en lay-out zijn allemaal goed door Morris bestudeerd en verwerkt in de strip. Sommige shots beeldde hij af op volle paginabreedte. Morris documenteerde zich voor ieder verhaal zorgvuldig, onder andere met behulp van bioscoopaffiches. Die kon hij niet zomaar in handen krijgen. Hij moest ze daarom uit de bioscoopvitrine stelen, waarbij zijn vriend André Franquin op de uitkijk stond. De affiches (allemaal met afgescheurde hoeken) zijn bewaard gebleven.[1]

Morris was echter geen sterk scenarist. Zijn vroege verhalen missen vaak een plot en moeten het vooral hebben van de actiescènes. Dat veranderde toen René Goscinny de verhalen ging schrijven. Tijdens hun samenwerking beleefde de strip haar gouden jaren. Na de dood van Goscinny in 1977 namen meerdere scenaristen het schrijfwerk van hem over, waaronder Vicq, Bob de Groot, Jean Léturgie en Lo Hartog Van Banda.

Na de dood van Morris in 2001 werd de serie voortgezet door de Franse tekenaar Achdé, in samenwerking met de schrijver Laurent Gerra.

Personages[bewerken]

Hoofdpersonen[bewerken]

Lucky Luke en de Daltons in Walibi Belgium
Lucky Luke
De man die sneller schiet dan zijn schaduw. Hij is doorgaans gekleed in een blauwe broek, geel overhemd met een zwart hesje, een rode zakdoek om zijn nek, een witte cowboyhoed en bruine laarzen. Lukes uiterlijk is in de loop der tijd duidelijk veranderd. Luke is een poor lonesome cowboy die, overal waar hij komt, onrecht en misdaad bestrijdt. Over zijn exacte afkomst is niets bekend. In de eerdere strips was Luke een kettingroker, maar in 1983 verving Morris de sigaret door een strootje. Dit leverde hem waardering op van de Wereldgezondheidsorganisatie. Luke heeft slechts één keer in zijn leven iemand doodgeschoten; in zijn debuutalbum doodt hij een criminele dubbelganger van zichzelf. Hij wil zich nooit aan een bepaalde plek of persoon hechten en vertrekt als zijn werk erop zit altijd met de noorderzon. Zijn naam wordt vaak uitgesproken als Lukkie Luk, terwijl deze in het Engels uitgesproken wordt als Lukkie Loek.
Jolly Jumper
Lukes trouwe paard, het snelste paard van het Wilde Westen, en waarschijnlijk ook het intelligentste: voor een potje schaak, vissen met een hengel en een krant drukken draait Jolly Jumper zijn hoef niet om. Hij kan zelfs een blik bonen opendraaien en zijn eigen zadel afdoen.
De Daltons
Zij komen in veel albums voor en worden daarom tot de hoofdpersonen gerekend. Joe, Jack, William en Averell zijn onverbeterlijke schurken. Joe is de kleinste en de slimste, Averell de grootste en domste. Hun moeder, Ma Dalton, speelt soms ook een rol.
Rataplan
De domste hond van het wilde westen. Hij is een parodie op film- en tv-hond Rin Tin Tin en heeft zijn eigen stripreeks.
Bones
Hij is een doodgraver die Lucky Luke bijna in ieder album wel tegenkomt. Hij is klein van postuur en heeft een zeer ongezonde huidskleur. Hij is vaak bij rechtszaken aanwezig, waar hij op een nieuwe klant hoopt en waar hij dan ook vurig pleit voor het ophangen van de verdachte. Ook bij duels is hij aanwezig om alvast de maten van de verwachte verliezer op te meten.

Historische personages uit het Wilde Westen[bewerken]

Diverse personages die voorkomen in de strip hebben echt bestaan.

