De avonturen van Kuifje

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
De avonturen van Kuifje
Les Aventures de Tintin
Land van oorsprong Vlag van België België
Oorspronkelijke taal Frans
Genre avonturenstrip, humoristische strip, politieke strip, satirische strip, detectivestrip, realistische strip
Creatieteam
Schrijver(s) Hergé
Tekenaar(s) Hergé, met bijdragen van onder anderen Bob De Moor, Jacques Martin, Edgar P. Jacobs en Roger Leloup
Publicatie
Uitgever Le Vingtième Siècle, Casterman
Publicatie 1929–1983
Publicatiemedia Stripboeken
Huidige status Gestopt
Eerste publicatie Kuifje in het land van de Sovjets
Laatste publicatie Kuifje en de Alfa-kunst
Voorafgegaan door Totor, P.L. van de Meikevers
Website
Portaal  Portaalicoon   Strip

De avonturen van Kuifje (originele, Franstalige titel Les Aventures de Tintin) is de Nederlandstalige titel van de reeks stripalbums over de fictieve reporter Kuifje, getekend door de Belgische schrijver/tekenaar Hergé. De reeks startte in 1929 en het eerste album verscheen in 1930. De eerste Nederlandstalige druk verscheen in 1946. Van een aantal albums werden in de loop der jaren vernieuwde versies uitgegeven. Per maart 2014 waren Kuifjealbums verschenen in 110 talen en dialecten.

Geschiedenis[bewerken]

Kuifje begon als stripverhaal in Le Petit Vingtième, de jongerenbijlage van de rooms-katholieke krant Le Vingtième Siècle, met het verhaal van Kuifje in het land van de Sovjets. Als rooms-katholiek dagblad was de Siècle sterk gekant tegen het communisme en de parodie op de Sovjets moet in dat licht gezien worden. Zo laat een Russische communist in het album aan westerse communisten zien hoe goed de fabrieken in de Sovjet-Unie draaien. Kuifje gaat de zaak van naderbij bekijken en ontdekt dat de rook uit de schoorstenen komt van gestapeld hooi dat verbrand wordt.

Hergé beweerde dat Kuifje in de beginjaren onbewust op zijn broer Paul gebaseerd was. Kuifje kreeg Pauls kuif, leeftijd (16-17), houdingen, gebaren en karakter. Het beroep van avontuurlijke reporter was geïnspireerd op de Franse journalist Albert Londres.[1] Al voor het ontstaan van Kuifje had de tekenaar een duo bedacht, bestaande uit een jongeman en een hondje. Er is slechts een klein verschil tussen de figuur en de naam van Totor, P.L. van de Meikevers, zijn allereerste ballonstrip die hij in december 1928 voor het Belgische satirische weekblad Le Sifflet maakte, en die van Kuifje (Tintin).

Realisme[bewerken]

Hergé verwees in zijn Kuifje-albums vaak naar actuele gebeurtenissen. In De Blauwe Lotus wordt verwezen naar het spoorwegincident bij Moekden in augustus 1931, het bestaan van de Internationale Concessie in Shanghai en het vertrek uit de Volkenbond van Japan in 1933. Verder zijn de verhalen doorspekt met verwijzingen naar en parodieën op historische gebeurtenissen uit de twintigste eeuw. Zo kan De scepter van Ottokar (1939) bijvoorbeeld gelezen worden als een parodie op de Anschluss van Oostenrijk bij nazi-Duitsland. Onder meer de naam van de Bordurische leider, Müsstler, verwijst daar naar: het is een combinatie van Hitler en Mussolini.

Oefent Hergé met De scepter van Ottokar nog onderhuidse kritiek uit op het Duitse rijk in wording, dan komt hij door het album De geheimzinnige ster (1942) met heel wat controverse in aanraking. Het verschijnt in volle oorlogstijd en valt op doordat de antagonisten in het verhaal oorspronkelijk onder de Amerikaanse vlag opereerden en geleid werden door een Jood, die de naam Blumenstein kreeg. Bij een herziening van het album na de oorlog, wordt Amerika vervangen door het fictieve São Rico. Ook de man achter de geldzuchtige operatie krijgt een in Hergés oren minder Joods klinkende nieuwe naam: Bohlwinkel (een verwijzing naar het Brusselse bollewinkel; snoepwinkel). Wat Hergé toen niet wist, is dat ook Bohlwinkel een veel voorkomende Joodse naam is.

