Kuifje in Afrika

Uit Wikipedia, de vrije encyclopedie
Ga naar: navigatie, zoeken
Kuifje in Afrika
Orig. titel Tintin au Congo
Stripreeks De avonturen van Kuifje
Volgnummer 2
Scenario Hergé
Tekeningen Hergé
Pagina's 64
Eerste druk 1931
Portaal  Portaalicoon   Strip

Kuifje in Afrika (Tintin au Congo) is het tweede album uit de reeks Kuifje-strips van de Belgische tekenaar Hergé en speelt zich af in de vroegere kolonie Belgisch-Kongo. Oorspronkelijk heette het album net als in het Frans Kuifje in Congo, maar in 1954 werd de Nederlandse titel gewijzigd in Kuifje in Afrika.

Er bestaan drie versies van dit boek. Het originele in zwart-wit uit 1931, de vernieuwde, ingekleurde versie uit 1946 en de versie uit 1975 waarin een pagina werd hertekend om het verhaal diervriendelijker te maken. De eerste Nederlandse vertaling dateert uit 1947. In 1974 verscheen een nieuwe Nederlandse vertaling. De originele zwart-witversie met Nederlandse vertaling verscheen pas in 1988.

Personages die in dit album geïntroduceerd worden[bewerken]

Het verhaal[bewerken]

Leeswaarschuwing: Onderstaande tekst bevat details over de inhoud en/of de afloop van het verhaal.

Kuifje en Bobbie schepen in Antwerpen in op weg naar koloniaal Belgisch-Kongo. Na enkele voorvallen op het schip waar vooral Bobbie de hoofdrol in speelt en hij onder andere in aanraking komt met een kwaadgezinde verstekeling, komen ze aan in Afrika. Kuifje huurt er een Ford Model T en neemt een gids genaamd Coco in dienst. Samen trekken ze diep Congo in om op jacht te gaan. Tijdens hun safari wordt Kuifje's auto gestolen door de verstekeling. Hij slaagt erin de auto terug te krijgen, maar de boef ontsnapt.

Wat later komen Kuifje, Bobbie en Coco aan in een dorpje. De verstekeling probeert hier samen met de dorpsdokter Kuifje op verschillende manieren om het leven te brengen. In zijn laatste poging hangt de bandiet Kuifje aan een boom boven een rivier vol hongerige krokodillen, maar de reporter wordt gered door een Belgische missionaris. Uiteindelijk slaagt Kuifje erin de bandiet uit te schakelen en ontdekt hij dat de verstekeling in naam van Al Capone werkt. De Amerikaanse gangster is erop uit munt te slaan uit de Congolese diamantsmokkel. Kuifje ontmantelt deze operatie en de bende wordt opgerold.

Het boek eindigt wanneer Kuifje en Bobbie maar net ontsnappen aan een op hol geslagen kudde buffels. Ze worden opgepikt door een vliegtuig en teruggebracht naar Europa om zich voor te bereiden op hun volgende avontuur waarin ze het weer met Al Capone aan de stok zullen krijgen: Kuifje in Amerika.

Achtergronden bij het verhaal[bewerken]

Het stripverhaal, voor het eerst in zwart-wit gepubliceerd in Le Petit Vingtième (1931), geeft een weergave van het koloniale leven in de jaren dertig. Het bevat veel scènes die nu racistisch of neokoloniaal overkomen, maar toen als normaal beschouwd werden. Hergé gaf decennia later toe dat hij dit verhaal in opdracht van de katholieke uitgevers van Le Petit Vingtième tekende en qua research zich enkel gebaseerd had op wat zijn omgeving over de Congolezen vertelde. Het album is dus zeker gedateerd en geeft geen waarheidsgetrouw beeld van hoe het leven in de kolonie destijds was, maar eerder hoe de Europeanen er destijds over dachten.

In 1946 werd het album in vierkleurendruk uitgebracht en verwijderde Hergé al te expliciete verwijzingen naar Belgisch Congo. De wiskundeles die Kuifje aan de kindertjes geeft was oorspronkelijk een aardrijkskundeles over België. Kuifjes tekst was daar "je vais vous parler aujourd'hui de votre patrie: la Belgique (vandaag spreek ik jullie over jullie vaderland: België)". Toch bleef het album een neokolonialistische reputatie houden.[1]

In de beginstroken van het verhaal duiken Quick en Flupke op. In de vierkleurendruk kregen zij gezelschap van Jansen en Janssen. Ze vervangen twee kruiers die commentaar geven op het vertrek van de jonge reporter Kuifje. Daarnaast gaf Hergé zichzelf en collega Edgar P. Jacobs een cameo als journalisten.