Cameo's[bewerken]

Morris was een filmfan en hield ervan om zijn personages het gezicht van bekende filmsterren te geven. Ook mensen uit de directe omgeving van Morris kregen een rol. Onder anderen:

  • Lee Van Cleef (westernacteur) als de premiejager Elliot Belt. (De premiejager)
  • Gary Cooper (westernacteur)
  • Céline Dion (zangeres) en haar echtgenoot.
  • W.C. Fields (acteur en alcoholist) als de dronken circusdirecteur Kapitein Mulligan. (Western Circus)
  • Louis de Funès (komiek, filmster en regisseur) Als een van de criminelen die wil verhinderen dat de gokautomaat een succes wordt (De Eenarmige Bandiet)
  • Alfred Hitchcock (regisseur) kreeg een cameo als glazenpoetsende barman. Net als in zijn eigen films komt hij maar even in beeld. (De postkoets, De Duivelsranch)
  • Victor Hubinon (striptekenaar, collega en vriend van Morris) vroeg zelf om een rol. Morris tekende hem als bendeleider Barry Blunt. (In de schaduw der boortorens)
  • Christopher Lee speelt iemand die zich verkleedt als vampier. Lee speelde ooit nog Dracula. (De Duivelsranch)
  • Groucho Marx (komiek) is te zien in De Duivelsranch
  • David Niven (acteur) als de man die Calamity Jane goede manieren komt bijbrengen (Calamity Jane)
  • Jack Palance (westernacteur) als de beruchte beroepsmoordenaar Phil IJzerdraad. Net als in zijn meeste films speelt hij de bad guy. (Phil IJzerdraad)
  • Mae West (actrice en sekssymbool) als de zingende hoerenmadam Lulu Carabine. (Western Circus en Dalton City)

In veel albums komt een doodgraver voor. Sommige zijn gemodelleerd naar een leraar op het Sint-Jozefscollege te Aalst, waar Morris zijn middelbareschooltijd doorbracht.

Albums[bewerken]

Nuvola single chevron right.svg Zie: Lijst van albums van Lucky Luke

Spin-off: Kid Lucky[bewerken]

In 2011 werd een spin-off van de reeks Lucky Luke gelanceerd: De avonturen van Kid Lucky. Hierin is Lucky Luke te zien in zijn kindertijd. De auteur van de reeks is Achdé, die de nieuwe strips rond Lucky Luke zelf tekent. Het eerste album verscheen in december 2011 en zal De Leerling-Cowboy heten. Het zal één kort verhaal bevatten en voor de rest gags op één pagina. In de gewone reeks van Lucky Luke verschenen ook twee verhalen rond Kid Lucky: Kid Lucky en Oklahoma Jim.[2]

Lucky Luke vertelt over[bewerken]

In 1985 verschenen vier korte verhalen over Lucky Luke.

  • Lucky Luke vertelt over: de cow-boys
  • Lucky Luke vertelt over: de indianen
  • Lucky Luke vertelt over: de pelsjagers
  • Lucky Luke vertelt over: de cavalarie

Lucky Luke in andere media[bewerken]

Animatie[bewerken]

De schaduw van Lucky Luke in het Belgisch Centrum voor het Beeldverhaal.

In 1983 maakte Hanna-Barbera van de stripverhalen een tekenfilmversie, die in verschillende Europese landen werd uitgezonden. De reeks telde aanvankelijk 26 afleveringen, maar in 1991 werden er nog eens 26 afleveringen gemaakt. De scenario's in deze serie zijn direct overgenomen van de strips, zij het af en toe met wat aanpassingen. In Nederland zond men de serie in 1986 en 1987 uit op de VARA, later werd de serie herhaald door RTL 4 en Yorin. 48 van de 52 afleveringen zijn in twee boxen van vier dvd's uitgegeven, en ook nog in één megabox van acht dvd's. De volledige reeks werd ook uitgegeven op losse dvd's met twee of drie afleveringen. De oorspronkelijke begintune was een liedje dat in verschillende talen vertaald werd. De Nederlandse tekst van de begintune werd ingezongen door Edwin Rutten. De eindtune was het Engelse liedje "I'm a poor, lonesome cowboy", die ook in de albums op het allerlaatste plaatje te lezen is, en werd in de Nederlandse versie gezongen door Gerard Cox.

In 2001 werd een nieuwe animatieserie gemaakt bestaande uit 52 afleveringen. Deze serie stond ook wel bekend als "de nieuwe avonturen van Lucky Luke". Deze serie bevat vooral nieuwe verhalen die nooit in stripvorm zijn uitgebracht.