In de oorspronkelijke versie van Kuifje en het Zwarte Goud werd verwezen naar de oorlogsdreiging in 1939. Toen Hergé het album na de Tweede Wereldoorlog voltooide, werd het conflict verplaatst naar het Palestina van die tijd waar, onder de ogen van het Britse mandaatbestuur, Joodse en Palestijnse verzetsgroepen elkaar bestreden. In latere versies zijn de verwijzingen naar het Joods-Palestijnse conflict verwijderd.

Dat Hergé zijn tijd soms ver vooruit was bewijzen de albums Raket naar de maan (1953) en Mannen op de maan (1954). Aan deze visie van de auteur op de ruimtevaart ging een uitgebreide studie van de modernste wetenschappelijke inzichten vooraf. Het maken van de twee albums nam zes jaar in beslag. De raket waarmee de protagonisten naar onze satelliet reizen is gebaseerd op de door de Duitsers in de Tweede Wereldoorlog ontwikkelde V2-raket.

In De zaak Zonnebloem geeft Hergé een parodie weer op dictatoriale regimes in het algemeen, en op (de satellietstaten van) de Sovjet-Unie in het bijzonder. Bordurië, het fictieve land waar het zich voor een deel afspeelt, wordt beheerst door uniformen met een rode schouderband met witte cirkel en zwart embleem in de vorm van een snor.

Kuifje en de Picaro's schetst een karikatuur van Zuid-Amerika en zijn kenmerkende revoluties. In dit album weet Kuifje generaal Alcazar ertoe te bewegen geen executies te laten plaatsvinden als hij aan de macht komt. Alcazar laat duidelijk merken dat hij het hier niet mee eens is en aan het eind geeft zelfs generaal Tapioca (die geëxecuteerd zou moeten worden) toe dat hij dit een belediging van de San-Theodoraanse cultuur vindt.

Afgezien van een aantal fictieve staten kent Kuifje ook enkele fictieve talen. Hiervan zijn vooral het Syldavisch en de taal van de Arumbaya-indianen vaandeldragers. In beide gevallen worden voortdurend elementen uit het Brusselse stadsdialect, het Marols, in een Slavisch respectievelijk indiaans jasje gestoken.

Lijst van albums[bewerken]

Nr. Originele Nederlandse titel Originele Franse titel Le Petit Vingtième Le Soir Weekblad Kuifje Album (eerste druk) Kleuren (eerste albumdruk) Vernieuwde versie
1 Kuifje in het land van de Sovjets Tintin au pays des soviets 1929–30 1930 zwart-wit
2 Kuifje in Congo[2] Tintin au Congo 1930–31 1931 zwart-wit 1946, 1975*
3 Kuifje in Amerika Tintin en Amérique 1931–32 1932 zwart-wit 1945, 1973*
4 De sigaren van de farao Les cigares du pharaon 1932–34 1934 zwart-wit 1955
5 De Blauwe Lotus Le Lotus Bleu 1934–35 1936 zwart-wit 1946
6 Het gebroken oor L'oreille cassée 1935–37 1937 zwart-wit 1943
7 De Zwarte Rotsen L'île noire 1937–38 1965–66 (3e versie) 1938 zwart-wit 1943, 1966
8 De scepter van Ottokar Le sceptre d'Ottokar 1938–39 1939 zwart-wit 1947
9 De krab met de gulden scharen Le crabe aux pinces d'or 1940–41 1941 zwart-wit 1943, 1963*
10 De geheimzinnige ster L'étoile mystérieuse 1941–42 (zwart-wit) 1991 (2e versie) 1942 kleur 1954*
11 Het geheim van de Eenhoorn Le secret de la Licorne 1942–43 1943 kleur
12 De schat van Scharlaken Rackham Le trésor de Rackham le Rouge 1943 1944 kleur
13 De 7 kristallen bollen Les 7 boules de cristal 1943–44 1948 kleur
14 De zonnetempel Le temple du soleil 1946–48 1949 kleur
15 Kuifje en het Zwarte Goud Tintin au pays de l'or noir 1939–40** 1948–50 1950 kleur 1972
16 Raket naar de maan Objectif lune 1950, 1952 1953 kleur
17 Mannen op de maan On a marché sur la lune 1952–53 1954 kleur
18 De zaak Zonnebloem L'affaire Tournesol 1954–56 1956 kleur
19 Cokes in voorraad Cokes en stock 1956–58 1958 kleur
20 Kuifje in Tibet Tintin au Tibet 1958–59 1960 kleur
21 De juwelen van Bianca Castafiore Les bijoux de la Castafiore 1961–62 1963 kleur
22 Vlucht 714[3] Vol 714 pour Sydney 1966–67 1968 kleur
23 Kuifje en de Picaro's Tintin et les Picaros 1975–76 1976 kleur
24 Kuifje en de Alfa-kunst Tintin et l'Alph-art 1986 (onvoltooid) 2004

(*) Subtiele wijzigingen. (**) Niet afgemaakt in 1940.