In 2007 besloten Britse uitgevers de strip naar de volwassenafdeling te verplaatsen omdat het album "elementen die voor sommige lezers schokkend kunnen zijn" bevat.[2] Een en ander gebeurde naar aanleiding van een uitspraak van de Britse commissie voor rassengelijkheid.[3] In augustus 2007 diende Bienvenu Mbutu Mondondo, een Congolese student in België, een aanklacht in bij het parket van Brussel over de strip. De man vindt het album een belediging voor alle Congolezen en noemde het stripverhaal racistisch. Hij eiste een symbolische schadevergoeding van 1 euro, alsmede dat het album uit de handel zou worden genomen.[4] In 2009 diende Mondondo ook een klacht in tegen het album in Frankrijk.[5] Ook diende hij een nieuwe klacht in bij de rechtbank van koophandel.[6] In eerste aanleg werden zijn eisen in 2012 afgewezen[7], waarop Mondondo in beroep ging.[8] Een nieuwe rechtszaak werd in oktober 2012 opgestart.[9] Later dat jaar werd de uitspraak uit eerste aanleg bevestigd.[10] Ook tijdens zijn leven werd Hergé aangewreven dat dit album racistisch zou zijn. Hergé heeft die kritiek altijd gepareerd met het feit dat hij enkel tekende in de geest van de tijd (jaren 30) bij de Brusselse burgerij.[11] Later zou hij dit album dan ook, evenals Kuifje in het land van de Sovjets, als jeugdzonde klasseren.

Kuifje schiet in dit verhaal als jager een groot aantal dieren dood. De meeste scènes zijn behouden gebleven, maar één ervan, waarbij Kuifje via dynamiet een neushoorn laat ontploffen, werd op aanvraag van de Zweedse uitgever Carlsen voor de Scandinavische versies vervangen door een diervriendelijkere versie, waarbij het dier met zijn neus verschrikt raakt in Kuifjes geweerhuls en per ongeluk een schot lost dat het dier op de vlucht jaagt. Later werd deze scène ook gebruikt in de andere vertalingen - in het Frans bleef de oorspronkelijke versie overeind.[12][13][14]

Bronnen, noten en/of referenties
  1. FARR, M., Kuifje. Droom en werkelijkheid., Moulinsart, 2002, blz. 21.
  2. Knack, bezocht op 13/07/07
  3. Ban racist Tintin book says Cre, The Thelegraph, 12-07-2007
  4. Kuifje in Afrika: parket bevestigt klacht bij onderzoeksrechter, De Morgen, 07 aug 2007
  5. Nieuwe klacht tegen 'Kuifje in Congo', De Morgen, 31 aug 2009
  6. Nieuwe klacht tegen "Kuifje in Afrika", deredeactie.be, 10-12-2009, geraadpleegd op 28-04-2010
  7. 'Kuifje in Afrika niet racistisch'. Het Nieuwsblad (10 februari 2012) Geraadpleegd op 10 februari 2012
  8. Klagende partijen 'Kuifje in Afrika' in beroep. De Morgen (13 februari 2012) Geraadpleegd op 13 februari 2012
  9. belga. Opnieuw rechtszaak rond racistisch 'Kuifje in Congo'. demorgen.be (5 oktober 2012) Geraadpleegd op 5 oktober 2012
  10. Hof van Beroep vindt 'Kuifje in Congo' niet racistisch. Het Laatste Nieuws (5 december 2012) Geraadpleegd op 5 december 2012
  11. FARR, M., Kuifje. Droom en werkelijkheid., Moulinsart, 2002, blz. 22.
  12. (nl) Farr, Michael, Kuifje - Droom en werkelijkheid, Éditions Moulinsart, België, 2002, p. 18-20 ISBN 9782930284941.
  13. (nl) Peeters, Benoît, De wereld van Hergé, Casterman, België, 1993, p. 32-33 ISBN 9030327227.
  14. Thompson, Harry, Hergé - Kuifje - Een dubbelbiografie, Balans/Kritak, Amsterdam/Leuven, 1991, p. 36 ISBN 9050181392.