In 2009 verscheen daarnaast ook de spin-offreeks "De Daltons" met korte tekenfilms rond de Daltons. In 2011 verschenen twee dvd's met elk negen afleveringen: Voor geen gat te vangen en De Daltontotem.

Animatiefilms[bewerken]

Naast de series kwamen er ook vier animatiefilms uit van Lucky Luke:

  • Daisy Town
  • De ballade van de Daltons
  • De Daltons op vrije voeten

Deze laatste is in feite samengesteld uit drie afleveringen van de korte serie, nl. Ma Dalton, De Daltons kopen zich vrij en De Daltons in de blizzard. De korte aflevering De Daltons op vrije voeten is een ander verhaal dan de lange tekenfilm.

In december 2007 kwam nog een vierde lange animatiefilm uit in de Franstalige bioscopen: Tous à l'Ouest, in het Nederlands vertaald als Lucky Luke op naar het Westen. De film is gebaseerd op het album De karavaan.

Speelfilms[bewerken]

Begin jaren 90 werden er twee speelfilms en een serie gemaakt met Terence Hill in de rol van Lucky Luke. De films werden opgevolgd door een live-actiontelevisieserie, eveneens met Terence Hill.

In 2004 verscheen de film Les Daltons, die hoofdzakelijk om de Daltons draaide maar waar Lucky Luke ook in voorkwam, dit keer gespeeld door Til Schweiger.

Op 21 oktober 2009 ging in Frankrijk een nieuwe versie van Lucky Luke in première. De film werd geregisseerd door James Huth. Jean Dujardin speelde hierin de hoofdrol als Lucky Luke. Of en wanneer de film in het Nederlandstalig gebied uitkomt is nog onbekend.

Videospellen[bewerken]

In de loop der jaren zijn er diverse videospellen voor verschillende platformen gemaakt over Lucky Luke. De meeste werden uitgebracht door Infogrames, en waren alleen in Europa te krijgen.

Cameo's in andere strips en parodieën[bewerken]

  • In het 26ste album van De Kiekeboes, getiteld "Album 26", passeert Lucky Luke vanwege een opstekende mist per ongeluk met zijn paard, Jolly Jumper in een beeldpaatje. Hij zingt "I'm a poor lonesome cowboy". Eerder in het album protesteerde Kiekeboe tegen de tekenaar dat hij een stuntman wil, want "denk je dat Kuifje, Asterix en Lucky Luke al hun stunts zelf doen?"
  • In het Kiekeboe-album Afgelast wegens ziekte verschijnt de cowboy in strook 61 samen met Kuifje, Asterix, Obelix, Bollie en Billie, Peanuts, Batman, Donald Duck en Popeye op Kiekeboes begrafenis.
  • Ook in Urbanus-album 56, Kermis in de Hel, zien we Lucky Luke bij de hoofdrolopsomming.
  • In deel 3 van de stripreeks Van Nul tot Nu, op pagina 6, is Lucky Luke te zien terwijl iemand tegen hem klaagt over verkeerd aangelegde treinrails. Een knipoog naar het album Spoorweg door de prairie, waarin eenzelfde situatie zich voordoet.
  • In het album Het goud van Duncan uit de reeks Durango heeft tekenaar-scenarist Yves Swolfs een realistische versie van Lucky Luke getekend als eerbetoon.
  • Lucky Luke is te zien in een PEP-paradespecial genaamd "Op een dag zei een regisseur tegen mij", alwaar een klein dik mannetje met een zware bril vertelt hoe een persoon gespot kan worden en in verschillende rollen gecast kan worden. Uiteindelijk leidde geen van die rollen tot internationale roem, tot hij op een dag een advertentie voor een stand-in zag staan. Het verhaal eindigt met de persoon als Lucky Luke (met een Zware bril) die als "Lonesome cowboy" de zonsondergang tegemoet reist.
  • Lucky Luke is ook te zien in het boek "Dossier Cauvin" in een niet eerder uitgegeven special over hoe dat de door Cauvin geschreven serie van de Blauwbloezen ontstond. Volgens het verhaal begon het allemaal toen Morris bij Dupuis wegging en een "Poor lonesome cowboy" uit de bladzijden van Robbedoes vertrok. Later is er een plaatje te zien van Willy Salverius die als "Poor lonesome Salvé" de zonsondergang tegemoet reist, wat zijn overlijden symboliseert. Weer later is er een plaatje van een "Poor Lonesome Lambil" waar Cauvin zich zorgen maakt over wat te doen als Willy Lambil zou sterven. Het verhaal eindigt met een plaatje van een "Poor lonesome Cauvin" waar Lambil zich zorgen maakt over wat te doen als Cauvin zou sterven.