  • Sinds 1976 wordt op de achterkant van elk album de verschillende kaften van de titels gedrukt. Voorheen was dit een lijst van de titels met daaromheen Kuifje, kapitein Haddock, professor Zonnebloem en andere bekende creaties van Hergé.
  • In de jaren 70 en 80 werd de nieuwe Nederlandse vertaling van de albums op de markt gebracht.

Andere albums[bewerken]

De volgende albums zijn niet zelf door Hergé gemaakt, maar door Studio Hergé (Hergé Foundation) samengesteld en ingedeeld op basis van de filmbeelden waar de albums op zijn gebaseerd.

Album Originele Franse titel Album (eerste druk) Kleuren (eerste albumdruk) Vernieuwde versie
Kuifje en het geheim van het Gulden Vlies* Tintin et le mystère de la Toison d'or 1962[4] kleur
Kuifje en de blauwe sinaasappels* Tintin et les oranges bleues 1965[5] kleur
Kuifje en het Haaienmeer Tintin et le Lac aux requins 1972[6] kleur 1973[7]
Kuifje naar de film De zonnetempel* Tintin et le temple du soleil 1976[8] kleur

(*) Uit de handel

Voor de film Het geheim van de Eenhoorn uit 2011 verschenen onder meer de volgende boeken:

Titel Verschenen Opmerking
Het geheim van de eenhoorn 2011 Spelletjes, raadsels en stickers.
Het geheim van de eenhoorn 2011 Roman.
Opgelet voor de pickpocket 2011 Een onderzoek uit de film.
De ontsnapping uit de Karaboudjan 2011 Een verhaal uit de film.
Het geheim van Kapitein Haddock 2011 Een verhaal uit de film.
Het album van de film 2011 Geïllustreerd met scenefoto's, waarbij het avontuur in tekstvorm kort wordt naverteld. Verkrijgbaar als paperback en hardcover.
MOVIeALBUM[9] 2012 Volledig album van de film met meer dan 700 originele beelden met tekstballonnen. Verkrijgbaar als paperback en hardcover.

Kuifjebewerkingen[bewerken]

Titel Jaar Medium Nederlandse release Opmerking
Le Crabe aux pinces d'or[10] 1947 stop-motionfilm
Hergé's avonturen van Kuifje 1959-1964 tekenfilmserie 1977-1978
Kuifje en het geheim van het Gulden Vlies 1961 live-action 11 september 1975
Kuifje en de blauwe sinaasappels 1964 live-action 29 januari 1976
De zonnetempel 1969 tekenfilm 30 juli 1970
Kuifje en de SGM (Tintin et la SGM)[11] 1969 tekenfilm nooit vertoond promotiemateriaal voor de Société Générale des Minerais
Kuifje en het Haaienmeer 1972 tekenfilm 27 juni 1974
De avonturen van Kuifje 1991-1992 tekenfilmserie 1993-1995
Kuifje in Tibet 1995 computerspel Game Gear, Game Boy, Sega Game Gear, Sega Mega Drive, Super NES (1996) en Game Boy Color (2001).
De zonnetempel 1997 computerspel Windows, MS-DOS, SNES (1997), Game Boy (1997), Game Boy Color (2000)
Kuifje avontuur onbekend 2001 computerspel Windows, PlayStation.
Kuifje: De Zonnetempel 2001 en 2007 musical
The Adventures of Tintin: The Secret of the Unicorn 2011 3D-animatiefilm 26 oktober 2011
The Adventures of Tintin: The Secret of the Unicorn 2011 computerspel Windows, iOS, Google Android, Nintendo 3DS, PlayStation 3, Wii, Xbox 360.

