Scenarioschrijver
Een scenarioschrijver, soms aangeduid als scenarist, is iemand die scenario's schrijft. De term wordt met name gebruikt voor schrijvers van films, televisieseries en stripverhalen. Iemand die toneelstukken schrijft wordt een toneelschrijver genoemd; de schrijver van teksten voor opera's en musicals heet een librettist.
Veel filmregisseurs schrijven hun scenario's zelf. Omgekeerd zijn veel scenarioschrijvers in de eerste plaats actief in andere genres. Zo was de romanschrijver Dirk Ayelt Kooiman scenarist van diverse films van Orlow Seunke. Een enkele keer komt het voor dat een schrijver zijn eigen roman voor film bewerkt. Een scenario vergt echter veel specifieke kennis van het medium film en nauwe samenwerking met producent en regisseur.
In de Verenigde Staten is het vak van scenarioschrijver veel meer een ambachtelijk beroep dan in West-Europa; er zijn daar opleidingen en vakgerichte leerboeken. Een bekende handleiding die ook in het Nederlands is vertaald, is Hoe schrijf ik een scenario? van Syd Field. Dit boek behandelt verteltechnieken als personages, plot, perspectief naast filmtechnische onderwerpen als sequentie en wendingspunt. Veel nadruk ligt op research voorafgaand aan het schrijven; in de Nederlandstalige praktijk wordt een dergelijke planmatige opzet vaak te gekunsteld gevonden, hoewel hier natuurlijk ook research wordt gepleegd voor een verhaal. In België geeft de Vlaamse Script Academie met prof. Patrick Cattrysse workshops die ook dit Amerikaans model volgen. Cattrysse schreef ook het Handboek Scenarioschrijven dat een zeer degelijke introductie biedt voor het vak van scenarist.
Voor stripverhalen werken veelal een tekenaar en een scenarist samen; René Goscinny werkte bijvoorbeeld samen met Albert Uderzo en Morris.
[bewerken] Bekende scenaristen
- Woody Allen (Annie Hall)
- Alan Ball (American Beauty)
- Ron Bass (Rain Man)
- Mel Brooks (Blazing Saddles)
- James Cameron (Titanic)
- Joel en Ethan Coen (No Country for Old Men)
- Ted Elliott en Terry Rossio (Pirates of the Caribbean: Dead Man's Chest)
- Francis Ford Coppola (The Godfather)
- Julius en Philip Epstein (Casablanca)
- William Goldman (Butch Cassidy and the Sundance Kid)
- Akiva Goldsman (A Beautiful Mind)
- John Michael Hayes (Rear Window)
- Ben Hecht (Strangers on a Train)
- John Huston (The Maltese Falcon)
- Charlie Kaufmann (Eternal Sunshine of the Spotless Mind)
- David Koepp (Jurassic Park)
- Stanley Kubrick (2001: A Space Odyssey)
- Ernest Lehman (North by Northwest)
- Melissa Mathison (E.T. the Extra-Terrestrial en Kundun)
- William Monahan (The Departed)
- Alan Moore (Watchmen)
- Eric Roth (Forrest Gump)
- Aaron Sorkin (The Social Network)
- Orson Welles (Citizen Kane)
- Billy Wilder (Sunset Blvd)
- Steven Zaillian (Schindler's List)
- Nederlandse scenaristen
- Maria Goos (Pleidooi en Oud Geld en Familie)
- Mieke de Jong (Lepel en Knetter en co-scenarist Oorlogswinter)
- Robert Alberdingk Thijm (De Daltons en Dunya & Desie en A'dam e.v.a.)
- Frank Houtappels ('t Schaep met de 5 pooten en 't Vrije Schaep)
- Simon de Waal (Baantjer en Lek)
- Tamara Bos (Minoes en Het Paard van Sinterklaas)
- Hans Galesloot (Koppels)
- Mischa Alexander (All Stars)
- Wijo Koek (Vet Hard)
- Kim van Kooten (Alles is Liefde)
- Marieke van der Pol (De Tweeling)
- Gerard Soeteman (Soldaat van Oranje)
- Eddy Terstall (Simon)
- Vlaamse scenaristen
- Ward Hulselmans (Witse, Heterdaad)
- Wout Thielemans (Witse, F.C. de kampioenen)
- Bas Adriaensen (Witse, Sedes&Belli, Vermist (film), Vermist (serie) )
- Pieter De Graeve (Witse, Vermist (serie))
- Bart Cooreman (F.C. De Kampioenen)
- Pierre De Clercq (Flikken)
- Rik D'hiet (Flikken, Recht op Recht)
- Bart De Pauw (Loft)
- Jan Matterne (De Collega's)
- Jean-Claude Van Rijckeghem (Aanrijding in Moscou)
[bewerken] Literatuur
- Syd Field (1979, 1982) Hoe schrijf ik een scenario? De grondbeginselen van het schrijven van een scenario. Uitg. Het Wereldvenster Houten, ISBN 90 269 4381 4 (oorspr. Screenplay. The Foundations of Screenwriting).
- Patrick Cattrysse (1995) Handboek Scenarioschrijven. Uitg. Garant, ISBN 90-5350-446-X