Zie ook[bewerken]

Externe link[bewerken]

  • Lucky Luke!, officiële website van de speelfilm Lucky Luke (2009).
Bronnen, noten en/of referenties
  1. (fr) Mellot, Philippe, L'univers de Morris, Dargaud, Frankrijk, 1988, p. 86 ISBN 2-205-03727-7.
  2. Vooruitblik: Kid Lucky. De Stripspeciaalzaak (31 augustus 2011) Geraadpleegd op 4 september 2011
Lucky Luke
Albums Dupuis: 1. Dick Diggers goudmijn · 2. Rodeo · 3. Arizona · 4. Avonturen in het westen · 5. Lucky Luke tegen Pat Poker · 6. Vogelvrij · 7. Dr. Doxey's elixer · 8. Phil IJzerdraad · 9. Spoorweg door de prairie · 10. Blauwvoeten op oorlogspad · 11. De bende van Joss Jamon · 12. De neven Dalton · 13. De rechter · 14. De trek naar Oklahoma · 15. De Daltons breken uit · 16. Bootrace op de Mississippi · 17. In het spoor van de Daltons · 18. In de schaduw der boortorens · 19. Naijver in Painful Gulch · 20. Billy the Kid · 21. De Zwarte Heuvels · 22. De Daltons in de blizzard · 23. De Daltons op vrije voeten · 24. De karavaan · 25. De spookstad · 26. De Daltons kopen zich vrij · 27. Het 20e Cavalerie · 28. Het escorte · 29. Prikkeldraad in de prairie · 30. Calamity Jane · 31. Tortilla's voor de Daltons
Albums Dargaud:
(Lucky Comics)
1. De postkoets · 2. Tenderfoot · 3. Dalton City · 4. Jesse James · 5. Western Circus · 6. Apache Canyon · 7. Ma Dalton · 8. De rijstoorlog · 9. De premiejager · 10. De grootvorst · 11. De erfenis van Rataplan · 12. De witte ridder · 13. De genezing van de Daltons · 14. Zijne keizerlijke hoogheid Smith · 15. Zeven korte verhalen · 16. De zingende draad · 17. De ballade van de Daltons · 18. De schat van de Daltons · 19. De strop van de gehangene · 20. De éénarmige bandiet · 21. Sarah Bernhardt · 22. Daisy Town · 23. Fingers · 24. The Daily Star · 25. De verloofde van Lucky Luke · 26. De duivelsranch · 27. Nitroglycerine · 28. Het alibi · 29. De Pony Express · 30. De Daltons verliezen hun geheugen · 31. Spokenjacht · 32. De Daltons op de bruiloft · 33. De brug over de Mississippi · 34. Kid Lucky · 35. Belle Starr · 36. Klondike · 37. O.K. corral · 38. Oklahoma Jim · 39. Marcel Dalton · 40. De profeet · 41. De kunstschilder · 42. De legende van het westen
Albums naar Morris: Jolly Jumper op vrijersvoeten · 2. Een strop voor de Daltons · 3. De man van Washington · 4. Lucky Luke tegen Pinkerton · 5. Ieder voor zich
Spin-offs: Rataplan · De avonturen van Kid Lucky
Personages: Lucky Luke · Jolly Jumper · Rataplan · De Daltons
Auteurs: Morris · René Goscinny · Bob de Groot · Xavier Fauche · Jean Léturgie · Vicq · Lo Hartog Van Banda · Guy Vidal · Pearce · Yann · Patrick Nordmann · Laurent Gerra · Achdé · Michel Janvier · Daniel Pennac · Tonino Benacquista