Personages[bewerken]

In alfabetische volgorde:

   

Invloed[bewerken]

De stripserie Kuifje is van grote invloed geweest op de ontwikkeling van de Europese strip en kent veel navolging. Enkele series die duidelijke overeenkomsten vertonen:

Verwijzingen in andere stripreeksen[bewerken]

Parodieën[bewerken]

Er zijn vele parodieën op Kuifje gemaakt, meestal met een politieke of seksuele inhoud. Tegen deze parodieën wordt doorgaans sterk opgetreden door de erven Hergé. Een voorbeeld hiervan betreft een zaak tussen kunstenaar Ole Ahlberg en de erven Hergé, welke anno 2010 tot bij de hoogste Belgische rechtsinstantie (het Hof van Cassatie) wordt uitgevochten. De uitspraak zal belangrijk zijn in het aflijnen van de grenzen tussen plagiaat en parodie.[13]

Enkele parodieën:

  • Efdé, Kuifje in Zwitserland
  • Martin Lodewijk (als W. Vandersteen), Kuifje in El Salvador
  • Kuifje en de vervalsers
  • Een jonge reporter aan de rol
  • Jan Bucquoy, Het Sexuele Leven Van Kuifje (2 delen)

Erkenning[bewerken]

  • Van 20 tot en met 23 juli 2005 werd in Brussel een Kuifje-festival gehouden. Ter gelegenheid hiervan werd in de Stoofstraat, nabij de Grote Markt (Brussel), een fresco aangebracht.
  • Op 14 mei 2007 bracht de Koninklijke Munt van België een vel postzegels uit met daarop de Kuifje-albums.
  • De Belgische staat heeft in 2007 een speciale munt van 20 euro uitgegeven, als eerbetoon aan de grootste succestekenaar die het land ooit kende.

Tintinofiel[bewerken]

Experts van de avonturen van Kuifje, over zowel de inhoud als de achtergronden, worden tintinofielen genoemd. Wereldwijd zijn er diverse fanclubs van de avonturen van Kuifje. In Nederland is het Hergé Genootschap actief.

Marktwaarde[bewerken]

Eerstedrukuitgaven en originele tekeningen zijn begeerd bij verzamelaars en halen hoge prijzen. Zo ging in 2008 een originele gouache van de eerste Kuifje-cover voor € 650.000 van de hand.[14] In juni 2009 werden twee originele zwart-wituitgaven van Kuifje voor elk 12.000 euro geveild. Het betrof exemplaren van Kuifje in het land van de Sovjets (1930) en De sigaren van de Farao (1942).[15] In 2012 werd een gouache van de eerste omslag van Kuifje in Amerika verkocht voor meer dan 1,1 miljoen euro (met kosten meer dan 1,3 miljoen) [16][17] en in 2014 werd een door Hergé in 1937 getekende plaat van Kuifje geveild voor 2,5 miljoen euro, de hoogste prijs ooit betaald voor een stripobject. Het gaat om een dubbele pagina getekend in Chinese inkt die werd gebruikt voor de binnenkant van de kaften van de Kuifje-albums die tussen 1937 en 1958 zijn verschenen.

Externe links[bewerken]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. Farr, Michael, Kuifje, Éditions Moulinsart, België, 2007, 14, 24 ISBN 978-2-87424-161-1.
  2. De titel van Kuifje in Congo (Nederlandse uitgave: 1947) werd in 1954 gewijzigd in Kuifje in Afrika
  3. De titel van Vlucht 714 (Nederlandse uitgave: 1968) werd in 2004 gewijzigd in Vlucht 714 naar Sydney
  4. Kuifje en het geheim van het Gulden Vlies, Catawiki
  5. Kuifje en de blauwe sinaasappels, Catawiki
  6. Kuifje en het haaienmeer (1972), Catawiki
  7. Kuifje en het haaienmeer (1973), Catawiki
  8. Kuifje naar de film De Zonnetempel, Catawiki
  9. Akim, geraadpleegd op 26 augustus 2013
  10. (en) Icoontje film Le Crabe aux pinces d'or in de Internet Movie Database
  11. film promotionnel Tintin et la SGM op YouTube
  12. Geert De Weyer. x - Charles Burns. cobra.be (08 november 2010) Geraadpleegd op 3 februari 2012
  13. “Schilders moeten schilderen, anders is er geen kunst meer” - Ole Ahlberg. De grens tussen plagiaat en parodie.
  14. (fr) Record absolu pour une gouache d'Hergé. TF1 News (29 maart 2008) Geraadpleegd op 2 februari 2012
  15. Twee Kuifjes geveild voor 12.000 euro elk. De Morgen (21 juni 2009) Geraadpleegd op 2 februari 2012
  16. La couverture de "Tintin en Amérique" vendue 1,3 million d'euros. Le Monde (2 juni 2012) Geraadpleegd op 2 juni 2012
  17. Nouveau record du monde : 1 120 000 €. BDGest.com (2 juni 2012) Geraadpleegd op 2 juni 2012
Wikiquote Wikiquote heeft een of meer citaten gerelateerd aan De avonturen van Kuifje.